I GSK 816/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-11
NSArolnictwoWysokansa
środki unijnepomoc finansowaorganizacja producentówowoce i warzywaoszustwoochrona interesów finansowych UEzawieszenie płatnościARiMRprawo UE

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki G. Sp. z o.o. w K. od wyroku WSA w Warszawie, uznając za zasadne zawieszenie płatności pomocy finansowej z powodu podejrzenia popełnienia oszustwa.

Spółka G. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa ARiMR o zawieszeniu płatności pomocy finansowej, kwestionując zastosowanie art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891. Spółka argumentowała, że śledztwo prokuratury dotyczyło okresu, gdy nie była jeszcze uznaną organizacją producentów, a zawieszenie płatności nie zabezpiecza interesów UE. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepis ten ma charakter prewencyjny i chroni interesy finansowe UE, a zawieszenie płatności jest uzasadnione samym faktem wszczęcia postępowania karnego w związku z podejrzeniem oszustwa, niezależnie od okresu, którego dotyczy śledztwo.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zawieszeniu płatności pomocy finansowej. Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w tym błędne zastosowanie art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891. Argumentowała, że zawieszenie płatności nie miało wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc została już wypłacona, a śledztwo prokuratury dotyczyło okresu, gdy spółka była wstępnie uznaną grupą producentów, a nie uznaną organizacją. Kwestionowała również zastosowanie przepisu do przeszłych stanów faktycznych i niezastosowanie Karty Praw Podstawowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 stanowi kontynuację wcześniejszych regulacji i ma na celu prewencyjną ochronę interesów finansowych UE. Sąd podkreślił, że zawieszenie płatności jest uzasadnione samym faktem wszczęcia postępowania karnego w związku z podejrzeniem oszustwa, niezależnie od okresu, którego dotyczy śledztwo, i ma charakter tymczasowy, do czasu wyjaśnienia sprawy. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego są niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, zawieszenie płatności jest uzasadnione, ponieważ status wstępnie uznanej grupy producentów oraz status uznanej organizacji producentów nie wpływa na podmiotowość prawną, a w obu przypadkach jest to ten sam podmiot.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że status wstępnie uznanej grupy producentów oraz status uznanej organizacji producentów nie wpływa na podmiotowość prawną, a w obu przypadkach jest to ten sam podmiot, co uzasadnia zawieszenie płatności w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

rozporządzenie delegowane nr 2017/891 art. 60 § ust. 1

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.

Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie delegowane nr 2017/891 art. 60 § ust. 2 lit. b)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.

rozporządzenie nr 1308/2013 art. 230

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

rozporządzenie nr 1308/2013 art. 231 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

rozporządzenie nr 543/2011 art. 115 § ust. 2

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

rozporządzenie nr 1234/2007

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007

Karta Praw Podstawowych art. 49 § ust. 1

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

rozporządzenie nr 2988/95

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie płatności jest uzasadnione samym faktem wszczęcia postępowania karnego w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, niezależnie od okresu, którego dotyczy śledztwo. Art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 ma charakter prewencyjny i służy ochronie interesów finansowych UE. Status wstępnie uznanej grupy producentów oraz status uznanej organizacji producentów nie wpływa na podmiotowość prawną, a w obu przypadkach jest to ten sam podmiot.

Odrzucone argumenty

Zawieszenie płatności nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc została już wypłacona. Śledztwo prokuratury dotyczyło okresu, gdy spółka była wstępnie uznaną grupą producentów, a nie uznaną organizacją. Art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, ponieważ nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem. Niezastosowanie art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja określona w art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 stanowi kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Celem tym jest zaś zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego. Zawieszenie uznania organizacji czy płatności nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Beata Sobocha-Holc

członek

Tomasz Smoleń

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 w kontekście zawieszania płatności pomocy unijnej w przypadku podejrzenia oszustwa, a także relacja między różnymi etapami postępowania (grupa producentów vs. organizacja producentów) oraz okres stosowania przepisów UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rozporządzenia UE i jego interpretacji w konkretnym stanie faktycznym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sektorów lub innych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z funduszami unijnymi, podejrzeniem oszustwa i ochroną interesów finansowych UE, co jest istotne dla podmiotów korzystających z takiej pomocy. Interpretacja przepisów UE przez NSA jest kluczowa.

Fundusze unijne pod lupą: NSA wyjaśnia, kiedy można zawiesić płatności z powodu podejrzenia oszustwa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 816/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Henryk Wach /przewodniczący/
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 712/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-01
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4 art. 60 ust. 1 i ust. 2
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 671 art. 230,  art. 231 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków  produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007
Dz.U.UE.C 2007 nr 303 poz 1 art. 49 ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 712/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2021 r. nr 6/21 w przedmiocie zawieszenia płatności z tytułu wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 712/21, oddalił skargę G. Sp. z o.o. w K. (skarżąca kasacyjnie, spółka) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ, Prezes ARiMR) z dnia 18 maja 2021 r., nr 6/21 w przedmiocie zawieszenia płatności pomocy na rzecz organizacji producentów owoców i warzyw.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca kasacyjnie spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wydane orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 29 marca 2021 r., nr 9007/6750/51/21, a także rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci:
I. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (t.j. Dz.U.UE.L.2017.138.4; dalej: rozporządzenie delegowane nr 2017/891) poprzez przyjęcie, że organy ARiMR w sposób prawidłowy zawiesiły płatność pomocy finansowej dla skarżącej jako organizacji producentów owoców i warzyw z powodu prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez ARiMR, które to postepowanie dotyczy również skarżącej, ponieważ:
1. zawieszenie płatności ma na celu zabezpieczenie interesów finansowych UE;
2. proces uznawania toczy się dwuetapowo i dotyczy tego samego podmiotu prawnego i dlatego wstępnie uznana grupa producentów jest tym samym podmiotem prawnym co uznana organizacja producentów owoców i warzyw;
3. art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 stanowi kontynuację art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 (t.j. Dz. Urz. UE L 138 z 25.05.2017; dalej: rozporządzenie nr 543/2011) i tym samym stanowi podstawę do zawieszenia płatności dla organizacji producentów; pomimo że:
1. w żaden sposób zawieszenie płatności z programu operacyjnego nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc finansowa co do której toczy się śledztwo została już wypłacona;
2. proces uznawania nie musi się odbywać dwuetapowo, ponieważ uznanie może otrzymać każdy podmiot, który spełnia warunki i nie musi w pierwszej kolejności zostać wstępnie uznaną grupą producentów, natomiast organizacja producentów, to jest ten sam podmiot, ale nie taki sam podmiot co wstępnie uznana grupa producentów;
3. nawet jeżeli art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 jest kontynuacją uchylonego przepisu, to jego brzmienie jest inne, niż brzmienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego nr 543/2011, a w szczególności wskazuje wprost, że dotyczy jedynie pomocy finansowej objętej rozporządzeniem nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (t.j. Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013; dalej: rozporządzenie nr 1308/2013);
4. realizacja programu operacyjnego nie ma jakiegokolwiek związku z realizacją planu dochodzenia do uznania, zatem niezasadne jest zawieszenie pomocy finansowej z tytułu realizacji programu operacyjnego, ze względu na niepotwierdzone nieprawidłowości występujące przy realizacji planu dochodzenia do uznania;
II. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 w zw. z niezastosowaniem art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (t.j. Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007, zm.: Dz. Urz. UE C 81 z 29.03.2010, s.9; dalej: Karta Praw Podstawowych) oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (t.j. Dz.U.UE.L.1995.312.1; dalej: rozporządzenie nr 2988/95), poprzez przyjęcie za organami, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia płatności skarżącej ze względu na prowadzone śledztwo przez Prokuraturę Regionalną dotyczące okresu od 2008 r. do końca 2016 r. pomimo że zastosowany art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej, a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, jak również nieprawidłowe jest zawieszenie uprawnień ze względu na czyny, które mogły mieć miejsce przed nabyciem tych uprawnień przez skarżącą;
III. błędnej wykładni art. 60 ust. 1, w zw. z art. 60 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2017/891, poprzez przyjęcie, że w przypadku wszczęcia śledztwa co do ustalenia popełnienia oszustwa dotyczącego skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw, zawieszeniu podlegają wszelkie płatności na rzecz skarżącej, pomimo że z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że zawieszeniu podlegają jedynie płatności, które są przedmiotem dochodzenia, na co również wskazuje treść ust. 2 lit. b) w/w przepisu.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez organ (w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
W skardze kasacyjnej zarzucono jedynie naruszenie prawa materialnego. Z uwagi na fakt, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, dotyczą tożsamego zagadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna je łącznie.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zastosowanie przez Sąd I instancji art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 i poprawność wykładni ww. regulacji. Zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891, państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja określona w art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 stanowi kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, zgodnie z którym państwa członkowskie mogły zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeżeli istniały w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem nr 1234/2007 (zob. m.in. wyroki NSA z: 26 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 2012/19; 17 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 803/21; 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1140/21; 14 czerwca 2023 sygn. akt I GSK 1370/19; 30 stycznia 2025 sygn. akt I GSK 440/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże). Wcześniej obowiązujące rozporządzenie wykonawcze nr 543/2011 ustanawiało szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.
Zauważyć należy, że zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 2017/891, rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 i ustanowiło nowe przepisy dotyczące sektorów owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw. Artykuł 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891, na którym opierały się organy uzupełnia postanowienie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013. Regulacje zawarte w art. 230 tego ostatniego aktu wskazują jakie przepisy rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 stosuje się nadal (ust. 1) oraz określa m.in. że odesłania do rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 231 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013: wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed 1 stycznia 2014 r., po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów, co skutkuje pozostawieniem w mocy części przepisów rozporządzenia wykonawczego nr 543/2011, w tym regulujących przyznanie pomocy (por. wyrok NSA z 5 marca 2025 sygn. akt. I GSK 1648/21; tamże).
Na podkreślenie zasługuje fakt, że organy w niniejszej sprawie jednoznaczne wyjaśniły, iż zawieszenie płatności dotyczącej przyznania pomocy finansowej spółce, która została uznana decyzją z dnia 24 kwietnia 2017 r. za organizację producentów owoców i warzyw w grupie produktów "owoce", nastąpiło z uwagi na to, że Prokuratura Regionalna w Warszawie wydała zawiadomienie o zmianie postanowienia, sygn. akt [...] o wszczęciu śledztwa, rozszerzając śledztwo w sprawie wystawiania i posługiwania się w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem takiej samej sposobności, nierzetelnymi fakturami i przedkładanie ich w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w grudniu 2013 r. i nie później niż w grudniu 2017 r., w Warszawie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przy ul. [...[ m.in. przez G. Sp. z o.o. z siedzibą w K.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa jest ocena przez Sąd I instancji dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego i zebranych w sprawie dowodów, gdyż potwierdzają one zasadność zawieszenia płatności skarżącej kasacyjnie w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy uzyskanej wcześniej na podstawie rozporządzenia nr 1243/2007. W tym kontekście należy zauważyć, że status wstępnie uznanej grupy producentów, czy też status uznanej organizacji producentów nie ma wpływu na podmiotowość prawną, gdyż w obydwu przypadkach jest to ten sam podmiot. Nie można się więc zgodzić z zarzutami skarżącej kasacyjnie, że nie było podstaw do zawieszenia płatności organizacji producentów owoców i warzyw X. sp. z o.o. tylko z uwagi na fakt, że śledztwo przeciwko tej spółce dotyczyło okresu, kiedy była ona wstępnie uznaną grupą producentów owoców i warzyw.
Nie można tracić z pola widzenia, że prowadzenie postępowania w związku z zarzutem oszustwa dotyczy jakiejkolwiek płatności dla uznanej grupy producentów objętej pomocą unijną. Po pierwsze wskazać należy, że przez pojęcie "zawieszenia" w odniesieniu do płatności, o którym mowa w art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 należy rozumieć zarówno wstrzymanie danej wypłaty, wstrzymanie uprawnień do płatności na określony czas, jak też wykluczenie (na przyszłość) możliwości przyznania określonej płatności. Po drugie, zawieszenie płatności oraz (i) zawieszenie uznania to – niezależnie od użytej w ww. przepisie koniunkcji – to dwie różne instytucje, co wynika z istoty uznania organizacji producenckiej oraz istoty płatności jako takiej. Uznanie za organizację producentów bowiem ma charakter rozciągnięty (trwały) w czasie i wiąże się z określonym statusem grupy producentów/organizacji. Sama płatność zaś to jednorazowe rozstrzygnięcie oraz czynność materialnotechniczna polegająca na wypłacie przyznanych środków.
Przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 należy interpretować w kontekście celu ustanowienia instytucji zawieszenia uznania organizacji czy zawieszenia płatności. Celem tym jest zaś zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Zawieszenie uznania organizacji, tak jak i zawieszenie płatności, nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji, tak aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych, nie będą mogły być tej organizacji przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje zachwiane w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891. "Dochodzenie" w ujęciu normatywnym, ale i potocznym, oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. A zatem sam fakt prowadzenia tych czynności nie może być utożsamiany z postawieniem zarzutów konkretnym podmiotom. To ostatnie sformułowanie odnosi się nie do faktu postawienia zarzutów danym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia uznania organizacji. Status organizacji jako grupy producentów rolnych podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Natomiast konsekwencją stwierdzenia popełnienia oszustwa jest – stosownie do art. 60 ust. 2 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 (analogicznie art. 115 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011) m.in. odmowa płatności, a więc definitywnie wyklucza przyznanie płatności. Z kolei umorzenie postępowania przed organami ścigania skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zawieszającej płatność.
Reasumując, regulacja art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 2017/891 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a jej ratio legis sprowadza się do prewencyjnej ochrony interesów Unii Europejskiej poprzez wstrzymanie dalszego transferu środków do momentu wyjaśnienia podejrzenia popełnienia oszustwa.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej przewidziana w art. 60 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 instytucja nie może być utożsamiana ze swoistą sankcją czy karą administracyjną za delikt administracyjny (por. m.in. wyrok NSA z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1002/21; tamże). Zawieszenie uznania organizacji czy płatności nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy. Wobec tego przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że uznana organizacja lub płatność ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. na etapie in rem. (por. wyrok NSA z 29 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 1355/21; tamże).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 wynika, że skoro płatności ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. w fazie in rem, zawieszenie płatności następuje z samego faktu wszczęcia postępowania o charakterze karnym i nie prowadzi do odzyskania nieprawidłowo przyznanych środków, tylko ma za cel zabezpieczenie interesów UE przed zapobieżeniem ewentualnym dalszym nadużyciom. Skutek zawieszenia płatności ma też swoje ramy czasowe, gdyż zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności trwa do czasu zakończenia tegoż dochodzenia.
Odnosząc się do zarzutu II petitum skargi kasacyjnej, w którym – in fine – wskazano, że wskazany tam art. 60 ust. 1 "nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem (...), a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych", co – w żaden sposób nie pozostaje w związku z art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych; w tym zaś akcie normatywnym przyjęto, że "nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Jeśli ustawa, która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie". Przytoczona w cudzysłowie regulacja określa ramowe zasady stosowania przepisów prawa karnego materialnego i nie pozostaje w żadnym związku z przedmiotem niniejszej sprawy. Prowadzenie śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie nie można w żaden sposób łączyć z treścią art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych, gdyż przepis ten ma zastosowanie w fazie wyrokowania (po wniesieniu aktu oskarżenia do właściwego sądu).
Nie można również zaakceptować stanowiska spółki, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, albowiem nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej. Zauważyć należy, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 2017/891 obliguje Państwa członkowskie do zawieszenia płatności, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013. Ze wskazanej regulacji wynika, że w przypadku ustalenia przez organ, iż jest prowadzone postępowanie o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, ma on obowiązek zawiesić płatność. Obowiązek ten wynika z samego faktu toczącego się postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa. Nie jest natomiast uzależniony od okresu którego dotyczy prowadzone postępowanie karne.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącej kasacyjnie jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI