I GSK 773/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Prezesa ZUS dotyczącą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS w skardze kasacyjnej zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Głównym zarzutem było to, że WSA błędnie uznał, iż organ nie może przyjmować bezkrytycznie danych z rejestrów (CEIDG, REGON), a w przypadku rozbieżności między wpisami a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać tej ostatniej. ZUS argumentował, że ustalenie "przeważającej działalności" powinno nastąpić wyłącznie na podstawie danych z rejestrów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że dane w rejestrze REGON nie tworzą stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan faktyczny według oświadczenia podmiotu. W przypadku wątpliwości co do prawdziwości lub aktualności danych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że sztywna teoria dowodowa, ograniczająca się do jednego środka dowodowego (rejestru REGON), naruszałaby zasady sprawiedliwości proceduralnej wynikające z art. 2 Konstytucji RP. Wykładnia celowościowa ustawy COVID-19 również przemawia za badaniem faktycznie prowadzonej działalności, gdyż celem przepisów jest wsparcie przedsiębiorców faktycznie dotkniętych skutkami pandemii. NSA uznał, że organ pominął twierdzenia strony skarżącej i zaniechał zweryfikowania ich w oparciu o dowody, co stanowiło podstawę do oddalenia skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie przez ZUS faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, pomimo danych w rejestrach.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia ze składek na podstawie ustawy COVID-19, ale zasady interpretacji przepisów dowodowych i obowiązek badania stanu faktycznego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przy ocenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, organ ZUS może opierać się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON, czy też ma obowiązek badać faktycznie prowadzoną działalność, nawet jeśli jest ona inna niż wpisana w rejestrze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ZUS ma obowiązek badać faktycznie prowadzoną działalność, stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a dane z rejestru REGON stanowią jedynie środek dowodowy, który może być weryfikowany innymi dowodami w przypadku wątpliwości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że dane z rejestru REGON nie tworzą stanu prawnego, a jedynie potwierdzają oświadczenie podmiotu. W przypadku wątpliwości co do ich prawdziwości lub aktualności, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z KPA. Ograniczenie się do jednego środka dowodowego naruszałoby zasady sprawiedliwości proceduralnej. Wykładnia celowościowa ustawy COVID-19 również przemawia za badaniem faktycznie prowadzonej działalności, aby zapewnić wsparcie tym, którzy rzeczywiście ponieśli straty.
Przepisy (19)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez ZUS rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji, gdy jest ona inna niż wpisana w rejestrze REGON. Organ ma obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym.
ustawa COVID-19 art. 31zo § 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Odesłanie do danych zawartych w rejestrze REGON wskazuje jedynie na środek dowodowy, za pomocą którego organ w pierwszej kolejności winien dokonywać ustalenia rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Nie wyklucza to jednak weryfikacji stanu faktycznego przy pomocy innych środków dowodowych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o statystyce publicznej art. 42 § 3
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
ustawa o CEIDG art. 16 § 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
ustawa COVID-19 art. 31zo § 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 180
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek organu ZUS do badania faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, a nie tylko danych z rejestru REGON, w celu ustalenia prawa do zwolnienia ze składek. • Dane z rejestru REGON są jedynie środkiem dowodowym, który może być weryfikowany innymi dowodami w postępowaniu administracyjnym. • Zasada sprawiedliwości proceduralnej wymaga wszechstronnego zbadania stanu faktycznego i wysłuchania strony.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji wskutek błędnego uznania, iż organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów. • Zarzut naruszenia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż treść przepisu jest nieoczywista i niejednoznaczna i wymaga przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu • nie ma podstaw do ustalania rzeczywiście wykonywanej działalności, gdyż art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 należy interpretować ściśle • nie można twierdzić, że wbrew regułom prowadzenia postępowania dowodowego określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, przepis ten wyklucza inne środki dowodowe aniżeli rejestr REGON • Szybkość postępowania nie może dominować nad potrzebą wydania prawidłowej decyzji opartej na dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym.
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący sprawozdawca
Beata Sobocha-Holc
sędzia
Izabella Janson
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie przez ZUS faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, pomimo danych w rejestrach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia ze składek na podstawie ustawy COVID-19, ale zasady interpretacji przepisów dowodowych i obowiązek badania stanu faktycznego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – jak organ powinien weryfikować dane z rejestrów i czy może opierać się wyłącznie na nich. Ma to praktyczne znaczenie dla wielu przedsiębiorców.
“ZUS musi patrzeć dalej niż REGON: Kluczowe orzeczenie o zwolnieniu ze składek!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.