I GSK 866/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka "Z. W." Sp. z o.o. złożyła wniosek o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego od energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych, argumentując, że zgodnie z dyrektywą unijną, energia ta powinna być traktowana jako produkt o podwójnym zastosowaniu, wyłączony spod opodatkowania. Organy podatkowe, począwszy od Naczelnika Urzędu Celnego, a następnie Dyrektora Izby Celnej, odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Kluczowym argumentem było uznanie, że spółka nie posiadała statusu strony postępowania podatkowego, ponieważ nie była podatnikiem podatku akcyzowego, nie składała deklaracji ani nie dokonywała zapłaty podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów co do braku legitymacji procesowej skarżącej. W skardze kasacyjnej spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących strony postępowania (art. 133 O.p.) oraz przepisów dotyczących wszczęcia postępowania (art. 165, 165a O.p.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka nie wykazała swojego interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty. Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące strony postępowania (art. 133 O.p.) w obecnym brzmieniu wymagają legitymowania się interesem prawnym, a spółka jako konsument energii elektrycznej, która zapłaciła podatek akcyzowy w cenie zakupu, nie była podatnikiem ani nie wykazała innych przesłanek do uznania jej za stronę. Sąd zwrócił również uwagę, że część argumentacji skargi kasacyjnej opierała się na przepisach Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2003 roku, które nie miały zastosowania w sprawie. W konsekwencji, NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, a Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron postępowania podatkowego w sprawach o zwrot nadpłat, zwłaszcza w kontekście konsumentów ponoszących ciężar ekonomiczny podatku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konsumenta energii elektrycznej i jego statusu w postępowaniu podatkowym. Interpretacja przepisów o stronie postępowania może ewoluować.
Zagadnienia prawne (4)
Czy konsument energii elektrycznej, który zapłacił podatek akcyzowy w cenie zakupu, może być uznany za stronę postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty tego podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, konsument energii elektrycznej, który nie jest podatnikiem podatku akcyzowego, nie składał deklaracji ani nie dokonywał zapłaty podatku, nie może być uznany za stronę postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty, gdyż nie wykazał interesu prawnego w takim postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące strony postępowania (art. 133 O.p.) wymagają legitymowania się interesem prawnym. Skarżąca, jako ostateczny konsument energii elektrycznej, nie spełniała kryteriów podatnika, płatnika ani inkasenta, ani nie wykazała innych przesłanek do uznania jej za stronę postępowania, w szczególności nie wykazała interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nadpłaty.
Czy organ podatkowy ma obowiązek wszcząć postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty, jeśli wniosek został złożony przez podmiot niebędący stroną postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy jest zobowiązany wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 165a § 1 O.p., organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Złożenie wniosku przez podmiot niebędący stroną inicjuje jedynie postępowanie wstępne mające na celu ustalenie, czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej.
Czy przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące stwierdzenia nadpłaty (art. 75 O.p.) mogą być stosowane przez konsumenta energii elektrycznej, który zapłacił podatek akcyzowy w cenie zakupu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są przeznaczone dla podatnika, płatnika lub inkasenta, a nie dla konsumenta, który nie był podatnikiem podatku akcyzowego.
Uzasadnienie
Przepisy art. 75 § 1 i § 2 pkt 1 lit. c O.p. dotyczą sytuacji, gdy podatnik kwestionuje zasadność pobrania podatku przez płatnika lub wysokość pobranego podatku, albo gdy dokonał wpłaty podatku nienależnego lub w większej wysokości. Skarżąca nie była podatnikiem podatku akcyzowego, a zapłata akcyzy nastąpiła w cenie zakupu energii elektrycznej, co nie stanowiło podstawy do zastosowania tych przepisów.
Czy wniosek o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego złożony przez konsumenta energii elektrycznej może być podstawą do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy podatkowe i sądy administracyjne, nawet jeśli skarżąca nie jest stroną postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku braku statusu strony postępowania, organy podatkowe odmawiają wszczęcia postępowania, a sądy administracyjne oddalają skargę jako niedopuszczalną.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, uznały, że brak legitymacji procesowej skarżącej jako strony postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie zarzutów dotyczących prawa materialnego, w tym kwestii opodatkowania energii elektrycznej zgodnie z dyrektywami unijnymi.
Przepisy (27)
Główne
O.p. art. 75 § § 2 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 72 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 73 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 75 § par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 133
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 3 § pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wykazała interesu prawnego do żądania stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego. • Skarżąca nie posiadała statusu strony postępowania podatkowego. • Organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p.
Odrzucone argumenty
Skarżąca jako konsument energii elektrycznej jest uprawniona do żądania zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego na podstawie art. 75 O.p. • Skarżąca wykazała swój interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania podatkowego. • Naruszenie przepisów prawa wspólnotowego (dyrektyw energetycznej i horyzontalnej) przez opodatkowanie energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach metalurgicznych. • Naruszenie Konstytucji RP (art. 91 ust. 3, art. 64, art. 77 ust. 1, art. 84, art. 217) poprzez niezastosowanie prawa wspólnotowego i odmowę zwrotu nadpłaty.
Godne uwagi sformułowania
"organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania" • "skarżąca nie posiadała przymiotu strony postępowania podatkowego" • "brak jest podstaw do rozważań o merytorycznej zasadności naruszeń prawa materialnego" • "przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące strony postępowania wymagają legitymowania się interesem prawnym" • "konsument energii elektrycznej, który zapłacił podatek akcyzowy w cenie zakupu, nie był podatnikiem"
Skład orzekający
Maria Myślińska
przewodniczący
Zofia Borowicz
członek
Izabela Najda-Ossowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania podatkowego w sprawach o zwrot nadpłat, zwłaszcza w kontekście konsumentów ponoszących ciężar ekonomiczny podatku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konsumenta energii elektrycznej i jego statusu w postępowaniu podatkowym. Interpretacja przepisów o stronie postępowania może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie podatkowym – kto może być stroną postępowania i dochodzić zwrotu nadpłaty, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podatników i konsumentów.
“Czy zapłacenie podatku w cenie towaru daje prawo do jego zwrotu? NSA wyjaśnia, kto jest stroną w sporze z fiskusem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.