I GSK 8/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą długu celnego, uznając, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od daty wydania pierwszej decyzji przez organ I instancji, a nie od daty ponownego jej wydania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez "J." z Niemiec od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. w przedmiocie długu celnego. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie przepisów Kodeksu celnego oraz błędną ocenę dowodów. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie biegu terminu przedawnienia długu celnego. NSA uznał, że termin ten rozpoczął bieg od daty wydania pierwszej decyzji przez organ I instancji, a nie od daty ponownego jej wydania, co oznaczało, że dług nie uległ przedawnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez "J." z Niemiec od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Sprawa dotyczyła niezakończenia procedury tranzytowej i usunięcia towaru spod dozoru celnego, co skutkowało powstaniem solidarnej odpowiedzialności dłużników za dług celny. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w szczególności kwestionując prawidłowość oceny dowodów oraz bieg terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że dług celny nie uległ przedawnieniu, ponieważ termin rozpoczął bieg od daty wydania pierwszej decyzji przez organ I instancji (6 września 2001 r.), a nie od daty ponownego jej wydania (24 lutego 2003 r.). NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na kwestii przedawnienia. Sąd podkreślił, że bieg terminu przedawnienia określony w art. 230 par. 4 Kodeksu celnego, o ile jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, odnosi się do decyzji w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wydanie decyzji przez organ I instancji w dniu 6 września 2001 r. przerwało bieg przedawnienia, co oznaczało, że dług celny nie uległ przedawnieniu. NSA uznał również, że zarzuty procesowe dotyczące naruszenia przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spełniają wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co uniemożliwiło ich merytoryczną ocenę. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zaskarżony wyrok za prawidłowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia należy liczyć od daty wydania decyzji w ujęciu materialnym, a nie procesowym. Wydanie pierwszej decyzji przez organ I instancji przerywa bieg przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że termin przedawnienia określony w art. 230 par. 4 Kodeksu celnego, gdy jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, odnosi się do materialnego aspektu decyzji. Wydanie decyzji przez organ I instancji w dniu 6 września 2001 r. stanowiło realizację uprawnienia organu w rozumieniu prawa materialnego i przerwało bieg przedawnienia, nawet jeśli decyzja została później uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (33)
Główne
k.c. art. 230 § 4
Ustawa - Kodeks celny
Bieg terminu przedawnienia określony w art. 230 par. 4 Kodeksu celnego, o ile jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, to chodzi o decyzję w ujęciu i znaczeniu materialnym a nie procesowym.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny art. 230 § 4
Bieg terminu przedawnienia określony w art. 230 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego /Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ o ile jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, to chodzi o decyzję w ujęciu i znaczeniu materialnym a nie procesowym.
Pomocnicze
k.c. art. 230 § 5
Ustawa - Kodeks celny
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 230 par. 5 pkt 1 Kodeksu celnego w związku z wszczęciem postępowania karnego i karno-skarbowego.
k.c. art. 2 § 2
Ustawa - Kodeks celny
k.c. art. 3 § 1
Ustawa - Kodeks celny
k.c. art. 35 § 3
Ustawa - Kodeks celny
k.c. art. 211 § 1
Ustawa - Kodeks celny
k.c. art. 211 § 3
Ustawa - Kodeks celny
k.c. art. 221
Ustawa - Kodeks celny
Konwencja o Wspólnej Procedurze Tranzytowej art. 11 § 1
Konwencja o Wspólnej Procedurze Tranzytowej art. 22 § 1
Konwencja o Wspólnej Procedurze Tranzytowej art. 34 § 1
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
o.p. art. 207 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 208
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 201 § 2
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 201 § 3
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 262
Kodeks celny
k.c. art. 11
Kodeks celny
k.c. art. 97 § 5
Kodeks celny
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg terminu przedawnienia długu celnego rozpoczął się od daty wydania pierwszej decyzji przez organ I instancji (ujęcie materialne decyzji). Zarzuty procesowe w skardze kasacyjnej nie spełniają wymogów formalnych. Skarżący nie wykazał spełnienia obowiązków wynikających ze wspólnej procedury tranzytowej, co uzasadnia jego odpowiedzialność jako dłużnika solidarnego.
Odrzucone argumenty
Data powstania długu celnego powinna być liczona od 19 czerwca 1999 r., a decyzja organu I instancji została wydana 24 lutego 2003 r., czyli po upływie 3 lat (zarzut przedawnienia). Brak doręczenia stronie postanowienia o zawieszeniu postępowania celnego. Niewłaściwe zastosowanie art. 2 par. 2 w związku z art. 211 ustawy - Kodeksu celnego oraz art. 11 ust. 1 załącznika nr 1 do Konwencji. Ocena dowodów w sprawie nie jest właściwa. Nie zostały wyjaśnione okoliczności związane z objęciem towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Ewidencja celna zawiera błędne zapisy.
Godne uwagi sformułowania
bieg terminu przedawnienia określony w art. 230 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego (...) o ile jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, to chodzi o decyzję w ujęciu i znaczeniu materialnym a nie procesowym. Decyzja administracyjna, jako akt zewnętrzny będący oświadczeniem władczym woli organu administracji, może być uznana za wydaną, z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Zarzuty te nie spełniają wymogów o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skład orzekający
Wojtachnio Halina
przewodniczący
Chlebny Jacek
członek
Socha Czesława
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wydania decyzji' w kontekście przerwania biegu terminu przedawnienia w prawie celnym, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej dotyczące zarzutów procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w prawie celnym i procedurze tranzytowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia w prawie celnym, z praktycznymi implikacjami dla przedsiębiorców. Interpretacja NSA dotycząca materialnego ujęcia decyzji jest kluczowa.
“Kiedy decyzja celna przerywa bieg przedawnienia? NSA wyjaśnia kluczową różnicę między ujęciem materialnym a procesowym.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 8/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-03-02 orzeczenie prawomocne Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Wojtachnio Halina /przewodniczący/ Chlebny Jacek Socha Czesława /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane GSK 8/05 - Wyrok NSA z 2005-03-02 SA/Sz 1475/03 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2004-08-27 Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 art. 230 par. 4 Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny. Tezy Bieg terminu przedawnienia określony w art. 230 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego /Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ o ile jest uzależniony od wydania i doręczenia decyzji, to chodzi o decyzję w ujęciu i znaczeniu materialnym a nie procesowym. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "J." - (...) Niemcy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 sierpnia 2004 r. SA/Sz 1475/03 w sprawie ze skargi "J." (...) Niemcy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 18 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie długu celnego - oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2004 r. o sygnaturze SA/Sz 1475/03 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę w sprawie ze skargi "J." w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 18 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Decyzja organu II instancji utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że usunięty spod dozoru celnego towar spowodował powstanie długu celnego. Dłużnikami są zatem: główny zobowiązany w procedurze tranzytu "J." w N., odbiorca towaru - Firma Hurt-Detal Marcin W. w T. oraz przewoźnik - "T." Transport Międzynarodowy i Krajowy - Józef C. w Ch. Odpowiedzialność ich jest solidarna co do uiszczenia cła oraz innych opłat należnych, na skutek naruszeń przepisów mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej. Procedura tranzytu nie została zakończona a towar usunięto spod dozoru celnego. Wynika to z art. 2 par. 2, 3 par. 1 pkt 1, art. 35 par. 3, art. 211 par. 1, 3 pkt 1, 3 i 4, art. 221 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oraz art. 11 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 34 ust. 1 - Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej podpisanej w Interlaken 20 maja 1987 r. do której Polska przystąpiła i ją ratyfikowała 20 maja 1996 r. - /Dz.U. 1998 nr 46 poz. 290/ i załącznika nr 1 do tej Konwencji. Powyższa ocena została sformułowana w związku z następującymi okolicznościami sprawy. Notą tranzytową T2 (...) z dnia 16 czerwca 1999 r. /w której jako głównego zobowiązanego wskazano "J." w N., jako odbiorcę towaru Firmę Hurt - Detal Marcin W. w T. oraz jako przewoźnika "T." Ch. i kierowcę przewoźnika Bogdana U./ procedurą tranzytu rozpoczętą w Urzędzie Celnym w P. /Niemcy/ objęto towar w postaci odzieży używanej, szminek maskujących, spodni, nakryć głowy oraz naczyń. Towar ten został zarejestrowany w Oddziale Celnym w K. i powinien był zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia tj. do Oddziału Celnego w T. do dnia 18 czerwca 1999 r. Z dokumentacji Oddziału Celnego w T. wynika, że towar taki wraz z powyższą notą tranzytową nie został przedstawiony i zarejestrowany w tym Oddziale. Potwierdzeniem tego, oprócz dokumentacji wskazanego Urzędu oraz braku kopii noty tranzytowej w Oddziale Celnym w K. są zeznania kierowcy transportu Bogdana U. Kierowca ten /któremu dano wiarę/ szczegółowo przedstawił przebieg dostarczenia towaru do Oddziału Celnego w T. oraz opisał obrót dokumentami w tym wymienioną notę tranzytową. Dowód zaś w postaci świadectwa przekroczenia granicy TC 10 zaopatrzony w pieczęć z datownikiem "1999-06-16" Oddziału Celnego w T. nie stał się wystarczającym przeciwdowodem, mającym potwierdzić dostarczenie towaru i noty tranzytowej oraz objęcie odpowiednią procedurą tego towaru w Oddziale Celnym w T.Wyprowadzono w związku z tym, że dokument ten nie posiada cech wiarygodności. Fakt natomiast umorzenia sprawy karnej wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa sfałszowania dokumentu nie stanowi wadliwości tak wyprowadzonego wniosku przez organy celne. Skoro zatem towary i nota tranzytowa nie zostały przedstawione urzędowi przeznaczenia, to wspólna procedura tranzytowa nie została zakończona. Sąd nie podzielił podniesionego zarzutu przedawnienia. Przyjął, że kwota długu celnego została zarejestrowana już w dacie doręczenia stronie pierwszej decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji t.j. z dnia 6 września 2001 r., a więc przed upływem 3-letniego terminu. W sytuacji gdyby nawet przyjąć, że nie doszło do zarejestrowania długu celnego w dacie doręczenia decyzji, to w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 230 par. 5 pkt 1 - Kodeksu celnego, gdyż wszczęto postępowanie karne i karno - skarbowe. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało podjęte postępowanie a z dniem wszczęcia t.j. 5 grudnia 2001 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Sąd nie podzielił też zarzutu braku doręczenia stronie postanowienia o zawieszeniu postępowania celnego, skoro organy celne obu instancji - sprawy nie zawieszały. Obowiązek taki nie wynikał z przepisów prawa w związku z prowadzonym postępowaniem karno - skarbowym. Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga nie podlegała uwzględnieniu. W skardze kasacyjnej "J." w N. - Niemcy zaskarżono w całości wyrok zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagano się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie rozpoznania skargi z uwzględnieniem zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzucono błędne zastosowanie art. 2 par. 2 w związku z art. 211 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego - /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ i art. 11 ust. 1 powołanego przez Sąd załącznika nr 1 Konwencji. Zarzuty dotyczące naruszenia ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ wskazano na art. 1 par. 1 i 2. Zarzuty zaś proceduralne, to art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. W uzasadnieniu podano, że ocena dowodów w sprawie nie jest właściwa, skoro przyjęto brak zakończenia wspólnej procedury tranzytowej i solidarną odpowiedzialność skarżącego jako głównego zobowiązanego. Skarżący spełnił obowiązki wynikające z art. 11 ust. 1 załącznika Konwencji, a to oznacza, że nieuwzględnienie skargi jest błędne. W ocenie skarżącego, nie zostały wyjaśnione okoliczności związane z objęciem towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Ujawniony w ewidencji celnej fakt wpisania w numer odpowiadający nocie tranzytowej towaru przeznaczonego dla innego odbiorcy, nie może przesądzać o naruszeniu przepisów tranzytowych. Z dokumentacji celnej w T. nie wynika jednoznacznie, że sporny towar nie został przedstawiony i zarejestrowany. Ewidencja celna zawiera błędne zapisy, co było podnoszone na poszczególnych etapach postępowania. Nie stwierdzono, by pieczęć na dokumencie odprawy nie była pieczęcią autentyczną. Zachowanie pracownika organu niezgodne z przepisami i w związku z tym umorzenie postępowania karnego, nie może powodować ujemnych konsekwencji dla stron postępowania. O ile występują okoliczności niezawinione przez przewoźnika lub głównego zobowiązanego w dostarczeniu towaru do urzędu przeznaczenia, to należy przyjąć zachowanie terminu. Skarżący powołał też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej naruszenie art. 230 par. 4 Kodeksu celnego. Chodzi o to, że datę powstania długu celnego należy liczyć od 19 czerwca 1999 r. a decyzja organu I instancji została wydana 24 lutego 2003 r. czyli po upływie 3 lat. Brak wykonania obowiązku wynikającego z art. 201 par. 2 i 3 - Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego doprowadził do przedawnienia. Chodzi o brak doręczenia stronie postanowienia o zawieszeniu postępowania celnego. Organy obu instancji nie zawiesiły postępowania celnego, a to oznacza, że nie może być mowy o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia powstałego zobowiązania celnego. Uchybienia te powinny skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Podał, że zaskarżony wyrok zgodny jest z obowiązującym prawem a podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 173 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, art. 175 par. 1, art. 176 oraz art. 177 par. 