Orzeczenie · 2026-06-02

I GSK 788/26Uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi na odmowę pomocy publicznej

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-06-02
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc publicznasądy administracyjnekontrola sądowaprawo administracyjneprogram wsparciaprzemysł energochłonnyNFOŚiGWskarga kasacyjna

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. [...] Sp. z o.o. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę spółki na czynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) z dnia 13 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach rządowego programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego. WSA uznał, że pismo będące negatywną oceną wniosku o dofinansowanie nie stanowi decyzji ani innego aktu, który mógłby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie skargi za niedopuszczalną, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez lakoniczność uzasadnienia i nierozpoznanie istoty sprawy) oraz naruszenie prawa materialnego (art. 376 i art. 411 ust. 8 Prawa ochrony środowiska, wskazując, że NFOŚiGW działał na podstawie innej ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając zaskarżone postanowienie. Sąd podkreślił, że akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmują czynności podejmowane przez administrację na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, a nie tylko akty stosowania prawa w formie decyzji czy postanowień. Sąd wskazał, że spór o przyznanie pomocy publicznej, nawet jeśli ostatecznie ma być realizowany na drodze cywilnoprawnej (np. poprzez umowę), podlega kontroli sądu administracyjnego, gdy dotyczy odmowy przyznania tej pomocy. Podkreślono, że NFOŚiGW w tym zakresie działa jako organ administracji publicznej realizujący zadania publiczne, a jego działanie polega na wykonywaniu prawa, a nie na jego konkretyzacji. W związku z tym, WSA błędnie odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie zakresu kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów administracji publicznej, w szczególności w zakresie odmowy przyznania pomocy publicznej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego, ale jego zasady interpretacji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy czynność organu administracji publicznej polegająca na odmowie przyznania pomocy publicznej w ramach programu rządowego, realizowana na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, czynność organu administracji publicznej polegająca na odmowie przyznania pomocy publicznej, realizowana na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, stanowi prawną formę działania administracji podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmują czynności podejmowane przez administrację na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, a nie tylko akty stosowania prawa w formie decyzji czy postanowień. Spór o przyznanie pomocy publicznej, nawet jeśli ostatecznie ma być realizowany na drodze cywilnoprawnej, podlega kontroli sądu administracyjnego, gdy dotyczy odmowy przyznania tej pomocy. NFOŚiGW w tym zakresie działa jako organ administracji publicznej realizujący zadania publiczne.

Czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania sporu dotyczącego odmowy przyznania pomocy publicznej, gdy organ działa na podstawie ustawy o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców, a nie Prawa ochrony środowiska?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania sporu dotyczącego odmowy przyznania pomocy publicznej, ponieważ organ działa jako organ administracji publicznej realizujący zadania publiczne, a jego działanie polega na wykonywaniu prawa, a nie na jego konkretyzacji.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA błędnie uznał, iż NFOŚiGW nie działa w tym zakresie na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska, a jedynie ustawy z dnia 29 września 2022 r. o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców. Podkreślono, że gospodarowanie środkami publicznymi nie odbywa się jedynie w sferze cywilnoprawnej, a spór o przyznanie pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 901/25.

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obejmuje czynności i akty podejmowane przez administrację na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, a nie tylko akty stosowania prawa w formie decyzji czy postanowień. Spór o przyznanie pomocy publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie tego przepisu poprzez bezpodstawne uznanie skargi za niedopuszczalną stanowiło podstawę uchylenia postanowienia WSA.

Ustawa o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego w latach 2022-2024

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1 - 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

Prawo ochrony środowiska art. 376

Prawo ochrony środowiska art. 411 § ust. 8

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynność organu administracji publicznej polegająca na odmowie przyznania pomocy publicznej, realizowana na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. • Spór o przyznanie pomocy publicznej, nawet jeśli ostatecznie ma być realizowany na drodze cywilnoprawnej, podlega kontroli sądu administracyjnego, gdy dotyczy odmowy przyznania tej pomocy. • NFOŚiGW w zakresie udzielania pomocy publicznej działa jako organ administracji publicznej realizujący zadania publiczne.

Odrzucone argumenty

Pismo będące negatywną oceną wniosku o dofinansowanie nie stanowi decyzji ani innego aktu, który mógłby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Panująca współcześnie różnorodność prawnych form działania administracji zdecydowanie wykracza poza enumerację zawartą w poszczególnych punktach art. 3 § 2 p.p.s.a. • Dopiero przesądzenie tej kwestii otwiera pole do rozważań na temat tego, czy ustawodawca zwykły to konstytucyjnie gwarantowane prawo zapewnił, a jeżeli tak, przed jakim sądem i w jakiego rodzaju procedurze. • Nie jest przecież tak, że wszystkie spory z administracją rozpoznają sądy administracyjne, bo do tego potrzebny jest – w myśl art. 184 Konstytucji – wyraźny przepis ustawy. • Wobec tego gospodarowanie środkami publicznymi nie odbywa się jedynie w sferze cywilnoprawnej.

Skład orzekający

Joanna Wegner

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów administracji publicznej, w szczególności w zakresie odmowy przyznania pomocy publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego, ale jego zasady interpretacji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli sądowej nad działaniami administracji w kontekście programów pomocowych, co jest istotne dla przedsiębiorców i prawników.

Czy odmowa przyznania pomocy publicznej zawsze trafia do sądu powszechnego? NSA wyjaśnia granice kontroli administracyjnej.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst