I GSK 863/21

I GSK 863/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Henryk Wach /sprawozdawca/
Izabella Janson
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1034/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-17
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1034/20 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z naruszeniem prawa, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt V Sa/Wa 1034/20 oddalił skargę M. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z naruszeniem prawa, po wznowieniu postępowania.
M. M. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 267 zd. 1 lit. b) i zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wniósł o skierowanie pytania prejudycjalnego przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię preambuły, art. 3 i art. 5 oraz art. 6 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z 17 czerwca 2011 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw, jak i art. 84 ust. 1 lit a) oraz art. 85 ust. 1 i 3 i art. 110 ust. 1, jak również art. 121 ust. 1 lit. a), b), c), ust. 2 lit. a), b), c) Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, jak i art. 85 ust. 1 - 3 rozporządzenia 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 celem ustalenia czy przepisy te dopuszczały prowadzenie "zielonych zbiorów" w ten sposób, że obszar wskazany we wniosku o przyznanie wsparcia został podzielony na obszary, każdy tak podzielony obszar był poddany uprzedniemu zbiorowi handlowemu przed poddaniem go "zielonym zbiorom", a zatem czy dopuszczalne było prowadzenie "zielonych zbiorów" na jednej części obszaru zgłoszonego do wsparcia i równoległe prowadzenie zbioru handlowego na innej części (poprzedzającego "zielone zbiory") obszaru (ale nigdy w stosunku do tej samej rośliny).
Autor skargi kasacyjnej domagał się również uchylenia zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym poprzez uchylenie tego zarządzenia.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono wydanie w warunkach nieważności postępowania wskutek naruszenia przez Sąd I instancji:
1) art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1 i ust. 2, art. 92 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 184 zd. 1 oraz art. 233 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) w związku z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z 25 lipca 2002 r. (dalej: "p.u.s.a."),
2) art. 10, art. 90 § 1 p.p.s.a., art. 139 § 2 i § 3 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"),
3) § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 - wydanego bez podstawy prawnej - Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym;
4) § 1 pkt 1 Zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2020 r.;
5) § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1758 ze zm. wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r., a także art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1239 z późn. zm.);
6) art. 45 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez ich błędną wykładnię i - w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie – skutkujące rozpoznaniem sprawy Skarżącego na posiedzeniu niejawnym bez prawidłowej podstawy prawnej, i z naruszeniem przepisów obligujących Sąd do rozpoznania sprawy na rozprawie oraz do publicznego (jawnego ogłoszenia wyroku, wskutek zastosowania przez Sąd przepisów niespełniających konstytucyjnych standardów legislacji, przez co pozbawiono Skarżącego prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy przez sąd administracyjny;
Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") i art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a), § 5 ust. 1, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wadliwe oddalenie skargi i błędnie niedostrzeżenie, że organ II instancji winien uchylić Decyzję II instancji w całości i orzec co do istoty sprawy przez odmowę uchylenia Decyzji o wsparciu (wobec niespełnienia się przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) - zamiast utrzymywać ją w mocy, jak również przez pominięcie istotnej argumentacji Skarżącego, a tym samym nie odniesienie się do wszystkich zarzutów Skarżącego, nierozpoznanie sprawy w całości i sporządzenie niepełnego uzasadnienia Wyroku przez Sąd;
2) art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe zbadanie sprawy i błędne przyjęcie (pomimo braku w aktach dowodów, potwierdzających taką tezę), że Skarżący prowadził jednoczesny zbiór owoców zielonych i owoców dojrzałych z tych samych roślin, podczas gdy z oświadczeń przedstawicieli Skarżącego składanych w toku kontroli w 2013 r. wynika fakt odwrotny - tj. że z tych samych roślin zbiór zielony i zbiór handlowy nie był prowadzony jednocześnie, zaś okoliczność prowadzenia zbioru zielonego i zbioru handlowego jednocześnie z tych samych roślin nie została nawet ustalona przez organ w Decyzji II instancji (co należy uznać za naruszenie zasad kontroli legalności aktów administracyjnych i przyjęcie przez Sąd kompetencji organu i orzekanie na niekorzyść Skarżącego);
3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a. przez wadliwe oddalenie skargi i błędne niedostrzeżenie, że 1) organ II instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie i bezzasadnie przyjął, że została spełniona przesłanka wznowienia postępowania w postaci wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych/dowodów istniejących w dniu wydania Decyzji o wsparciu, nieznanych organowi w tej dacie, podczas gdy wynikało z niego, że okoliczności w postaci prowadzenia zbiorów handlowych w czasie prowadzenia "zielonych zbiorów", jak i fakt dokonywania sprzedaży pomidorów dla celów handlowych nie były okolicznościami ani nowymi (organ przyznający wsparcie miał świadomość sposobu prowadzenia "zielonych zbiorów" przez Skarżącego), a co istotniejsze, nie były okolicznościami istotnymi (sposób prowadzenia "zielonych zbiorów" przez Skarżącego nie był zakazany na gruncie regulacji poświęconej temu zabiegowi - był dozwolony); 2) organ II instancji nie odniósł się w pełni do argumentacji prezentowanej przez Skarżącego w toku całego postępowania, jak i w odwołaniu od Decyzji I instancji (w tym dotyczącej nieziszczenia się przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.); a także 3) organ II instancji nie wypełnił wiążących wytycznych sądowych;
4) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. przez wadliwe oddalenie skargi i błędne przyjęcie, że nie ziściła się przesłanka utrwalonej praktyki orzeczniczej w sprawie, podczas gdy taka utrwalona praktyka wystąpiła (sprawy chociażby p. A. O. i p. M. M. były sprawami o takim samym stanie faktycznym i prawnym, a w których organ I instancji odmówił uchylenia decyzji przyznających wsparcie w związku z kryzysem EHEC), a zatem organ II instancji winien był uznać, że organ I instancji w sposób pozbawiony usprawiedliwionych podstaw od niej odstąpił (w sprawie Skarżącego winno zapaść tożsame rozstrzygnięcie, jak w przypadku wskazanych osób);
5) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez wadliwe oddalenie skargi oraz przyjęcie, że regulacja "zielonych zbiorów" nie wywołuje jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych podczas gdy mimo zastosowania różnych metod wykładni możliwe jest przyjęcie dwóch równouprawnionych interpretacji w tej mierze, w tym jednej dopuszczającej sposób prowadzenia "zielonych zbiorów" przyjęty przez Skarżącego, co powinno prowadzić do rozstrzygnięcia tych wątpliwości na korzyść Skarżącego;
6) art. 145 § 1 pkt 1) lit. b) i c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1-3, art. 81 k.p.a. oraz art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. a) Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 48 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przez wadliwe oddalenie skargi i przyjęcie, że organ II instancji nie naruszył prawa Skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa do bycia wysłuchanym, mimo że uniemożliwił on Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranego materiału przed wydaniem Decyzji II instancji, w szczególności uniemożliwił złożenie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy p. A. O. i p. M. M. lub przesłuchanie świadków, a tym samym organ oparł rozstrzygnięcie na nieprawidłowo zebranym materiale dowodowym;
7) niezależnie od powyższego - art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c), art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wadliwe oddalenie skargi i przyjęcie, że sentencja Decyzji I instancji odpowiada prawu sytuacji, gdy dotknięta jest ona wadą nieważności - rażąco narusza bowiem dyspozycję art. 151 § 2 k.p.a. - 1) jej sentencja nie zawiera powodów, dla których organ I instancji nie uchylił Decyzji o wsparciu, 2) jej sentencja nie zawiera przepisów prawa, które Decyzja o wsparciu rzekomo naruszała (elementy te zostały wskazane jedynie w uzasadnieniu Decyzji), co skutkuje tym, że Decyzja II instancji również dotknięta jest wadą nieważności (wobec zaniechania uchylenia Decyzji I instancji wydanej z rażącym naruszeniem prawa).
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 1, art. 6 ust. 2 oraz treści preambuły Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z 17 czerwca 2011 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw; art. 84 ust. 1 lit. a) i ust. 2, art. 110 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw; art. 112 ust. 1 rozporządzenia 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw z 21 grudnia 2007 r.; § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a) Rozporządzenia RM przez ich błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, że z przepisów tych wynika, że niedopuszczalne było: prowadzenie "zielonych zbiorów" i zbioru handlowego na obszarze tej samej plantacji, która w całości objęta była tym środkiem, podzielenie plantacji na obszary i przeprowadzanie "zielonych zbiorów" i etapami (w ocenie Sądu dopuszczalne było prowadzenie zbiorów w celach handlowych jedynie przed rozpoczęciem działania "zielone zbiory"), podczas gdy zbiór handlowy dojrzałych pomidorów w okresie trwania działania "zielone zbiory" (w stosunku do innych roślin, wobec których nie zastosowano jeszcze działania "zielone zbiory") czy też ich sprzedaż nie został żadnym przepisem zakazany, a zwłaszcza zakaz taki nie wynika z powołanych przepisów;
2) art, 3 i 5 ust. 1 - ust. 5, art. 4 ust. 5 Rozporządzenia 585/2011; art. 85 ust. 1 i 3, art. 121 ust. 1 lit. a), b), c), ust. 2 lit. a), b), c) Rozporządzenia 543/2011; art. 85 ust. 1 - ust. 3 rozporządzenia 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw z 21 grudnia 2007 r. przez ich błędną wykładnie i ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie)pr2cz Sąd i pominięcie, że przepisy te nie zakazywały prowadzenia "zielonych zbiorów" w sposób przyjęty przez Skarżącego, a tym samym dozwalały na działanie Skarżącego polegające na przeprowadzeniu "zielonych zbiorów" z podzieleniem plantacji na części i przeprowadzenie zbioru handlowego w odniesieniu do roślin, w stosunku do których nie rozpoczęto jeszcze "zielonego zbioru", co nie naruszało warunków przyznania Skarżącemu wsparcia, gdyż w istocie było przygotowaniem tej części plantacji do działania "zielone zbiory";
3) art. 84 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia 543/2011 przez jego błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, że wersja angielska tego przepisu (oraz wersja francuska i niemiecka) jest zbieżna z wersją polską (jakoby "całościowe" zbiory należało rozumieć w istocie jako "łączne" zbiory), a tym samym uznanie, że również wersja angielska (i inne wersje językowe) tego przepisu nie dopuszcza dokonywania zbioru owoców dojrzałych po rozpoczęciu "zielonego zbioru", tak aby po zakończeniu działalności na krzakach nie pozostały żadne owoce, w sytuacji gdy "total harvesting"' oznacza całościowe, nie zaś łączne zbiory (słowo "całościowe" nie jest synonimem pojęcia "łączne"), co implikuje konieczność interpretowania przepisów unijnych tak, jak nakazywałoby to ich brzmienie w innych wersjach językowych, a co prowadzi do wniosku, że działanie Skarżącego polegające na przeprowadzeniu "zielonych zbiorów" z podzieleniem plantacji na części i przeprowadzenie zbioru handlowego w odniesieniu do roślin, w stosunku do których nie rozpoczęto jeszcze "zielonego zbioru", nie naruszało warunków przyznania Skarżącemu wsparcia, gdyż w istocie było przygotowaniem tej części plantacji do działania "zielone zbiory";
4) przepisów § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a), § 5 ust. 1 i § 10 ust. 1 Rozporządzenia RM przez ich błędną wykładnię i ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) oraz uznanie, że zachowanie Skarżącego polegające na prowadzeniu "zielonych zbiorów" jednocześnie ze zbiorem handlowym (ale nie jednocześnie w odniesieniu do tej samej rośliny, w stosunku do której był prowadzony "zielony zbiór"), podzielenie obszaru plantacji na obszary, dokonywanie "zielonych zbiorów" etapami, stanowiło naruszenie zasad przyznawania wsparcia i uzasadniało wydanie Decyzji II instancji utrzymującej w mocy Decyzję I instancji;
5) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu przez Sąd zasady in dubio pro tributario, a także obowiązującej od 1 czerwca 2017 r. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i tym samym obowiązku przyjmowania - przy istnieniu wątpliwości interpretacyjnych, dotyczących pojęcia "zielonych zbiorów" i możności dokonywania w trakcie tego działania zbiorów handlowych w odniesieniu do innych roślin - takiej interpretacji relewantnych przepisów, która byłaby korzystniejsza dla beneficjenta.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Prezes ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 maja 2016 r., II GSK 6/15 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 września 2014 r., V SA/Wa 740/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] września 2011 r. oraz odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 190 p.p.s.a. przedstawił następującą wykładnię prawa:
"Zasadne okazały się zatem zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji publicznej i uznaniu za prawidłowe przyjęcie przez organ administracyjny, że nowe okoliczności faktyczne nieznane wcześniej organowi przyjęte za podstawę wydania postanowienia z 30 lipca 2013 r. rzeczywiście wystąpiły i miały charakter okoliczności istotnych oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na braku uzasadnienia odnoszącego się do podstaw wznowienia postępowania. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji powinien dokonać rzetelnej oceny postępowania organu co do przesłanek wznowienia postępowania oraz zarzutów sformułowanych w tym względzie w skardze oraz dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wynik kontroli powinien znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w związku z powyższym, iż przedwczesnym, w związku z brakiem rozważenia przesłanek wznowienia postępowania, jest ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do postępowania po wznowieniu postępowania. Ich ocena będzie aktualna po ewentualnym ustaleniu, iż wznowienie postępowania jest zasadne w świetle przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji nie zachodzi też konieczność ustosunkowania się do wniosku strony o przedstawienie TSUE pytania prejudycjalnego."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 października 2016 r., V SA/Wa 2181/16 uchylił decyzje organów obydwu instancji. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 346/17 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2016 r., V SA/Wa 2181/16 i w trybie art. 190 p.p.s.a. przedstawił następującą wykładnię prawa:
"W sprawie rozpoznawanej przez Sąd I instancji i zakończonej skarżonym wyrokiem problemem prawnym była ocena ziszczenia się przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W skarżonym wyroku Sąd I instancji przyjął, nawiązując do wyroku NSA z dnia 12 maja 2016 r., II GSK 6/15, że organy powinny jednoznacznie wypowiedzieć się co do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bo tego nie uczyniły wznawiając postępowanie zakończone decyzją z 6 września 2011 r. W tym zakresie Sąd I instancji nie zrealizował wytycznych sądu kasacyjnego z wyroku z dnia 12 maja 2016 r., II GSK 6/15, zatem Sąd I instancji nie naruszył art. 190 p.p.s.a., bo to on miał dokonać oceny czy organy wykazały przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podjęcie przez ten Sąd rozwiązań z zakresu prawa materialnego jest wadą uzasadnienia skarżonego wyroku, ale też jest faktem, który nie zmienia zakresu związania wyrokiem NSA z dnia 12 maja 2016 r. Związanie, o jakim stanowi art. 190 p.p.s.a., musi być odnoszone do tego elementu (zakresu) rozpoznawanej sprawy, który wprost wynika z wyroku kasacyjnego. W tym zakresie podkreślić należy, że NSA uchylając wyrok WSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 740/14 określił zakres związania dla Sądu I instancji i wskazał, że odnosi się on do oceny podstaw i prawidłowości wznowienia postępowania z powołaniem się przez organy na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jednocześnie