I GSK 75/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzje organów administracji dotyczące przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła WSA naruszenie przepisów KPA, w szczególności art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 KPA i art. 156 § 1 pkt 2 KPA, twierdząc, że decyzje organów były obarczone wadą nieważności z powodu wadliwego wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA niezbędne jest łączne spełnienie przesłanek: istotności nowych okoliczności, ich nowości (choć istniały w dniu wydania decyzji) oraz nieznajomości ich przez organ. W niniejszej sprawie WSA prawidłowo ustalił, że organ administracji posiadał wiedzę o treści pisma E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. już w dniu 16 stycznia 2018 r., czyli przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 14 lutego 2018 r. W związku z tym, wznowienie postępowania na podstawie tej przesłanki było wadliwe. NSA podkreślił zasadę niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych (wznowienia i stwierdzenia nieważności) oraz gradację wad decyzji. Wady proceduralne, wymienione w art. 145 § 1 KPA, wyłączone są z podstaw nieważności. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ wskazane wady dotyczyły kwestii proceduralnej, a nie materialnoprawnych wad samej decyzji. Sąd oddalił również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, wskazując na brak podstaw prawnych w sytuacji, gdy zaskarżono wyrok uwzględniający skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) oraz rozróżnienie między wadami powodującymi wzruszalność decyzji a wadami powodującymi jej nieważność.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji posiadał wiedzę o istotnych okolicznościach przed wydaniem decyzji ostatecznej, a następnie wznowił postępowanie na tej podstawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wadliwe wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie okoliczności znanych organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwe wznowienie postępowania na podstawie okoliczności znanych organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej stanowi wadę postępowania, która może uzasadniać uchylenie decyzji, ale nie jej nieważność.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA wymaga łącznego spełnienia przesłanek: istotności nowych okoliczności, ich nowości (choć istniały w dniu wydania decyzji) oraz nieznajomości ich przez organ. W sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę o istotnych okolicznościach przed wydaniem decyzji ostatecznej, wznowienie postępowania jest wadliwe. Taka wada proceduralna nie prowadzi do nieważności decyzji, a jedynie może stanowić podstawę do jej uchylenia.
Czy sąd administracyjny, uchylając decyzję organu administracji z powodu wadliwego wznowienia postępowania, powinien zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (uchylenie decyzji) czy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (stwierdzenie nieważności)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku wadliwego wznowienia postępowania, sąd powinien zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., co skutkuje uchyleniem decyzji, a nie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dotyczącego stwierdzenia nieważności.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że wady proceduralne, takie jak wadliwe wznowienie postępowania, stanowią podstawę do uchylenia decyzji, a nie do stwierdzenia jej nieważności. Nieważność decyzji dotyczy wad materialnoprawnych lub kwalifikowanych wad proceduralnych, które są enumeratywnie wymienione w art. 156 KPA. Zasada niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych wyklucza stosowanie trybu stwierdzenia nieważności do wad, które uzasadniają jedynie wznowienie postępowania.
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji, gdy sąd uchyla zaskarżoną decyzję.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania dotycząca ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji, który nie miał zastosowania w tej sprawie.
p.p.s.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wad powodujących nieważność decyzji, który nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wada decyzji powodująca jej nieważność, dotycząca rażącego naruszenia przepisów o wznowieniu postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do żądania uchylenia wyroku WSA i rozpoznania skargi przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku, stosowany odpowiednio w związku z art. 193 p.p.s.a.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnych.
u.NSA art. 22 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku stwierdzenia innych naruszeń przepisów postępowania.
u.NSA art. 22 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 k.p.a.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, gdy wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę został zaskarżony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił, że organ administracji posiadał wiedzę o istotnych okolicznościach przed wydaniem decyzji ostatecznej, co czyniło wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA wadliwym. • Wady proceduralne, takie jak wadliwe wznowienie postępowania, nie prowadzą do nieważności decyzji, a jedynie mogą stanowić podstawę do jej uchylenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i uchylenie decyzji obarczonych wadą nieważności.
Godne uwagi sformułowania
Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, stąd podkreśla się konieczność zawężającej wykładni przepisów o wznowieniu postępowania. • Niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w toku postępowania pierwotnego czy przeoczenie okoliczności znanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. • Wady wymienione w art. 145 § 1 w tym pkt 5 k.p.a. są istotnymi wadami postępowania. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. • Wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tkwią w samej decyzji, a jej skutki prawne zostają uchylone od samego początku. • W literaturze i orzecznictwie dominuje co do zasady paradygmat niekonkurencyjności obu trybów, czyli wznowienia i stwierdzenia nieważności. • Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności.
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący
Piotr Pietrasz
sprawozdawca
Piotr Kraczowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) oraz rozróżnienie między wadami powodującymi wzruszalność decyzji a wadami powodującymi jej nieważność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji posiadał wiedzę o istotnych okolicznościach przed wydaniem decyzji ostatecznej, a następnie wznowił postępowanie na tej podstawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe różnice między trybami wznowienia postępowania a stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy wadliwe wznowienie postępowania nie oznacza nieważności decyzji? NSA wyjaśnia kluczowe różnice.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.