I GSK 699/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-16
NSArolnictwoŚredniansa
płatności ekologicznerolnictwo ekologiczneARiMRProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichsiew czystyuprawa mieszanalen oleistyrzodkiew oleistapomoc finansowakontrola

NSA oddalił skargę kasacyjną rolnika w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej za uprawę lnu oleistego w mieszance z rzodkwią oleistą, uznając, że przepisy nie dopuszczają takiej uprawy w siewie czystym.

Rolnik złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję o odmowie przyznania płatności ekologicznej za rok 2019. Problem dotyczył uprawy lnu oleistego na działce "A1A", która została zasiana w mieszance z rzodkwią oleistą. Organy uznały, że płatność ekologiczna w ramach Pakietu 7.1 wymaga uprawy w siewie czystym, a przepisy nie przewidują możliwości uprawy lnu oleistego w mieszance, nawet jeśli rzodkiew oleista miała pełnić funkcje fitosanitarne. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności ekologicznej za rok 2019 dla rolnika P. Z. z powodu stwierdzenia uprawy wielogatunkowej (len oleisty i rzodkiew oleista) na działce "A1A", podczas gdy warunkiem uzyskania płatności w ramach Pakietu 7.1 było prowadzenie uprawy w siewie czystym. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pomniejszył należną płatność, wskazując na niezgodność z § 30 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1784). Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję, podkreślając, że warunkiem obligatoryjnym jest uprawa jednogatunkowa, a przepisy nie przewidują mieszanek dla lnu oleistego, z wyjątkiem wskazanych w załączniku nr 4 (np. groch siewny, wyka). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę rolnika, uznając, że mieszanka lnu oleistego z rzodkwią oleistą nie podlega wsparciu, nawet jeśli rzodkiew miała pełnić funkcje fitosanitarne. Rolnik złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że zarówno organy, jak i WSA dokonały prawidłowej wykładni przepisów. Sąd podkreślił, że prawodawca wyraźnie przewiduje wyjątki dopuszczające uprawę z roślinami podporowymi lub mieszanki w innych przypadkach, ale dla lnu oleistego w Pakiecie 7.1 nie ma takiego wyjątku. W związku z tym, uprawa wielogatunkowa nie spełnia wymogów płatności ekologicznej. Skarga kasacyjna została oddalona, a rolnik został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, uprawa lnu oleistego w mieszance z rzodkwią oleistą nie może być kwalifikowana do płatności ekologicznej w ramach Pakietu 7.1, ponieważ przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. wymagają uprawy w siewie czystym, a nie przewidują takiej możliwości dla lnu oleistego, nawet w celach fitosanitarnych.

Uzasadnienie

Przepisy Rozporządzenia RE, w szczególności załącznik nr 4, jasno określają rośliny objęte płatnością ekologiczną i nie przewidują dla lnu oleistego możliwości uprawy w mieszance z innymi roślinami, z wyjątkiem ściśle określonych przypadków (np. z rośliną podporową dla innych gatunków). Brak takiego wyjątku dla lnu oleistego oznacza, że dopuszczalna jest tylko uprawa w siewie czystym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Rozporządzenie RE art. § 2 ust. 1 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Płatność ekologiczna przyznawana jest, jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów.

Rozporządzenie RE art. § 5 ust. 1 pkt 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Rolnik winien przestrzegać wymogów określonych dla poszczególnych pakietów w załączniku nr 2.

Rozporządzenie RE art. Załącznik nr 2 § pkt 1b

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Jednym z wymogów w Pakiecie 7.1 jest uprawa roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4.

Rozporządzenie RE art. Załącznik nr 4 § poz. 24

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Len oleisty jest rośliną objętą płatnością ekologiczną, ale przepisy nie przewidują możliwości jego uprawy w mieszance z innymi roślinami w ramach Pakietu 7.1.

Pomocnicze

Rozporządzenie RE art. Załącznik nr 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Wskazano wyjątki dopuszczające uprawę z roślinami podporowymi (np. groch siewny, wyka) lub mieszanki (mieszanka strączkowo-zbożowa), ale nie dotyczy to lnu oleistego w Pakiecie 7.1.

p.p.s.a. art. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. art. 174 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. art. 204 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 art. art. 29 ust. 1

Ogólne podstawy przyznawania płatności ekologicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy i WSA prawidłowo zinterpretowały przepisy Rozporządzenia RE, zgodnie z którymi płatność ekologiczna w ramach Pakietu 7.1 wymaga uprawy lnu oleistego w siewie czystym, a nie w mieszance z innymi roślinami, nawet w celach fitosanitarnych.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że rzodkiew oleista została wysiana jako roślina fitosanitarna, a nie podporowa, i że przepisy nie zabraniają takiej uprawy, został odrzucony.

Godne uwagi sformułowania

warunkiem obligatoryjnym umożliwiającym zakwalifikowanie działki do płatności w Pakiecie 7.1 w płatności ekologicznej jest potwierdzenie, że na deklarowanej działce występuje uprawa w siewie czystym tzn. jednogatunkowa. prawodawca nie wskazał aby w deklarowanym Pakiecie 7.1 len mógł występować z rośliną podporową tj. w jakiejkolwiek mieszance. skoro dla rośliny wymienionej w pozycji 24 załącznika nr 4 do rozporządzenia RE (lnu oleistego) nie przewidziano możliwości uprawy z innymi roślinami, to jest w inny sposób niż w siewie czystym, to tym samym uprawa wielogatunkowa łącznie z rzodkwią oleistą – jak w sprawie niniejszej – nie podlega wsparciu w postaci płatności ekologicznej.

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Beata Sobocha-Holc

sędzia

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności ekologicznych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, w szczególności wymogu uprawy w siewie czystym dla konkretnych gatunków roślin."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Rozporządzenia RE dotyczących płatności ekologicznych w ramach PROW 2014-2020 i Pakietu 7.1. Może mieć ograniczoną wartość dla innych rodzajów płatności lub innych gatunków roślin.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rolnictwa ekologicznego i zasad przyznawania dopłat, co jest istotne dla rolników i doradców. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje precyzję wymogów prawnych.

Rolnik chciał płatności za len w mieszance. Sąd: tylko siew czysty!

Dane finansowe

WPS: 55 990,06 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 699/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I SA/Go 348/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-12-01
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
§ 30 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Beata Sobocha- Holc Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Go 348/21 w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P. Z. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Go 348/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w wyniku rozpoznania skargi P. Z. (dalej powoływany także jako "skarżący"), oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (dalej powoływany także jako "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 rok.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał w dniu [...] marca 2021 r. decyzję w sprawie przyznania płatności ekologicznej ([...]) na rok 2019. Odnośnie pakietu 7.1. organ przyznał płatność w łącznej wysokości 55 990,06 zł wynikającą z pomniejszenia o kwotę w wysokości 7 762,34 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w wyniku analizy danych przekazanych z Jednostki Certyfikującej w przypadku działki "A1A", zadeklarowanej do płatności w pakiecie 7.1 zadeklarowana roślina (len oleisty) była różna od rośliny potwierdzonej w wykazie to jest uprawy wielogatunkowej składającej się z lnu oleistego oraz rzodkwi oleistej na materiał siewny. Nieprawidłowości te skutkowały również, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na działce rolnej "A1A" stwierdził brak przestrzegania wymogu - nieuprawianie rośliny wymienionej w załączniku nr 4 do rozporządzenia RE. W związku z powyższym organ pierwszej instancji w decyzji wskazał, iż zastosowanie ma § 30 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1784, dalej zwane Rozporządzeniem RE) - który stanowi m.in. że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu, płatność RE w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że warunkiem obligatoryjnym umożliwiającym zakwalifikowanie działki do płatności w Pakiecie 7.1 w płatności ekologicznej jest potwierdzenie, że na deklarowanej działce występuje uprawa w siewie czystym tzn. jednogatunkowa. Podczas kontroli administracyjnej Kierownik ARiMR stwierdził, iż na wykazie producentów z dnia 15 października 2019 r., którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2019 przekazanym przez J., Prezesowi ARiMR nie potwierdzono w wyniku kontroli przeprowadzonej w na działce rolnej "A1A" deklarowanej do pakietu 7.1 - wskazano bowiem uprawę wielogatunkową składającą się z lnu oleistego oraz rzodkwi oleistej (na materiał siewny). Wskazał, że zarówno z wyjaśnień J. jak również skarżącego zawartych w odwołaniu wynika, że wysiane były dwie uprawy. Co prawda jednym z gatunków był len oleisty (deklaracja w złożonym wniosku), ale nie występował on w siewie czystym ponieważ zastosowano również rzodkiew oleistą.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż tylko na działce "A1A" stwierdzono uprawę wielogatunkową z rzodkwią oleistą. Fakt ten utwierdza organ w przekonaniu, ze wbrew twierdzeniom skarżącego na działce "A1A" zostały zasiane dwie uprawy i żadna z nich nie stanowi uprawy fitosanitarnej, ponieważ z obu planowany był produkt nasion w wielkości 1,5 ton lnu oraz 9 ton nasion rzodkwi. Co więcej zdaniem organu planowane wielkości wskazują, iż na gruncie stwierdzono jako uprawę główną rzodkiew oleistą. Organ uznał, że skoro Jednostka Certyfikująca stwierdziła, iż na danej działce planowany plon z rzodkwi oleistej jest maksymalny z ha uznał, iż rzodkiew oleista nie występowała na gruncie jako roślina fitosanitarna ale wręcz roślina w plonie głównym. Tym samym organ uznał, że siew lnu oleistego i rzodkwi oleistej był wykonany jako mieszanka i docelowo jak wynika z Certyfikatu nr [...] miał z nich być wytworzony produkt w wielkości 1,5 ton lnu oraz 9 ton nasion rzodkwi oleistej.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia RE, płatność może zostać przyznana jeżeli spełnione zostaną warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów określone w rozporządzeniu. Jeden z warunków został określony w § 5 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia RE, w którym prawodawca wskazał, iż rolnik winien przestrzegać dla deklarowanych Pakietów wymogi, które są określone w załączniku nr 2. Analizując załącznik, do którego odnosi się w/w paragraf organ odwoławczy wskazał, że jednym z podstawowych wymogów w Pakiecie 7.1 jest uprawa roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Natomiast w załączniku nr 4 wykazano rośliny objęte płatności ekologiczną i pod nr 24 wskazano len oleisty. Odnosząc się do w/w wskazanego wykazu podkreślenia wymaga fakt, iż prawodawca nie wskazał aby w deklarowanym Pakiecie 7.1 len mógł występować z rośliną podporową tj. w jakiejkolwiek mieszance. Uzasadniając powyższe organ wskazał na wyjątki, które w załączniku nr 4 zostały wprost wskazane w odniesieniu do upraw, co do których może zostać przyznana płatność w Pakiecie 7. Wyjątki te dotyczą: nr 11 groch siewny (w tym z rośliną podporową) w tym peluszka (w tym z rośliną podporową), nr 62 - 63 wyka kosmata na materiał siewny (w tym z rośliną podporową), nr 64 wyka siewna na materiał siewny (w tym z rośliną podporową). To samo dotyczy wyjątku zastosowania mieszanki, która występuje tylko w jednym przypadku i dotyczy wskazanej w załączniku nr 4 pod nr 33 mieszanki strączkowo zbożowej.
W związku z powyższym zdaniem Dyrektora ARiMR w zastanym stanie faktycznym organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż w zakresie działki rolnej "A1A" nie spełniony został wymóg określony w rozporządzeniu RE w załączniku nr 2 tj. uprawa roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę skarżącego, podkreślając że w sprawie kwestia sporna dotyczy istnienia nieprawidłowości na działce rolnej "A1A", dotyczącej braku przestrzegania wymogu w postaci uprawiania rośliny wymienionej w załączniku nr 4 do Rozporządzenia RE, tj. zadeklarowanego przez skarżącego lnu oleistego. Powyższymi nieprawidłowościami na działce "A1A" zajmował się już NSA w wyroku z 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 679/21, jednakże sprawa dotyczyła przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd pierwszej instancji, odwołując się warunków przyznawania płatności ekologicznej w Pakiecie 7.1., wskazał, że skoro uprawa lnu oleistego powinna odbywać się w siewie czystym, to tym samym mieszanka – jak w sprawie niniejszej lnu oleistego i rzodkwi oleistej – nie podlega wsparciu w tym zakresie. Zdaniem sądu, sam fakt niedokonania zbioru nasion rzodkwi oleistej – jednej z upraw zasianej mieszanki - nie pozwala na przyjęcie, iż spełnione zostały wymagania prawne do uzyskania płatności z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie wprowadził możliwości uprawy mieszanki upraw w tym rodzaju wsparcia – tj. płatności związanej do powierzchni upraw. W ocenie sądu nie może mieć przy tym znaczenia, że zasiew lnu oleistego dokonany był z inną rośliną (rzodkwią oleistą), aby poprawić stan fitosanitarny.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w przypadku gdy płatność do uprawy mogłaby być przyznana również w przypadku siewu z rośliną podporową zostałoby to wprost usankcjonowane prawem. Wskazał w tym zakresie na wyjątki, które w załączniku nr 4 zostały wprost wskazane w odniesieniu do upraw, co do których może zostać przyznana płatność w Pakiecie 7. Wyjątki te dotyczą: nr 11 groch siewny (w tym z rośliną podporową) w tym peluszka (w tym z rośliną podporową), nr 62 - 63 wyka kosmata na materiał siewny (w tym z rośliną podporową), nr 64 wyka siewna na materiał siewny (w tym z rośliną podporową). To samo dotyczy wyjątku zastosowania mieszanki, która występuje tylko w jednym przypadku i dotyczy wskazanej w załączniku nr 4 pod nr 33 mieszanki strączkowo zbożowej.
W kontekście powyższego należy zaznaczyć, iż warunkiem umożliwiającym zakwalifikowanie danej uprawy do płatności ekologicznej jest potwierdzenie, że na deklarowanej działce występuje uprawa jedynie w siewie czystym bowiem przepisy prawa (inaczej jak w przypadku innych upraw będącymi wyjątkami) nie dopuszczają występowania roślin wspierających. Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego rolnika, że według ustaleń Dyrektora ARiMR, iż na działce była uprawa wielogatunkowa są sprzeczne ze stanem faktycznym, deklaracją strony we wniosku oraz z wykazem przekazanym przez jednostkę certyfikującą do Biura Powiatowego. Za stanowiskiem skarżącego nie może przemawiać fakt, iż na przedmiotowej działce odbyła się wizytacja komisji suszowej, w skład której wchodzili przedstawiciele Ośrodka Doradztwa Rolniczego, Lubuskiej Izby Rolniczej oraz Urzędu Gminy, która w sporządzonym protokole z szacowania szkód stwierdziła, że na działce znajdował się len oleisty. Komisja stwierdza jedynie fakt wystąpienia suszy w danej uprawie.
Z uwagi na powyższe WSA, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej powoływana jako "p.p.s.a."), oddalił skargę skarżącego.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący zaskarżając go w całości.
Skarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1784, dalej zwane Rozporządzeniem RE) poprzez błędną wykładnię przepisów polegającą na uznaniu, że uprawa wymienionego w pkt 24 załącznika nr 4 Rozporządzenia RE lnu oleistego nie podlega wsparciu w sytuacji gdy odbywa się równolegle z rośliną dodatkową tj. rzodkwią oleistą kwalifikowaną błędnie jako roślina podporowa, gdy tymczasem jest to roślina służąca do celów fitosanitarnych i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów polegające na pozbawieniu skarżącego płatności w zakresie działki "A1A" z uwagi na niespełnienie wymogu określonego w załączniku nr 2, tj. uprawy roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4 Rozporządzenia RE.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem z dnia 2 marca 2022 r. skarżący uzupełnił skargę kasacyjną, oświadczając że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Organ oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w terminie wynikającym z tego przepisu nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi, na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jedynie naruszenie prawa materialnego – błędną wykładnię § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia RE polegającą na uznaniu, że uprawa wymienionego w pkt 24 załącznika nr 4 Rozporządzenia RE lnu oleistego nie podlega wsparciu w sytuacji gdy odbywa się równolegle z rośliną dodatkową tj. rzodkwią oleistą.
W niniejszej sprawie kwestią sporną była możliwość zakwalifikowania do płatności ekologicznej z tytułu upraw rolniczych po okresie konwersji (Pakiet 7.1), zadeklarowanej na działce "A1A" uprawy lnu oleistego. Odmowa przyznania płatności była podyktowana tym, że, według organu odwoławczego, w przypadku ubiegania się o płatność w ramach pakietu 7.1 warunkiem uzyskania płatności jest prowadzenie uprawy tylko w siewie czystym, co oznacza, że na zadeklarowanej działce występuje uprawa jednogatunkowa. Zdaniem organu, skoro na działce rolnej "A1A" zadeklarowanej do płatności ekologicznej w pakiecie 7.1. została stwierdzona uprawa wielogatunkowa – len oleisty i rzodkiew oleista i zostało to w rzeczywistości potwierdzone przez stronę oraz przez Jednostkę Certyfikującą - to płatność nie mogła być przyznana. Zdaniem organu, podnoszony przez skarżącego i potwierdzany przez Jednostkę Certyfikującą fakt, że zasiew na zadeklarowanej do płatności działce lnu oleistego był dokonany wraz z inną rośliną, to jest rzodkwią oleistą wyłącznie po to aby poprawić stan fitosanitarny, nie może zmienić powyższego stanowiska. Natomiast w ocenie skarżącego, obowiązujące przepisy, w szczególności § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia RE nie zabraniają udzielenia wsparcia w opisanej sytuacji, bowiem rzodkiew oleista została wysiana jedynie jako roślina fitosanitarna a nie roślina podporowa, celem wsparcia uprawy rośliny w plonie głównym jakim był len oleisty.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarówno organy jak i sąd pierwszej instancji dokonały prawidłowej wykładni wskazanych przepisów Rozporządzenia RE.
Podstawę materialnoprawną prawną rozstrzygnięcia organów ARiMR stanowi § 2 ust. 1 Rozporządzenia RE, który stanowi, że płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), jeżeli (między innymi) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu (pkt 4). Z kolei w § 5 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia RE wskazano, że rolnik winien przestrzegać innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W powyższym załączniku (pkt 1b) wskazano, że jednym z wymogów w Pakiecie 7.1 jest uprawa roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia RE. W załączniku nr 4 wskazano z kolei rośliny objęte płatnością ekologiczną, w tym pod pozycją 24 wskazano len oleisty. Prawodawca w załączniku nr 4 nie przewidział prowadzenia uprawy lnu oleistego wraz z innymi roślinami, to jest w jakiejkolwiek mieszance. Wyjątki, co do których może zostać przyznana płatność w razie uprawy z innymi roślinami zostały przewidziane tylko dla niektórych przypadków uprawy z roślinami podporowymi i zostały wprost wskazane w załączniku nr 4. Wyjątki te dotyczą grochu siewnego, w tym peluszki (poz. 11), wyki kosmatej na materiał siewny (poz. 62-63), wyki siewnej na materiał siewny (poz. 64). To samo dotyczy wyjątku stosowania mieszanki, która występuje tylko w jednym przypadku i dotyczy wskazanej w załączniku nr 4 pod poz. 33 mieszanki strączkowo – zbożowej. W związku z tym, skoro dla rośliny wymienionej w pozycji 24 załącznika nr 4 do rozporządzenia RE (lnu oleistego) nie przewidziano możliwości uprawy z innymi roślinami, to jest w inny sposób niż w siewie czystym, to tym samym uprawa wielogatunkowa łącznie z rzodkwią oleistą – jak w sprawie niniejszej – nie podlega wsparciu w postaci płatności ekologicznej. Należy przy tym wskazać, że sam fakt niedokonania zbioru rzodkwi oleistej, a nawet brak zamiaru zbioru tej rośliny – jednej z upraw zasianej mieszanki - nie pozwala na przyjęcie, że spełnione zostały wymagania prawne do uzyskania płatności z uwagi na fakt, że prawodawca nie wprowadził możliwości uprawy mieszanki upraw w tym rodzaju wsparcia – to jest płatności ekologicznej w razie uprawy lnu oleistego.
Nie zmienia tej oceny wskazywany przez skarżącego fakt, że zasiew na zadeklarowanej do płatności działce lnu oleistego był dokonany wraz z inną rośliną, to jest rzodkwią oleistą, wyłącznie po to aby poprawić stan fitosanitarny. Zdaniem NSA, dokonując wykładni wyżej wskazanych przepisów rozporządzenia RE, zgodzić należy się z argumentacją organu, który wskazał, że w przypadku, gdy płatność do uprawy mogłaby być przyznana również w przypadku siewu z rośliną inną rośliną, zostałoby to wprost usankcjonowane prawem. Przekonują o tym omówione wyżej wyjątki wskazane wprost w załączniku nr 4 do rozporządzenia RE dopuszczające w przypadku płatności ekologicznej możliwość uprawy niektórych roślin z roślinami podporowymi, a także w przypadku innych płatności wyjątki, które zgodnie § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu – odnoszą się do płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych. W przepisie tym także wprost wskazano, że płatność związana do powierzchni upraw roślin pastewnych przysługuje również w przypadku uprawy roślin gatunków określonych w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia w formie mieszanek, z wyłączeniem mieszanek z roślinami innymi niż rośliny gatunków określonych w załączniku nr 1 lub 2 do rozporządzenia, z tym że w przypadku wyki siewnej (Vicia sativa L.) i wyki kosmatej (Vicia villosa Roth) płatność ta przysługuje także w przypadku ich uprawy z rośliną podporową. Z tego ostatniego przepisu wynika, że możliwa jest uprawa mieszanek roślin nie tylko z roślinami podporowymi, ale także jako mieszanek roślin głównych lub mieszanki, w której jedna z roślin pełni funkcję fitosanitarną, tym że muszą one być wymienione w załącznikach 1 lub 2 do rozporządzenia. W związku z tym, skoro prawodawca wyraźnie przewiduje istnienie sytuacji, kiedy uprawa kilku roślin nie wyłącza prawa do płatności, wykładnia przepisów rozporządzenia RE nie może prowadzić do stwierdzenia, że – poza wyjątkami przewidzianymi w załączniku nr 4 – także uprawa każdej innej rośliny wymienionej w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną w mieszance z roślinami wspierającymi (np. w celu fitosanitarnym) pozwala na przyznanie płatności ekologicznej (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1068/21, CBOSA).
W kontekście powyższego należy stwierdzić, że warunkiem umożliwiającym zakwalifikowanie danej uprawy lnu oleistego do płatności ekologicznej jest potwierdzenie, że na deklarowanej działce występuje uprawa jedynie w siewie czystym, bowiem przepisy prawa (inaczej jak w przypadku niektórych innych upraw) nie dopuszczają występowania roślin wspierających, w tym w celach fitosanitarnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu w wysokości 240 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI