I GSK 791/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając błędną wykładnię przepisów dotyczących finansów publicznych w kontekście umowy wsparcia finansowego gminy.
Sprawa dotyczyła uchwały Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzającej nieważność zarządzenia prezydenta miasta w sprawie zmian w wieloletniej prognozie finansowej (WPF). WSA uchylił uchwałę RIO, uznając, że umowa wsparcia finansowego nie jest równoznaczna z pożyczką. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na błędną wykładnię przepisów finansów publicznych, w szczególności art. 72 ust. 1a u.f.p. i § 3 pkt 2 rozporządzenia MF, które definiują tytuły dłużne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Regionalnej Izby Obrachunkowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił uchwałę RIO stwierdzającą nieważność zarządzenia prezydenta miasta w sprawie zmian w wieloletniej prognozie finansowej (WPF). Sąd pierwszej instancji uznał, że umowa wsparcia finansowego zawarta przez gminę nie wywołuje skutków ekonomicznych podobnych do pożyczki i nie powinna być wliczana do długu gminy. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając, że WSA dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o finansach publicznych (u.f.p.), w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a oraz art. 226 ust. 1 pkt 6 i ust. 3-4, a także § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów. Sąd kasacyjny podkreślił, że kwalifikacja umów jako tytułów dłużnych powinna uwzględniać nie tylko cywilistyczne rozumienie pożyczki czy kredytu, ale także przepisy wykonawcze, które rozszerzają tę kategorię na inne stosunki prawne wywołujące podobne skutki ekonomiczne. NSA wskazał, że WSA pominął w swoich rozważaniach istotne regulacje dotyczące klasyfikacji tytułów dłużnych, w tym umowy sprzedaży z płatnością ratalną, umowy leasingu czy umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok. Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując uwzględnienie przedstawionych uwag dotyczących prawidłowej wykładni przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, umowa wsparcia finansowego, która wywołuje skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu, powinna być zaliczana do tytułów dłużnych i uwzględniana w wieloletniej prognozie finansowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy ustawy o finansach publicznych i rozporządzenia wykonawczego, które rozszerzają definicję tytułów dłużnych na umowy wywołujące skutki ekonomiczne podobne do pożyczki, w tym umowy sprzedaży z płatnością ratalną czy umowy nienazwane. Sąd kasacyjny podkreślił konieczność uwzględnienia tych regulacji przy ocenie realistyczności WPF.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.f.p. art. 72 § 1 pkt 2
Ustawa o finansach publicznych
Kwalifikacja umów jako tytułów dłużnych (pożyczka, kredyt) powinna uwzględniać nie tylko nazwy umów, ale także inne stosunki prawne wywołujące skutki ekonomiczne podobne do pożyczki lub kredytu.
u.f.p. art. 72 § 1a
Ustawa o finansach publicznych
Rozszerza definicję tytułów dłużnych o inne stosunki prawne wywołujące skutki ekonomiczne podobne do umów kredytów i pożyczek.
u.f.p. art. 226 § 1 pkt 6
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 226 § 3-4
Ustawa o finansach publicznych
rozporządzenie MF art. 3 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego
Do tytułu dłużnego z tytułu kredytu lub pożyczki zalicza się również umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, umowy sprzedaży z płatnością w ratach, umowy leasingu, umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu.
Pomocnicze
u.f.p. art. 232
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 229
Ustawa o finansach publicznych
u.r.i.o. art. 11 § 1 pkt 7
Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych
u.r.i.o. art. 18 § 1 pkt 1
Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych
u.s.g. art. 91 § 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie MS art. 14 § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia przez WSA przepisów art. 72 ust. 1a u.f.p. i § 3 pkt 2 rozporządzenia MF w zakresie kwalifikacji umów jako tytułów dłużnych. Pominięcie przez WSA istotnych regulacji rozporządzenia MF dotyczących umów wywołujących skutki ekonomiczne podobne do pożyczki lub kredytu. Niewłaściwa wykładnia przez WSA przepisów art. 226 u.f.p. w kontekście ujmowania zobowiązań w WPF, bez uwzględnienia różnych sposobów ich prezentacji.
Godne uwagi sformułowania
dokonując kwalifikacji danego typu umowy zawartej przez jednostkę samorządu terytorialnego do tytułu dłużnego jakim jest kategoria pożyczki lub kredytu (...) należy uwzględnić w pierwszej kolejności dyspozycję zawartą w art. 72 ust. 1a u.f.p. tytuły dłużne (...) obejmują zobowiązania finansowe wynikające ze stosunków prawnych, które nazwą odpowiadają tym tytułom dłużnym, oraz z innych stosunków prawnych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do skutków wynikających z papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne, umów kredytów i pożyczek oraz przyjętych depozytów. Sąd I instancji skupił się (...) na cywilistycznych aspektach tego rodzaju umów, ale zupełnie pominął w swoich rozważaniach przywołany powyżej § 3 pkt 2 rozporządzenia MF.
Skład orzekający
Joanna Salachna
przewodniczący
Bogdan Fischer
sprawozdawca
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansów publicznych, kwalifikacji umów jako tytułów dłużnych oraz realistyczności wieloletniej prognozy finansowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy wsparcia finansowego, ale jego zasady wykładni przepisów finansów publicznych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii finansów publicznych samorządów i interpretacji przepisów, które mogą mieć wpływ na sposób zarządzania długiem przez gminy. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie samorządowym i finansowym.
“Jak umowa wsparcia finansowego może stać się pułapką zadłużenia dla gminy? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 791/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-06-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Fischer /sprawozdawca/ Grzegorz Dudar Joanna Salachna /przewodniczący/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Finanse publiczne Sygn. powiązane I SA/Gl 1461/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-01-23 Skarżony organ Regionalna Izba Obrachunkowa Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 869 art. 232 w zw. z art. 229 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1461/19 w sprawie ze skargi Gminy Piekary Śląskie na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia 23 lipca 2019 r. nr 312/XIX/2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie zmian w wieloletniej prognozie finansowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Gminy Piekary Śląskie na rzecz Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1461/19 po rozpoznaniu skargi Gminy P. uchylił uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zarządzenia prezydenta miasta w sprawie zmian w wieloletniej prognozie finansowej oraz zasądził od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Prezydent Miasta P. zarządzeniem z 27 czerwca 2019 r., wydanym na podstawie art. 232 w zw. z art. 229 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869), dalej "u.f.p.", dokonał zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta P. na lata 2019 – 2049 (dalej "WPF"), które to zmiany przedstawił w załączniku do tego zarządzenia. Jednocześnie w "Objaśnieniach" przyjętych wartości dla WPF wskazane zostały akty normatywne, które stanowiły podstawę zmian po stronie dochodów (dochodów bieżących oraz dotacji i środków przeznaczonych na cele bieżące), wydatków (wydatków bieżących, wynagrodzeń i naliczanych od nich składek oraz wydatków majątkowych). W "Objaśnieniach" wskazano także, że zmiany w planowanej realizacji budżetu w poszczególnych latach wpłynęły nieznacznie na wysokość wskaźnika spłaty zobowiązań określonego w art. 243 u.f.p.. Kolegium RIO wszczęło postępowanie nadzorcze i po jego przeprowadzeniu uchwałą z [...] lipca 2019 r. nr [...] , na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 7 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 561 z późn. zm.) w zw. z art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506), stwierdziło nieważność Zarządzenia Prezydenta Miasta P. z 27 czerwca 2019 r. nr [...] w sprawie zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta P. na lata 2019 - 2049. Jako przesłankę stwierdzenia nieważności w/w Zarządzenia Kolegium RIO wskazało istotne naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a oraz art. 226 ust. 1 pkt 6 u.f.p., poprzez niewliczenie do kwoty długu zobowiązań wynikających z zawartej umowy wsparcia finansowego z 14 września 2017 r., która wywołuje skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki, co w konsekwencji spowodowało brak zachowania realistyczności wieloletniej prognozy finansowej w zakresie kwoty długu Miasta P.. Organ wskazał, że miasto P. jest stroną umowy wsparcia z 2017 r., mocą której zobowiązało się udzielić wsparcia spółce komunalnej "P. [...]" w przypadku nie wywiązania się przez tę spółkę wobec finansującego (firmy M. S.A.) z płatności rat za wyposażenie placówki medycznej (sprzęt medyczny). Zdaniem Kolegium RIO, umowa wparcia zmierza do obejścia prawa regulującego w szczególności limit zadłużenia Miasta. Ciężarem finansowym związanym z realizacją zakupu sprzętu medycznego, poprzez zawartą umowę wsparcia, zostało w istocie obciążone Miasto, z tym że poprzez podniesienie kapitału zakładowego spółki komunalnej. W ocenie Kolegium Miasto założyło z góry, że będzie finansowało corocznie spłatę rat wynikających z umowy dostawy sprzętu, o czym świadczy fakt przekazywania corocznie, jednorazowo, kwot wynikających z umowy wsparcia, mimo że M. S.A. nie informował o opóźnieniach w płatnościach poszczególnych rat. Oznacza to jednak ponoszenie z budżetu Gminy w kolejnych latach obowiązywania umowy wsparcia wydatków majątkowych w postaci wniesienia wkładu na podniesienie kapitału zakładowego, co miało na celu uniknięcie zaciągnięcia pożyczki, która powiększyłaby dług Miasta, a jej spłata podlegałaby rygorom z art. 243 u.f.p.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1461/19 uchylił zaskarżoną uchwałę. Sąd I instancji wskazał, że Kolegium RIO jak postawę prawną zaskarżonej uchwały wskazało przepisy art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a oraz art. 226 ust. 1 pkt 6 u.f.p., stwierdzając, że zostały one naruszone z uwagi na niewliczenie do kwoty długu, zobowiązań wynikających z zawartej umowy wsparcia finansowego z 14 września 2017 r., która wywołuje skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki, co w konsekwencji spowodowało brak zachowania realistyczności wieloletniej prognozy finansowej w zakresie kwoty długu Miasta P.. Sąd I instancji wyjaśnił, że WPF odgrywa wiele ważnych ról w funkcjonowaniu samorządu. Ustawa o finansach publicznych przyznaje w określonym zakresie kompetencje do dokonywania zmian WPF (także przedkładania projektu zmian) zarówno organowi stanowiącemu, jak i wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego. Wartości przyjęte w WPF i budżecie powinny być zgodne co najmniej w zakresie wyniku budżetu i związanych z nim kwot przychodów i rozchodów oraz długu jednostki samorządu terytorialnego. Jednakże dług (jego wysokość, kwota), jak i poziom jego spłat w odniesieniu do określonych wartości, nie są elementami budżetu. Budżet ma bowiem wymiar roczny, natomiast dług tylko częściowo wynika z budżetu danego roku, gdyż dla jego wielkości znaczenie mają zarówno wielkości budżetowe z lat ubiegłych, jak i plany przyszłych okresów. W tej sytuacji realność bieżącej korelacji wynika wyłącznie z WPF, co eksponuje jej znaczenie z punktu widzenia kryteriów z art. 243 u.f.p.. Wieloletnia prognoza finansowa powinna być realistyczna i określać dla każdego roku objętego prognozą co najmniej kwotę długu jednostki samorządu terytorialnego oraz sposób sfinansowania jego spłaty. Ustalenia zawarte w WPF powinny być więc dostosowane do budżetu i jego zmian. To bowiem uchwała budżetowa jest podstawą prowadzenia gospodarki finansowej w danym roku budżetowym, natomiast WPF jest narzędziem za pomocą którego m.in. sprawowana jest w poszczególnych latach kontrola poziomu zadłużenia. Z tego właśnie względu, jeśli w trakcie roku dokonywane są zmiany, to istotne jest ustalenie jak wpływają one na kształtowanie kwoty długu. Jeżeli dokonane zostały zmiany w budżecie które miały wpływ na wskaźnik długu, to powinny skutkować zmianą WPF. Organ wykonawczy nie ma bowiem możliwości, co do zasady, dokonywania zmian w WPF, które byłyby bez związku z dokonanymi uprzednio zmianami w budżecie. Dla oceny kluczowej w sprawie umowy z 14 września 2017 r., Sąd I instancji nie zgodził się z organem, że umowa wsparcia wywołuje dla Gminy skutki ekonomiczne podobne do pożyczki. Przede wszystkim pożyczka odnosi się do pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku i ma charakter zwrotny. Stronami takiej umowy są dający pożyczkę oraz biorący pożyczkę. W tej sprawie finansującym i dającym sprzęt medyczny była spółka M., a biorącym spółka komunalna. Strony tej umowy wyraźnie wskazały, że to między nimi dochodzi do sprzedaży na raty. Zdaniem Sądu I instancji organ nie wykazał takiego zachowania stron umowy/porozumienia, które uzasadniało zmianę kwalifikacji umowy na umowę podobną do umowy pożyczki, w którym biorącym jest Gmina, szczególnie, że w chwili podpisania umowy wsparcia, umowa sprzedaży sprzętu na raty została już zawarta. Nie przemawia za tym zobowiązanie się Gminy do naprawienia szkody finansującego wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania określonego w umowie, nawet, jeśli niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania będzie następstwem okoliczności, za które Gmina nie będzie ponosić odpowiedzialności. Z treści umowy wsparcia wynika, że odpowiedzialność Gminy ma charakter warunkowy, tj. zrealizuje się ona wówczas, gdy spółka komunalna nie wykonana ciążącego na niej zobowiązania. Powyższy obowiązek naprawienia szkody również zaktualizuje się po stronie Gminy dopiero, gdy pierwotnie zobowiązany – spółka komunalna będąca osobą prawną w rozumieniu prawa handlowego - nie wykona swoich obowiązków. Wszystko to podważa stanowisko Kolegium RIO co do tego, że zawarta umowa wsparcia wywołuje skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki i zmusza do poczynienia ustaleń i rozważań, czy Gmina pełniła w umowie wsparcia rolę poręczyciela, gwaranta, czy jeszcze inną – oczywiście z zastrzeżeniem, że zobowiązania te nie znalazły się już uprzednio w WPF, szczególnie, że – jak twierdzi skarżąca - kwalifikowała wydatki na wsparcie, tj. podwyższenie kapitału zakładowego spółki komunalnej, jako wydatki stricte majątkowe, których ekwiwalentem są zwiększone udziały w spółce. W przypadku cech umowy poręczenia, skutek jej wprost określa art. 226 ust. 1 pkt 1 u.f.p.. Kwestie te nie były jednak przez organ nadzoru ustalone ani rozważone, zaś dotychczas przyjęte stanowisko i argumentacja nie znajdują oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Sąd I instancji podkreślił, że rolą organu jest dokonać prawidłowej oceny umowy, która stała się podstawą zmian w WPF i Sąd nie może w tej kwestii organu wyręczyć, szczególnie, że skutki owej oceny mają świadczyć o istotnym naruszeniu prawa prowadzącym do nieważności aktu, co pozostaje w kompetencji Kolegium RIO. Następnie organ złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2020 r., sygnatura akt: I SA/Gl 1461/19, w której: I. na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a" zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1461/19. II. Sądowi I instancji zarzucił, wskazując na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a oraz art. 226 ust. 1 pkt 6 i ust. 3-4 u,f,p, oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego z dnia 28 grudnia 2011 r. (Dz.U. nr 298, poz. 1767), dalej "rozporządzenie" poprzez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że: a) niezaliczanie kwot wynikających z tytułów dłużnych Gminy do wykazywanego w wieloletniej prognozie finansowej długu gminy nie stanowi o nierealistyczności WPF; b) montaż finansowy zastosowany przez Gminę w postaci powiązanych wzajemnie umów (wsparcia i sprzedaży) nie stanowi tytułu dłużnego zaliczanego do kwoty długu publicznego. III. Wskazując na przytoczone wyżej podstawy - każdą z osobna, jak też wszystkie łącznie – wniósł w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, na zasadzie art. 188 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi; IV. Z ostrożności procesowej wniósł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach; V. Wniósł o zasądzenie od Gminy P. na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; VI. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł ponadto o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie i uzasadnił argumentację wniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę skarżąca w pełni poparła stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesiona skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku ustalił, że Sąd I instancji dokonując kontroli uchwały Kolegium RIO dokonał błędnej wykładni art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a u.f.p. Otóż rozważania WSA w tym przedmiocie (s. 20 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) opierają się - w czym przyznać rację należy skarżącemu kasacyjnie - na głównie cywilistycznym podejściu do umowy kredytu i pożyczki. Tymczasem dokonując kwalifikacji danego typu umowy zawartej przez jednostkę samorządu terytorialnego do tytułu dłużnego jakim jest kategoria pożyczki lub kredytu (art. 72 ust. 1 pkt 2 u.f.p.) należy uwzględnić w pierwszej kolejności dyspozycję zawartą w art. 72 ust. 1a u.f.p. Zgodnie z tą regulacją tytuły dłużne, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 (a zatem także wynikające z zaciągnięcia kredytu lub pożyczki), obejmują zobowiązania finansowe wynikające ze stosunków prawnych, które nazwą odpowiadają tym tytułom dłużnym, oraz z innych stosunków prawnych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do skutków wynikających z papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne, umów kredytów i pożyczek oraz przyjętych depozytów. Prawidłowa wykładnia wskazanego wyżej unormowania wymaga nie tylko rozważenia rozumienia "skutków ekonomicznych podobnych do skutków wynikających (...) z umów kredytów i pożyczek", ale także dodatkowego uwzględnienia obowiązujących w tym względzie regulacji szczegółowych, zawartych w rozporządzeniu MF wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 72 ust. 2 u.f.p. Zgodnie z dyspozycją § 3 pkt 2 rozporządzenia MF (w wersji obowiązującej w datach podjęcia przez organ Gminy aktu badanego przez RIO oraz jego kontroli nadzorczej) do tytułu dłużnego z tytułu kredytu lub pożyczki "zalicza się również umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, które mają wpływ na poziom długu publicznego, papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona, umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach, umowy leasingu zawarte z producentem lub finansującym, w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy, a także umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu, z uwzględnieniem podziału na: a) krótkoterminowe - o pierwotnym terminie zapłaty nie dłuższym niż rok lub podlegające spłacie na żądanie, b) długoterminowe - o pierwotnym terminie zapłaty dłuższym niż rok;". Tymczasem Sąd I instancji dokonując wykładni jak należy rozumieć kategorię kredytu lub pożyczki, nie tylko skupił się (co już wskazano), na cywilistycznych aspektach tego rodzaju umów, ale zupełnie pominął w swoich rozważaniach przywołany powyżej § 3 pkt 2 rozporządzenia MF, wskazując, że odnoszenie się do tej kwestii byłoby przedwczesne (s. 21 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Oznacza to, że dokonana przez WSA wykładnia narusza art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a u.f.p. w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia MF. Na uwzględnienie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 6 i ust. 3-4 tego unormowania u.f.p. W tym zakresie WSA poświęcając większą część uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyjaśnieniom relacji pomiędzy budżetem a WPF oraz zamieszczania w WPF przedsięwzięć, które to kwestie w istocie nie miały znaczenia w sprawie (o czym dalej), pominął w dokonywaniu wykładni podstawową kwestię budowy uchwały w sprawie WPF – co zapewne doprowadziło Sąd I instancji do rozważań w przedmiocie ujmowania w WPF przedsięwzięć, które to "ujmowanie" traktowane jest przez WSA jednoaspektowo, tj. bez rozróżnienia owego możliwego ujmowania w różnych załącznikach WPF i różnych ich pozycjach. Słusznie skarżący kasacyjnie wskazuje, że sprawa nie dotyczyła kwestii ujmowania albo nieujmowania w WPF określonych kwot jako takich, ale ujęcia kwot wynikających z zawartej przez Gminę umowy w konkretnej/konkretnych pozycjach WPF. W tym przedmiocie właśnie podstawowo (w sensie: wyjściowo) należy zważyć na konstrukcję uchwały w sprawie WPF, a ściślej ujmując – załączników tej uchwały (które w sprawie zostały zmienione na mocy aktu wykonawczego – zarządzenia Prezydenta Miasta). Otóż z dyspozycji art. 226 u.f.p. wynika, że część załącznikowa WPF zawiera: 1) "właściwą" WPF, tj. zawierane w stosownych pozycjach załącznika prognozy wielkości, o których mowa w art. 226 ust. 1 u.f.p., w podziale na kolejne lata budżetowe oraz prognozy kwoty długu; 2) objaśnienia przyjętych w WPF wartości (art. 226 ust. 2a u.f.p.); 3) wykaz przedsięwzięć wieloletnich (art. 226 ust. 3 w zw. z ust. 4 tej regulacji u.f.p., który zasadniczo ma charakter fakultatywny). Treść art. 226 u.f.p. w odniesieniu do realiów sprawy tego rodzaju jak rozpatrywana wskazuje, że – wbrew zapatrywaniom WSA (s. 20 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – może mieć miejsce sytuacja, w której określone zdarzenia (ich skutki finansowe) ujmowane są: a) wyłącznie we właściwej WPF - w kwocie długu (w ramach określonej pozycji załącznika ww. pkt 1), co będzie miało np. miejsce w sytuacji zawarcia typowej umowy pożyczki (tzn. umowy w rozumieniu cywilistycznym); b) w wykazie przedsięwzięć (tj. w załączniku z ww. pkt 3), ale nie są ujmowane w pozycjach załącznika będącego właściwą WPF, w których uwzględnia się kwotę długu (będzie to np. realizacja wieloletniego programu finansowanego z udziałem środków UE); c) zarówno we właściwej WPF w pozycjach, w których wykazuje się kwotę długu, jak i w wykazie przedsięwzięć (jeśli dane przedsięwzięcie powoduje skutki ekonomiczne, o których mowa w art. 72 ust. 1a u.f.p. w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia MF). Ujęcie określonego zdarzenia w danych pozycjach załącznika lub załączników do WPF – stosownie do charakteru tego zdarzenia, ocenianego z punktu widzenia dyspozycji art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a u.f.p. w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia MF – decyduje o tym czy WPF spełnia wymóg realistyczności, o której mowa w art. 226 ust. 1 ab initio u.f.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę – dokonując kontroli dokonanej przez RIO kwalifikacji umowy zawartej przez Miasto – uwzględni przedstawione wyżej uwagi dotyczące prawidłowego dokonywania wykładni art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a u.f.p. w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia MF oraz art. 226 ust. 1 u.f.p., w kontekście całej dyspozycji art. 226 u.f.p. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI