I GSK 88/25

I GSK 88/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Po 267/24 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2024-11-05
II GZ 242/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-28
I GZ 242/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-20
III SA/Gl 1098/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-03-04
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1, art. 153, art. 190 zd. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Po 267/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. M. na czynność Prezydenta Miasta Poznania z dnia 22 grudnia 2023 r. nr: KSr-VII.605.3.513.2023 w przedmiocie rozliczenia dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 5 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Po 267/24 odrzucił skargę M. M. (dalej zwanego: skarżącym) na czynność Prezydenta Miasta Poznania z 22 grudnia 2023 r. nr: KSr-VII.605.3.513.2023 w przedmiocie negatywnego rozliczenia dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi oraz zasądził zwrot na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Skarżący pismem z 12 kwietnia 2024 r. wniósł skargę czynność Prezydenta Miasta Poznania z 22 grudnia 2023 r. nr: KSr-VII.605.3.513.2023 polegającej na negatywnym rozliczeniu dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi – negatywna weryfikacja rozliczenia zadania z zakresu ochrony środowiska w postaci trwałej likwidacji zbiorczej kotłowni węglowej i zastąpienie jej zbiorczą kotłownią gazową o mocy 180 kW, w skład której wchodzą dwa piece gazowe o mocy 90 kW każdy zainstalowane w lokalu nr [...] budynku przy ul. [...] w P. Zaskarżona czynność Prezydenta Miasta Poznania z 22 grudnia 2023 r. dokonana została na podstawie uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 6 grudnia 2022 r. nr LXXV/1386WI11/2022 w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji celowych na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi (Dz. Urz. Woj. WIkp. z 2022 r. poz. 9449).
Uzasadniając odrzucenie skargi strony WSA w Krakowie podkreślił, że skarga jest niedopuszczalna albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.) – wywiódł skarżący, a zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił orzeczeniu na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przez:
a) naruszenie przepisu art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w ten sposób, że sąd I instancji bezpodstawnie odmówił jego zastosowania i przyjął, że sprawa objęta skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;
b) nieuzasadnione zastosowanie art 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oparte na błędnym uznaniu, że sprawa objęta skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego, chociaż dotyczy ona czynności z zakresu administracji publicznej wskazanych w art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;
c) rażące naruszenie przepisów art 153 i art. 190 zd. 1 p.p.s.a., które stanowią, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GZ 242/24, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwzględniając powyższe strona wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Alternatywnie wniosła, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zastosował tryb autokontroli przewidziany w art 179a p.p.s.a. przez uznanie, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione i uchylił zaskarżone postanowienie rozstrzygając na wniosek strony skarżącej kasacyjnie także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznał sprawę co do istoty przez stwierdzenie bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Poznania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.).
W tym miejscu należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie. Należy przy tym raz jeszcze podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych – doradców podatkowych, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09, 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08, 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08; te i kolejne orzeczenia dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a z postawionych w niej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie odnosi się do kwestii prawidłowości stanowiska sądu I instancji, który odrzucił skargę skarżącego na czynność Prezydenta Miasta Poznania z 22 grudnia 2023 r. nr: KSr-VII.605.3.513.2023 w przedmiocie negatywnego rozliczenia dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi, uznając że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Na wstępie wskazać należy, że kwestia zaskarżalności czynności związanych z rozliczeniem dotacji celowych, w podobnych do występującego w rozpoznawanej sprawie stanach faktycznych i prawnych była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. W motywach postanowienia (str. 1) sąd I instancji wskazał szereg judykatów Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzających trefność rozstrzygnięć, którymi oddalono wniesione skargi kasacyjne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podjęto jednak polemiki z tymi rozstrzygnięciami.
Stwierdzić należy, że sąd I instancji zasadnie wskazał, że uregulowanie zasad udzielania dotacji celowej ustawodawca pozostawił organom samorządowym w drodze uchwały, zaś uchwała taka jako akt prawa miejscowego, jest usytuowana wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Stanowi zatem część systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej o charakterze wykonawczym (por. m.in. postanowienie NSA z 3 lutego 2021 r., I GSK 1677/20 oraz przywołane przez Sąd I instancji wyroki WSA w Bydgoszczy z 24 listopada 2010 r., II SA/Bd 1183/10, WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2013 r., IV SA/Wr 715/12).
Z mającej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 6 grudnia 2022 r. nr LXXV/1386WI11/2022 w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji celowych na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r. poz. 9449), wynika wyraźny podział czynności udzielenia dotacji celowej na dwa etapy.
Pierwszy etap inicjowany jest przez zainteresowanego poprzez złożenie wniosku o udzielenie dotacji (§ 8 ust. 1 uchwały), przy czym samo złożenie wniosku nie jest jednoznaczne z przyznaniem dotacji (§ 8 ust. 7 uchwały), gdyż dotacja jest przyznawana na podstawie umowy dotacyjnej (§ 8 ust. 13 uchwały). Zatem etap pierwszy to etap kontroli formalnej i merytorycznej, który kończy się wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania dotacji. Rozstrzygnięcie to ma wszelkie cechy stosunku administracyjnego, kończącego się wydaniem jednostronnego rozstrzygnięcia, którego treść kształtuje sytuację prawną zainteresowanego, umożliwiając bądź wykluczając wdrożenie stadium drugiego. Jest to przykład konstrukcji prawnej, gdy zawarcie umowy cywilnoprawnej uzależnione jest od uprzedniego władczego działania organu noszącego znamiona indywidualnego rozstrzygnięcia. Działanie to należy kwalifikować, jako inną czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą kognicji sądów administracyjnych.
Z kolei, etap drugi związany jest z zawarciem umowy o udzielenie dotacji. Dodatkowo – co w rozpoznawanej sprawie jest szczególnie istotne – umowa określa terminy, zakres i zasady realizacji zadania (§ 8 ust. 18 uchwały). Z kolei w § 11 uchwały uregulowano tryb rozliczania dotacji. W tym celu, po zrealizowaniu zadania beneficjent jest zobowiązany do przedłożenia Prezydentowi Miasta Poznania rozliczenia dotacji w terminie określonym w umowie dotacyjnej (§ 11 ust. 1 uchwały), przy czym rozliczenia należy dokonać w sposób określony w załączniku do uchwały (§ 11 ust. 2 uchwały), zaś przekazanie środków z udzielonej dotacji następuje po pozytywnej weryfikacji rozliczenia (§11 ust. 4 uchwały).
W § 10 ust. 4 wzoru umowy wskazano: "Spory wynikające z umowy rozstrzygane będą przez właściwy rzeczowo sąd powszechny w Poznaniu". Zapis ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej.
Także w zakresie drugiego etapu rację ma sąd I instancji, że w świetle przywołanych przepisów uchwały i poszczególnych zapisów wzoru umowy, będącego integralną częścią uchwały, ten etap ma charakter cywilnoprawny. Zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się w tym konkretnym przypadku przez możliwość jej podpisania przez zainteresowanego na wskazanych w umowie warunkach. Jest to co prawda umowa adhezyjna (przystąpienia), której charakterystyczną cechą jest to, że jeden z kontrahentów ma prawo wyłącznego dyktowania warunków danej umowy (w tym przypadku narzuconych przez ustawę), druga zaś strona ma w praktyce tylko dwa uprawnienia: może umowę podpisać lub może zrezygnować z zawarcia umowy. Jednakże nie zmienia to faktu, że umowa zawierana jest w warunkach fakultatywności, a nie obowiązku. Podsumowując, w sytuacji, gdy prawo do określonego świadczenia przyznawane jest na podstawie zawieranej umowy, trudno mówić o wynikającym z przepisów prawa stosunku administracyjnoprawnym.
Konkludując, należy zatem uznać, że te dwa etapy postępowania cechuje odmienne ukształtowanie wzajemnych relacji stron. Pierwsze etap ma wszelkie cechy stosunku administracyjnego, kończącego się wydaniem jednostronnego rozstrzygnięcia, którego treść kształtuje sytuację prawną strony – umożliwiając bądź wykluczając wdrożenie stadium drugiego. Jest to przykład konstrukcji prawnej, gdy zawarcie umowy cywilnoprawnej uzależnione jest od uprzedniego władczego działania organu noszącego znamiona indywidualnego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że czynność Prezydenta Miasta Poznania jest elementem działania w ramach drugiego z wyżej wskazanych etapów, tj. etapu cywilnoprawnego.
Z treści pisma z 22 grudnia 2023 r. wynika bowiem, że pismo to jest odpowiedzią jednej ze stron stosunku cywilnoprawnego, na wniosek drugiej strony tego stosunku złożony celem potwierdzenia wykonania przedmiotu zawartej umowy cywilnoprawnej. Już chociażby z tego powodu nie można uznać aby pismo to mogło podlegać kontroli sądu administracyjnego. Przypomnieć należy, że aby uznać akt lub czynność za podlegające kontroli sądu administracyjnego, muszą spełniać łącznie cztery warunki, to jest: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym; muszą mieć charakter publicznoprawny; muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; muszą dotyczyć uprawnień indywidualnego podmiotu lub jego obowiązków, wynikających wprost z przepisów prawa, a więc musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy po raz wtóry wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie skarżący uczynił pismo, w którym poinformowano go, że: weryfikacja przedłożonych przez skarżącego dokumentów finansowych wykazała niezgodność w stosunku do zrealizowania inwestycji, a ponadto zostały złożone niekompletne uzupełnienia do rozliczania.
Zatem bez wątpienia pismo to jest informacją w zakresie realizacji postanowień umowy cywilnoprawnej łączącej skarżącego i gminę. Ma ono wyłącznie walor informacyjny, a przez to nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach adresata.
W tym miejscu niezbędna jest dygresja, że postanowienia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzają kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji i postanowień, będących tradycyjnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Przepis ten umożliwia sądową kontrolę również takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach (jurysdykcyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym) zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, a dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej. Ustawodawca niniejszym przepisem dążył do jak najszerszego zapewnienia indywidualnym jednostkom, prawnej ochrony przed działaniami organów, które wymykają się wszelkiej innej kontroli. Celem ustawodawcy nie było jednak umożliwienie zaskarżania do sądów administracyjnych działań administracji wykonywanych w ramach stosunków innych niż administracyjnoprawny.
Powyższe regulacje w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wynikają z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów – w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie.
Należy również zwrócić uwagę, że Konstytucja RP gwarantuje każdemu prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Z uwagi na przysługujące prawo do sądu, skarżący powinien dysponować środkiem prawnym pozwalającym mu na wszczęcie skutecznego postępowania sądowego. Odnotowania wymaga, że w umowie zawartej w rozpoznawanej sprawie ze skarżącym, wpisano klauzulę prorogacyjną. Klauzulę taką zawiera się w umowach cywilnoprawnych na podstawie art. 46 k.p.c., zgodnie z którym strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi I instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. W tym kontekście stwierdzić należy, że zakres właściwości sądów administracyjnych, nie może być regulowany przez umowę cywilnoprawną. Musi być określony w ustawie, co wprost wynika z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ogólną właściwość zastrzeżono bowiem dla sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Zatem w świetle zapisów umowy cywilnoprawnej, w takim przypadku, jaki wystąpił w rozpatrywanej sprawie, uzyskuje on prawo do skutecznego wniesienia powództwa do sądu powszechnego, co wynika m.in. z klauzuli prorogacyjnej zawartej w umowie łączącej skarżącego z gminą. Zatem zasada z art. 45 Konstytucji RP może zostać zrealizowana w realiach niniejszej sprawy.
Podsumowując tę część uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał za niezasadny zarzut podniesiony w pkt a) i b) petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w pkt c petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 153). Należy też odróżniać związanie oceną prawną od związania prawomocnym wyrokiem. Ocena prawna wiąże sąd i organy administracyjne w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 190 zd. 1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z omawianego przepisu wynika związanie wykładnią prawa tylko przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a nie przy podejmowaniu każdego rozstrzygnięcia w sprawie tożsamej (tak wyrok NSA z 16 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1388/06).
Nie można zatem uznać za skuteczny zarzut naruszenia art. 153 i art. 190 zd. 1 p.p.s.a., a to z uwagi na to, że wyrażona w postanowieniu z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt I GZ 242/24 przez Naczelny Sad Administracyjny ocena prawna była dokonana w inne sprawie, tj. sprawie wpadkowej dotyczącej wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zatem w konsekwencji uznać również należy, że obecnie rozpoznawana skarga kasacyjna w zakresie odrzucenia skargi nie dotyczy ponownego rozpoznania sprawy, która była przedmiotem wskazanego postanowienia z 20 sierpnia 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.