I GSK 653/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił wniosek Rady Miejskiej o umorzenie postępowania w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej uchwały o dotacjach dla przedszkoli, mimo jej późniejszego uchylenia.
Rada Miejska wniosła o umorzenie postępowania w NSA, argumentując bezprzedmiotowość z powodu uchylenia uchwały dotyczącej dotacji dla niepublicznych przedszkoli. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ten wniosek, wyjaśniając, że uchylenie uchwały nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a sąd nadal może ocenić jej legalność od momentu uchwalenia, w przeciwieństwie do stwierdzenia nieważności.
Sprawa dotyczyła wniosku Rady Miejskiej o umorzenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej uchwały w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli. Rada wniosła o umorzenie, powołując się na podjęcie nowej uchwały, która uchyliła poprzednią, co miało uczynić postępowanie bezprzedmiotowym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ten wniosek. Sąd podkreślił, że zgodnie z Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości następuje, gdy zdarzenie po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku, czyni kontrolę sądową zbędną. Jednakże, uchylenie uchwały przez organ nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, ponieważ sąd nadal może ocenić legalność aktu od momentu jego uchwalenia, co jest odmienne od stwierdzenia nieważności. Sąd przywołał orzecznictwo NSA i Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że uchylenie uchwały wywołuje skutek ex nunc (od chwili uchylenia), podczas gdy stwierdzenie nieważności działa ex tunc (od początku). Dlatego też, nawet po uchyleniu uchwały, sąd może ocenić jej legalność w okresie poprzedzającym uchylenie, a tym samym postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie uchwały nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że uchylenie uchwały przez organ nie jest tożsame ze stwierdzeniem jej nieważności. Uchylenie przerywa skutek prawny od dnia uchylenia (ex nunc), podczas gdy stwierdzenie nieważności działa wstecz (ex tunc). Sąd nadal może ocenić legalność uchwały od momentu jej uchwalenia, co czyni kontrolę sądową nadal celową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (4)
Główne
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
p.p.s.a. art. 64 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wydania postanowienia.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wydania postanowienia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument organu o bezprzedmiotowości postępowania z powodu uchylenia uchwały.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego sąd administracyjny może stwierdzić nieważność uchwały, oceniając legalność aktu prawa miejscowego od samego początku jego uchwalenia uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia unieważnienie uchwały wywołuje skutek ex tunc, czyli już od daty jej wejścia w życie
Skład orzekający
Joanna Salachna
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności kontroli sądowej uchwał, które zostały następnie uchylone przez organ, ze względu na różnicę między skutkami uchylenia a stwierdzenia nieważności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ sam uchyla zaskarżoną uchwałę, a następnie wnosi o umorzenie postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną różnicę proceduralną między uchyleniem a stwierdzeniem nieważności uchwały, co ma praktyczne znaczenie dla prawników procesowych i samorządowców.
“Czy uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza koniec postępowania sądowego? NSA wyjaśnia.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 653/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Salachna /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Umorzenie postępowania Sygn. powiązane III SA/Gl 626/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-21 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Oddalono wniosek Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 161 § 1 pkt 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Rady Miejskiej w Bytomiu o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej A. G., E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 626/23 w sprawie ze skargi A. G., E. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 28 listopada 2022 r. nr LXXI/897/22 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli postanawia: oddalić wniosek. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 21 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 626/23 oddalił skargę A. G., E. K. (dalej: skarżące) na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu (dalej: organ) z 28 listopada 2022 r., nr LXXI/897/22 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły skarżące, w której zaskarżyły orzeczenie w całości. Wniesiono w niej o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z 22 maja 2025 r. organ - w związku z podjęciem uchwały z 24 marca 2025 r., nr XV/130/25, w której zawarto zapis, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie powyższej uchwały traci moc uchwała z 28 listopada 2022 r. – wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o umorzenie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Należy zauważyć, że o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. można mówić wyłącznie wówczas, gdy już po wniesieniu skargi, jednak jeszcze przed wydaniem wyroku przez sąd administracyjny, wystąpi zdarzenie (inne niż wymienione w art. 161 § 1 pkt 1 i 2, tj. cofnięcie skargi przez skarżącego lub śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego), z powodu którego dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności stało się bezcelowe, a więc zbędne lub niedopuszczalne. Stosownie zaś do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że uchylenie uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego, w którym sąd administracyjny może stwierdzić nieważność uchwały, oceniając legalność aktu prawa miejscowego od samego początku jego uchwalenia (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., I GSK 1455/20; dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Należy zwrócić uwagę na zróżnicowanie skutków instytucji stwierdzenia nieważności uchwały od uchylenia uchwały, które w rozpoznawanej sprawie ma istotne znaczenie. Otóż ewentualne stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd administracyjny – czego domagają się skarżące – powoduje bowiem, że od samego początku uchwalenia akt ten nie wywoływał skutków prawnych, a zatem do kształtowania uprawnień czy obowiązków. Natomiast uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (por. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2015 r., II FSK 1710/13; z 28 stycznia 2016 r., II FSK 355/14; z 25 maja 2021 r., III OSK 464/21). Podkreślić należy, że uchylenie aktu prawa miejscowego, którego skutki trwają nadal w obrocie prawnym jako następstwo stosowania jego przepisów, nie stoi na przeszkodzie dopuszczalności zaskarżenia tego aktu do sądu administracyjnego, jak również nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Dla rozpoznania skargi decydującego znaczenia nie ma bowiem uchylenie zaskarżonej uchwały kolejną uchwałą (por. wyrok NSA z 23 września 2022 r., III OSK 1288/21). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. W 5/94, (OTK 1994, cz. II, poz. 44) przyjął, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Z kolei w wyroku z dnia 11 kwietnia 1994 r. sygn. K 10/93, (OTK 1994, cz. I, poz. 7) Trybunał stanął na stanowisku, że przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości (por. wyrok NSA z 4 listopada 2010 r., II OSK 1783/10). Uchylenie danej uchwały wywołuje skutek prawny z chwilą wejścia jej w życie (ex nunc). Natomiast pozbawienie skutków prawnych uchwały możliwe jest jedynie w razie jej unieważnienia, a takiego uprawnienia nie mają organy gminy. Jedynie sąd administracyjny lub organ nadzoru nad samorządem może uchwałę unieważnić. Unieważnienie uchwały wywołuje skutek ex tunc, czyli już od daty jej wejścia w życie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI