I GSK 738/19

I GSK 738/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Boratyn
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 696/18 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2018-12-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 696/18 w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr 2401-IEE2.711.177.2018.2, UNP: 2401-18-066984 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 696/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej jako k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, dalej jako u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), po rozpoznaniu zażalenia W. M., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 22 lutego 2018 r. odmawiające uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 17 lipca 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu nadzoru i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, ale także postanowień wierzyciela, uznających wniesione przez zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione. W ocenie Sądu i instancji, postanowienia wierzyciela wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.
Wierzyciel wyjaśnił, że na imię i nazwisko oraz adres zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV. Zobowiązanemu została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników, którą następnie zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane zobowiązanemu w dniu 10 września 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że Poczta Polska S.A, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: rozporządzenie) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej na prawidłowy adres abonenta i czyniło to zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.
Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia prawa procesowego, w tym wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i to w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Organy dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, aby wydać rozstrzygnięcia w sprawie.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.;
a) art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organów administracji i oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym przyjętym przez organy pomimo naruszenia przez nie art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegających na nie wyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz oparcie się na kserokopiach i wydrukach systemowych nie stanowiących dowodów, braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie, co spowodowało:
- że, pominięto kwestię badania czy skarżący kiedykolwiek dokonał rejestracji odbiorników i uzyskał imienną książeczkę, która uprawniałaby Pocztę Polską S A. do nadania mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowania;
- błędne ustalenia, że Poczta Polska S.A. sporządziła prawnie skuteczne zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podczas gdy jako osobie nigdy nie dokonującej rejestracji odbiornika, nie była upoważniona do nadania takiego numeru;
- błędne ustalenia, że Poczta Polska S.A. dokonała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w oparciu jedynie o jej oświadczenie, nie poparte żadnym dowodem w postaci chociażby potwierdzenia nadania;
- pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie;
a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego nieuprawnione zastosowanie;
2) naruszenia przepisów prawa materialnego tj.;
a) art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (dalej: ustawa abonamentowa) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący był zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych RTV pomimo tego, że nigdy nie składał wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ani nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika;
b) § 5 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że sam fakt posiadania przez Pocztę Polską S.A. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowi dowód, że po pierwsze zawiadomienie to zostało przesłane do skarżącego, po drugie, że Poczta Polska S.A. była uprawniona do przydzielenia takiego numeru, podczas gdy, dowodem nadania numeru powinno być potwierdzenia wysyłki zawiadomienia, po drugie Poczta Polska była uprawniona do nadawania tych numerów jedynie posiadaczom imiennych książeczek, której posiadaczem skarżący nigdy nie był.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – dalej: ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych, niemniej jednak sposób ich sformułowania pozwala w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na łączne odniesienie się do nich. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie prawidłowo przyjęto, że na imię i nazwisko skarżącego kasacyjnie została zgłoszona rejestracja odbiornika pod adresem w L. przy ul. [...]. Następnie skarżącemu, jako odbiorcy usług, została wydana książeczka opłat stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika, którą zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało przesłane zobowiązanemu w dniu 10 września 2008 r.
W zakresie omawianej materii istnieje jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 1578/21 i z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1475/21, oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 935/20 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1177/21). Wynika z niej, że stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.; dalej: u.o.a.) na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (ust. 3 powołanego artykułu). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.a. i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.). Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże w świetle art. 5 ust. 1 i ust. 5 - 7 u.o.a., w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiowego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników. Stąd też zasadnie przyjęto, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Za niezasadny należy również uznać zarzut związany z nadaniem skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W tej mierze zauważenia wymaga, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie to weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Skoro zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem RTV, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślenia też wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla uznania skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie ograny dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym. Należy podkreślić, że w sytuacji skarżącego to nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które nastąpiło w dniu 10 września 2008 r. jest dowodem zarejestrowania odbiornika RTV, gdyż zastąpiło ono wcześniej wydaną imienną książeczkę opłat. Zaś znajdujący się w aktach sprawy duplikat zawiadomienia wystawiono na podstawie danych przechowywanych w systemie wierzyciela, dodatkowo został on potwierdzony za zgodność z oryginałem przez pracownika organu egzekucyjnego. Natomiast posłużenie się na zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego faksymilą podpisu nie pozbawia go skuteczności. W tym świetle za chybiony należało uznać art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Poza powyższym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał prawidłowej kontroli legalności działania organów orzekających w sprawie, rozpatrując sprawę w jej materialnoprawnych granicach (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a) co doprowadziło do zasadnego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).