I GSK 674/23

I GSK 674/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Boratyn
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Tomasz Smoleń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 11/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-03-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzn 2 ust. 1,2,3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 § 1, art. 9 zd.1,  art. 58 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2298
art. 67a,b,c
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na  rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 11/23 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 27 października 2022 r. nr 380/2022 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od B. J. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 11/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. J. (skarżący) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (skarżący kasacyjnie, organ, Dyrektor ARiMR) z dnia 27 października 2022 r., nr 380/2022 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021; w pkt 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieruszowie (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, organ I instancji) z dnia 3 marca 2022 r., nr 0096-2022-000994; w pkt 2/ zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł w następującym stanie faktycznym:
W dniu 17 czerwca 2021 r. skarżący wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w Wieruszowie z wnioskiem o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 rok, w treści którego zgłosił realizację Pakietu 1.1 Rolnictwo zrównoważone na powierzchni 29,52 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieruszowie decyzją z dnia 3 marca 2022 r., przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2021 w wysokości 9777,12 zł, jednocześnie nakładając sankcję w wysokości 18 589,15 zł.
Decyzją z dnia 27 października 2022 r., nr 380/2022, Dyrektor ARiMR po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącego utrzymał w mocy decyzję z dnia 3 marca 2022 r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieruszowie.
W opinii organu odwoławczego zaskarżona decyzja w kwestionowanym przez skarżącego zakresie jest prawidłowa. Organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie dokonał prawidłowej subsumpcji tego stanu faktycznego do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. W ocenie organu odwoławczego postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021 zostało przeprowadzone przez organ I instancji zgodnie z regułami art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 182; dalej: ustawa PROW).
Rozpoznając skargę od powyższego orzeczenia Sąd I instancji uznał, że jest ona zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 27 października 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieruszowie z dnia 3 marca 2022 r., naruszają przepisy postępowania, w stopniu który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
WSA wskazał, że w realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminów ustanowionych w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej: rozporządzenie) oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia. Organy całkowicie jednak zignorowały instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095; dalej: ustawa COVID-19).
Według WSA powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminów z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia. Przewidziane tam terminy stanowią bowiem terminy zawite, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci pomniejszenia przysługującej skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r., ze względu na § 33 ust. 2 rozporządzenia. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego rzeczonym terminom, organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tych uchybieniach, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżący w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu – opóźnienie w uzyskaniu wyników badań gleby miało wynikać z przyczyn niezależnych od skarżącego, ponieważ było to uzależnione od działań Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w Opolu, wykonującej badania.
W ocenie Sądu I instancji, powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.). Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia.
W tych okolicznościach zdaniem WSA przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które – choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 3, art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a.) – sprowadzają się w istocie do potrzeby przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r., w pełnej wysokości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący kasacyjnie organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego, a mianowicie art. 67c ustawy PROW zarówno w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 stycznia 2021 r., jak i przede wszystkim w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 maja 2021 r., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 904; dalej: ustawa zmieniająca z 15 kwietnia 2021 r.), które to brzmienie miało zastosowanie w niniejszej sprawie, w związku z § 33 ust. 2, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia oraz w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie błędne niezastosowanie art. 67c ustawy PROW i w rezultacie błędne przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 oraz błędne przyjęcie, że termin z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia na złożenie przez rolnika do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do dnia 31. października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, kopii dokumentu zawierającego wyniki analizy gleby pobranej, zgodnie z normą w zakresie pobierania próbek do badań agrochemicznych gleby, z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, wykonanej w laboratorium okręgowej stacji chemiczno-rolniczej lub innym laboratorium wykonującym badania agrochemiczne gleb, a ponadto termin na złożenie zgodnie z treścią załącznika nr 2 części ust. 2 rozporządzenia; dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg węgiel organiczny) wykonana na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) w ostatnim (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu, przy czym w zakresie pH, P, K Mg wykonana przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o którym mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym, w pierwszym ostatnim roku realizacji pakietu, może podlegać przywróceniu, mimo że - jak słusznie zauważył Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - jest to termin, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do złożenia wskazanych dokumentu oraz uprawnienia do otrzymania płatności, a wobec według skarżącego kasacyjnie tego należy przyjąć, że terminy, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia, te mają charakter materialnoprawny, a wobec tego do tych terminów jako terminów materialnoprawnych nie znajduje zastosowania instytucja przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a., która jest odnoszona tylko do terminów procesowych, terminów postępowania, brak zaś przepisu szczególnego, który wprowadzałby w tego typu sprawach i co do tego rodzaju terminów możliwość przywrócenia terminu materialno-prawnego, zaś stosowanie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 jest wyłączone, z uwagi na jasne brzmienie art. 67c ustawy PROW;
2. prawa materialnego, a mianowicie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do terminu , o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia, mimo że zgodnie z art. 67c ustawy PROW, do terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19;
3. prawa materialnego, a mianowicie § 33 ust. 2, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że terminy w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą, t.j. na złożenie przez rolnika do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do dnia 31. października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, kopii dokumentu zawierającego wyniki analizy gleby pobranej, zgodnie z normą w zakresie pobierania próbek do badań agrochemicznych gleby, z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, wykonanej w laboratorium okręgowej stacji chemiczno-rolniczej lub innym laboratorium wykonującym badania agrochemiczne gleb, a ponadto termin na złożenie zgodnie z treścią załącznika nr 2 części ust. 2 rozporządzenia: dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg węgiel organiczny) wykonana na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) w ostatnim (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu, przy czym w zakresie pH, P, K Mg wykonana przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie pomocy, o którym mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym, w pierwszym ostatnim roku realizacji pakietu, może podlegać przywróceniu, mimo że terminy, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia, mają charakter materialnoprawny, a wobec tego - jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie - do tych terminów jako terminów materialnoprawnych nie znajduje zastosowania instytucja przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a., która jest odnoszona tylko do terminów procesowych, terminów postępowania, brak zaś przepisu szczególnego, który wprowadzałby w tego typu sprawach i terminach możliwość przywrócenia terminu materialnoprawnego, zaś stosowanie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 jest wyłączone, z uwagi na jasne brzmienie art. 67c ustawy PROW;
4. przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 58 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 4, art. 27 ust. 1 pkt 3, i ust. 2, art. 67c ustawy PROW oraz art. 15zzzzzn² ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z uwagi na "niezastosowanie art. 15zzzzzn² ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, która to regulacja - według Sądu - "znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminów z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia"' a ponadto z uwagi na to, że wskazane w ww. art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 "czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.)" mimo że po pierwsze przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, w tym zarówno przepis ust. 1 jak i ust. 2, nie ma zastosowania w sprawie z uwagi na brzmienie art. 67c ustawy PROW ponadto niezależnie od powyższego Sąd całkowicie pomija, że zgodnie z art. 4 tej ustawy: Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt l, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. chyba że ustawa stanowi inaczej, a zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 tej ustawy organ udziela stronom, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tylko na żądanie strony, a niesporne jest, że strona takiego żądania nie zgłosiła, a ponadto, iż zgodnie z art. 27 ust. 2 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne., a wobec tego stosowanie art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. jest w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ograniczone, tylko do spraw, w których strona zgłosiła organowi żądanie w trybie art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy, zaś hipoteza normy z art. 7 k.p.a. z uwagi na brzmienie art. 27 ust. 2 ustawy jest ograniczona tylko do dowodów przedstawionych przez stronę i wyłączony jest wynikający z treści art. 7 k.p.a. obowiązek działania organu ex offjcio z urzędu w tego typu sprawach, a wobec powyższego uchylenie decyzji organów instancji było błędne i nastąpiło z naruszeniem powołanych przepisów w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd przepisów tych nie naruszył skargę winien oddalić;
5. przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny z naruszeniem dyrektyw wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., co utrudnia postawienie zarzutów skargi kasacyjnej i należytą ocenę toku rozumowania Sądu i dokonanej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowych oraz zastosowanych przepisów, a wobec tego ma istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności wskazania z jednej strony prawidłowo, że terminy, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz załącznika nr 2 części 1 ust. 2 rozporządzenia mają charakter materialnoprawny - można to wywieść z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w szczególności z wywodu, że "Przewidziane tam [w ww. przepisach § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia oraz załącznika nr 2 części I ust. 2 rozporządzenia] terminy stanowią bowiem terminy zawite z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci pomniejszenia przysługującej skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. ze względu na § 33 ust 2 rozporządzenia. A ponadto z tego, że w uzasadnieniu Sąd odwołuje się do naruszenia przez organ przepisów a przez błędne niezastosowanie art. 15 zzzzzn² ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, które dotyczą przywracania terminów materialnoprawnych, gdyż szczególną regulację w zakresie przywracania terminów procesowych w okresie stanu epidemii zawiera art. 15zzzzzn² ust. 3 ww. ustawy COVID-19, a z drugiej strony z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że uchylenie decyzji nastąpiło wyłącznie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. , wobec powyższego trudno w istocie postawić zarzuty.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W zasadzie w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jednakże z uwagi, że postawione zarzuty są ze sobą skorelowane Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać je łącznie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi, czy Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy całkowicie zignorowały instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. W konsekwencji czego, jak uznał WSA, uchybiły obowiązkowi należytego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), a także obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2 wskazanego artykułu). Stosownie zaś do ust. 3 art. 15zzzzzn2, w przypadku o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowało się jednolite stanowisko, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. W tym kontekście Sąd I instancji zasadnie przyjął, że omawiana regulacja ma zastosowanie zarówno do prawa procesowego, jak i materialnego. Jednak rozpoznając sprawę WSA nie uwzględnił, że ustawodawca w przepisie art. 67c ustawy PROW wyłączył stosowanie przepisów specustawy koronawirusowej do terminów odnoszących się do pomocy i pomocy technicznej w związku z epidemią COVID-19. W myśl wskazanego przepisu do terminów składania wniosków o przyznanie płatności i terminów zgłaszania zmian do tych wniosków w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a, do terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowań w sprawach dotyczących wyboru operacji partnerów KSOW oraz do terminów, o których mowa w art. 67a, terminów do dokonania określonych czynności w toku postępowań, o których mowa w art. 67b, terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327, 1429, 1723, 1860 i 2029).
Uwzględniając wyżej przytoczoną regulację stwierdzić należy, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji zarzucające organom nieuwzględnienie instytucję przywrócenia terminu przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Dlatego też zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
W zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.