NSA stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie mogą być oceniane zarzuty skierowane pod adresem przepisów materialnych, bo ustalenia będą mogły być prowadzone dopiero po przesądzeniu zasadności wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem z tego powodu podjęcie przez Sąd I instancji rozważań w zakresie podstaw materialnych związanych z pojęciem "zielonych zbiorów" nie może mieć wpływu na zakres rozpoznawanej sprawy przez organy, chociaż musi być wiązane z oceną poprawności skażonego wyroku. Zatem za trafne należy uznać prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, że rozważania kwestii materialnych sprawy nie były w żaden sposób konieczne do rozpoznania istoty sprawy przez Sąd I instancji. Co więcej, ponieważ były poza zakresem sprawy, to przekroczyły związanie wynikające z art. 190 p.p.s.a., są niewiążące dla organów rozstrzygających sprawę i są równocześnie naruszeniem art. 190 p.p.s.a. Poza tym są nieskuteczne, bo wkraczałyby w sferę wykonywania administracji, a Sąd I instancji nie ma takich uprawnień. Z tych wszystkich powodów zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. okazał się także skuteczny. Z powodów wcześniej wskazanych za niezasadne należało uznać zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenia prawa materialnego. Na kontrolowanym etapie postępowania są to zarzuty przedwczesne, bo te rodzaje naruszeń mogą być przedmiotem oceny kasacyjnej dopiero wówczas, gdy w sprawie zostanie przesądzone, że istniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17 uchylił decyzje organów obu instancji. Decyzją z 6 grudnia 2019 r. Dyrektor Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze orzekł o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z [...] września 2011 r. Następnie, decyzją z [...] marca 2020 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Za podstawę wyroku z 17 grudnia 2020 r., V SA/Wa 1034/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ ten, decyzją z [...] marca 2020 r. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze z [...] grudnia 2019 r. orzekającej o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z [...] września 2011 r. - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organy ustaliły, że nowym dowodem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5) kpa, był protokół kontroli krzyżowej ex-post przeprowadzonej przez W. w Zielonej Górze od [...] stycznia 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r., tj. po wydaniu decyzji z [...] września 2011 r. o przyznaniu płatności. Wcześniej, organy nie wiedziały o dokonywaniu przez producenta "zielonych zbiorów" z podziałem całej plantacji na etapy i dokonywaniu w tym samym czasie zbiorów handlowych. M. M. nie kwestionuje okoliczności, że dokonywał zbioru do celów handlowych w czasie realizacji, zielonych zbiorów, tj. od [...] maja do [...] czerwca 2011 r., z podziałem plantacji na części. W. w Zielonej Górze, przeprowadzający kontrolę ex-post, na podstawie art. 110 rozporządzenia Komisji nr 543/2011 po przeprowadzeniu operacji "zielonych zbiorów" był zobowiązany sprawdzić, czy zielone zbiory zostały w pełni przeprowadzone na danym obszarze, a zebrany produkt został poddany denaturacji. Ustalono, że M. M. dokonując zbioru handlowego w trakcie działania "zielone zbiory" naruszył przepisy prawa regulujące przedmiotowe działanie, w szczególności art. 84 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 543/2011 oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia RM, gdyż w ramach przedmiotowego działania nie dokonał łącznych (całkowitych, pełnych) zbiorów nienadających się do sprzedaży produktów na zadeklarowanym we wniosku o udzielenie wsparcia obszarze. Na uprawie objętej działaniem "zielone zbiory " w tym samym okresie prowadził również "etapami " zbiór handlowy z zadeklarowanej powierzchni 12,80 ha. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Według art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i przepisy postępowania. Wykładnia prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny nie może wykraczać poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej. Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną. Wydanie wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny z pominięciem wykładni dokonanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy sformułowaniu takiego zarzutu w skardze kasacyjnej prowadzi do jej uwzględnienia. Adresatem normy z art. 190 p.p.s.a. jest sąd, któremu sprawa została przekazana, a zastosowanie wskazanego przepisu w konkretnej sprawie przyspiesza postępowanie sądowoadministracyjne przez ostateczne przesądzenie pewnych kwestii spornych jeszcze przed przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Wykładnia prawa dokonana w trybie art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji i kasatora, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpatrzeniu przez organ administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 maja 2016 r., II GSK 6/15 dokonał wykładni prawa obejmującej wyłącznie przepisy postępowania: "Zasadne okazały się zatem zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (...)." Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 346/17 dokonał wykładni prawa obejmującej wyłącznie przepisy postępowania: "Zatem za trafne należy uznać prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, że rozważania kwestii materialnych sprawy nie były w żaden sposób konieczne do rozpoznania istoty sprawy przez Sąd I instancji.(...) Z tych wszystkich powodów zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. okazał się także skuteczny. Z powodów wcześniej wskazanych za niezasadne należało uznać zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenia prawa materialnego. Na kontrolowanym etapie postępowania są to zarzuty przedwczesne, bo te rodzaje naruszeń mogą być przedmiotem oceny kasacyjnej dopiero wówczas, gdy w sprawie zostanie przesądzone, że istniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17 uwzględnił wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyrokach uchylając decyzje organów obu instancji i wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wiążące w sprawie organy, a także sądy:
"Odnośnie zaś realizacji wytycznych wskazanych w obydwu wyrokach NSA Sąd - dokonując oceny merytorycznej zaskarżonych decyzji - stwierdza, iż należy zgodzić się z oceną dokonaną w wyroku NSA z dnia 12 maja 2016 r., że organy wydając postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 6 września 2011 r. nie przedstawiły odpowiedniej argumentacji, z jakich względów okoliczności - wskazywane przez organy jako podstawa do wznowienia - rzeczywiście były nowe i istotne, jak również czy okoliczności te istniały w dniu wydawania decyzji z dnia 6 września 2011 r. i rzeczywiście nie były znane organowi, co stanowi naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a."
Zgodnie z podstawową zasadą techniki prawodawczej tj. zasadą konsekwencji terminologicznej, do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Z tej zasady wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez wojewódzki sąd administracyjny w trybie art. 153 p.p.s.a. (lub przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w trybie art. 188 p.p.s.a.; art. 184 in fine p.p.s.a.), wykładnia prawa dokonana w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 190 p.p.s.a. oraz "wytyczne Sądu" nie są pojęciami tożsamymi. Należy podkreślić, że w p.p.s.a. nie istnieje pojęcie "wytyczne Sądu", tym samym nieuprawnionym jest posługiwanie się tym zwrotem, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wskazanym wyroku. Ponadto, skoro oba wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały wydane na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., to miał zastosowanie art. 190 p.p.s.a., gdzie mowa jest o wykładni prawa, a nie o ocenie prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku z 17 grudnia 2020 r., V SA/Wa 1034/20 prawidłowo odczytał ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17 przy czym błędnie stwierdził, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich wojewódzki sąd administracyjny rozpoznał skargę, w tym postępowaniu nie ma już zastosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wojewódzki sąd administracyjny jest związany zarzutami i wnioskami skargi i nie bada już w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz w zakresie wytyczonym przepisem art. 153 p.p.s.a. Inaczej mówiąc, prawodawca założył że wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę, będąc związany przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. dostrzegł już wszystkie naruszenia prawa, a w uzasadnieniu wyroku wyraził pełną ocenę prawną oraz zawarł wszystkie wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17 wytyczył granice rozpoznania sprawy po uchyleniu decyzji ostatecznej oraz decyzji organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi spowodowało, że sprawa miała być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej zgodnie z wyrażoną oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Wyrażona ocena prawna obejmuje wyłącznie przepisy postępowania, które mają zastosowanie w sprawie. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona przez Sąd I instancji obejmująca konkretny przepis postępowania ma na celu jego prawidłowe zastosowanie do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W tej sprawie, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracji publicznej zostały zobowiązane do przedstawienia odpowiedniej argumentacji, z jakich względów okoliczności wskazywane jako podstawa do wznowienia postępowania rzeczywiście były nowe i istotne, jak również, czy okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji z 6 września 2011 r. i rzeczywiście nie były znane organowi administracji publicznej (art. 145 § 1 pkt 5) kpa: W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Zawarte w Rozdziale 12 Wznowienie postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego przepisy kompleksowo regulują przebieg postępowania nadzwyczajnego: inicjatywę wszczęcia postępowania; tryb i termin wniesienia podania o wznowienie postępowania; formę wszczęcia oraz odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia; właściwość organu; rodzaje decyzji kończących postępowanie. Istota postępowania wznowieniowego sprowadza się do ustalenia przez organ administracji publicznej istnienia jednej (lub kilku) z jedenastu przesłanek wznowieniowych. Organ właściwy nie prowadzi postępowania dowodowego według reguł z Rozdziału 4 Dowody (kpa), nie ma też obowiązku w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tym postępowaniu organ administracji z urzędu lub na żądanie strony stwierdza brak podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej; stwierdza istnienie podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej; stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.
Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5) kpa następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Przepis ten wyznacza granice sprawy wszczętej postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 kpa.
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie z powodów wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1) do pkt 8) kpa oraz w art. 145a kpa, art. 145aa kpa, art. 145b kpa.
Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W tej sprawie przedmiotem zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest decyzja ostateczna Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r. wydana w trybie nadzwyczajnym po uprzednim zbadaniu przez organy administracji publicznej istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5) kpa. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 151 kpa: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej; uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy; stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Jest to rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy administracyjnej, co oznacza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wojewódzki sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę na ostateczną decyzję zawierającą jedno z rozstrzygnięć z art. 151 § 1 i 2 kpa. Według art. 151 § 2 kpa, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie zaś z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji nie może nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5) kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Regulacje Rozdziału 12 Wznowienie postępowania (kpa) zasadniczo dotyczą spraw zakończonych decyzją ostateczną wydaną w trybie zwyczajnym. W postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym przepisami postępowania i zgodnie z przepisami prawa materialnego. Natomiast przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z okoliczności wznowieniowych nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Skoro w postępowaniu nadzwyczajnym organ administracji publicznej nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, to tym samym nie stosuje przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym dowodowego. Wojewódzki sąd administracyjny dokonując kontroli działalności administracji publicznej sprawuje tę kontrolę jedynie pod względem zgodności z prawem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Inaczej mówiąc, sąd bada jedynie to czy w toku postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania prowadzonego na podstawie przepisów kpa nie naruszono przepisów tego postępowania (Rozdział 12 Wznowienie postępowania) oraz to, czy prawidłowe było ustalenie dokonane w tym postępowaniu, że istnieje lub nie, przesłanka wznowieniowa.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie związany jest oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17, a także wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 12 maja 2016 r., II GSK 6/15 oraz z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 346/17. Zasada związania oceną prawną oraz wykładnią prawa powoduje, że skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej.
Oparcie skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z prawomocną wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również z prawomocną oceną prawną wyrażoną przez wojewódzki sąd administracyjny, zawsze powoduje oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w składzie obecnym w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2020 r., V SA/Wa 1034/20 zobowiązany jest zbadać zgodność podstaw kasacyjnych z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r., V SA/Wa 1015/17, a także wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 12 maja 2016 r., II GSK 6/15 oraz z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 346/17.
Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności), natomiast niezastosowanie się przez wojewódzki sąd administracyjny do oceny prawnej jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. "Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: A. Kabat [w:] B. Dauter , M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153. "Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 153. Skoro niezastosowanie się przez wojewódzki sąd administracyjny do oceny prawnej jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a., to prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na tej podstawie - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Podnosząc zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię kasator winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tego przepisu w konkretnej sprawie. Podnosząc zarzut niewłaściwego zastosowania art. 153 p.p.s.a. kasator winien sprecyzować, na czym konkretnie polegało naruszenie oceny prawnej, czy naruszono ocenę dotyczącą zastosowania przepisów postępowania, czy też ocenę dotyczącą zastosowania prawa materialnego, lub też obie te oceny. Z kolei, zarzucając naruszenie wskazań co do dalszego postępowania kasator winien wskazać, które konkretnie wskazania sądu administracyjnego naruszył organ administracji ponownie rozpatrując sprawę. Stawiając te zarzuty Sądowi I instancji, który oddalił skargę na rozstrzygnięcie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy kasator winien w uzasadnieniu przytoczonej podstawy skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) precyzyjnie wskazać te fragmenty pisemnego uzasadnienia poprzedniego wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę, w których zawarto elementy oceny prawnej oraz elementy wskazań, których nie uwzględnił organ administracji ponownie rozpatrując sprawę.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że aby uzasadnienie skargi kasacyjnej stanowiło konsekwentną i logiczną, a zarazem pełną syntezę, a nie tylko zestaw wypowiedzi często w ogóle ze sobą niepowiązanych, powinno być zwięzłe i jednocześnie przekonujące. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie może być przeładowane rozwlekłą argumentacją, w tym wywodami formułowanymi zamkniętym językiem prawniczym, a także wywodami naukowymi. Ma to być motywacja realna, odpowiednia do zakresu przedmiotowego danej sprawy, a nie pozorna. Uzasadnienie jest przekonujące tylko wtedy, gdy argumenty w nim powołane są trafne (celnie użyte), a nie wówczas, gdy jest ich mnogość. Długość uzasadnienia nie ma nic wspólnego z jego jakością. Jeżeli uzasadnienie jest za długie, to wówczas ma miejsce tak zwane mapowanie tekstu, czyli poszukiwanie myśli kluczowych zawartych w uzasadnieniu.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ kasator nie uwzględnia tego, że podstawą prawną decyzji ostatecznej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r. jest art. 151 § 2 kpa oraz, że przepisami postępowania mającymi zastosowanie w tej sprawie są przepisy p.p.s.a. oraz przepisy Rozdziału 12 Wznowienie postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego.
Prawo materialne to normy prawne bezpośrednio regulujące stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki (fakty) powodujące ich powstanie, zmianę lub wygaśnięcie. Do prawa materialnego zalicza się również normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Inaczej mówiąc, przepisy prawa materialnego to takie, które kształtują sytuację prawną podmiotu. Przepisy postępowania mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego, i tak jest w Rozdziale 12 Wznowienie postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego.
Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym wypadku jest to art. 151 § 2 kpa, którego naruszenia kasator nie zarzucił Sądowi I instancji w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Przepis ten będący podstawą prawną decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym, jest przepisem prawa materialnego. Ustalenie, że jest podstawa do uchylenia decyzji ostatecznej z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5) kpa, lecz nie może to nastąpić, ponieważ od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, jest ustaleniem z zakresu faktów dokonanym przez organ administracji publicznej po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu zakreśla granice postępowania wznowieniowego, w ramach którego organ administracji publicznej nie analizuje wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Istota trybu szczególnego, jakim jest wznowienie postępowania, sprowadza się do zbadania jednostkowej okoliczności lub określonego dowodu ujawnionego po zakończeniu postępowania głównego, a nie do weryfikacji ustaleń poczynionych w tym postępowaniu.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Według art. 149 § 1 i 2 kpa, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W tym wypadku Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze po wydaniu [...] lipca 2013 r. postanowienia wznowieniowego prowadził postępowanie, co do przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5) kpa. W tych ramach, ustalił istnienie przesłanki wznowieniowej : "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję." To ustalenie zaakceptował Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17 grudnia 2020 r., którego uzasadnienie zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W tych ramach na stronach 12 do 19 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji przedstawił argumentację, co do prawidłowego wykazania przez organ administracji publicznej, że okoliczności i dowody są nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi administracji publicznej. Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia przez organy administracji publicznej art. 149 § 2 kpa, tj. przepisu postępowania, który był podstawą do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. kasator nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia art. 149 § 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5) kpa.
Z tych powodów, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw z art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 i 2 pkt 5) p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (...). Nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W pkt A) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie wielu przepisów prawa, w tym, art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku ani w siedzibie sądu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym prezentuje, co do tego zarzutu następujące stanowisko:
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast, według art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2023 r., II OSK 126/20 (LEX nr 3503676) wyraził następującą ocenę prawną: "Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku."
Takie rozumienie prawomocności orzeczenia nie godzi w samodzielność jurysdykcyjną sądu, ponieważ wynika z potrzeby ochrony pewności obrotu i wykreowanej przez wcześniejsze, prawomocne orzeczenie sądowe sytuację podmiotu w relacjach z organami administracji publicznej. Trudno byłoby akceptować sytuację, kiedy przy tożsamym przedmiotowo stanie faktycznym sprawy, jego ocena miałyby prowadzić do wyrażenia odmiennej oceny prawnej, sprzecznej z wyrażoną wcześniej w sprawie innego podmiotu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2022 r., I GSK 28/19 wyraził następującą ocenę prawną: "Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego."
Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5) p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Przepis ten dotyczy wyłącznie pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przyjmuje się, że pozbawienie strony możności obrony swych praw jest skutkiem takich uchybień w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez które strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania sądowego. Zasadniczo chodzi o udział w jawnej rozprawie, ponieważ istota posiedzenia niejawnego polega na tym, że nie mają zastosowania przepisy dotyczące przebiegu posiedzenia jawnego. Strony - najpierw skarżący, a potem organ – nie mogą zgłosić ustnie swoich żądań i wniosków oraz złożyć wyjaśnień. Nie mogą ponadto wskazywać podstaw prawnych i faktycznych swych żądań i wniosków. Zasadniczą przyczyną pozbawienia strony możności obrony swych praw jest nieprawidłowość zawiadomienia o rozprawie, przede wszystkim zaś niezawiadomienie o rozprawie (art. 109 p.p.s.a.). Pojęcie pozbawienie strony możności obrony swych praw nie jest tożsame z pojęciem prawa do obrony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie jest postępowaniem kontradyktoryjnym strona nie korzysta z prawa do obrony, ponieważ ta zasada funkcjonuje jedynie w postępowaniu karnoprocesowym, ponadto w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie funkcjonuje zasada odpowiedzialności na zasadzie winy. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jeśli sąd nie odrzucił skargi, to zgodnie z art. 62 pkt 3) p.p.s.a., przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w którym sprawa ma być rozpoznana. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, jeżeli ustanowiono pełnomocnika doręczenia należy dokonać tej osobie.
Według art. 10 p.p.s.a., rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Przepis szczególny art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stanowi: Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, (...) może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania.
Według art. 91 § 1 p.p.s.a., posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy. O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie (...). Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 167 p.p.s.a., przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego (Rozdział 10 Orzeczenia sądowe). Z kolei, według art. 198 p.p.s.a., przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Przykładem może być art. 49 § 2 zdanie drugie (zażalenie na zarządzenie w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania) p.p.s.a. oraz art. 227 § 1 p.p.s.a. (zażalenie na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy). Przewodniczący w sądzie pierwszej instancji może dokonać autokontroli swoich zarządzeń na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 198 p.p.s.a. i uchylić zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty sądowej. Skoro ustawa nie przewiduje wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wyznaczające posiedzenie sądowe z urzędu, to nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy Działu IV Środki odwoławcze (p.p.s.a.)
Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne i zarządzi przeprowadzenie posiedzenia niejawnego (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych), to według art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Postępowanie uproszczone jest odstępstwem od zasady jawności postępowania sądowego wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP oraz art. 10 p.p.s.a. Jego istota sprowadza się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów dającym większą ochronę interesów strony przez wnikliwe zbadanie sprawy niż rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego. Natomiast, zgodnie z art. 122 p.p.s.a., sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Ten przepis daje możliwość wyeliminowania tych wszystkich przypadków, w których skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym, a która nie powinna z różnych przyczyn być w tym trybie rozpoznawana. Jest to zabezpieczenie przed rozpoznaniem w postępowaniu uproszczonym sprawy, która wymaga rozprawy.
Z przedstawionej regulacji prawnej wynika, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stosuje przewodniczący na etapie wyznaczania z urzędu posiedzenia sądowego (art. 91 § 1 p.p.s.a.) z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 91 § 2 p.p.s.a., a nie wojewódzki sąd administracyjny orzekający na wyznaczonym posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z tego też powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając sprawę wyrokiem nie mógł naruszyć przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, którego nie zastosował i nie mógł zastosować.
Według art. 191 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kasator nie wskazał postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, w konsekwencji nie wykazał wpływu tego nieokreślonego postanowienia na rozstrzygnięcie sprawy (oddalenie skargi). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wydał, ponieważ nie mógł wydać postanowienia w przedmiocie zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wyznaczające posiedzenie sądowe z urzędu, kiedy przewodniczący uznał rozpoznanie sprawy za konieczne i wymagał tego stan sprawy, to w rozumieniu art. 191 p.p.s.a. brak jest przedmiotu rozpoznania (postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia) przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, która była pierwszym pismem w sprawie, a następnie dowiedział o tym że skarga nie została odrzucona i zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Powołując się zatem na sygnaturę akt (art. 46 § 2 pkt 2) p.p.s.a.) miał możliwość złożenia dalszego pisma procesowego realizując w ten sposób uprawnienie do czynnego udziału w postępowaniu. Pismo w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą (art. 45 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił sformułowanego wniosku o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni aktu prawa unijnego należy do Sądu krajowego. Z art. 267 TSUE wynika obowiązek Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego w przypadku, gdy do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje unijne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałym sporze nie powstała wątpliwość co do interpretacji przepisów prawa Unii w stopniu, który wymagałby zaangażowania TSUE. Wniosek o pytanie stanowi jedynie wyraz polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, które jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Trafnie wskazał WSA, iż bez znaczenia dla interpretacji pojęcia "zielonych zbiorów" ma użyte w art. 84 ust. 1 lit. a polskiej wersji rozporządzenia 543/2011 wyrażenie, że mają to być zbiory łączne. Strona wskazuje, że w wersji angielskiej użyte jest wyrażenie "total harvesting", co tłumaczy jako zbiory całkowite, całościowe. Organ rozszerzył porównanie wersji językowych o jeszcze wersje francuską i niemiecką. We wszystkich wersjach znaczenie jest tożsame - oznacza zbiory w całości. Jest to pojęcie zbliżone znaczeniowo do polskiego słowa "łączne", co w tym przepisie również należy rozumieć jako zbiory całościowe. Użycie pojęcia "całkowite zbiory" a nie pojęcia "łączne zbiory" w żaden sposób nie zmieniłoby znaczenia omawianej definicji. Art. 84 ust. 1 lit. a wyklucza w ogóle możliwość przeprowadzenia zbioru handlowego. Chęć przeprowadzenia zielonych zbiorów należy zgłosić odpowiednim organom państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 112 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1580/2007 z 21 grudnia 2007r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw (Dz.U.UE.L.2007.350.1 z dnia 2007.12.31) przed rozpoczęciem operacji zbierania zielonych owoców i warzyw państwa członkowskie sprawdzają za pomocą kontroli na miejscu czy dane produkty nie są uszkodzone a działka była utrzymywana w dobrym stanie. Po przeprowadzeniu operacji zbierania zielonych owoców i warzyw państwa członkowskie sprawdzają czy zostały one całkowicie zebrane z danego obszaru, a zebrany produkt został poddany denaturacji. Art. 6 ust. 2 rozporządzenia 585/2011 wprowadził jeden tylko wyjątek - wyłączył kontrole dotyczące wymogu, by nie przeprowadzono już częściowych zbiorów. Z uwagi na to, że sytuacja kryzysowa nastąpiła po rozpoczęciu sezonu wegetacji, miało to umożliwić producentom dokonanie zbioru częściowego warzyw dojrzałych, po czym miał nastąpić "zielony zbiór". Co do zasady działanie "zielony zbiór" miało odbyć się na zasadach określonych w rozporządzeniu 543/2011.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).