I GSK 714/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-09
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
ZUSskładkiodsetkiumorzenieskarga kasacyjnapostępowanie administracyjnesytuacja majątkowasytuacja rodzinnaubezpieczenia społeczne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy umorzenia odsetek od składek ZUS, uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających umorzenie.

Skarżący B.P. zaskarżył decyzję ZUS o odmowie umorzenia odsetek od nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, a następnie wyrok WSA w Krakowie oddalający jego skargę. Zarzucał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak zebrania pełnego materiału dowodowego i analizy jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżący nie wykazał wystąpienia uzasadnionych przypadków do umorzenia należności, a organ prawidłowo wyważył interes indywidualny i publiczny.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003 r., wskazując na brak zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz zaniechanie analizy stanu rodzinnego i majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym ze względu na przepisy ustawy COVID, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w uzasadnionych przypadkach, gdy zapłata pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, co wiąże się ze zdarzeniami wyjątkowymi i drastycznymi. W ocenie NSA, skarżący nie wykazał takich okoliczności – prowadzi działalność gospodarczą, jest zatrudniony, posiada majątek (nieruchomość, samochody) i środki na utrzymanie. Sąd uznał, że organ prawidłowo wyważył interes wnioskodawcy i systemu ubezpieczeń społecznych, a ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego zostały dokonane zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. NSA stwierdził również, że Sąd I instancji nie naruszył przepisów postępowania, a jego ocena była zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa jest zasadna, jeśli skarżący nie wykazał wystąpienia uzasadnionych przypadków do umorzenia, takich jak zdarzenia wyjątkowe i drastyczne, niezależne od dłużnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek do umorzenia odsetek, ponieważ prowadzi działalność, jest zatrudniony, posiada majątek i środki na utrzymanie, a jego problemy finansowe nie mają charakteru wyjątkowego i drastycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.u.s. art. 28 § 3a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § 1 pkt 1

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003 r. poprzez brak zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz analizy stanu rodzinnego i majątkowego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo wystąpienia podstaw uzasadniających uchylenie decyzji.

Godne uwagi sformułowania

nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., są związane ze zdarzeniami losowymi i z sytuacją życiową zobowiązanego. Chodzi tu o zdarzenia wyjątkowe, a nawet drastyczne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika. ZUS, ważąc interes wnioskodawcy i systemu ubezpieczeń społecznych, może odmówić udzielenia umorzenia lub ulgi nawet w kwalifikującym się do nich przypadku, a jedynym warunkiem jest przeprowadzenie w sposób rzetelny postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji odmownej. rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Skład orzekający

Beata Sobocha-Holc

przewodniczący

Izabella Janson

sprawozdawca

Piotr Pietrasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia należności z tytułu składek ZUS, zwłaszcza w kontekście sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego oraz granic kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umarzania składek ZUS i nie obejmuje innych rodzajów należności. Ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców i osób prowadzących działalność gospodarczą – możliwości umorzenia składek ZUS. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład stosowania przepisów w konkretnej sytuacji życiowej.

Kiedy ZUS może umorzyć Twoje długi? Kluczowe zasady i pułapki w orzecznictwie NSA.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 714/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/
Izabella Janson /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I SA/Kr 600/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2018-10-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 28 ust. 3a
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3 ust. 1 pkt 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 600/18 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 marca 2018 r., nr 220000/0061249/2018 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 października 2018r., sygn. akt I Sa/Kr 600/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę B. P. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej też: "ZUS", "Zakład", "organ") z 27 marca 2018r., nr 220000/ 0061249/2018 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę należnych od nieopłaconych składek.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, a tym samym uznanie, iż stanowisko ZUS jest prawidłowe, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy, nadto niezauważenia przez Sąd dopuszczenia się zaniechania przez organy oceny przesłanki całkowitej nieściągalności oraz dopuszczenia się uchybienia w zaskarżonych decyzji przez brak odniesienia w uzasadnieniu do indywidualnych okoliczności i sytuacji skarżącego;
3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.13650, dalej: "rozporządzenie z 2003r."), polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego co skutkowało zaniechaniem dokładnej analizy stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego;.
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo wystąpienia podstaw uzasadniających uchylenie w całości decyzji z 27 marca 2018r. oraz decyzji ją poprzedzającej, a które to podstawy polegały na braku realizacji naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania i wydaniem przedmiotowych decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic uznaniowości przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co skutkowało odmową umorzenia zaległych składek, pomimo istnienia uzasadnionych przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnić należy, że skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie skarżący podniósł jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego, a sposób ich sformułowania uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.
Odnosząc się do powyższych zarzutów przede wszystkim wskazać należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem kasatora jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy kasator winien wskazać przepisy które jego zdaniem zostały naruszone oraz uzasadnić, na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chcąc wykazać, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów, należało każdy z nich uzasadnić argumentacją adekwatną do treści przepisu oraz okolicznościami sprawy rozpoznanej przez Sąd I instancji, czego zabrakło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. O potencjalnym naruszeniu ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie może stanowić podjęcie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę postępowania.
Z podniesionych zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia wynika, że wnoszący skargę kasacyjną kwestionuje wyrok Sądu I instancji polegający na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego co skutkowało zaniechaniem dokładnej analizy stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższej argumentacji, nie sposób podzielić.
Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei szczegółowe zasady umarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 1 ww. aktu wykonawczego, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z brzmienia tego przepisu wynika, że uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., są związane ze zdarzeniami losowymi i z sytuacją życiową zobowiązanego. Chodzi tu o zdarzenia wyjątkowe, a nawet drastyczne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika. Celem umorzenia należności z tytułu składek są zatem względy socjalne, a nie ułatwienie mu prowadzenia dalszej działalności.
Należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy na które strona zwraca uwagę w niniejszej skardze. Skarżący według stanu na datę złożenia wniosku o umorzenie należności składkowych a w szczególności obciążających go odsetek pozostaje w zatrudnieniu w wymiarze ¾ etatu a nadto prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług turystyki. Jest także właścicielem nieruchomości na terenie R. w której wraz z matką zamieszkuje. Jest też właścicielem dwóch samochodów używanych w działalności gospodarczej, nie przedstawiających znaczącej wartości. Skarżącemu pozostaje na utrzymanie kwota ponad 1000 zł miesięcznie. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na pogarszający się stan zdrowia czy utratę możliwości zarobkowych. Obecnym problemem jest choroba matki, która po przebytym zawale może wymagać w przyszłości zwiększonej opieki i pomocy w utrzymaniu. Trafnie wskazał to Sąd I instancji, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi też całkowita nieściągalność, nie zaistniała również żadna z sytuacji stanowiących o możliwości umorzenia należności składkowych pomimo nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. Skarżący jak wskazał to Sąd I instancji upatruje problemów w zasadzie w przyszłości, wskazując na możliwość zapewnienia pomocy i opieki matce w zwiększonym zakresie, co jak słusznie zauważył okoliczności te nie mogły zwolnić skarżącego w chwili obecnej z obowiązku uiszczania należności składkowych.
Podkreślić należy, że ZUS, ważąc interes wnioskodawcy i systemu ubezpieczeń społecznych, może odmówić udzielenia umorzenia lub ulgi nawet w kwalifikującym się do nich przypadku, a jedynym warunkiem jest przeprowadzenie w sposób rzetelny postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji odmownej. Do tego należy zauważyć, że sprawy o umorzenie należności z tytułu składek zostały wyłączone z kognicji Sądów powszechnych, które mogły zmienić decyzję ZUS, i zostały przekazane sądownictwu administracyjnemu, którego kontrola ogranicza się do badania zgodności z prawem przeprowadzonego przez ZUS postępowania administracyjnego. W przypadku umorzenia należności sformułowane zostały bardzo restrykcyjne kryteria, ograniczające korzystanie z niego do sytuacji, gdy należności z tytułu składek są niemożliwe do ściągnięcia, oraz do sytuacji, gdy ich zapłata przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą zagrażałaby bytowi zobowiązanego i jego rodziny. Tych jednak przesłanek na gruncie rozpoznawanej sprawy nie stwierdzono. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę co do kierunku rozstrzygnięcia przy ziszczeniu się przesłanek umorzenia należności. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej jak i interes publiczny (zob.: wyrok NSA z 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzone ustalenia i ich ocena dają podstawę, by twierdzić, że interes indywidualny i interes publiczny były przez organ należycie rozumiane i należycie wyważone. Prawidłowo ustalono, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umożliwiająca umorzenie należności określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., bowiem obecnie Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia skarżącego za pracę. Ponadto jak wskazał skarżący posiada majątek nieruchomy, zatem istnieje również możliwość prowadzenia egzekucji z tego majątku za pośrednictwem administracyjnego lub sądowego organu egzekucyjnego.
Niezasadnie autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę, że organ w toku postępowania nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej oraz jej uzasadnieniu.
Wskazać należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia takich przepisów, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianych unormowań, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi Sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez Sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów.
Skutecznie podważyć prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie mógł też stanowić podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (wyrok NSA z 27 lipca 2004r., sygn. akt OSK 628/04). Przyjmuje się, że zarzut skargi kasacyjnej oparty na tym przepisie jest skuteczny, gdy Sąd I instancji powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 21 stycznia 2014r., sygn. akt II GSK 1560/12). Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji ocenił w całości sprawę i potwierdził stanowisko organów rozstrzygających.
Wskazać przy tym należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by strona zarzucała Sądowi I instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy. W istocie z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez WSA, co jednak nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji nie dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej kontroli albo że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność działania organów obu instancji z prawem. Sąd administracyjny, oceniając sprawę w jej granicach w oparciu o akta administracyjne, nie kontroluje postępowania administracyjnego w sposób analogiczny, jak czynią to organy administracyjne w toku kontroli instancyjnej, lecz bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, tj. jego zgodność z prawem. Nie może w tym zakresie sam dokonywać merytorycznej oceny sprawy co do jej całości i istoty, lecz kontroluje, czy oceny w takim zakresie prawidłowo dokonały organy administracji publicznej.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. zadaniem organu jest podjęcie wszelkich, niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, według art. 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei art. 107 k.p.a. zawiera katalog elementów formalnych decyzji oraz stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ustalenia faktyczne przyjęte w zaskarżonym wyroku, dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, dokonane zostały w postępowaniu administracyjnym zgodnie z ww. zasadami postępowania. W sprawie ocena dokonana przez organ mieściła się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Wynik tej oceny, mimo że niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI