I SA/Ol 26/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolniczki na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich, uznając, że nie wykazała ona faktycznego użytkowania spornej działki rolnej w wymaganym okresie.
Rolniczka złożyła skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich na rok 2021, argumentując, że mimo wypowiedzenia umowy dzierżawy, to ona powinna otrzymać dopłaty. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kluczowe dla przyznania płatności jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu, a skarżąca nie wykazała, aby to ona wykonywała niezbędne zabiegi agrotechniczne i zbierała plony w spornym okresie. Ustalono, że to inny rolnik faktycznie użytkował działkę.
Sprawa dotyczyła skargi P. L. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Rolniczka wnioskowała o płatności do działki rolnej, jednak w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że o tę samą płatność ubiegał się również inny producent rolny, I. M. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, sankcji oraz umorzyły postępowanie w części, uznając, że skarżąca nie wykazała faktycznego rolniczego użytkowania spornej działki w 2021 roku, mimo że była jej właścicielką. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że to I. M. dokonywała zabiegów agrotechnicznych i zbierała plony z działki, co potwierdzili świadkowie. Skarżąca argumentowała, że wypowiedziała umowę dzierżawy I. M. i nie wyrażała zgody na jej działania, jednak sąd administracyjny uznał, że dla przyznania płatności kluczowe jest faktyczne użytkowanie gruntu, a nie tylko posiadanie tytułu prawnego. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a skarżąca nie przedstawiła dowodów na swoje rolnicze użytkowanie działki w 2021 roku. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Dla przyznania płatności bezpośrednich konieczne jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu, a nie tylko posiadanie tytułu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz orzecznictwie, które podkreśla, że celem płatności jest dofinansowanie faktycznie prowadzonej produkcji rolnej. Kluczowe jest, aby rolnik decydował o profilu upraw, dokonywał zabiegów agrotechnicznych i zbierał plony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.s.w.b. art. 7 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.s.w.b. art. 8 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.s.w.b. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. art. 24 § ust. 2 zdanie pierwsze
Pomocnicze
u.s.w.b. art. 3 § ust. 1, ust. 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 7
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 77
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 79a
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 81
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 105 § § 2
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. art. 43
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. art. 19a § ust. 1 i 4
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. art. 23 § ust. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu jest kluczowe dla przyznania płatności bezpośrednich. Ciężar dowodu faktycznego użytkowania gruntu spoczywa na wnioskodawcy. Organy ARiMR nie są powołane do rozstrzygania sporów o posiadanie, lecz do oceny wpływu konfliktu na rolnicze użytkowanie.
Odrzucone argumenty
Posiadanie tytułu prawnego do gruntu (własność) jest wystarczające do przyznania płatności. Wypowiedzenie umowy dzierżawy przez właściciela powinno skutkować przyznaniem płatności jemu, nawet jeśli inny podmiot faktycznie użytkował grunt. Organy ARiMR powinny aktywnie poszukiwać dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Aby zostać beneficjentem płatności rolnych nie wystarcza być posiadaczem działek rolnych, ale należy je również rolniczo użytkować. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Organy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania sporów między stronami o posiadanie działek rolnych, lecz muszą ocenić wpływ konfliktu na użytkowanie rolnicze tych działek w ramach uprawnienia do płatności rolnych.
Skład orzekający
Jolanta Strumiłło
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Górska
sędzia
Anna Janowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu jest kluczowe dla przyznania płatności bezpośrednich, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności bezpośrednich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE i może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych obszarów prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów o płatnościach unijnych dla rolników i rozstrzyga kluczową kwestię faktycznego użytkowania gruntu, co jest istotne dla wielu rolników.
“Czy jesteś właścicielem ziemi, ale to sąsiad zbiera plony? Sprawdź, kto dostanie unijne dopłaty!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 26/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-03-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Anna Janowska Jolanta Strumiłło /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Górska Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1341 art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 3 ust. 2 pkt 2, art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1 Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dz.U. 2021 poz 1491 art. 7, 77, 79a, 81, art. 105 § 2 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze. Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2023r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 31 października 2022r., nr 236/OR14/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę. Uzasadnienie P. L. (dalej jako P., wnioskodawca, strona, skarżąca) zwróciła się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z wnioskiem z 17 maja 2021 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Następnie 21 maja 2021 r. dokonała zmiany wniosku poprzez rezygnację z ubiegania się o płatności obszarowe do powierzchni 1,14 ha. Płatności objęte wnioskiem dotyczyły działki [...]6, położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie L., obrębie R., o łącznej powierzchni [...] ha. Rozpatrujący wniosek Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej Kierownik ARiMR) ustalił w wyniku kontroli krzyżowej, że o przyznanie tej samej płatności na rok 2021 co do ww. działki, zwrócił się jeszcze jeden producent rolny – I. M. W toku postępowania przesłuchano szereg świadków wymienionych w zawiadomieniu z 20 czerwca 2022 r. (k. 164 akt organu, protokoły zeznań: k. 232-201). Do akt sprawy dołączono m.in. umowę z 9 kwietnia 2018 r. dzierżawy działki [...]6 z I. M. (dalej jako dzierżawca), jak też pisma skarżącej: z 16 maja 2019 r. w sprawie wypowiedzenia umowy, oraz z 11 września 2020 r. o niewyrażaniu zgody na koszenie lub użytkowania działki w innej formie (k. 93, 95, 158). Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik ARiMR decyzją z 18 lipca 2022 r. odmówił przyznania następujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021: jednolita płatność obszarowa (dalej jako JPO), płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska – płatność za zazielenienie (PZ) i płatność dodatkowa – redystrybucyjna (PD), nałożył sankcje w kwotach: 4.768,92 zł w zakresie JPO i 1.804,80 zł w zakresie PD, a także umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej 21 maja 2021 r. Powołał art. 5-6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w skrócie: u.s.w.b.) oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Kierownik ARiMR w uzasadnieniu nie zakwestionował własności spornej działki przysługującej skarżącej, uznał jednak, że to faktyczne użytkowanie gruntu rolnego jest bezwzględnym warunkiem przyznania płatności. Płatności należą się posiadaczowi utrzymującemu grunty rolne zgodnie z normami. Powołał zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i uznał, że to nie skarżąca ale I. M. dokonała zabiegów agrotechnicznych i zebrała siano z terenu zgłoszonego do płatności przez dwóch producentów rolnych. Wobec tego odmówił przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 Przyjął do obliczeń, że powierzchnia działki wynosi 0 ha i powołał art. 19a ust. 1 i 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem 640/2014". Wyliczył kwotę sankcji, powołując art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 4 u.s.w.b. w zakresie JPO, oraz art. 14 ust. 1 i 2 u.s.w.b. w zakresie PD. Odmawiając przyznania PZ powołał art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1307/2013", i art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Na skutek odwołania Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Olsztynie (dalej Dyrektor ARiMR), decyzją z 31 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 18 lipca 2022 r. Powołał w uzasadnieniu decyzji art. 18 ust. 1 u.s.w.b. i art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), dalej k.c. Podał, że aby zostać beneficjentem w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu k.c., ale należy je również rolniczo użytkować. Płatność przysługuje wyłącznie osobie, która prowadzi działalność rolniczą, jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych. W powiązaniu z tym organ powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA) z 4 czerwca 2009 r., II GSK 1012/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Gorzowie Wielkopolskim z 4 kwietnia 2019 r., I SA/Go 81/19. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczności, że była użytkownikiem spornej działki [...]6. Organ wskazał na złożone przez skarżącą potwierdzenia wpłat podatku rolnego, faktury za sporządzenie wniosku i uznał, że samo ponoszenie opłat przez stronę nie stanowi dowodu na to, że producent rolny faktycznie użytkował działkę w 2021 r. Skarżąca nie wykonywała bowiem czynności niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, nie dokonywała zabiegów agrotechnicznych oraz nie zebrała plonów, a w konsekwencji nie korzystała efektywnie z gruntów użytkując działkę faktycznie i trwale. P. D. w oświadczeniu z 8 kwietnia 2022 r. potwierdził, że trawa na siano była skoszona przez I. M. Również pismami z 9 września 2021 r. skierowanymi do Prokuratora Rejonowego w [...] oraz Komendanta Powiatowego Policji w L., P. D. potwierdził, że to I.M. skosiła trawę i zebrała baloty ze spornej działki. Ponadto wszyscy pozostali świadkowie potwierdzili, że widzieli I. M. wykonującą prace polowe: koszenie trawy, zbieranie balotów swoimi maszynami na spornej działce, nie widzieli innych osób pracujących na tej działce. Dyrektor ARiMR stwierdził, że organy ARiMR nie są uprawnione do rozpatrywania kwestii naruszenia posiadania, nie rozstrzygają konfliktów pomiędzy producentami rolnymi. Nie uwzględnił zarzutów odwołania. W skardze do Sądu na powyższą decyzję, P. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR z 31 października 2022 r. zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., również w powiązaniu z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013, jak też art. 11 k.p.a., oraz 2. przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013 poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę wypłaty skarżącej płatności z tytułu płatności bezpośrednich za 2021, oraz nałożenie kary. Formułując zarzuty z pkt 1 petitum skargi: a. uznano za dowolne ustalenia organu, że: – omawiane płatności należą się I.M., która bez zgody skarżącej samowolnie prowadziła działalność rolniczą na działce ewidencyjnej o nr [...]6, – wola i podejmowane przez skarżącą czynności pozwalają przyjąć, że to I. M. samodzielnie dysponowała prawem do ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich na spornej działce, podczas gdy nie kierowała ona żadnym etapem produkcji rolnej i nie podejmowała kluczowych decyzji co do wykorzystania rolniczego działki ewidencyjnej i nie realizowała programu rolnego zapoczątkowanego przez skarżącą, b. podniesiono, że organ: – przyjął odmienną interpretację art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013 niż dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w skrócie: TSUE) w pkt 45 wyroku z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19, – pominął, że to skarżąca realizowała program rolny i podejmowała wszelkie czynności faktyczne i prawne mające na celu udowodnienie, że samo tylko bezumowne posiadanie działki [...]6 nie może przesądzać o przyznaniu płatności za 2021 r., – nie wskazał faktów które uznał za udowodnione, a na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wobec czego skarżąca nie wie dlaczego organ odmówił mocy dowodowej np. dokumentowi z 16 maja 2019 r. w sprawie wypowiedzenia umowy dzierżawy. W treści skargi zarzucono organowi pominięcie, że I. M. użytkowała omawianą działkę bez żadnego tytułu prawnego i w sposób całkowicie bezprawny, pomimo wypowiedzenia umowy dzierżawy ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2019 r. (ww. pismem z 16 maja 2019 r.). Ponadto strona informowała Kierownika ARiMR o dokonaniu przez I. M. zabiegów agrotechnicznych, w tym skoszenia trawy i jej zbiórki – bez powiadomienia skarżącej. Wystąpiła także do Kierownika ARiMR o przyznanie dopłat bezpośrednich za rok 2021 r. dla działki [...]6. Organy obu instancji pominęły jednak, że skarżąca wypowiedziała umowę dzierżawy i nie wyrażała zgody na podejmowanie przez dzierżawcę jakichkolwiek prac polowych na spornej działce. Strona nie zgodziła się z tym, że nie przysługują jej płatności, w sytuacji gdy to I. M. postąpiła wbrew woli skarżącej i bez żadnego tytułu prawnego kosiła i zbierała siano w 2021 r. Organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego to posiadacz w złej wierze i osoba, której wypowiedziano umowę dzierżawy działki [...]6, ma legitymację do pobierania płatności bezpośrednich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do kwestii, jaką stanowi ocena spełnienia przez skarżącą w 2021 r. jednej z przesłanek uzyskania tego rodzaju wsparcia: posiadania działki [...]6. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 ze zm.), dalej u.s.w.b., płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 u.s.w.b. jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Stosownie do art. 18 ust. 1 u.s.w.b. w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu. Przepisy łączą zatem prawo do uzyskania płatności z posiadaniem gruntów, dodatkowo przyznając pierwszeństwo w prawie do ich uzyskania posiadaczowi zależnemu przed posiadaczem samoistnym. Należy przy tym odnotować, że wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów, nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi więc wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu (zob. wyrok NSA z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11). Wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 u.s.w.b. posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie. Aby zostać beneficjentem płatności rolnych nie wystarcza być posiadaczem działek rolnych, ale należy je również rolniczo użytkować. Za takim jego rozumieniem przemawia cel płatności, którym jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. W orzecznictwie podkreśla się w tym zakresie, że do otrzymania płatności nie wystarcza sama możność władania gruntami rolnymi, lecz konieczne jest efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, jak i przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Płatność nie przysługuje natomiast osobie, która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała go tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku (tak: WSA w Łodzi w wyroku z 27 lipca 2016 r., III SA/Łd 259/16). Wskazuje się również powszechnie, że chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony (tak: m.in. NSA w wyroku z 9 listopada 2022 r., I GSK 278/19, z 10 lipca 2019 r., I GSK 1361/18, WSA w Olsztynie w wyroku z 4 sierpnia 2021 r., I SA/Ol 128/21). Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r., II GSK 228/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 września 2022 r., I SA/Bd 369/22). Podkreśla się, że właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał (wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., I GSK 1361/18). W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało tą samą działkę rolną do płatności bezpośrednich, organ przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2021 r. Postępowanie to wykazało, że skarżąca na dzień 31 maja 2021 r. nie była w posiadaniu spornych nieruchomości. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, została ustalona prawidłowo, w oparciu o zebrane w sprawie dowody, a sama skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń. Wobec zarzutów skargi wyjaśnić należy, że w postępowaniu prowadzonym, tak jak w badanej sprawie, zasady wynikające z k.p.a. doznają szeregu ograniczeń i modyfikacji na podstawie u.s.w.b. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 u.s.w.b. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z art. 3 ust. 2 u.s.w.b. wynika, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 3 u.s.w.b., strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem na organach ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ustawodawca, stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 u.s.w.b., że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., I GSK 3274/18). W świetle powyższego, to do strony należało udowodnienie faktów z których wywodzi ona skutki prawne, co dotyczy także faktu posiadania (rolniczego użytkowania) przez nią spornych działek. Skarżąca była zatem zobowiązana wykazać, że w 2021 r. decydowała o profilu upraw i dokonywała swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierała plony – odnośnie działek, w stosunku do których chce uzyskać płatności. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku strony, nie potwierdza, że w 2021 r. skarżąca była posiadaczem spornych gruntów w przedstawionym wyżej rozumieniu. Nie można bowiem uznać, że wykazała ona, że przez cały rok 2021 efektywnie (rzeczywiście) w sensie gospodarczym korzystała z gruntów w ten sposób, że to ona samodzielnie decydowała o profilu upraw i dokonywała swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierała plony. Przeczy temu już sam fakt swobodnego koszenia w 2021 r. gruntu wyłącznie przez dzierżawcę, potwierdzony przez wszystkich zeznających świadków w toku postępowania. Nie są wystarczające złożone przez skarżącą potwierdzenia wpłat podatku rolnego i faktury za sporządzenie wniosku. Organ zasadnie uznał, że samo ponoszenie opłat przez stronę nie stanowi dowodu na to, że producent rolny faktycznie użytkował ww. działkę w 2021 r. To nie skarżąca wykonywała czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, nie dokonywała zabiegów agrotechnicznych oraz nie zebrała plonów, a w konsekwencji nie korzystała efektywnie z gruntów użytkując konfliktową działkę faktycznie i trwale. Wskazać też należy, że organy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania sporów między stronami o posiadanie działek rolnych, lecz muszą ocenić wpływ konfliktu na użytkowanie rolnicze tych działek w ramach uprawnienia do płatności rolnych. Wypowiedzenie umowy dzierżawy spornej działki z I. M., przedstawiane przez skarżącą jako skuteczne, nie zmienia ustaleń organów, że to nie P. była w 2021 r. posiadaczem spornych gruntów w powyższym rozumieniu. Z ustaleń organów ARiMR wynika, że to wyłącznie I. M. użytkowała sporną działkę we wskazanym okresie. Organ nie orzekał w niniejszym postępowaniu o tym, czy płatności przysługują I. M. W nawiązaniu podkreślić należy, że przy dokonaniu oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie jest istotne, czy posiadanie przedmiotowej działki przez dzierżawcę w 2021 r., charakteryzowała dobra czy zła wiara. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013 poprzez przyjęcie odmiennej interpretacji niż dokonana przez TSUE w wyroku z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (Dz.U.UE.C.2021/53/4). W pkt 45 wyroku wskazano na następującą tezę: "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu." Sąd stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie TSUE dotyczy konkretnego stanu faktycznego i nie ma do niniejszej sprawy zastosowania. Sąd już wyżej podkreślił wynikający z orzecznictwa krajowych sądów administracyjnych wniosek, że wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie ustawy u.s.w.b. Oznacza to, że wnioskodawca nie musi wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a kluczowe stało się w sprawie ustalenie, że skarżąca, mimo niekwestionowanego przez organy prawa własności, nie była użytkownikiem spornej działki [...]6. Na tle powyższych ustaleń organów nie ma co do tego wątpliwości. Przedmiotem kontroli Sądu nie jest zgodność z prawem przyznania I. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, ale skarżącej. Przepisu art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013 nie należy więc odnosić do niniejszej sprawy, co Sąd stwierdził także w odniesieniu do zarzutu naruszenia tego artykułu jako przepisu prawa materialnego. W świetle zatem wszelkich okoliczności badanej sprawy, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby w 2021 r. skarżąca posiadała (użytkowała rolniczo) sporne grunty w sposób, który uprawniałby ją do płatności. Strona nie przedstawiła działań jakie podejmowała, a które mogły stanowić podstawę do uznania, że była ona posiadaczem działek w sensie rolniczego ich użytkowania w 2021 r. Zasadnie w tej sytuacji odmówiono przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Okoliczność, że skarżąca z zebranego materiału dowodowego wywodzi inne wnioski niż organy ARiMR, nie świadczy o naruszeniu przepisów w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji. Wobec tego zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie zarzucanym w skardze. Niemniej Sąd nie dostrzegł także nieprawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie nieobjętym zarzutami skargi. W okolicznościach sprawy nie narusza bowiem prawa nałożenie sankcji na skarżącą w wysokości wyliczonej w decyzji Kierownika ARiMR z 18 lipca 2022 r., oraz umorzenie postępowania w części dotyczącej powierzchni wycofanej przez stronę w złożonej 21 maja 2021 r. zmianie wniosku o przyznanie płatności. Umorzenie nastąpiło zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Przepis art. 105 § 2 k.p.a. ma w sprawie zastosowanie na podstawie cytowanego już art. 3 ust. 1 u.s.w.b. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów postępowania, w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji, prawidłowo dokonały oceny zebranego materiału dowodowego i wywiodły z niego logiczne wnioski odnośnie skutków dokonanych ustaleń dla sytuacji skarżącej. Decyzje wydane przez organy zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy wyjaśniły ponadto w wydanych decyzjach zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy załatwieniu sprawy, czym wypełniły dyspozycję art. 11 k.p.a., którego naruszenie niezasadnie zarzucono w skardze. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a orzeczenie TSUE na stronie: http://curia.europa.eu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI