I GSK 696/22

I GSK 696/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Henryk Wach
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 758/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 885
art. 12 ust. 1-4
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 758/21 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r. nr EP/003/2021 w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie wpisu do ewidencji producentów oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.M. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 758/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z 2 lipca 2021 r., nr EP/003/2021 w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów, po wznowieniu postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
12 stycznia 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Radomiu wpłynął wniosek A.M. o wpis do ewidencji producentów. We wniosku wnioskodawczyni zaznaczyła, że pozostaje w związku małżeńskim. W sekcji XIII, pozycja 64 widnieją dane A.M. – męża strony oraz jego pisemna zgoda na wpis do ewidencji producentów małżonki, tj. wnioskodawczyni. W wyniku rozpatrzenia wniosku, Kierownik ARIMR 14 stycznia 2011 r. wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. W dniu 24 sierpnia 2018 r. do organu I instancji zgłosił się A.M. i złożył oświadczenie, że nie składał podpisu na wniosku o wpis do ewidencji producentów, złożonego przez stronę 12 stycznia 2011 r. W tym samym dniu do Prokuratury Rejonowej Radom - Zachód skierowane zostało zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa posłużenia się cudzymi danymi - art. 270 § 1 k.k.
5 lutego 2019 r. wnioskodawczyni złożyła pisemne wyjaśnienia, że mąż – A.M. wyraził zgodę na złożenie w swoim imieniu podpisu, ponieważ nie mógł osobiście stawić się w urzędzie. 16 stycznia 2020 r. do organu I instancji wpłynął wyrok nakazowy z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II K 3578/18, uznający oskarżoną A.M. winną popełnienia zarzucanego czynu, tj. podrobienia podpisu małżonka. Tym samym złożony przez współmałżonka na wniosku o wpis do ewidencji producentów z 12 stycznia 2011 r. podpis nie mógł być uznany za ważny. Wnioskodawczyni nie spełniła zatem przesłanek do uzyskania wpisu do ewidencji producentów.
W związku z powyższym, postanowieniem z 22 września 2020 r. Kierownik ARiMR, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie nadania numeru i wpisu A.M. do ewidencji producentów.
Decyzją z 20 listopada 2020 r. Kierownik ARiMR uchylił decyzję z 14 stycznia 2011 r. o nadaniu numeru identyfikacyjnego i odmówił wpisu do ewidencji producentów. Dyrektor ARiMR decyzją z 22 lutego 2021 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kierownik ARiMR decyzją z 23 kwietnia 2021 r. działając m. in. na podstawie art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1206 ze zm.), uchylił własną decyzję z 14 stycznia 2011 r. w sprawie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów.
Dyrektor ARiMR decyzją z 2 lipca 2021 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji wskazując na wstępie, że 1 stycznia 2015 r. weszła w życie ustawa
z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, od 1 stycznia 2015 r. zaświadczenia wydawane na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów uznaje się za decyzje administracyjne.
Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Za fałszywe dowody uznaje się między innymi fałszywe dokumenty, tzn. podrobione lub o zafałszowanej treści. Fałszerstwem jest podrobienie lub przerobienie dokumentu. Przy czym dla realizacji znamion podrobienia dokumentu wystarczające jest podrobienie tylko jego fragmentu np. podpisu wystawcy, czy też pieczęci, o ile ma ona znaczenie prawne. Biorąc pod uwagę fakt, że Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II K 3578/18 stwierdził fałszywość podpisu małżonka na wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonego przez stronę 12 stycznia 2011 r., organ uznał, że w rozpatrywanym przypadku zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz podstawa do uchylenia decyzji Kierownika ARiMR z 14 stycznia 2011 r. w sprawie wpisu wnioskodawczyni do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W myśl art. 12 ust. 6 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadaczy gospodarstwa rolnego.
W rozpatrywanym przypadku wniosek strony, jak ustalono w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Radomiu zakończonego wyrokiem z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II K 3578/18, nie zawierał podpisu małżonka w związku z powyższym brak jest możliwości nadania wnioskodawczyni numeru identyfikacyjnego na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy. Przepis ten precyzyjnie wskazuje na możliwość nadania numeru identyfikacyjnego jednemu z małżonków jedynie w sytuacji gdy drugi małżonek wyrazi co do tego zgodę. Brak zgody małżonka oznacza w takiej sytuacji brak możliwości nadania numeru identyfikacyjnego drugiemu małżonkowi.
W ocenie organu odwoławczego wprawdzie zgoda współmałżonka nie jest wymagana w przypadku nadania numeru identyfikacyjnego w trybie art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy, niemniej jednak, nadanie odrębnego numeru małżonkowi prowadzącemu odrębne gospodarstwo, możliwe jest jedynie w sytuacji gdy jeden ze współmałżonków ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka. Dopiero wówczas możliwe jest nadanie odrębnego numeru temu małżonkowi, który prowadzi odrębne gospodarstwo i wówczas nie jest już wymagana kolejna zgoda współmałżonka. Generalną zasadą, wynikającą z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy jest natomiast nadanie jednego numeru identyfikacyjnego temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jest to generalna zasada, którą stosuje się w odniesieniu do wszystkich małżonków oraz współposiadaczy bez względu na rodzaj producenta. Wyjątki od zasady ogólnej można zastosować tylko i wyłącznie w przypadku, gdy jeden ze współmałżonków/ współposiadaczy ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka/współposiadacza. Oznacza to, że nie ma możliwości nadania odrębnego numeru identyfikacyjnego w oparciu o przesłanki opisane w pkt 1-3, jeżeli żaden ze współmałżonków/współposiadaczy nie posiada nadanego numeru identyfikacyjnego.
W rozpatrywanym przypadku, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, małżonek wnioskodawczyni nie uzyskał numeru identyfikacji producenta na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy, a wniosek złożony przez stronę 12 stycznia 2011 r. nie zawiera zgody współmałżonka. W tym stanie faktycznym nie ma zatem możliwości nadania numeru identyfikacji producenta dla wnioskodawczyni w trybie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy (brak zgody współmałżonka), jak i w trybie art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ww. ustawy, ze względu na brak nadania numeru jednemu z małżonków na zasadach ogólnych (art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy). W tym stanie faktycznym prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą, jako okoliczność nie mającą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, nie było uzasadnione.
W skardze skierowanej do WSA w Warszawie skarżąca podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 10 listopada 2021 r. WSA w Warszawie oddalił skargę wskazując, że w niniejszej sprawie organy zasadnie powołały się na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu trafnie wskazał organ odwoławczy, że za fałszywe dowody uznaje się między innymi fałszywe dokumenty, tzn. podrobione lub o zafałszowanej treści. Fałszerstwem jest podrobienie lub przerobienie dokumentu. Przy czym dla realizacji znamion podrobienia dokumentu wystarczające jest podrobienie tylko jego fragmentu np. podpisu wystawcy, czy też pieczęci, o ile ma ona znaczenie prawne
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę fakt, że Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II K 3578/18 stwierdził fałszywość podpisu małżonka na wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonego przez skarżącą 12 stycznia 2011 r. należało uznać, że w rozpatrywanym przypadku zaszły przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Uchylenie decyzji Kierownika ARiMR z 14 stycznia 2011 r. wydanej w sprawie wpisu skarżącej do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego było zatem zasadne.
Sąd wskazał, iż rozstrzygając o istocie sprawy, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 12 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy. W toku postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Radomiu zakończonym wyrokiem z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II K 3578/18 ustalono, że wniosek skarżącej nie zawierał podpisu małżonka, w związku z czym brak jest możliwości nadania numeru identyfikacyjnego na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy. Sąd podkreślił, że art. 12 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy precyzyjnie wskazuje na możliwość nadania numeru identyfikacyjnego jednemu z małżonków jedynie w sytuacji gdy drugi małżonek wyrazi co do tego zgodę. Brak zgody małżonka oznacza w takiej sytuacji brak możliwości nadania numeru identyfikacyjnego drugiemu małżonkowi.
W ocenie Sądu słusznie uznał też organ odwoławczy, że wprawdzie zgoda współmałżonka nie jest wymagana w przypadku nadania numeru identyfikacyjnego w trybie art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a) ustawy, niemniej jednak, nadanie odrębnego numeru małżonkowi prowadzącemu odrębne gospodarstwo, możliwe jest jedynie w sytuacji gdy jeden ze współmałżonków ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka. Dopiero wówczas możliwe jest nadanie odrębnego numeru temu małżonkowi, który prowadzi odrębne gospodarstwo i wówczas nie jest już wymagana kolejna zgoda współmałżonka. Generalną zasadą, wynikającą z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy jest nadanie jednego numeru identyfikacyjnego temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jest to ogólna zasada, którą stosuje się w odniesieniu do wszystkich małżonków oraz współposiadaczy bez względu na rodzaj producenta. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątki, które można zastosować tylko i wyłącznie w przypadku, gdy jeden ze współmałżonków/współposiadaczy ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka/współposiadacza. Oznacza to, że nie ma możliwości nadania odrębnego numeru identyfikacyjnego w oparciu o przesłanki opisane w pkt 1-3, jeżeli żaden ze współmałżonków/ współposiadaczy nie posiada nadanego numeru identyfikacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 12 ust. 4 pkt 2a ustawy z dnia 18 grudnia 2013 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez błędne uznanie, że nadanie odrębnego numeru małżonkowi prowadzącemu odrębne gospodarstwo możliwe jest jedynie w sytuacji gdy jeden ze współmałżonków ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą małżonka.
W oparciu o sformułowany zarzut pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W piśmie procesowym z 1 marca 2022 r. pełnomocnik Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Podkreślenia także wymaga, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Podniesione w niej zarzuty powinny zostać skierowane pod adresem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wykazywać uchybienia w jego argumentacji odnoszącej się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, bądź błędnego przeprowadzenia kontroli postępowania przez organy, których działanie lub zaniechania było przedmiotem zaskarżenia. W przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia czytelność sformułowanego w niej zarzutu jest istotna z tego powodu, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi, czy też zażalenia), ale także z jego treścią (por. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17).
Skargę kasacyjną w sprawie oparto wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię.
Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji, gdy skarga kasacyjna skierowana jest przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia, oznacza to wymóg powołania w pierwszej kolejności przepisów normujących działalność orzeczniczą sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności wskazania przepisów materialnego i/lub procesowego prawa administracyjnego. Sądy administracyjne nie stosują bowiem bezpośrednio przepisów prawa administracyjnego, lecz przyjmują je jako normatywny wzorzec kontroli działań lub zaniechań administracji publicznej i mogą je naruszyć poprzez naruszenie tego wzorca. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych, zdaniem skarżącego przez sąd, z prawidłowym podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, litery). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).
Autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego zarzucił naruszenie art. 12 ust. 4 pkt 2a ustawy z 18 grudnia 2013 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nadanie odrębnego numeru małżonkowi prowadzącemu odrębne gospodarstwo możliwe jest jedynie w sytuacji gdy jeden ze współmałżonków ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą małżonka. Niewątpliwie tak sformułowany zarzut jest nieskuteczny, ponieważ po pierwsze, jak wskazano powyżej naruszenie przepisów prawa materialnego nie zostało powiązane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (lub także z innymi przepisami p.p.s.a.), a co było konieczne, ponieważ Sąd pierwszej instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, lecz ogranicza się do oceny wykładni, bądź zastosowania tych przepisów przez organy. Wyłączną podstawę działań i rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny stanowią przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Po drugie, z konstrukcji art. 12 ust. 4 cyt. ustawy nie wynika, aby przepis ten zawierał pkt 2a. Przepis art. 12 ust. 4 pkt 2 składa się z liter a-c.
Mając jednak na uwadze treść uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1, s. 38/39), w której Sąd stwierdził, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, zasadnym było odniesienie się również do tak wadliwie skonstruowanego zarzutu kasacyjnego, czyli naruszenia art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a cyt. powyżej ustawy.
Zgodnie z treścią art. 12 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się:
1) jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;
2) odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca:
a) jest producentem rolnym i prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą lub
b) zamierza uczestniczyć w mechanizmach innych niż wymienione w ust. 4b, lub
c) jest posiadaczem zwierzęcia lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.
W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadaczy gospodarstwa rolnego (art. 12 ust. 6 ustawy).
Należy podkreślić, że nadanie jednego numeru identyfikacyjnego nie oznacza, że małżonek, który wyraził pisemną zgodę na nadanie numeru identyfikacyjnego drugiemu z małżonków, może posługiwać się numerem identyfikującym drugiego małżonka. Nadanie jednego numeru oznacza, że w przypadku, gdy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego nie mogą uzyskać odrębnych numerów identyfikacyjnych, które mogą być nadawane tylko w przypadku samodzielnych odrębnych gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą. Taką wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy potwierdzają regulacje zawarte w art. 12 ust. 2 oraz w art. 13 ust. 4 ustawy, które stanowią, że podmioty wpisane do ewidencji producentów w kontaktach z Agencją są zobowiązane do posługiwania się numerem identyfikacyjnym, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej z 12 stycznia 2011 r. o wpis do ewidencji producentów, jak ustalono w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Radomiu zakończonego prawomocnym wyrokiem z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II K 3578/18, nie zawierał podpisu małżonka, w związku z powyższym brak było możliwości nadania skarżącej numeru identyfikacyjnego na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy. Przepis ten bowiem jednoznacznie wskazuje na możliwość nadania numeru identyfikacyjnego jednemu z małżonków, jedynie w sytuacji gdy drugi małżonek wyrazi pisemną zgodę. Brak zgody małżonka oznacza w takiej sytuacji niemożność nadania numeru identyfikacyjnego drugiemu z małżonków.
Zgoda współmałżonka nie jest wymagana tylko w przypadku nadania numeru identyfikacyjnego w trybie art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy, tj. gdy jednemu ze współmałżonków został już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka. Dopiero wówczas możliwe jest nadanie odrębnego numeru temu małżonkowi, który prowadzi odrębne gospodarstwo i nie jest już wymagana kolejna zgoda współmałżonka. Generalną zasadą, wynikającą z art. 12 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy jest nadanie jednego numeru identyfikacyjnego temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Wyjątki od zasady ogólnej można zastosować tylko i wyłącznie w przypadku, gdy jeden ze współmałżonków/współposiadaczy ma już nadany numer identyfikacyjny na zasadach ogólnych, czyli za pisemną zgodą współmałżonka/współposiadacza.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, że skoro małżonek skarżącej nie uzyskał numeru identyfikacji producenta na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy, to wniosek złożony przez skarżącą 12 stycznia 2011 r. powinien zawierać zgodę współmałżonka. W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych nie było zatem możliwości nadania numeru identyfikacyjnego skarżącej w trybie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy (brak zgody współmałżonka), jak i w trybie art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ww. ustawy, ze względu na brak nadania numeru jednemu z małżonków na zasadach ogólnych (art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy). Słusznie również wskazał organ odwoławczy, że prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność posiadania przez skarżącą odrębnego gospodarstwa, stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Podkreślić w tym miejscu również należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi. W tym miejscu należy jedynie przypomnieć, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zatem zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie zastąpić zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygając o istocie sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 12 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy. W tym stanie rzeczy, kiedy jeden z małżonków nie został wpisany do ewidencji i nie nadano mu numeru producenta, zarzut błędnej wykładni art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego (240 zł) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz organu pełnych kosztów zastępstwa procesowego, albowiem odpowiedź organu na skargę kasacyjną nie zawiera oświadczenia o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie, co winno skutkować jej zwrotem (art. 66 § 1 p.p.s.a.). Pomimo, że odpowiedź na skargę kasacyjną nie została organowi zwrócona, koszty zastępstwa procesowego się nie należą, gdyż pismo to straciło ten przymiot w rozumieniu art. 179 p.p.s.a. i stało się zwykłym pismem procesowym, z którym na zasadach ogólnych zapoznaje się sąd orzekający w sprawie, jak również strony postępowania, którym to pismo jest doręczane.