I GSK 743/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-01
NSAAdministracyjneWysokansa
fundusze europejskiepolski wschódinfrastruktura drogowaocena projektuprotestalokacja środkówwyczerpanie środkówprawo administracyjnepostępowanie odwoławczeNSA

NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie prawa w ocenie projektu i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niewykazania przez PARP wyczerpania środków.

Województwo Lubelskie zaskarżyło decyzję PARP o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia, argumentując, że środki na dofinansowanie nie zostały wyczerpane. WSA uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie prawa w ocenie projektu. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków, co było podstawą do pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, a także naruszyło obowiązek publikacji informacji o wyczerpaniu środków. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Województwa Lubelskiego od wyroku WSA w Warszawie, który uwzględnił skargę województwa na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). PARP pozostawiło protest Województwa Lubelskiego dotyczący oceny wniosku o dofinansowanie projektu "Rozbudowa drogi [...]" bez rozpatrzenia, powołując się na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. WSA uznał, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa, ale przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. Kluczowe było to, że PARP nie opublikowało wymaganej informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, a samo stwierdzenie o wyczerpaniu było arbitralne i niepoparte dowodami. NSA podkreślił, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie. W związku z tym, NSA stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa i miało to istotny wpływ na wynik, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pozostawienie protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania kwoty jest nieuzasadnione, jeśli organ nie przedstawił jednoznacznych dowodów na wyczerpanie alokacji i nie dopełnił obowiązku publikacji informacji o tym fakcie.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że organ (PARP) nie wykazał w sposób rzetelny wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. Brak publikacji informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu. Ciężar dowodu wyczerpania alokacji spoczywa na organie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

W przypadku wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania, właściwa instytucja pozostawia protest bez rozpatrzenia.

ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

W przypadku uwzględnienia skargi na pozostawienie protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania alokacji, sąd wyłącznie stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia.

ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 3

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Przez wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie należy rozumieć sytuację, w której środki zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem lub wybrane do dofinansowania, z zastrzeżeniem określonych przesłanek uniemożliwiających zawarcie umów.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok.

ustawa wdrożeniowa art. 73 § ust. 8 pkt 1 lit. a)

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

W przypadku uchylenia wyroku, sąd może stwierdzić, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.

Pomocnicze

ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 4

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Właściwa instytucja publikuje informację o wyczerpaniu kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów.

ustawa wdrożeniowa art. 56 § ust. 7

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Informacja o ocenie projektu powinna zawierać uzasadnienie.

p.p.s.a. art. 141 § ust. 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustosunkowanie się do zarzutów skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. PARP nie opublikowało wymaganej informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Informacja o ocenie projektu z 19 stycznia 2024 r. nie zawierała uzasadnienia, odsyłając jedynie do arkusza oceny ekspertów, co narusza art. 56 ust. 7 ustawy wdrożeniowej.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie brak publikacji informacji o wyczerpaniu alokacji, na dzień wydania zaskarżonego aktu, pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu samo dołączenie do informacji o ocenie projektu kart merytorycznych ocen ekspertów nie stanowi uzasadnienia oceny

Skład orzekający

Dariusz Dudra

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

członek

Małgorzata Grzelak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyczerpania alokacji środków w programach finansowanych z funduszy europejskich, obowiązków informacyjnych organów oraz wymogów uzasadnienia oceny projektów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki procedur związanych z funduszami europejskimi i programem Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funduszami europejskimi, które mają bezpośrednie przełożenie na beneficjentów i sposób działania instytucji zarządzających środkami. Wyjaśnia, jak sądy interpretują obowiązki organów w zakresie dowodzenia i informowania.

Fundusze UE: Jak sąd rozliczył agencję za brak dowodów na wyczerpanie alokacji?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 743/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 516/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok, stwierdzono,że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Województwa Lubelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 516/24 w sprawie ze skargi Województwa Lubelskiego na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę właściwej instytucji do ponownego rozpatrzenia; 3. zasądza od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz Województwa Lubelskiego 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 516/24 po rozpoznaniu skargi Województwa Lubelskiego na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] lutego 2024 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w punkcie 1. stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; w punkcie 2. zasądził od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz Województwa Lubelskiego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Województwo Lubelskie (dalej także jako: "strona", "skarżący") wystąpiło z wnioskiem o dofinansowanie projektu pn. "Rozbudowa drogi [...]". Projekt został złożony w ramach Programu: Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027, Priorytet: Spójna sieć transportowa, Działanie: Infrastruktura drogowa. Pismem z 19 stycznia 2024 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej także jako: "PARP", "organ") poinformowała stronę o negatywnym wyniku wniosku o dofinansowanie. Z treści pisma wynika, że Komisja Oceny Projektów (dalej także jako: "KOP") ustaliła że projekt strony nie spełnił kryteria wyboru projektów i nie uzyskał wymaganej liczby punktów w następujących kryteriach:
- Kryterium 7 - Zachowanie jednolitych parametrów technicznych
- Kryterium 20 – Projekt jest zgodny z prawem ochrony środowiska.
Poza przedstawionym stwierdzeniem informacja z 19 stycznia 2024 r. nie zawiera uzasadnienia, odwołuje się natomiast do arkusza oceny projektu będącego załącznikiem do przesłanej informacji, który zdaniem PARP zawiera szczegółowe uzasadnienie oceny.
Po otrzymaniu informacji o negatywnej ocenie wniosku o dofinansowanie, strona w dniu 29 stycznia 2024 r. złożyła protest od wyników oceny domagając się przyznania dodatkowych punktów w kryteriach nr 7, nr 20, a także nr 24 i nr 28.
W następstwie rozpoznania wniesionego protestu, organ zaskarżonym obecnie pismem z dnia 9 lutego 2024 r. przesłał informację, z której wynika że pozostawiono protest bez rozpatrzenia. Organ odwołał się do treści art. 77 ust. 2 pkt. 1 ustawy wdrożeniowej, z którego wynika, że w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania protest pozostawia się bez rozpatrzenia. Taka sytuacja – zdaniem organu - miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę Województwa Lubelskiego, wskazał, że stosownie do art. 77 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U 2022 poz.1079 - dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") w przypadku gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej (a takim etapem jest rozpatrzenie protestu – uwaga WSA)) zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania albo kategorii regionu, jeżeli w ramach działania kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów jest podzielona na kategorie regionów:
1) właściwa instytucja, do której wpłynął protest pozostawia go bez rozpatrzenia informując o tym wnioskodawcę, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 73,
2) sąd uwzględniając skargę wyłącznie stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem sądu I instancji sytuacja opisana w przywołanym przepisie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z pisma PARP z 27 grudnia 2023 r. będącego załącznikiem do skargi jednoznacznie wynika, że alokacja środków przeznaczonych na zawarcie umów w ramach przedmiotowego działania została wyczerpana. Mało tego, aby było możliwe zawarcie wszystkich umów o dofinansowanie należało rozważyć możliwość zwiększenia alokacji poprzez nadkontraktację o kwotę 444 331 230,10 zł. Co więcej do dnia 31 stycznia 2024 r. (a więc jeszcze przed datą wydania kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia) nastąpiło podpisanie 9 umów o dofinansowanie projektów ze wszystkimi wnioskodawcami, którzy uzyskali pozytywny wynik oceny na łączną kwotę 2 374 866 060,00 zł. Kwota ta przewyższała kwotę alokacji w działaniu 4.1. FEPW, która wynosiła 1 935 00 000,00 zł
WSA wskazał jednocześnie, że wbrew sugestiom skarżącego Z. W. był upoważniony do podejmowania czynności związanych z rozpatrywaniem protestu. Wynika to z treści upoważnienia z dnia 11 sierpnia 2023 r. podpisanego przez p.o. Prezesa PARP.
W ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie skarga nie mogła być jednak oddalona z uwagi na rażące naruszenie przez PARP przy wydaniu informacji z 19 stycznia 2024 r. art. 56 ust. 7 ustawy wdrożeniowej. Sąd stwierdził, że informacja z dnia 19 stycznia 2024 r. w ogóle nie zawiera uzasadnienia. Odsyła natomiast do arkusza oceny projektu co niewątpliwie nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 56 ust 7 ustawy wdrożeniowej. Sąd akceptuje w tym zakresie stanowisko doktryny, wyrażane w Komentarzu do art. 56 ustawy wdrożeniowej pod red. M. Perkowskiego i R. Poździka. Wskazuje się tam, że sądy administracyjne podkreślają, że samo dołączenie do informacji o ocenie projektu kart merytorycznych ocen ekspertów nie stanowi uzasadnienia oceny. Oznacza to że to organ, a nie wyłącznie eksperci/ekspert zobowiązany jest oceny eksperckie poddać analizie i ocenie oraz zaprezentować własne wnioski z tej oceny wynikające. W przedmiotowej sprawie tak się nie stało, albowiem informacja z dnia 19 stycznia 2024 r. (co już wskazywano) nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia.
W stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy Sąd mógł zatem wyłącznie stwierdzić że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej).
W skardze kasacyjnej Województwo Lubelskie zaskarżyło powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpatrzenie skargi oraz stwierdzenie, iż pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako: p.p.s.a.) zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 78 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym zaaprobowaniu ustalenia Organu, iż w związku z naborem nr FEPW.04.01-IP.01-001/23 doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027, podczas gdy w rzeczywistości w stanie faktycznym sprawy do wyczerpania przedmiotowej kwoty nie doszło;
2) art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ograniczeniu się do stwierdzenia w sentencji zaskarżonego wyroku, iż ocena projektu ("Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 820 od km 0+000 do km 19+050") złożonego przez Skarżącego) została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując jednocześnie Organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 (por. zarzut z pkt 1 powyżej) nie została wyczerpana i w konsekwencji brak było podstaw do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia;
3) art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. b w zw. z art. 45 ust. 1 i 2, art. 56 ust. 7 i art. 77 ust. 3 i 4 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. b Ustawy wdrożeniowej (tj. nieuchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Organu z dnia 9 lutego 2024 r. o pozostawieniu protestu Skarżącego bez rozpatrzenia) w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 (por. zarzuty z pkt 1 i 2 powyżej) oraz pomimo ustalenia przez Sąd, iż ocena projektu ("Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 820 od km 0+000 do km 19+050") złożonego przez Skarżącego) została przeprowadzona przez Organ w sposób naruszający prawo, co miało istotny wpływ na wynik oceny;
4) art. 76 Ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 141 ust. 4 p.p.s.a., jak również art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 78 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaaprobowaniu postępowania Organu sprowadzającego się do wykazywania okoliczności przemawiających za wyczerpaniem kwoty dofinansowania kwota przeznaczona na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 dopiero w odpowiedzi na skargę i uznaniu za wiarygodne dokumentów przedstawionych przez Organ w celu wykazania wyczerpania w/w kwoty (podczas gdy okoliczności te winny zostać przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia 9 lutego 2024 r.), przy jednoczesnym nierozważeniu w treści uzasadnienia podnoszących przez Skarżącego w skardze argumentów przemawiających za brakiem wyczerpania przedmiotowej kwoty, w tym w szczególności pominięciu faktu, iż Organ wbrew obowiązkowi ustawowemu nie opublikował informacji, o której mowa w art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżące kasacyjnie Województwo Lubelskie przedstawiło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Nadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 zd.1 p.p.s.a. organ wniósł o przeprowadzenie na rozprawie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:
a) pisma PARP z 18 czerwca 2024 r. ([...])) do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej,
b) pisma Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej ([...]) z 19 czerwca 2024 r. do PARP, na okoliczność, iż w dniu 9 lutego 2024 r., w dniu 16 kwietnia 2024 r. oraz w dniu 19 czerwca 2024 r. brak było dostępnych środków w działaniu 4.1. FEPW na dofinansowanie projektu Skarżącego (nr wniosku [...] pn. "Rozbudowa drogi wojewódzkiej [...]) w ramach naboru [...] oraz, że brak ten ma charakter trwały. Organ wskazał, że przeprowadzenie wnioskowanych przez PARP dowodów uzupełniających nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości podnoszonych przez Skarżącego w skardze kasacyjnej w zakresie braku wyczerpania alokacji w tym działaniu.
Na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. pełnomocnik organu złożył komunikaty opublikowane na stronie internetowej organu.
W załączniku do protokołu rozprawy z 1 sierpnia 2024 r. Województwo Lubelskie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Oś sporu koncentruje się w niniejszej sprawie wokół kwestii wykazania wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie działania, czyli tzw. wyczerpania alokacji, jako przesłanki pozostawienia przez PARP protestu bez rozpatrzenia.
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy i z tego względu została uwzględniona.
Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że na dzień wydania przez rozstrzygnięcia o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia na podstawie art. 77 ust.2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, co na gruncie tej sprawy miało miejsce w dniu 9 lutego 2024 r. (a nie 19 stycznia 2024 r., jak omyłkowo wskazuje się w zaskarżonym wyroku) organ powinien przedstawić nie budzące żadnych wątpliwości przesłanki przemawiające za tym, że nastąpiło wyczerpanie alokacji. Jak wynika z niespornej w tej sprawie okoliczności wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia nastąpiło pomimo braku opublikowania informacji, o której mowa w art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Komunikat, że doszło do wyczerpania alokacji został bowiem opublikowany kilka miesięcy później, bo dopiero 29 lipca 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w judykatach odnoszących się do analogicznych problemów prawnych wydanych m.in. w sprawach o sygnaturach akt I GSK 652/24 oraz I GSK 735/24 wyraził poglądy, które na gruncie tej sprawy skład orzekający podziela, że etapy sądowej kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania alokacji na działanie w rozumieniu art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej obejmuje dwa aspekty. Pierwszy etap: badanie zasadności potwierdzenia wyczerpania alokacji na działanie zawarte w komunikacie właściwej instytucji podanym do publicznej wiadomości zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie i polega na wykazaniu, że zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej i owo wyczerpanie miało miejsce na jakimkolwiek etapie w zakresie procedury odwoławczej (art. 77 ust. 2 ustawy). Te bowiem przepisy tj. art. 77 ust. 3 oraz art. 77 ust. 2 omawianej ustawy określają (łącznie) warunki, których spełnienie daje sądowi podstawę do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa art. 77 ust.2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Z kolei przepis art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej formułuje warunki, których spełnienie pozwala na przyjęcie, iż nastąpiło wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektu. Etap drugi: w sytuacji potwierdzenia wyczerpania alokacji sąd przystępuje do kontroli w wyniku której stwierdza czy ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z prawem czy też ocena ta nastąpiła w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W tym ostatnim przypadku sąd wydaje orzeczenie uwzględniające skargę jednakże odpowiadające dyspozycji art. 77 ust. 2 ustawy wdrożeniowej mianowicie wyłącznie stwierdza, że ocena projektu nastąpiła w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia. Takie też rozstrzygnięcie Sądu I instancji zostało zaskarżone niniejszą skargą kasacyjną. Jednakże rozstrzygnięcie to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było prawidłowe ponieważ Sąd I instancji przedwcześnie uznał, że prawidłowe jest stanowisko organu, iż została wyczerpana kwota alokacji, o czym ma świadczyć treść pisma PARP z 27 grudnia 2023 r. (v. str. 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd I instancji nie zwrócił także uwagi, że na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organ nie był opublikowany Komunikat o wyczerpaniu alokacji (v. art. 77 ust.4 ustawy wdrożeniowej) przez co, z oczywistych względów, WSA nie rozważył jakie ma to znaczenie dla tej sprawy.
Należy zauważyć, że istota wprowadzonego przepisu art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej jest praktycznie identyczna jak dotychczasowego art. 66 ust. 2 pkt 1 starej ustawy, jednakże novum polega na tym, że ustawodawca zdecydował się wprowadzić do porządku prawnego dodatkowy ust. 3 do art. 77 ustawy wdrożeniowej Zgodnie z tym przepisem, przez wyczerpanie kwoty, o której mowa w ust. 2, należy rozumieć sytuację, w której środki przeznaczone na cel, o którym mowa w ust. 2, zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem w rozumieniu art. 61 ust. 1 oraz wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 43 w związku z art. 56 ust. 3, z zastrzeżeniem art. 61 ust. 3 i 4. Dokonując wykładni powyższego przepisu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę należy przyjąć, że przez wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów (środków alokacji) dla danego działania należy rozumieć zawarcie umów o dofinansowanie projektu albo podjęcie decyzji o dofinansowaniu projektu, opiewające na całą kwotę przeznaczoną na realizację danego działania oraz wybranie do dofinansowania i zatwierdzenie przez komisję projektów spełniające warunki do dofinansowania (przed podpisaniem umów lub wydaniem decyzji), opiewające na całą kwotę przeznaczona na realizacje określonego działania, o ile względem zgłoszonych projektów nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4, uniemożliwiające zawarcie stosownych umów lub wydanie decyzji. Takimi przesłankami mogą być przykładowo: nie dokonanie przez wnioskodawcę wymaganych czynności; wykluczenie wnioskodawcy z możliwości otrzymania dofinansowania; rezygnacja wnioskodawcy z dofinansowania; unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów czy też obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym. Zdefiniowanie przez ustawodawcę pojęcia wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej skutkuje przyjęciem, że dotychczasowa wykładnia tego pojęcia prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oparta na potocznym rozumieniu analizowanego zagadnienia straciła częściowo na aktualności (tak: NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt I GSK 468/24, dostępny w CBOiS).
Przyjęcie takiego rozumienia wyczerpania alokacji oznacza, że obowiązkiem organu w ramach procedury odwoławczej jest bieżące monitorowanie, czy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach danego działania nie została wyczerpana. Obowiązkiem organu było ustalenie i wykazanie, czy względem żadnego z projektów, czy też szerzej żadnego z wnioskodawców ujętych na tej liście, nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej. Wobec nie wykazania w zaskarżonym akcie z 9 lutego 2024 r. w sposób jednoznaczny i rzetelny, że doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach konkretnego działania, nieuprawnione było bezkrytyczne zaaprobowanie tej okoliczności w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawnione uznaje przyjęcie za organem założenia, że doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach konkretnego działania i w konsekwencji uzasadnione wątpliwości budzi istnienie podstaw do wydania zaskarżonego aktu przez PARP, w oparciu o art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, a następnie wydanie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Skoro nie zostało jednoznacznie wykazane, że na etapie procedury odwoławczej została wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie przedmiotowego projektu w ramach działania Sąd pierwszej instancji nie mógł przejść do drugiego z opisanych na wstępie etapów kontroli. Uwzględniając powyższe, za niewystarczające w niniejszej sprawie uznać należy arbitralne twierdzenie PARP, zawarte w akcie z dnia 9 lutego 2024 r. bez powołania na jakiekolwiek okoliczności sprawy, że "kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania została wyczerpana i z tego powodu (...) protest został pozostawiony bez rozpatrzenia". Organ nie przedstawił bowiem danych, które pozwalałyby ocenić, jakie projekty ostatecznie objęto lub wybrano do dofinansowania i na jaką rekomendowaną kwotę. Powyższe dane powinny korelować z informacją na stronie internetowej oraz na portalu, stosownie do art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej. Co więcej obowiązkiem organu było wykazanie, czy względem żadnego z projektów, bądź wnioskodawców, nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej. Z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonał takiej wnikliwiej i rzetelnej analizy na etapie rozpoznawania protestu Województwa, a mimo to stwierdził, że "kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania została wyczerpana". Innymi słowy PARP nie wykazał, że doszło do wyczerpania środków przeznaczonych do dofinansowania Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027. W tym stanie rzeczy pozostawienie protestu Strony bez rozpatrzenia było co najmniej przedwczesne. Domniemanie wyczerpania alokacji wynikające z opublikowania informacji o wyczerpaniu zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej jest domniemaniem wzruszalnym. Można natomiast wskazać, że brak publikacji informacji o wyczerpaniu alokacji, na dzień wydania zaskarżonego aktu, pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu w tym zakresie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i w oparciu o art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy PARP uwzględni powyższą ocenę prawną.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI