I GSK 743/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie prawa w ocenie projektu i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niewykazania przez PARP wyczerpania środków.
Województwo Lubelskie zaskarżyło decyzję PARP o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia, argumentując, że środki na dofinansowanie nie zostały wyczerpane. WSA uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie prawa w ocenie projektu. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków, co było podstawą do pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, a także naruszyło obowiązek publikacji informacji o wyczerpaniu środków. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Województwa Lubelskiego od wyroku WSA w Warszawie, który uwzględnił skargę województwa na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). PARP pozostawiło protest Województwa Lubelskiego dotyczący oceny wniosku o dofinansowanie projektu "Rozbudowa drogi [...]" bez rozpatrzenia, powołując się na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. WSA uznał, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa, ale przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. Kluczowe było to, że PARP nie opublikowało wymaganej informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, a samo stwierdzenie o wyczerpaniu było arbitralne i niepoparte dowodami. NSA podkreślił, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie. W związku z tym, NSA stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa i miało to istotny wpływ na wynik, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pozostawienie protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania kwoty jest nieuzasadnione, jeśli organ nie przedstawił jednoznacznych dowodów na wyczerpanie alokacji i nie dopełnił obowiązku publikacji informacji o tym fakcie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ (PARP) nie wykazał w sposób rzetelny wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. Brak publikacji informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu. Ciężar dowodu wyczerpania alokacji spoczywa na organie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
W przypadku wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania, właściwa instytucja pozostawia protest bez rozpatrzenia.
ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
W przypadku uwzględnienia skargi na pozostawienie protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania alokacji, sąd wyłącznie stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia.
ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 3
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Przez wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie należy rozumieć sytuację, w której środki zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem lub wybrane do dofinansowania, z zastrzeżeniem określonych przesłanek uniemożliwiających zawarcie umów.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok.
ustawa wdrożeniowa art. 73 § ust. 8 pkt 1 lit. a)
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
W przypadku uchylenia wyroku, sąd może stwierdzić, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.
Pomocnicze
ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 4
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Właściwa instytucja publikuje informację o wyczerpaniu kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów.
ustawa wdrożeniowa art. 56 § ust. 7
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Informacja o ocenie projektu powinna zawierać uzasadnienie.
p.p.s.a. art. 141 § ust. 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustosunkowanie się do zarzutów skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
PARP nie wykazało w sposób należyty wyczerpania alokacji środków na dzień wydania decyzji o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia. PARP nie opublikowało wymaganej informacji o wyczerpaniu środków zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Informacja o ocenie projektu z 19 stycznia 2024 r. nie zawierała uzasadnienia, odsyłając jedynie do arkusza oceny ekspertów, co narusza art. 56 ust. 7 ustawy wdrożeniowej.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie brak publikacji informacji o wyczerpaniu alokacji, na dzień wydania zaskarżonego aktu, pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu samo dołączenie do informacji o ocenie projektu kart merytorycznych ocen ekspertów nie stanowi uzasadnienia oceny
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Małgorzata Bejgerowska
członek
Małgorzata Grzelak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyczerpania alokacji środków w programach finansowanych z funduszy europejskich, obowiązków informacyjnych organów oraz wymogów uzasadnienia oceny projektów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki procedur związanych z funduszami europejskimi i programem Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funduszami europejskimi, które mają bezpośrednie przełożenie na beneficjentów i sposób działania instytucji zarządzających środkami. Wyjaśnia, jak sądy interpretują obowiązki organów w zakresie dowodzenia i informowania.
