I GSK 67/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wsparcia dla producentów owoców i warzyw, uznając brak przesłanki nieodwracalności skutków prawnych oraz prawidłowe prowadzenie postępowania.
Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej wsparcie dla producentów owoców i warzyw. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 156 § 2 k.p.a. (nieodwracalność skutków prawnych) oraz brak powiadomienia pełnomocnika o wszczęciu postępowania. NSA oddalił skargę, uznając, że wyzbycie się własności jabłek przez skarżącego nastąpiło przed wydaniem decyzji przyznającej rekompensatę, a zatem nie stanowiło skutku tej decyzji. Sąd uznał również, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame z postępowaniem o zwrot nienależnie pobranych środków, w którym ustanowiono pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej wsparcie dla producentów owoców i warzyw. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., oraz art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 Konstytucji RP, twierdząc, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, a sąd pierwszej instancji nie zbadał tego aspektu. Podniósł również zarzut braku powiadomienia jego pełnomocnika o wszczęciu postępowania nieważnościowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut dotyczący nieodwracalności skutków prawnych jest nieuzasadniony, ponieważ wyzbycie się przez skarżącego własności jabłek nastąpiło przed wydaniem decyzji przyznającej rekompensatę, a zatem było przyczyną, a nie skutkiem tej decyzji. Sąd podkreślił, że art. 156 § 2 k.p.a. dotyczy nieodwracalnych skutków prawnych, a nie jakichkolwiek skutków. Ponadto, NSA stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame z postępowaniem o zwrot nienależnie pobranych środków, w którym ustanowiono pełnomocnika, co wyklucza zarzut naruszenia przepisów o powiadamianiu pełnomocnika. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania od skarżącego na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wyzbycie się własności nastąpiło przed wydaniem decyzji, co czyniło je przyczyną, a nie skutkiem decyzji, a zatem nie stanowi przesłanki negatywnej z art. 156 § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyzbycie się własności jabłek przez skarżącego nastąpiło przed wydaniem decyzji przyznającej rekompensatę, co czyniło je przyczyną, a nie skutkiem tej decyzji. Tym samym nie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przez nieodwracalność skutków prawnych należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a., a organ nie ma własnych kompetencji do odwrócenia skutków danego zdarzenia prawnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. z 2023 r. poz. 1860 art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanki nieodwracalności skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., gdyż wyzbycie się własności nastąpiło przed wydaniem decyzji. Postępowanie nieważnościowe i postępowanie o zwrot nienależnie pobranych środków nie są tożsame, co wyklucza zarzut naruszenia przepisów o powiadamianiu pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji mimo nieodwracalnych skutków prawnych. Naruszenie przepisów postępowania (art. 6, 8, 9 k.p.a.) poprzez niepowiadomienie pełnomocnika o wszczęciu postępowania nieważnościowego. Naruszenie art. 64 Konstytucji RP (ochrona własności) poprzez brak analizy skutków cywilistycznych.
Godne uwagi sformułowania
przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a. wydanie decyzji nadzorowanej było skutkiem przeprowadzenia przez skarżącego operacji wycofania jabłek z rynku, którą to operację związaną z przeniesieniem własności jabłek na osobę trzecią należy rozpatrywać w tym kontekście jako powód, czyli przyczynę wydania tej decyzji, a nie skutek NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Skład orzekający
Joanna Salachna
przewodniczący sprawozdawca
Bogdan Fischer
sędzia
Marek Sachajko
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieodwracalnych skutków prawnych' w kontekście art. 156 § 2 k.p.a. oraz zasady tożsamości sprawy w postępowaniu administracyjnosądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pomocą dla producentów owoców i warzyw oraz interpretacji przepisów k.p.a. i p.p.s.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście pomocy publicznej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym.
“Nieodwracalne skutki prawne decyzji administracyjnej – kluczowa interpretacja NSA w sprawie pomocy rolnej.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 67/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Fischer Joanna Salachna /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Sachajko Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane VIII SA/Wa 345/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-03 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 134 § 1, art. 174, art. 176 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 156 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 345/20 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lutego 2020 r. nr RR.po.027.36.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. T. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 3 września 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 345/20 oddalił skargę K. T. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: organ lub Minister RiRW) z dnia 25 lutego 2020 r., nr RR.po.027.36.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, że został wydany z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) oraz art. oraz art. 151; art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 7, art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 157 § 2 oraz art. 156 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ wynik postępowania. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego kasacyjnie, wydając zaskarżony wyrok i utrzymując w obrocie prawnym decyzje w sprawie stwierdzenia nieważności WSA naruszył normy postępowania przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz normy prawa materialnego: - poprzez ograniczenie kontroli legalności działania organów do postępowania prowadzonego po wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, brak analizy skutków zdarzeń w sferze cywilistycznej mającej istotny wpływ na istnienie przesłanki negatywnej stwierdzenia nieważności decyzji - stanowi to naruszenie przez WSA, tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art.151 p.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 i art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art.7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 oraz art. 156 § 2 k.p.a.; - brak oceny legalności organów w okresie poprzedzającym wszczęcie postępowania, w tym brak zawiadomienia ustanowionego w sprawie pełnomocnika przez organ składający wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nieważności o złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności i podawanie nieprawdziwej przyczyny przedłużania postępowania wszczętego postanowieniem z dnia 13.04.2017 r.; - błędne ustalenia WSA w zakresie odwracalności skutków prawnych decyzji, której nieważność stwierdza Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 18.09.2019 r. Naruszenie prawa materialnego - art. 156 § 2 k.p.a. w formie niewłaściwego zastosowania poprzez nie zastosowanie art. 156 § 2 k.p.a. i utrzymanie w obrocie prawnym decyzji wydanej w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne. Utrzymanie w obrocie prawnym decyzji przy istnieniu przesłanki negatywnej wydania tych decyzji. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister RiRW wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania jego rzecz. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Jak już wskazano, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia oraz właściwe zastosowanie. Zarzucając zaś naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na zapadłe rozstrzygnięcie, przez który należy rozumieć istnienie uprawdopodobnionego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich powyższych wymogów. Zauważyć przede wszystkim należy, że - obok tego, że wyartykułowany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest spójny w odniesieniu do wskazanych ich podstaw prawnych, jak też różnie określonych przejawów tegoż naruszenia - uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest skorelowane z wszystkimi wskazywanymi zarzutami w tym sensie, że odnosi się wyłącznie do niektórych zarzutów (kwestii) oraz tylko do niektórych powołanych w petitum skargi kasacyjnej regulacji prawnych. Przy tym w odniesieniu tylko do części z powołanych w uzasadnieniu regulacji wskazano na czym naruszenie miało polegać oraz - w przypadku regulacji procesowych - podjęto próbę uprawdopodobnienia ich istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, w kontekście uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.p.; dalej powoływane orzeczenia tamże), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów w zakresie w jakim odnosi się do nich uzasadnienie skargi kasacyjnej spełniające wymogi, o których była mowa na wstępie. Autor skargi kasacyjnej podnosi, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przewidziana w art. 156 § 2 k.p.a. w postaci nieodwracalności skutków prawnych decyzji. W tym względzie wskazuje, że decyzja pierwotna (którą przyznano skarżącemu kasacyjnie płatność) "kończyła postępowanie, które powodowało nieodwracalne skutki prawne, albowiem w sposób nieodwracalny skarżący zadysponował swoją własnością oraz zostanie pozbawiony rekompensaty pieniężnej z tytułu nieodpłatnego przekazania wyprodukowanych przez siebie owoców instytucjom wskazanym przez organ, instytucjom realizującym zadania państwa w sferze społecznej" (s. 5 skargi kasacyjnej). W ramach argumentacji wskazano dalej, że Sąd I instancji "nie analizował podstaw materialnych przedmiotowej decyzji w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - konstytucyjnej ochrony własności, nie analizował skutków w zakresie prawa cywilnego postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu rekompensaty" (s. 6 skargi kasacyjnej). To zaś miało powodować, że WSA naruszył art. 3 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP. Zarzut dotyczący niezastosowania w sprawie art. 156 § 2 k.p.a. jest nieuzasadniony. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zaszła przesłanka w postaci nieodwracalności skutków prawnych. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że twierdzenia skarżącego kasacyjnie zmierzające w istocie do wykazania, że wskutek wydania decyzji obarczonej wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyzbył się on własności jabłek na rzecz podmiotu wskazanego przez organ są nieuzasadnione. Jak wynika z niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego decyzja o przyznaniu rekompensaty (z 11 lutego 2015 r.) została wydana po dokonaniu przez skarżącego operacji wycofania jabłek z rynku (co nastąpiło w okresie od [...] do [...] października 2014 r.), czyli po przeniesieniu ich własności na podmiot trzeci (skądinąd podmiot na rzecz którego nastąpiło przekazanie własności jabłek nie był – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – wskazywany przez organ). Zatem rację ma organ, który wskazuje, że "wydanie decyzji nadzorowanej [przyznającej rekompensatę - przyp. NSA] było skutkiem przeprowadzenia przez skarżącego operacji wycofania jabłek z rynku, którą to operację związaną z przeniesieniem własności jabłek na osobę trzecią należy rozpatrywać w tym kontekście jako powód, czyli przyczynę wydania tej decyzji, a nie skutek" (s. 5 odpowiedzi na skargę kasacyjną). Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. in fine nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedstawionych wyżej niespornych okolicznościach oczywiste jest, że podnoszone przez skarżącego kasacyjnie "wyzbycie się własności jabłek" już z samego tylko względu jego uprzedniego zaistnienia w stosunku do decyzji przyznającej rekompensatę nie może być rozpatrywane jako skutek wydanej decyzji (była to przesłanka wydania decyzji). Dodatkowo podnieść należy, że przywołana regulacja art. 156 § 2 k.p.a. in fine stanowi o nieodwracalnych skutkach prawnych (a nie skutkach jakichkolwiek). W orzecznictwie wskazuje się, że przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a. Skutek nieodwracalny decyzji administracyjnej polega więc na tym, że organ nie ma własnych kompetencji do odwrócenia na drodze postępowania administracyjnego skutków danego zdarzenia prawnego, zaistniałego po wydaniu, decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym (v. np. wyrok NSA z 15 września 2021 r., I OSK 4301/18). Naczelny Sąd Administracyjny za potrzebne uznał także wskazanie - na tle podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie argumentów konstytucyjnej ochrony własności (których jednak nie uzasadnił, przywołując jedynie art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP) – że to skarżący kasacyjnie powiadomił organ o przystąpieniu do programu "[...]", czego czynić nie musiał (przystąpienie było dobrowolne) oraz deklarował swój udział jako podmiot kwalifikujący się do wsparcia. W postępowaniu nieważnościowym wykazano natomiast, czego skarżący nie próbował nawet kwestionować, że nie spełniał on warunków uzyskania wsparcia finansowego, a pomimo tego oświadczył organowi, że warunki te spełnia. W zakresie pozostałych regulacji prawnych powołanych przez skarżącego kasacyjnie jako naruszone Naczelny Sąd nie będzie się wypowiadał, gdyż uzasadnienie w tym względzie nie spełnia wymogów, o których była już mowa. Poza tym nie mogły być one formalnie skuteczne wobec ustaleń już poczynionych. Drugi z poddających się merytorycznej ocenie zarzutów dotyczy niepowiadomienia pełnomocnika przez organ o wszczęciu postępowania. Jest on nieuzasadniony. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie podnosi, że w sprawie wszczętej postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. został ustanowiony pełnomocnik, a pełnomocnictwo zostało złożone prawidłowo. "Organ nie poinformował o założeniu wniosku do organu nadzoru i celowo ukrywał fakt wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11.02.2015 r." (s. 7 skargi kasacyjnej). Wskazuje, że pełnomocnictwo zostało określone przedmiotowo i podmiotowo w szeroki sposób, przewidujący również postępowania w trybach nadzwyczajnych. W jego przekonaniu WSA nie dokonał analizy zgodności z prawem działań organów w zakresie wszczęcia postępowania nieważnościowego z perspektywy zasad wyrażonych w art. 6, 9 i 8 k.p.a. Decyzja zaś z 11 lutego 2015 r. (której nieważność stwierdzono) dotyczy materialnie tej samej sprawy co postępowanie wszczęte postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. Na okoliczność rozumienia tożsamości sprawy administracyjnej przywołuje m.in. fragmenty komentarzy do art. 134 i art. 135 p.p.s.a. oraz orzecznictwa. Twierdzi, że WSA uznając, że organy działały prawidłowo pomijając ustanowionego w sprawie pełnomocnika naruszył art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 1 lit. a) i c) w zw. z art. 6, 8 i 9 oraz 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Przed przystąpieniem do oceny zarzutu wskazania wymaga, że sprawa wszczęta postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r., w której został ustanowiony pełnomocnik - jak ustalił to Sąd I instancji - dotyczy postępowania o zwrot nienależnie pobranych należności. Postępowanie to prowadzone jest w trybie zwykłym "i – jak wynika z odpowiedzi na skargę – nie zostało jeszcze zakończone, oczekuje na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej z 2015 r. na skutek niniejszego postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym. Te dwa postępowania nie dotyczą tego samego przedmiotu i nie toczą się przed tymi samymi organami." (s. 12 zaskarżonego kasacyjnie orzeczenia). Oś sporu w rozpoznawanym zarzucie sprowadza się zatem do rozumienia granic danej sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez użycie w art. 134 § 1 p.p.s.a. sformułowania "w granicach danej sprawy" ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym, a jej tożsamość określają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji lub postanowieniu stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. (v. np. wyrok NSA z 11 kwietnia 2024 r., II OSK 1820/21). Odnosząc to ustalenie do wskazywanych w ramach zarzutu okoliczności w pełni należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że postępowanie nieważnościowe (zawiadomienie Prezesa Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 sierpnia 2019 r.) oraz postępowanie o zwrot nienależnie pobranych przez skarżącego środków (postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z 13 kwietnia 2017 r.; aktualnie organem jest Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR), którego stroną jest skarżący kasacyjnie nie mogą być utożsamiane. Sprawa, do której odwołuje się skarżący kasacyjnie dotyczy nienależnie pobranych należności, a niniejsza sprawa - stwierdzenia nieważności decyzji, na mocy której przyznano pomoc finansową (nie dotyczą zatem tych samych praw lub obowiązków), sprawy te są prowadzone w oparciu o różne podstawy prawne i faktyczne oraz przez różne organy w odmiennym trybie. W ramach poczynionych ustaleń odnośnie co do rozumienia "granic sprawy" twierdzenia, że w sprawie niniejszej (nieważnościowej) organ nie powiadamiał pełnomocnika, który został umocowany przez skarżącego kasacyjnie w innej sprawie (której przedmiotem jest ustalenie nienależnie pobranych środków) nie mogły odnieść skutku. Tym samym nie mogły także zaistnieć naruszenia innych wskazywanych w skardze kasacyjnej regulacji prawnych. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI