I GSK 702/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (m.in. art. 7, 7a, 77 § 1, 80 K.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (m.in. art. 24 ust. 5b, 6a-6d, 47 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna nie została należycie uzasadniona, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały wpływu na wynik sprawy. W szczególności, NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 141 § 4 P.p.s.a., a jego uzasadnienie spełniało wymogi kontroli instancyjnej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., uznając, że WSA rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych przepisem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7a K.p.a., NSA stwierdził, że skarżący nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu ani niedających się usunąć wątpliwości prawnych. W kwestii naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących postępowania egzekucyjnego, NSA podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania legalności decyzji wymiarowych ani do rozstrzygania sporów dotyczących wielkości zadłużenia, zwłaszcza gdy toczą się one przed sądem powszechnym. Sąd wskazał, że kwestie przedawnienia dochodzonego w drodze egzekucji roszczenia zwalcza się zarzutem opartym na art. 33 § 1 u.p.e.a., a nie wnioskiem o umorzenie postępowania. NSA uznał również za niezasadny zarzut naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. dotyczący interpretacji pierwszej czynności egzekucyjnej zawieszającej bieg terminu przedawnienia. Sąd wyjaśnił, że przez pierwszą czynność należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, a nie np. doręczenie upomnienia. Dodatkowo, NSA zauważył, że skarżący nie wykazał wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a kwestie przedawnienia nie mogły stanowić podstawy do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia został zawieszony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie stanowiska NSA w kwestii granic kognicji organu egzekucyjnego w postępowaniu o umorzenie egzekucji oraz interpretacji pierwszej czynności egzekucyjnej zawieszającej przedawnienie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i interpretacji przepisów dotyczących składek ZUS. Nie stanowi przełomu w szerszym zakresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny jest właściwy do badania legalności decyzji wymiarowych lub rozstrzygania sporów dotyczących wielkości zadłużenia w ramach wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania legalności decyzji wymiarowych ani do rozstrzygania sporów dotyczących wielkości zadłużenia. Takie badanie przekształciłoby postępowanie egzekucyjne w trzecią instancję, co nie jest przewidziane w prawie. Organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony.
Uzasadnienie
Postępowanie egzekucyjne ma na celu wykonanie obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych. Badanie legalności decyzji wymiarowych lub sporów o wysokość zadłużenia należy do właściwości sądów powszechnych lub organów administracji wydających decyzje, a nie organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny może jedynie badać przesłanki umorzenia postępowania określone w ustawie.
Jakie czynności stanowią pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., jest czynność zmierzająca bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowana w toku egzekucji, np. doręczenie tytułu wykonawczego lub dokonanie zajęcia. Wystawienie i doręczenie upomnienia nie jest taką czynnością.
Uzasadnienie
Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony. Sąd NSA sprecyzował, że chodzi o czynności stricte egzekucyjne, a nie czynności przygotowawcze jak upomnienie. Istotna jest data zawiadomienia dłużnika o podjęciu takiej czynności.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, polegające na braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, stanowi podstawę do uchylenia wyroku, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, samo nieodniesienie się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie przesądza o naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a., jeśli wada uzasadnienia nie jest na tyle poważna, by uniemożliwić kontrolę instancyjną lub mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrok może być zgodny z prawem, nawet jeśli jego uzasadnienie jest wadliwe.
Uzasadnienie
Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. ma miejsce, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek sądu lub uniemożliwia kontrolę instancyjną. Jednakże, zgodnie z art. 184 P.p.s.a., skarga kasacyjna jest bezzasadna, gdy orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Kluczowe jest, czy wada uzasadnienia miała istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
u.p.e.a. art. 59 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje m.in. gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo gdy obowiązek nie istniał. Skarżący powołał się na pkt 2a, jednak NSA uznał, że nie wykazał przesłanek do umorzenia.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ egzekucyjny nie może wykroczyć poza granice sprawy zakreślone normą art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i nie może merytorycznie rozstrzygnąć sporu co do wielkości całego zadłużenia.
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nie dotyczy sytuacji, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne, a jedynie przypadków, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia danego przepisu. Skarżący nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej ani niedających się usunąć wątpliwości.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ egzekucyjny nie może wykroczyć poza granice sprawy zakreślone normą art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i nie może merytorycznie rozstrzygnąć sporu co do wielkości całego zadłużenia.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ egzekucyjny nie może wykroczyć poza granice sprawy zakreślone normą art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i nie może merytorycznie rozstrzygnąć sporu co do wielkości całego zadłużenia.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie oznacza to jednak, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno pozwalać na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd, i umożliwiać kontrolę instancyjną. Samo nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi nie stanowi naruszenia, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 6a-6d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Niezastosowanie tych przepisów nie mogło skutkować nieprawidłowym rozliczeniem konta Skarżącego, gdyż organ egzekucyjny nie był uprawniony do rozliczenia konta w ramach wniosku o umorzenie postępowania.
u.s.u.s. art. 47 § ust. 8
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Pominięcie tego przepisu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż organ egzekucyjny nie był właściwy do badania legalności decyzji wymiarowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania legalności decyzji wymiarowych ani rozstrzygania sporów o wysokość zadłużenia. • Pierwsza czynność egzekucyjna zawieszająca przedawnienie to czynność zmierzająca bezpośrednio do wyegzekwowania należności, a nie np. upomnienie. • Kwestie przedawnienia dochodzonego w drodze egzekucji roszczenia zwalcza się zarzutem opartym na art. 33 § 1 u.p.e.a., a nie wnioskiem o umorzenie postępowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 7a, 77 § 1, 80 K.p.a. przez WSA poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora IAS. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. przez WSA. • Naruszenie art. 151 P.p.s.a. przez WSA. • Naruszenie art. 141 § 4 i art. 134 § 1 P.p.s.a. przez WSA poprzez wybiórczą ocenę prawną i nierozważenie wszystkich zarzutów skargi. • Naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez ustalenie, że nie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. • Naruszenie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez jego nieprawidłową interpretację. • Naruszenie art. 24 ust. 6a-6d u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 47 ust. 8 u.s.u.s. w związku z art. 34 ust. 1 poprzez ich pominięcie.
Godne uwagi sformułowania
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. • W postępowaniu egzekucyjnym nie bada się legalności i zasadności decyzji wymiarowych. • Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji.
Skład orzekający
Anna Apollo
sprawozdawca
Beata Sobocha-Holc
członek
Dariusz Dudra
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska NSA w kwestii granic kognicji organu egzekucyjnego w postępowaniu o umorzenie egzekucji oraz interpretacji pierwszej czynności egzekucyjnej zawieszającej przedawnienie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i interpretacji przepisów dotyczących składek ZUS. Nie stanowi przełomu w szerszym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym i interpretacji przepisów dotyczących przedawnienia składek. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i egzekucyjnym.
“Egzekucja czy kontrola decyzji? NSA wyjaśnia granice kompetencji organu egzekucyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.