“Fundusze UE: Jak sąd rozliczył agencję za brak dowodów na wyczerpanie alokacji?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 743/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 516/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok, stwierdzono,że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Województwa Lubelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 516/24 w sprawie ze skargi Województwa Lubelskiego na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę właściwej instytucji do ponownego rozpatrzenia; 3. zasądza od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz Województwa Lubelskiego 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 516/24 po rozpoznaniu skargi Województwa Lubelskiego na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] lutego 2024 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w punkcie 1. stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; w punkcie 2. zasądził od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz Województwa Lubelskiego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Województwo Lubelskie (dalej także jako: "strona", "skarżący") wystąpiło z wnioskiem o dofinansowanie projektu pn. "Rozbudowa drogi [...]". Projekt został złożony w ramach Programu: Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027, Priorytet: Spójna sieć transportowa, Działanie: Infrastruktura drogowa. Pismem z 19 stycznia 2024 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej także jako: "PARP", "organ") poinformowała stronę o negatywnym wyniku wniosku o dofinansowanie. Z treści pisma wynika, że Komisja Oceny Projektów (dalej także jako: "KOP") ustaliła że projekt strony nie spełnił kryteria wyboru projektów i nie uzyskał wymaganej liczby punktów w następujących kryteriach:
- Kryterium 7 - Zachowanie jednolitych parametrów technicznych
- Kryterium 20 – Projekt jest zgodny z prawem ochrony środowiska.
Poza przedstawionym stwierdzeniem informacja z 19 stycznia 2024 r. nie zawiera uzasadnienia, odwołuje się natomiast do arkusza oceny projektu będącego załącznikiem do przesłanej informacji, który zdaniem PARP zawiera szczegółowe uzasadnienie oceny.
Po otrzymaniu informacji o negatywnej ocenie wniosku o dofinansowanie, strona w dniu 29 stycznia 2024 r. złożyła protest od wyników oceny domagając się przyznania dodatkowych punktów w kryteriach nr 7, nr 20, a także nr 24 i nr 28.
W następstwie rozpoznania wniesionego protestu, organ zaskarżonym obecnie pismem z dnia 9 lutego 2024 r. przesłał informację, z której wynika że pozostawiono protest bez rozpatrzenia. Organ odwołał się do treści art. 77 ust. 2 pkt. 1 ustawy wdrożeniowej, z którego wynika, że w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania protest pozostawia się bez rozpatrzenia. Taka sytuacja – zdaniem organu - miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę Województwa Lubelskiego, wskazał, że stosownie do art. 77 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U 2022 poz.1079 - dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") w przypadku gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej (a takim etapem jest rozpatrzenie protestu – uwaga WSA)) zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania albo kategorii regionu, jeżeli w ramach działania kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów jest podzielona na kategorie regionów:
1) właściwa instytucja, do której wpłynął protest pozostawia go bez rozpatrzenia informując o tym wnioskodawcę, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 73,
2) sąd uwzględniając skargę wyłącznie stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem sądu I instancji sytuacja opisana w przywołanym przepisie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z pisma PARP z 27 grudnia 2023 r. będącego załącznikiem do skargi jednoznacznie wynika, że alokacja środków przeznaczonych na zawarcie umów w ramach przedmiotowego działania została wyczerpana. Mało tego, aby było możliwe zawarcie wszystkich umów o dofinansowanie należało rozważyć możliwość zwiększenia alokacji poprzez nadkontraktację o kwotę 444 331 230,10 zł. Co więcej do dnia 31 stycznia 2024 r. (a więc jeszcze przed datą wydania kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia) nastąpiło podpisanie 9 umów o dofinansowanie projektów ze wszystkimi wnioskodawcami, którzy uzyskali pozytywny wynik oceny na łączną kwotę 2 374 866 060,00 zł. Kwota ta przewyższała kwotę alokacji w działaniu 4.1. FEPW, która wynosiła 1 935 00 000,00 zł
WSA wskazał jednocześnie, że wbrew sugestiom skarżącego Z. W. był upoważniony do podejmowania czynności związanych z rozpatrywaniem protestu. Wynika to z treści upoważnienia z dnia 11 sierpnia 2023 r. podpisanego przez p.o. Prezesa PARP.
W ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie skarga nie mogła być jednak oddalona z uwagi na rażące naruszenie przez PARP przy wydaniu informacji z 19 stycznia 2024 r. art. 56 ust. 7 ustawy wdrożeniowej. Sąd stwierdził, że informacja z dnia 19 stycznia 2024 r. w ogóle nie zawiera uzasadnienia. Odsyła natomiast do arkusza oceny projektu co niewątpliwie nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 56 ust 7 ustawy wdrożeniowej. Sąd akceptuje w tym zakresie stanowisko doktryny, wyrażane w Komentarzu do art. 56 ustawy wdrożeniowej pod red. M. Perkowskiego i R. Poździka. Wskazuje się tam, że sądy administracyjne podkreślają, że samo dołączenie do informacji o ocenie projektu kart merytorycznych ocen ekspertów nie stanowi uzasadnienia oceny. Oznacza to że to organ, a nie wyłącznie eksperci/ekspert zobowiązany jest oceny eksperckie poddać analizie i ocenie oraz zaprezentować własne wnioski z tej oceny wynikające. W przedmiotowej sprawie tak się nie stało, albowiem informacja z dnia 19 stycznia 2024 r. (co już wskazywano) nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia.
W stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy Sąd mógł zatem wyłącznie stwierdzić że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej).
W skardze kasacyjnej Województwo Lubelskie zaskarżyło powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpatrzenie skargi oraz stwierdzenie, iż pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako: p.p.s.a.) zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 78 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym zaaprobowaniu ustalenia Organu, iż w związku z naborem nr FEPW.04.01-IP.01-001/23 doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027, podczas gdy w rzeczywistości w stanie faktycznym sprawy do wyczerpania przedmiotowej kwoty nie doszło;
2) art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ograniczeniu się do stwierdzenia w sentencji zaskarżonego wyroku, iż ocena projektu ("Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 820 od km 0+000 do km 19+050") złożonego przez Skarżącego) została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, nie przekazując jednocześnie Organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy kwota przeznaczona na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 (por. zarzut z pkt 1 powyżej) nie została wyczerpana i w konsekwencji brak było podstaw do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia;
3) art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. b w zw. z art. 45 ust. 1 i 2, art. 56 ust. 7 i art. 77 ust. 3 i 4 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. b Ustawy wdrożeniowej (tj. nieuchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Organu z dnia 9 lutego 2024 r. o pozostawieniu protestu Skarżącego bez rozpatrzenia) w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 (por. zarzuty z pkt 1 i 2 powyżej) oraz pomimo ustalenia przez Sąd, iż ocena projektu ("Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 820 od km 0+000 do km 19+050") złożonego przez Skarżącego) została przeprowadzona przez Organ w sposób naruszający prawo, co miało istotny wpływ na wynik oceny;
4) art. 76 Ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 141 ust. 4 p.p.s.a., jak również art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 i art. 78 Ustawy wdrożeniowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaaprobowaniu postępowania Organu sprowadzającego się do wykazywania okoliczności przemawiających za wyczerpaniem kwoty dofinansowania kwota przeznaczona na dofinansowanie w ramach Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 dopiero w odpowiedzi na skargę i uznaniu za wiarygodne dokumentów przedstawionych przez Organ w celu wykazania wyczerpania w/w kwoty (podczas gdy okoliczności te winny zostać przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia 9 lutego 2024 r.), przy jednoczesnym nierozważeniu w treści uzasadnienia podnoszących przez Skarżącego w skardze argumentów przemawiających za brakiem wyczerpania przedmiotowej kwoty, w tym w szczególności pominięciu faktu, iż Organ wbrew obowiązkowi ustawowemu nie opublikował informacji, o której mowa w art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżące kasacyjnie Województwo Lubelskie przedstawiło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Nadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 zd.1 p.p.s.a. organ wniósł o przeprowadzenie na rozprawie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:
a) pisma PARP z 18 czerwca 2024 r. ([...])) do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej,
b) pisma Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej ([...]) z 19 czerwca 2024 r. do PARP, na okoliczność, iż w dniu 9 lutego 2024 r., w dniu 16 kwietnia 2024 r. oraz w dniu 19 czerwca 2024 r. brak było dostępnych środków w działaniu 4.1. FEPW na dofinansowanie projektu Skarżącego (nr wniosku [...] pn. "Rozbudowa drogi wojewódzkiej [...]) w ramach naboru [...] oraz, że brak ten ma charakter trwały. Organ wskazał, że przeprowadzenie wnioskowanych przez PARP dowodów uzupełniających nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości podnoszonych przez Skarżącego w skardze kasacyjnej w zakresie braku wyczerpania alokacji w tym działaniu.
Na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. pełnomocnik organu złożył komunikaty opublikowane na stronie internetowej organu.
W załączniku do protokołu rozprawy z 1 sierpnia 2024 r. Województwo Lubelskie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Oś sporu koncentruje się w niniejszej sprawie wokół kwestii wykazania wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie działania, czyli tzw. wyczerpania alokacji, jako przesłanki pozostawienia przez PARP protestu bez rozpatrzenia.
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy i z tego względu została uwzględniona.
Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że na dzień wydania przez rozstrzygnięcia o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia na podstawie art. 77 ust.2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, co na gruncie tej sprawy miało miejsce w dniu 9 lutego 2024 r. (a nie 19 stycznia 2024 r., jak omyłkowo wskazuje się w zaskarżonym wyroku) organ powinien przedstawić nie budzące żadnych wątpliwości przesłanki przemawiające za tym, że nastąpiło wyczerpanie alokacji. Jak wynika z niespornej w tej sprawie okoliczności wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia nastąpiło pomimo braku opublikowania informacji, o której mowa w art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Komunikat, że doszło do wyczerpania alokacji został bowiem opublikowany kilka miesięcy później, bo dopiero 29 lipca 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w judykatach odnoszących się do analogicznych problemów prawnych wydanych m.in. w sprawach o sygnaturach akt I GSK 652/24 oraz I GSK 735/24 wyraził poglądy, które na gruncie tej sprawy skład orzekający podziela, że etapy sądowej kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania alokacji na działanie w rozumieniu art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej obejmuje dwa aspekty. Pierwszy etap: badanie zasadności potwierdzenia wyczerpania alokacji na działanie zawarte w komunikacie właściwej instytucji podanym do publicznej wiadomości zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie i polega na wykazaniu, że zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej i owo wyczerpanie miało miejsce na jakimkolwiek etapie w zakresie procedury odwoławczej (art. 77 ust. 2 ustawy). Te bowiem przepisy tj. art. 77 ust. 3 oraz art. 77 ust. 2 omawianej ustawy określają (łącznie) warunki, których spełnienie daje sądowi podstawę do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa art. 77 ust.2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Z kolei przepis art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej formułuje warunki, których spełnienie pozwala na przyjęcie, iż nastąpiło wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektu. Etap drugi: w sytuacji potwierdzenia wyczerpania alokacji sąd przystępuje do kontroli w wyniku której stwierdza czy ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z prawem czy też ocena ta nastąpiła w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W tym ostatnim przypadku sąd wydaje orzeczenie uwzględniające skargę jednakże odpowiadające dyspozycji art. 77 ust. 2 ustawy wdrożeniowej mianowicie wyłącznie stwierdza, że ocena projektu nastąpiła w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia. Takie też rozstrzygnięcie Sądu I instancji zostało zaskarżone niniejszą skargą kasacyjną. Jednakże rozstrzygnięcie to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było prawidłowe ponieważ Sąd I instancji przedwcześnie uznał, że prawidłowe jest stanowisko organu, iż została wyczerpana kwota alokacji, o czym ma świadczyć treść pisma PARP z 27 grudnia 2023 r. (v. str. 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd I instancji nie zwrócił także uwagi, że na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organ nie był opublikowany Komunikat o wyczerpaniu alokacji (v. art. 77 ust.4 ustawy wdrożeniowej) przez co, z oczywistych względów, WSA nie rozważył jakie ma to znaczenie dla tej sprawy.
Należy zauważyć, że istota wprowadzonego przepisu art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej jest praktycznie identyczna jak dotychczasowego art. 66 ust. 2 pkt 1 starej ustawy, jednakże novum polega na tym, że ustawodawca zdecydował się wprowadzić do porządku prawnego dodatkowy ust. 3 do art. 77 ustawy wdrożeniowej Zgodnie z tym przepisem, przez wyczerpanie kwoty, o której mowa w ust. 2, należy rozumieć sytuację, w której środki przeznaczone na cel, o którym mowa w ust. 2, zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem w rozumieniu art. 61 ust. 1 oraz wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 43 w związku z art. 56 ust. 3, z zastrzeżeniem art. 61 ust. 3 i 4. Dokonując wykładni powyższego przepisu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę należy przyjąć, że przez wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów (środków alokacji) dla danego działania należy rozumieć zawarcie umów o dofinansowanie projektu albo podjęcie decyzji o dofinansowaniu projektu, opiewające na całą kwotę przeznaczoną na realizację danego działania oraz wybranie do dofinansowania i zatwierdzenie przez komisję projektów spełniające warunki do dofinansowania (przed podpisaniem umów lub wydaniem decyzji), opiewające na całą kwotę przeznaczona na realizacje określonego działania, o ile względem zgłoszonych projektów nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4, uniemożliwiające zawarcie stosownych umów lub wydanie decyzji. Takimi przesłankami mogą być przykładowo: nie dokonanie przez wnioskodawcę wymaganych czynności; wykluczenie wnioskodawcy z możliwości otrzymania dofinansowania; rezygnacja wnioskodawcy z dofinansowania; unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów czy też obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym. Zdefiniowanie przez ustawodawcę pojęcia wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej skutkuje przyjęciem, że dotychczasowa wykładnia tego pojęcia prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oparta na potocznym rozumieniu analizowanego zagadnienia straciła częściowo na aktualności (tak: NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt I GSK 468/24, dostępny w CBOiS).
Przyjęcie takiego rozumienia wyczerpania alokacji oznacza, że obowiązkiem organu w ramach procedury odwoławczej jest bieżące monitorowanie, czy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach danego działania nie została wyczerpana. Obowiązkiem organu było ustalenie i wykazanie, czy względem żadnego z projektów, czy też szerzej żadnego z wnioskodawców ujętych na tej liście, nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej. Wobec nie wykazania w zaskarżonym akcie z 9 lutego 2024 r. w sposób jednoznaczny i rzetelny, że doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach konkretnego działania, nieuprawnione było bezkrytyczne zaaprobowanie tej okoliczności w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawnione uznaje przyjęcie za organem założenia, że doszło do wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach konkretnego działania i w konsekwencji uzasadnione wątpliwości budzi istnienie podstaw do wydania zaskarżonego aktu przez PARP, w oparciu o art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, a następnie wydanie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Skoro nie zostało jednoznacznie wykazane, że na etapie procedury odwoławczej została wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie przedmiotowego projektu w ramach działania Sąd pierwszej instancji nie mógł przejść do drugiego z opisanych na wstępie etapów kontroli. Uwzględniając powyższe, za niewystarczające w niniejszej sprawie uznać należy arbitralne twierdzenie PARP, zawarte w akcie z dnia 9 lutego 2024 r. bez powołania na jakiekolwiek okoliczności sprawy, że "kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania została wyczerpana i z tego powodu (...) protest został pozostawiony bez rozpatrzenia". Organ nie przedstawił bowiem danych, które pozwalałyby ocenić, jakie projekty ostatecznie objęto lub wybrano do dofinansowania i na jaką rekomendowaną kwotę. Powyższe dane powinny korelować z informacją na stronie internetowej oraz na portalu, stosownie do art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej. Co więcej obowiązkiem organu było wykazanie, czy względem żadnego z projektów, bądź wnioskodawców, nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej. Z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonał takiej wnikliwiej i rzetelnej analizy na etapie rozpoznawania protestu Województwa, a mimo to stwierdził, że "kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania została wyczerpana". Innymi słowy PARP nie wykazał, że doszło do wyczerpania środków przeznaczonych do dofinansowania Działania 4.1 programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027. W tym stanie rzeczy pozostawienie protestu Strony bez rozpatrzenia było co najmniej przedwczesne. Domniemanie wyczerpania alokacji wynikające z opublikowania informacji o wyczerpaniu zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej jest domniemaniem wzruszalnym. Można natomiast wskazać, że brak publikacji informacji o wyczerpaniu alokacji, na dzień wydania zaskarżonego aktu, pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, potwierdza bezpodstawność twierdzenia organu w tym zakresie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i w oparciu o art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy PARP uwzględni powyższą ocenę prawną.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI