I GSK 874/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA stwierdził nieważność decyzji Prezesa ARiMR, która uchyliła decyzję o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu pomocy finansowej i jednocześnie zawiesiła płatność. Sąd I instancji uznał, że Prezes ARiMR rażąco naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), w szczególności art. 151, poprzez uchylenie decyzji ostatecznej bez zbadania podstaw wznowienia postępowania i wyjście poza zakres sprawy. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie zbadał przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) ani nie wydał nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, a jedynie zawiesił płatność na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 543/2011. NSA uznał, że przepis ten nie pozwala na zawieszenie już wypłaconej pomocy finansowej ani na uchylenie prawomocnej decyzji administracyjnej, a jego zastosowanie w tej sytuacji stanowiło rażące naruszenie przepisów KPA. Sąd odrzucił argumenty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni prawa materialnego i procesowego, uznając, że WSA prawidłowo ocenił stan prawny i faktyczny sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów KPA dotyczących wznowienia postępowania, rozstrzygania o istocie sprawy oraz stosowania prawa UE w kontekście zawieszenia płatności pomocy finansowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia płatności pomocy finansowej w rolnictwie na podstawie rozporządzenia UE, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy, w ramach postępowania wznowieniowego, może zawiesić płatność pomocy finansowej na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, jeśli pomoc została już wypłacona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 odnosi się do płatności, które jeszcze nie zostały wykonane. Nie można nim zawiesić już wypłaconej pomocy finansowej ani uchylić prawomocnej decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 dotyczy płatności, które jeszcze nie zostały wykonane. Zawieszenie płatności na podstawie tego przepisu nie może być stosowane do pomocy, która została już wypłacona, ponieważ roszczenie o płatność wygasło. Ponadto, przepis ten nie stanowi podstawy do uchylenia prawomocnej decyzji administracyjnej, co stanowiłoby naruszenie art. 16 KPA.
Czy organ odwoławczy, w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, może uchylić decyzję organu I instancji bez zbadania podstaw wznowienia i bez wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy jest zobowiązany zbadać podstawy wznowienia postępowania i wydać decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy zgodnie z art. 151 KPA. Uchylenie decyzji bez spełnienia tych wymogów stanowi rażące naruszenie przepisów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ odwoławczy rażąco naruszył art. 151 § 1 i 2 KPA, ponieważ nie zbadał podstaw wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) ani nie wydał nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Zamiast tego, uchylił decyzję organu I instancji i zawiesił płatność, co wykraczało poza zakres postępowania wznowieniowego i naruszało zasadę dwuinstancyjności.
Czy odmienna ocena dowodu lub błędy w postępowaniu dowodowym popełnione przez organ w pierwotnym postępowaniu mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędna ocena okoliczności faktycznej lub błędy w postępowaniu dowodowym nie są tym samym co brak wiedzy o okoliczności, która istniała w dniu wydania decyzji i nie była znana organowi. Organ ma obowiązek wykazać istnienie nowych, istotnych okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były mu znane.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 145 § 1 pkt 5 KPA wymaga wykazania, że nowe okoliczności i dowody są 'rzeczywiście' nowe, istotne, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Błędna ocena dowodu lub błędy w postępowaniu dowodowym nie są tożsame z brakiem wiedzy o okoliczności. Organy obu instancji nie przedstawiły przekonującej argumentacji, dlaczego powołane okoliczności (zawyżenie wartości nieruchomości i samochodu) uznały za nowe i nieznane w dniu wydania decyzji.
Przepisy (12)
Główne
rozporządzenie nr 543/2011 art. 115 § 2
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (WE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Przepis ten odnosi się do płatności, które jeszcze nie zostały wykonane. Nie pozwala na zawieszenie już wypłaconej pomocy finansowej ani na uchylenie prawomocnej decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 151 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej lub ją uchyla i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
k.p.a. art. 151 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji.
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa podstawy wznowienia postępowania, w tym pkt 5: 'nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi, który wydał decyzję'.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 297 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
TFUE art. 288
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy rażąco naruszył art. 151 KPA, nie badając podstaw wznowienia postępowania i wykraczając poza zakres sprawy. • Art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie pozwala na zawieszenie już wypłaconej pomocy finansowej ani na uchylenie prawomocnej decyzji administracyjnej. • Błędna ocena dowodu lub błędy w postępowaniu dowodowym nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, jeśli organ miał wiedzę o okolicznościach.
Odrzucone argumenty
Argumenty Prezesa ARiMR dotyczące błędnej wykładni art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 i art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA. • Argumenty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 135 ppsa poprzez niewłaściwe uchylenie decyzji organu I instancji. • Argument dotyczący naruszenia art. 141 § 4 ppsa poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
"nie można wyjść poza tę granicę" (granica wznowionego postępowania) • "rażące naruszenie art. 151 § 1 i 2 k.p.a." • "nie istnieje więc prawo (roszczenie), które mogłoby obecnie zostać zawieszone przez organy administracji" • "nie można zawiesić istnienia podstawy prawnej, bo z podstaw prawoznawstwa wynika, że podstawa prawna istnieje od chwili wejścia w życie przepisów do ich uchylenia" • "błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności"
Skład orzekający
Hanna Kamińska
przewodniczący sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Małgorzata Grzelak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących wznowienia postępowania, rozstrzygania o istocie sprawy oraz stosowania prawa UE w kontekście zawieszenia płatności pomocy finansowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia płatności pomocy finansowej w rolnictwie na podstawie rozporządzenia UE, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, w tym granic postępowania wznowieniowego i prawidłowego stosowania prawa UE. Pokazuje, jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji, nawet w sprawach z potencjalnymi zarzutami oszustwa.
“Organ zawiesił płatność, ale sąd uznał to za rażące naruszenie prawa. Kluczowe zasady KPA w praktyce.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.