Orzeczenie · 2025-11-21

I GSK 718/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-11-21

NSAAdministracyjneWysokansa

dotacje celowesamorząd terytorialnyprawo ochrony środowiskafinanse publiczneprawo miejscowekompetencjezwrot dotacjiodnawialne źródła energii

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej Kraków i Rady Miasta Krakowa od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił ich skargę na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w Krakowie. Uchwała RIO stwierdziła nieważność części uchwały Rady Miasta Krakowa dotyczącej programu rozwoju odnawialnych źródeł energii, a konkretnie postanowień wzoru umowy o udzielenie dotacji celowej. Główne zastrzeżenia RIO i WSA dotyczyły § 6 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 4 oraz ust. 6 wzoru umowy, które wprowadzały dodatkowe przesłanki zwrotu dotacji, takie jak zaprzestanie używania proekologicznego systemu grzewczego lub instalacji OZE w ciągu 5 lat od zakończenia realizacji zadania. Zdaniem RIO i WSA, gmina nie miała podstaw prawnych do wprowadzania takich dodatkowych przesłanek w akcie prawa miejscowego, ponieważ wykraczało to poza zakres upoważnień ustawowych wynikających z ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) i prawa ochrony środowiska (POŚ). Ustawa o finansach publicznych (art. 251-253) oraz Prawo ochrony środowiska (art. 403) precyzują zasady zwrotu dotacji, a dodatkowe przesłanki mogą być ustanowione jedynie w odrębnych ustawach. WSA w Krakowie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko RIO. NSA w wyroku z 21 listopada 2025 r. oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że gmina nie miała prawa wprowadzać do prawa miejscowego dodatkowych przesłanek zwrotu dotacji, które nie wynikały bezpośrednio z przepisów ustawowych. Sąd podkreślił, że wykorzystanie dotacji następuje poprzez zapłatę za realizację zadania, a późniejsze zaprzestanie eksploatacji urządzenia nie jest wykorzystaniem dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu przepisów u.f.p. Tym samym, wprowadzenie takiego warunku w umowie stanowiło naruszenie kompetencji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie zasady, że samorządy nie mogą samodzielnie tworzyć dodatkowych przesłanek zwrotu dotacji celowych w aktach prawa miejscowego, naruszając tym samym zasady określone w ustawach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie spraw związanych z udzielaniem dotacji celowych przez jednostki samorządu terytorialnego i interpretacją przepisów ustawy o finansach publicznych oraz prawa ochrony środowiska.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może w akcie prawa miejscowego (uchwale rady gminy) wprowadzić dodatkowe przesłanki zwrotu dotacji celowej, wykraczające poza te określone w ustawie o finansach publicznych i innych ustawach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie może w akcie prawa miejscowego wprowadzać dodatkowych przesłanek zwrotu dotacji celowej, które nie wynikają wprost z przepisów ustawowych. Takie działanie stanowi wykroczenie poza przyznane kompetencje ustawowe.

Uzasadnienie

Ustawa o finansach publicznych (art. 251-253) oraz Prawo ochrony środowiska (art. 403) precyzują zasady zwrotu dotacji. Dodatkowe przesłanki mogą być ustanowione jedynie w odrębnych ustawach. Wprowadzenie przez radę gminy warunku zwrotu dotacji uzależnionego od późniejszej eksploatacji urządzenia (np. zaprzestanie używania instalacji OZE w ciągu 5 lat) nie jest uznawane za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., lecz stanowi nową, niedopuszczalną przesłankę zwrotu.

Czy zaprzestanie używania proekologicznego systemu grzewczego lub instalacji odnawialnego źródła energii w ciągu 5 lat od zakończenia realizacji zadania stanowi "wykorzystanie dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem" w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zaprzestanie używania urządzenia po jego zakupie i uruchomieniu, nawet w okresie trwałości, nie stanowi wykorzystania dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Wykorzystanie dotacji inwestycyjnej następuje poprzez zapłatę za realizację zadania (zakup i montaż urządzenia).

Uzasadnienie

Przeznaczeniem dotacji inwestycyjnej jest sfinansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji. Wykorzystanie dotacji następuje poprzez wydatkowanie środków na pokrycie kosztów przedsięwzięcia beneficjenta. Późniejsza eksploatacja urządzenia i jej ewentualne zaprzestanie nie wpływa na fakt, czy dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, które kończy się na dokonaniu wydatku i rozliczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Gminy Miejskiej Kraków i Rady Miasta Krakowa od wyroku WSA w Krakowie.

Przepisy (23)

Główne

u.f.p. art. 251

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 253

Ustawa o finansach publicznych

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

POŚ art. 403 § ust. 5

Ustawa Prawo ochrony środowiska

POŚ art. 400a § ust. 1 pkt 5

Ustawa Prawo ochrony środowiska

POŚ art. 403 § ust. 4

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.f.p. art. 126

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 127 § ust. 1 pkt 1 lit. f

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 221 § ust. 3 i 4

Ustawa o finansach publicznych

k.c. art. 3531

Kodeks cywilny

k.c. art. 483

Kodeks cywilny

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1