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 par. 1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 par. 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Powołany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący przedawnienia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega omówieniu w pierwszej kolejności. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że bieg upływu trzyletniego terminu przedawnienia określonego w art. 230 par. 4 Kodeksu celnego należy łączyć z datą 6 września 2001 r., a więc z wydaniem pierwszej decyzji przez organ I instancji a nie z datą 24 lutego 2003 r. jak wywodzi skarżący czyli z datą wydania ponownie decyzji przez ten organ. Sąd bliżej tego nie uzasadnił. Wobec tego, to zagadnienie podlega szerszemu omówieniu. Niesporne jest, że dług celny powstał w dniu 19 czerwca 1999 r. W dacie 6 września 2001 r. organ I instancji wydał decyzję skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu, odbiorcy towaru i kierowcy przewoźnika, określając kwotę wynikającą z długu celnego i odsetki w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego. Decyzja ta została uchylona prze organ II instancji i przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji /jako kasacyjna/ w celu wyjaśnienia - czy kierowca dokonywał przewozu w swoim imieniu i na swoją rzecz, czy też wykonywał zlecenie przewozu na podstawie umowy z firmą przewozową. W dniu 24 lutego 2003 r. organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał decyzję o tej samej treści co w dacie 6 września 2001 r. z pominięciem jedynie kierowcy przewoźnika. W stosunku do kierowcy umorzono postępowanie. W sprawie niewątpliwie chodzi o ocenę podstaw wynikających z art. 230 Kodeksu celnego. Przepis ten w par. 1 nakłada na organ celny obowiązek powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności oraz przewiduje pewne odstępstwa od tego obowiązku. Ponadto reguluje instytucję przedawnienia czyli możliwości powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności. Wskazuje takie sytuacje, w których bieg terminu ulega zawieszeniu oraz określa moment od którego termin biegnie. Kodeks celny wprowadził zasadę, zgodnie z którą, na organie celnym ciąży obowiązek powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności. Powiadomienie jest o tyle istotne, iż od tego dnia liczone są terminy przewidziane na uiszczenie wymaganych należności celnych. Wyjątki od zasady powiadamiania dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności, zostały określone w par. 2 i 3 art. 230. Po zarejestrowaniu, organ celny może na zgłoszeniu celnym umieścić adnotację, że dłużnik nie zostanie powiadomiony o zarejestrowanej kwocie należności, zanim nie osiągnie ona wysokości określonej przez ten organ. Powiadomienie dłużnika o kwocie należności realizuje się wtedy wraz ze zwolnieniem towaru przez organ celny. Uregulowanie to dotyczy także stosowania procedur uproszczonych o które chodzi w niniejszym postępowaniu. Instytucja przedawnienia określona w art. 230 par. 4 wiąże się z terminem powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego. Istota przedawnienia polega na tym, że jeżeli dłużnik w określonym terminie nie zostanie powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty należności wynikających z długu celnego, nie będzie ponosił odpowiedzialności za dług celny. Przewidziano trzyletni termin przedawnienia a początkiem biegu terminu jest dzień powstania długu celnego. Konsekwencją braku powiadomienia dłużnika przed upływem wskazanego terminu o zarejestrowaniu długu jest obowiązek anulowania przez organ celny zarejestrowanej kwoty należności. Termin wskazany w tym przepisie ma charakter prawnomaterialny. Podkreślić przy tym należy, że powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty wynikającej z długu celnego jest czynnością materialno-techniczną nie wymagającą wydania odrębnej decyzji administracyjnej, podobnie jak samo zarejestrowanie tej kwoty. O ile w sprawie zostaje wydana i doręczona decyzja /jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie/, wywołuje ona skutki prawne w ujęciu materialnym i procesowym. Ujęcie materialne, oznacza oparte na przepisach prawa administracyjnego, władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracji publicznej, określające sytuację prawną konkretnego wskazanego adresata w indywidualnej oznaczonej sprawie /J. Lang, J. Służewski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska: Polskie prawo administracyjne, Warszawa 1995 r., str. 190/. W podobny sposób ujmują tę postać decyzji także inni autorzy /np. E. Ochendowski: Postępowanie administracyjne, Biblioteka Jurysty 1995 r., s.88/. Problematyka związana z materialnym ujęciem decyzji była także przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Należy tu zwłaszcza wymienić uchwałę Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 5 lutego 1988 r. III AZP 1/88 /OSPiKA 1989 z. 3 poz. 59/, w której Sąd ten nawiązując do ustaleń doktryny, stwierdził, że nauka określa materialne pojęcie decyzji jako kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administracyjnych w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego lub finansowego o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne. Z przytoczonych poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że decyzja administracyjna, jako akt zewnętrzny będący oświadczeniem władczym woli organu administracji, może być uznana za wydaną, z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Skoro bowiem decyzja administracyjna jest oświadczeniem woli o charakterze zewnętrznym, to musi ona ujawniać wolę organu administracyjnego w sposób dostateczny i to na zewnątrz organu. Oznacza to, że decyzja musi być doręczona. Procesowe zaś ujęcie pojęcia decyzji wywodzić trzeba z art. 104 Kpa łącznie z art. 105 i art. 107 a także art. 1 pkt 1 tego Kodeksu oraz art. 207-208, art. 210 Ordynacji podatkowej mającej zastosowanie w związku z art. 262 Kodeksu celnego /J. Borkowski, B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2000, str. 416/. Zgodnie z art. 104 Kpa "Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji". Przepis zaś art. 207 par. 1 Ordynacji podatkowej określa, że "Organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji". Oznacza to, że oba przepisy określają formę załatwienia sprawy. Chodzi zatem o wydanie decyzji w związku z przepisami prawa materialnego. Przepisy prawa materialnego wyznaczają zatem rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Wydanie decyzji jest zatem formą załatwienia sprawy a więc aktu administracyjnego zewnętrznego przez władcze działanie prawne organu administracji publicznej, skierowane do konkretnego adresata. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową a więc możliwość wniesienia odwołania. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę a następnie wywołuje skutki prawne określone przez przepisy prawa. Poglądy powyższe zostały także zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach: z dnia 4 grudnia 2000 r. /FPS 10/00 - ONSA 2001 Nr 2 poz. 56/ i z dnia 6 października 2003 r. /FPS 8/03 - ONSA 2004 Nr 1 poz. 7/. Powyższe oznacza, że skoro przepis art. 230 par. 4 jest przepisem prawa materialnego, to określił granice czasowe, w których może dojść do wydania decyzji celnej. W dniu 6 września 2001 r. a więc w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, nastąpiła realizacja uprawnienia organu w rozumieniu prawa materialnego. Wydanie decyzji spowodowało przerwanie biegu przedawnienia. Nastąpiło wówczas skonkretyzowanie powstałego z mocy prawa na skutek zgłoszenia celnego zobowiązania do uiszczenia należności celnych przywozowych odnoszących się do towarów w związku z art. 2 par. 1, 2 i art. 3 par. 1 pkt 2 Kodeksu celnego. W decyzji określono podstawy materialnoprawne powstałego zobowiązania. Dalszy byt tej decyzji został uzależniony od ram zawartych w przepisach prawa procesowego. Nie zmienia to oceny, że w ich ramach badane są także podstawy zastosowanego prawa materialnego i przesądzanie o dalszym bycie tej decyzji. Decyzja ta w ujęciu materialnym pozostaje zawsze decyzją organu I instancji nawet gdyby organ ten wypowiadał się ponownie w tej kwestii. Wypowiedzenie się powtórne przez ten sam organ pozostaje w związku z przepisami procesowymi. Podobnie jak wydanie decyzji kasacyjnej. Decyzja kasacyjna wydana przez organ II instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wywołuje tylko skutki procesowe. Podobnie jak wydana kolejna decyzja przez organ I instancji, która jest już tylko realizacją przepisów proceduralnych. Organ odwoławczy, choć ma uprawnienia reformatoryjne, realizuje swoje uprawnienia zakreślone przepisami procesowymi. Podkreślić przy tym należy, że czynności o których mowa w art. 230 par. 5 Kodeksu celnego wywołują także skutek procesowy. Za powyższą wykładnią przemawia charakter instytucji prawnej jakim jest przedawnienie. Określa przecież skutki prawne /wygaśnięcie zobowiązania/, które są następstwem niewykonania uprawnień przez czas w ustawie określony. Prowadzi do ograniczenia możności dochodzenia /o ile nie było realizowane przez czas w ustawie określony/. Oznacza to, że chodzi tylko o roszczenia w rozumieniu prawa materialnego a nie procesowego. Należy przy tym podkreślić, że art. 11 Kodeksu celnego określił, że terminy wskazane w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Omawiany termin w przedmiotowej sprawie do takich nie należy a przyjęcie daty powołanej przez skarżącą w efekcie do takich konsekwencji prowadzi. W niniejszej sprawie datą powstania długu celnego jest 19 czerwca 1999 r., decyzja organu I instancji przerywająca bieg przedawnienia jest z 6 września 2001 r. a więc przed upływem terminu przewidywanego w art. 230 par. 4 Kodeksu celnego. Decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 18 czerwca 2003 r. a zatem przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242 par. 4 Kodeksu celnego. Nie można zatem przyjąć, że nastąpiło przedawnienie skutkujące wadą kwalifikowaną wydanych rozstrzygnięć o czym mowa w skardze kasacyjnej. Wobec powyższego, nie mają znaczenia zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych związanych z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia w okresie postępowania odwoławczego. Jak powołano wyżej, dalsze zarzuty skargi kasacyjnej oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do określonego, ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. Oznacza to, że w przypadku braku skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania - Naczelny Sąd Administracyjny za wiarygodną musi uznać faktyczną podstawę rozstrzygnięcia przyjętą przez wojewódzki sąd administracyjny. Skarżący na podstawie skargi kasacyjnej jako zarzuty procesowe powołał art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. W pierwszym zarzucie, wskazał niewłaściwe odniesienie się do oceny dowodów dokonanych przez organy celne, podczas gdy przepis ten określa, że sądy administracyjne sprawują kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W drugim zarzucie, że oddalono skargę. Zarzuty te nie spełniają wymogów o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O ile Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 par. 1 tej ustawy związany jest granicami skargi, a to oznacza konieczność wykazania jej podstaw. Chodzi zatem o powołanie konkretnych przepisów prawa, które w ocenie skarżącego zostały przez Sąd naruszone. W przypadku zaś procesowych, to na dodatkowym wykazaniu, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r. IV CKN 1594/00/. Chodzi więc o to, że interpretacja przepisów ustawy procesowej o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącej kasacji rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy. Oznacza to, że wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy /postanowienie SN z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97 - OSN 1997 nr 8 poz. 114/. Nie stawowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie ogólne zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżącego został naruszony. Nie wystarcza też samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, iż następstwa tego naruszenia były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia /postanowienie SN z dnia 5 grudnia 1997 r. III CKN 491/97 - Lex nr 50542 i wyrok SN z dnia 24 kwietnia 2003 r. I CKN 317/01 - Lex nr 7888/. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nie odpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia, zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Wymaganie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia nie jest przy tym równoznaczne z wymaganiami stawianymi pismu procesowemu, nadającemu się do naprawienia w trybie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Takie wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w cytowanej wyżej ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są adekwatne do ustanowionego w tej ustawie przymusu adwokacko-radcowskiego do sporządzenia skargi /art. 175 par. 1 ustawy/. Przymus ten, ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego należy bowiem oczekiwać i egzekwować stosownego poziomu profesjonalnego. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu kasacyjnym - Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje danej sprawy po raz drugi od początku do końca. O ile ocenia sprawę, to jedynie w granicach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. Chodzi wówczas i wykazanie naruszenia prawa przez Sąd czyli przepisów postępowania sądowego a nie od decyzji administracyjnej. Powyższe wskazuje, że wobec braku sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 ustawy procesowej/ - Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Podniesione zarzuty w tym zakresie z powyższych powodów, pozostawił poza oceną w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Trafnie Sąd przyjął wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, że skarżący nie spełnił obowiązków wynikających ze wspólnej procedury tranzytowej. Uzasadniało to przyjętą przez Sąd podstawę z art. 211 par. 2, par. 3 pkt 4 w związku z art. 221 Kodeksu celnego. Oznaczało to, że w przedmiotowej sprawie należało przyjąć skarżącego za dłużnika solidarnego. Spełnienie przesłanek o jakich mowa w tych przepisach powoduje, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena sytuacji prawnej skarżącego jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Należy jedynie zauważyć, że powołane przepisy konwencji w zakresie wspólnej procedury tranzytowej zostały włączone do polskiego porządku prawnego na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /Dz.U. nr 117 poz. 1250 ze zm./ wydanego w oparciu o delegację ustawową t.j. art. 97 par. 5 Kodeksu celnego. Skarga kasacyjna wobec powyższego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI