I GSK 640/23

I GSK 640/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Joanna Wegner
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 573
art. 26a ust. 1, art. 26b ust. 1 i 4, art. 26c ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w R. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 887/22 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w R. Ś. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 10 marca 2022 r. nr DRP.WPAII.411.4283.2022.AW L.dz.13864.27M0024L1 w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 887/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę M. Sp. z o.o. w R. Ś. (dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej zwanego "PFRON" lub "organem") z 10 marca 2022 r. w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, w której zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości. W skardze kasacyjnej wniesiono o: uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a to:
a) art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 Konstytucji RP oraz art. 7, 8, 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej zwanej "k.p.a.") jako że organ nie wyjaśnił istoty sprawy, pominął okoliczności związane ze złożeniem wniosku o pierwsze dofinansowanie wynagrodzeń pracowników dopiero za luty 2020 r., a w konsekwencji oddalił wniosek o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników za okres sprawozdawczy czerwiec 2021 r. i przedwczesne wydanie decyzji oraz z naruszeniem przepisu art. 6 oraz art. 7a i 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej i z naruszeniem zasady legalizmu oraz poprzez rozstrzygnięcie w zakresie wątpliwości treści normy prawnej na niekorzyść strony i naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez odwołanie się do pozaprawnych kryteriów w zakresie oceny złożonego przez stronę wniosku, z pominięciem kryteriów ustawowych, a w konsekwencji oparcie decyzji jedynie o motywy przyjęcia aktu prawnego, które nie mają charakteru przepisów materialnoprawnych;
b) art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu, która obarczona jest wadą naruszeń prawa materialnego tj. z naruszeniem przepisu art. 26a ust. 1 w zw. z art. 36b ust. 4 i art. 26c ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 573; dalej zwanej "ustawą o rehabilitacji") poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie kwoty dofinansowania w kwocie niezgodnej ze złożonym wnioskiem;
c) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu bowiem Sąd I instancji błędnie ustalił stan prawny sprawy albowiem z ustaleń stanu faktycznego wyciągnął nieprawidłowe wnioski w zakresie stanu prawnego w żaden sposób nie wiążąc daty pierwszego złożenia wniosku o dofinansowanie z faktem prowadzenia przez Spółkę korekt i rozliczeń z PFRON, w konsekwencji zakończenia których Spółka złożyła pierwszy wiosek o dofinansowania, a w konsekwencji błędne i dowolne uznanie, iż pomoc w zakresie dofinansowania nie była Spółce potrzebna. Opisany błąd w stosowaniu przepisów postępowania doprowadził do błędnej oceny stanu prawnego sprawy, dlatego ma istotny wpływ na jej wynik;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, o czym stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
a) poprzez błędną wykładnię przepisu art. 26a ust. 1 w zw. z art. 26b ust. 1 i 4 i art. 26c ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie, iż skarżąca nie jest uprawniona do kwoty dofinansowania za czerwiec 2021 r., i tylko z tego powodu, iż nie złożyła wniosku za październik 2019 r., w sytuacji gdy żaden przepis ustawy nie uzależnia przyznania kwoty dofinansowania za dany miesiąc do złożenia wniosku za pierwszy miesiąc w którym możliwym było uzyskanie dofinansowania oraz pominięcie zasady wynikającej z ww. ustawy, iż dofinansowanie jest dofinansowaniem miesięcznym za każdy miesiąc, w którym pracodawca spełnia warunki do uzyskania takiego dofinansowania;
b) naruszenie prawa materialnego przez bezpodstawne zastosowanie li tylko motywów rozporządzenia KOMISJI (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 traktatu z 17 czerwca 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 187, str. 1) w sytuacji gdy motywy rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia, a jedynie mogą mieć walor pomocniczy przy ustalaniu wykładni konkretnego przepisu, a w konsekwencji oparcie wyroku o nieznajdującą oparcia w jakimkolwiek przepisie zasadę, że niezłożenie wniosku o dofinansowanie w określonym terminie uniemożliwia uzyskanie dofinansowania w kolejnych miesiącach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na obu podstawach prawnych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów zawartych w punkcie 2 lit. a) oraz lit. b) petitum skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że wykładania oraz zastosowanie przepisów art. 26a ust. 1 w zw. z art. 26b ust. 1 i 4 i art. 26c ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinny być dokonywane z uwzględnieniem postanowień rozporządzenia nr 651/2014.
Celem pomocy publicznej w formie subsydiów płacowych jest zachęcenie pracodawców do zwiększenia poziomu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, co wynika z punktu 54 preambuły do rozporządzenia nr 651/2014, w myśl którego "Pewne kategorie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. ..." Należy mieć na względzie, że zgodnie z pkt 18 preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 "Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc."
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane wyżej motywy preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 mają charakter normatywny. Potwierdzeniem zaś konieczności uwzględnienia postanowień rozporządzenia nr 651/2014 w stosowaniu art. 26a ust. 1 w zw. z art. 26b ust. 1 i 4 i art. 26c ust. 4 ustawy o rehabilitacji są postanowienia § 2 Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1). Przepis ten stanowi, że dofinansowania stanowiącego pomoc publiczną udziela się zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.), w zakresie dotyczącym pomocy w formie subsydiowania wynagrodzeń na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych.
W konsekwencji, wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, zaskarżona w tej sprawie decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej.
Okoliczność, że przepisy art. 26a ust. 1 w zw. z art. 26b ust. 1 i 4 i art. 26c ust. 4 ustawy o rehabilitacji regulują konstrukcję związaną z prawami pracodawcy nie stoi na przeszkodzie ich ukształtowania w taki sposób, który wymaga od adresata ściśle określonego postępowania. Natomiast niezachowanie ww. reguł może doprowadzić do pozbawienia pracodawcy ww. praw.
Zdecydowanie niezasadna jest argumentacja autora skargi kasacyjnej jakoby z postanowień § 4 Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki społecznej z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie wynikała sankcja w postaci bezpowrotnej możliwości utraty uprawnienia do dofinansowania wynagrodzeń w kolejnych miesiącach. Otóż z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że pracodawca składa wniosek wraz z informacją w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 4 ww. rozporządzenia wynika, że termin, o którym mowa w ust. 1, przywraca się na prośbę pracodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skoro zatem wprowadzono konstrukcję prawną przywrócenia terminu na wniosek osoby zainteresowanej, oznacza to, że termin zawarty w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia ma oczywiście charakter zawity, a jego naruszenie powoduje negatywne konsekwencje w stosunku do podmiotu, do którego jest on adresowany.
Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym brak złożenia wniosku o dofinansowanie, gdy spełnione są przez Stronę przesłanki uzyskania pomocy, świadczy o tym, że pomoc nie była konieczne w rozumieniu przepisów unijnych, a w szczególności rozporządzenia nr 651/2014. Oznacza to, że zarzuty zawarte w punkcie 2 lit. a) oraz lit. b) petitum skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione.
Również niezasadne okazały się zarzuty odnoszące się do przepisów prawa procesowego, zawarte w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Otóż zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu tego wprost wynika, że o skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym uchybieniem przepisom postępowania a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nawet nie podjął próby wykazania istnienia istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na wynik tej sprawy. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych i uzasadnionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia. W konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.