I GSK 1273/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-04
NSAAdministracyjneWysokansa
środki unijnepłatności rolno-środowiskowo-klimatycznewznowienie postępowaniak.p.a.prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiARiMRdecyzja ostatecznawady postępowania

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji, ponieważ wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie okoliczności znanych organowi już przed wydaniem decyzji ostatecznej.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej po wznowieniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając, że wznowienie postępowania było wadliwe, gdyż oparto je na okolicznościach znanych organowi przed wydaniem pierwotnej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby nowe okoliczności były nieznane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzje organów administracji dotyczące odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Kluczowym zagadnieniem było prawidłowe wznowienie postępowania administracyjnego. WSA uznał, że wznowienie było wadliwe, ponieważ organ pierwszej instancji posiadał wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (pismo E. B.) już przed wydaniem pierwotnej decyzji ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i były nieznane organowi. W tej sprawie organ dysponował pismem E. B. od stycznia 2018 r., a decyzję ostateczną wydał w lutym 2018 r., co oznaczało, że nie można było wznowić postępowania na tej podstawie. NSA wskazał również na zasadę niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych, zgodnie z którą wady proceduralne uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest dopuszczalne, jeśli organ administracji posiadał wiedzę o okolicznościach faktycznych lub dowodach już w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji i wymaga ścisłej wykładni. Kluczowe jest, aby nowe okoliczności były nieznane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej. Niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego lub przeoczenie znanych organowi okoliczności nie może być podstawą wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla danego rodzaju postępowania.

Dz.U. 2021 poz. 735 art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. 2024 poz. 935 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. 2024 poz. 935 art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo jest sprzeczna z prawem albo oparciu na przepisach, które utraciły moc.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2021 poz. 735 art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. 2024 poz. 935 art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U.1995.74.368 art. 22 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Dz.U.1995.74.368 art. 22 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uchylił decyzje organów obu instancji, ponieważ wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie okoliczności znanych organowi już przed wydaniem decyzji ostatecznej.

Odrzucone argumenty

Sąd I instancji powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponieważ wadliwe wznowienie postępowania na podstawie okoliczności znanych organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej powoduje nieważność decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym.

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, stąd podkreśla się konieczność zawężającej wykładni przepisów o wznowieniu postępowania. Niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w toku postępowania pierwotnego czy przeoczenie okoliczności znanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Paradygmat niekonkurencyjności obu trybów, czyli wznowienia i stwierdzenia nieważności. Wady proceduralne, wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. jako przesłanki wznowienia, zostały wyłączone przez ustawodawcę z podstaw nieważności decyzji i stanowią zamknięty katalog wad postępowania, które uzasadniają jego wznowienie.

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Michał Kowalski

sprawozdawca

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) i zasady niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji posiadał wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia przed wydaniem decyzji ostatecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wznowieniem postępowania administracyjnego, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Wyjaśnia granice między wadami postępowania a wadami decyzji.

Kiedy wznowienie postępowania jest niemożliwe? NSA wyjaśnia pułapki proceduralne.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 1273/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 884/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-04-01
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 § 1 pkt 5, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Tomasz Dąbrowski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 884/21 w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w Ż. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 29 lipca 2021 r. nr 335/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 884/21 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") w sprawie skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 29 lipca 2021 roku nr 335/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie numer 0085-2021-002628 z dnia 6 maja 2021 roku i postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie numer 9005-2019-000588 z dnia 14 lutego 2019 roku; w pkt 2. zasądził zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 31 maja 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do wariantu 5.4. półnaturalne łąki wilgotne do działek o zadeklarowanej powierzchni 53,86 ha.
Od 15 do 29 listopada 2017 r. w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została przez pracowników Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w Łodzi kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Przebieg czynności kontrolnych udokumentowano w formie raportu.
Decyzją z dnia 17 maja 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną PROW 2014-2020 na rok 2017 w łącznej wysokości 46.925,85 zł.
W dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęły przekazane pisma E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r., zawierające wniosek o wstrzymanie płatności osobom wnioskującym o przyznanie tych płatności do działek stanowiących jej współwłasność. W treści pisma E. B. wskazała na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. Podkreśliła, że mąż Z. B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z. B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości.
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania spółce płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2017 zakończone decyzją ostateczną z dnia 17 maja 2018 r.
W dniu 10 lipca 2019 r. organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka E. B. (po zmianie nazwiska P.).
W dniu 13 listopada 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z wyjaśnieniami K. P.
W dniu 18 listopada 2020 r. organ I instancji przesłuchał w charakterze strony Z. B.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2020 r. do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania D. Z., P. L., A. B., K. P., D. M., A. M.
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. organ I instancji dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z. B. i K. P.
W dniu 11 lutego 2021 r do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącej wraz z załącznikami.
Decyzją z dnia 6 maja 2021 r. organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 17 maja 2018 r. i odmowie przyznania płatności rolno-środowisko-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2017.
W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego.
Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżonym wyrokiem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z dnia 6 maja 2021 r. i postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z dnia 14 lutego 2019 r. stwierdził, że z akt sprawy wynika, że pisma E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. wpłynęły 3 stycznia 2018 r. do Kancelarii Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Szczecinie i do Kancelarii Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w dniu 2 stycznia 2021 r. do Kancelarii Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zawiadomieniami z 4 i 8 stycznia 2018 r., pisma te zgodnie z właściwością przekazano Kierownikowi Opoczyńskiego Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Kierownikowi Koneckiego Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z widniejących na nich prezentat urzędu wynika, że wpłynęły one do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie, a więc do organu pierwszej instancji, już 15, 16 i 18 stycznia 2018 r.
W piśmie z dnia 8 stycznia 2018 r. Wielkopolski Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przekazując zgodnie z właściwością pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. jako cel wskazał analizę i rozpatrzenie opisanych nieprawidłowości.
Pismem z dnia 23 lutego 2018 r. pisma E. B. zostały przekazane przez Kierownika Biura Kontroli i Bezpieczeństwa Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARIMR Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie, który otrzymał je 27 lutego 2018 r. W piśmie tym zwrócono się do Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w Opocznie o zweryfikowanie spraw beneficjentów, którzy zadeklarowali działki rolne położone na wskazanych przez E. B. działkach w szczególności w zakresie tego, czy gospodarstwo rolne zostało podzielone wyłącznie w celu stworzenia sztucznych warunków umożliwiających przyznanie płatności.
Tym samym, wbrew stanowisku organów administracji, Sąd pierwszej instancji uznał, że okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia postępowania w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie decyzji z dnia 17 maja 2018 r. o przyznaniu płatności wynikała z dokumentów, którymi ten organ dysponował już przed wydaniem ww. rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przypomniał, że na kopii pism – wniosków E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. znajdują się potwierdzenia wpływu tych dokumentów do organu pierwszej instancji w dniu 27 lutego 2018 r. Jednak skoro są tam również prezentaty z datą wpływu do organu pierwszej instancji: 15, 16 i 18 stycznia 2018 r., to należy przyjąć, że już od tej wcześniejszej daty, organ ten posiadał wiedzę o treści tych pism.
Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem wbrew art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. nie dokonały analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie oceniły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy administracji nie wykazały w postępowaniu zaistnienia wskazanej w tym przepisie przesłanki wznowienia postępowania. Doprowadziło to do naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy za nieprawidłowe uznać należy wydanie przez organ administracji 14 lutego 2019 r. postanowienia o wznowieniu postępowania. Okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia postępowania wynikała bowiem z materiału, którym organ administracji dysponował w dacie wydania decyzji z dnia 17 maja 2018 r. W toku postępowania wznowieniowego, po wydaniu postanowienia z dnia 14 lutego 2019 r., organy administracji pozyskały jedynie dowody w postaci zeznań świadków, które na okoliczność uznaną za nową, w ich ocenie, wskazywały.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w części, co do pkt 1 sentencji wyroku wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie, które tu decyzje były obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającej na rażącym naruszeniu przepisów o wznowieniu postępowania poprzez wznowienie postępowania na podstawie okoliczności znanych organowi administracji publicznej w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie nie wnosi o rozpoznanie na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo uchylił decyzję organów obu instancji wskazując, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z kolei, skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że Sąd I instancji powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, a nadto - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - stwierdzić nieważność poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Odnosząc się merytorycznie do tej kwestii należy wskazać, że do wznowienia postępowania na podstawie, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. niezbędne jest łączne stwierdzenie czterech przesłanek, a zatem ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy; okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, ale istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, a okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. W sytuacji, gdy którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), stąd podkreśla się konieczność zawężającej wykładni przepisów o wznowieniu postępowania oraz zapewnienia stronie wznowionego postępowania wszelkich gwarancji procesowych. Niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w toku postępowania pierwotnego czy przeoczenie okoliczności znanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. K. Sobieralski, Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów [w:] System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom II. Część 5. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, pod red. B. Adamiak, G. Łaszczyca, A. Matan, K. Sobieralski, Warszawa 2019, LEX). W doktrynie podnosi się jednocześnie, że wady wymienione w art. 145 § 1 w tym pkt 5 k.p.a. są istotnymi wadami postępowania. [...]. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Z kolei, wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tkwią w samej decyzji, a jej skutki prawne zostają uchylone od samego początku. W literaturze i orzecznictwie dominuje co do zasady paradygmat niekonkurencyjności obu trybów, czyli wznowienia i stwierdzenia nieważności. Stąd przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności. Nadzwyczajne tryby postępowania (wznowieniowe i nieważnościowe) oparte są na zasadzie niekonkurencyjności, zgodnie z którą poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Wady proceduralne, wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. jako przesłanki wznowienia, zostały wyłączone przez ustawodawcę z podstaw nieważności decyzji i stanowią zamknięty katalog wad postępowania, które uzasadniają jego wznowienie. Jest to konsekwencja zarówno niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych, jak i gradacji wad decyzji administracyjnej, która zakłada konieczność odróżnienia wadliwości powodujących wzruszalność decyzji od wad powodujących jej nieważność(M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 145).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy wadliwie uznaną przez organy przesłanką wznowienia postępowania była okoliczność przewidziana na gruncie art. 145 § 1 w tym pkt 5 k.p.a., a więc wada postępowania administracyjnego, a nie wada samej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi trafnie stwierdził, że organ I instancji powziął wiedzę na temat treści pisma E. B. (P.) z 20 grudnia 2017 r. już w dniu 16 stycznia 2018 r., a zatem niemal miesiąc przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 14 lutego 2018 r. Wynika to z akt administracyjnych, w którym pismo E. B. zostało opatrzone prezentatą biura podawczego Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 16 stycznia 2018 r. W okresie między dniem 16 stycznia 2018 r. (pierwotny wpływ pisma) a dniem 14 lutego 2018 r. (data wydania decyzji ostatecznej) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie nie podjął czynności zmierzających do weryfikacji okoliczności zawartych w piśmie Ewy (B.) P.. Uczynił to dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia 14 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie ani Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi nie przedstawili żadnych dowodów na to, że pismo E. B. zostało doręczone w innym dniu niż 16 stycznia 2018 r. i pominęli okoliczność opatrzenia tego pisma prezentatą z datą 16 stycznia 2018 r. Okoliczności te zostały prawidłowo ocenione w zaskarżonym wyroku co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego obu decyzji administracyjnych wydanych po wznowieniu postępowania na zasadzie błędnie rozumianej przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym samym Sąd I instancji uchylając decyzje organów obu instancji wydane po wznowieniu postępowania prawidłowo zastosował jako podstawę zaskarżonego wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 p.p.s.a., a nie jak podnosi autor skargi kasacyjnej powinien zastosować art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Tego rodzaju sytuacja nie miała bowiem miejsca w rozpatrywanej sprawie, a wskazywane wady dotyczyły w gruncie rzeczy kwestii proceduralnej, nie zaś materialnoprawnych wad samej decyzji administracyjnej. Tym samym za chybione uznano zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zauważyć również należy, że w wyroku NSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 737/97, na który autor skargi kasacyjnej się powołał, Sąd stwierdził, że jeżeli organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydania decyzji jest to naruszenie prawa, które nie powinno być tolerowane z punktu widzenia praworządności. Z tych względów Sąd na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.1995.74.368) orzekł, jak w sentencji. W myśl wskazanego przepisu, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast gdyby Sąd uznał, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach wówczas stwierdziłby nieważność decyzji lub postanowienia w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co nie miało miejsca w omawianym wyroku. W związku z powyższym niezasadne jest twierdzenie skargi kasacyjnej, że przytoczony wyrok daje podstawę do formułowania twierdzenia, że wznowienie postępowania w oparciu o okoliczności, które były organowi znane w dniu wydania decyzji pierwotnej powoduje, że decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym obarczona jest wadą nieważności.
Stąd też na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku oddalając skargę kasacyjną.
Sformułowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek pełnomocnika organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł skutkować ich przyznaniem, mimo oddalenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają zatem regulacji, która mogłaby stanowić podstawę prawną zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, w sytuacji zaskarżenia skargą kasacyjną wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę