I SA/Go 382/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2022-12-21
NSAinneŚredniawsa
środki unijneniekwalifikowalne wydatkizasada konkurencyjnościprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymifinanse publiczneRegionalny Program Operacyjnybeneficjentinstytucja zarządzającaaudyt

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę stowarzyszenia na decyzję o zwrocie środków unijnych, uznając wydatki za niekwalifikowalne z powodu naruszenia procedur.

Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję o zwrocie środków unijnych, kwestionując uznanie części wydatków za niekwalifikowalne. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo stwierdził naruszenia procedur, w tym kryteriów kwalifikowalności uczestników i zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawcy kursu. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieprawidłowości jest czynnością deklaratoryjną, niezależną od winy beneficjenta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Stowarzyszenia K. na decyzję Zarządu Województwa dotyczącą zwrotu środków unijnych. Stowarzyszenie kwestionowało uznanie części wydatków za niekwalifikowalne, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Sąd, analizując stan faktyczny, stwierdził, że organ prawidłowo ustalił niekwalifikowalność wydatków związanych z uczestnictwem osób, które nie spełniały kryteriów formalnych na etapie rekrutacji, a także wydatków związanych z kursem, gdzie naruszono zasadę konkurencyjności poprzez zmianę warunków zamówienia. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieprawidłowości jest czynnością deklaratoryjną, niezależną od winy beneficjenta, a celem jest ochrona budżetu Unii Europejskiej przed nieuzasadnionymi wydatkami. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wydatki mogą zostać uznane za niekwalifikowalne, jeśli beneficjent naruszył procedury dotyczące kwalifikowalności uczestników lub zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawców, co ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że naruszenie kryteriów formalnych uczestnictwa w projekcie na etapie rekrutacji oraz zmiana warunków zamówienia bez zachowania procedur konkurencyjności stanowi podstawę do uznania wydatków za niekwalifikowalne, zgodnie z definicją nieprawidłowości w prawie unijnym i krajowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.f.p. art. 270 § 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.f.p. art. 184

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 8

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 9

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 12

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 12a

Ustawa o finansach publicznych

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 9 § ust.2 pkt 9 lit. c

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 60 § pkt 6

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 61 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 67

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie kryteriów formalnych uczestnictwa w projekcie na etapie rekrutacji przez osoby B.P. i K.N. Naruszenie zasady konkurencyjności przy wyborze wykonawcy kursu poprzez zmianę warunków zamówienia. Stwierdzenie nieprawidłowości jest czynnością deklaratoryjną, niezależną od winy beneficjenta.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. (niepełne zebranie i dowolna ocena materiału dowodowego). Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. (nieprawidłowe uzasadnienie decyzji). Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących zasadności uznania wydatków za niekwalifikowalne.

Godne uwagi sformułowania

Stwierdzenie nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych jest czynnością deklaratoryjną, oderwaną od winy i niezależną od przyczyn ich wystąpienia. Działanie, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Skład orzekający

Anna Juszczyk - Wiśniewska

przewodniczący

Jacek Niedzielski

sprawozdawca

Damian Bronowicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności wydatków w projektach unijnych, zasady konkurencyjności oraz charakteru postępowania w sprawie zwrotu środków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów i wytycznych dla perspektywy finansowej 2014-2020. Interpretacja zasad konkurencyjności może być zależna od konkretnych warunków zamówienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu środków unijnych i błędów popełnianych przez beneficjentów, co jest istotne dla wielu organizacji korzystających z funduszy UE. Wyjaśnia kluczowe zasady kwalifikowalności i odpowiedzialności.

Zwrot środków unijnych: Kiedy błąd w rekrutacji lub przetargu kosztuje dziesiątki tysięcy złotych?

Dane finansowe

WPS: 66 638,15 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 382/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący/
Damian Bronowicki
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 449/23 - Wyrok NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 270 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie K. wniosło skargę na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Zarządu Województwa z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne w związku z nienależytym wykonywaniem obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] w ramach: Osi priorytetowej 7. Równowaga społeczna Działania 7.3 Programy aktywnej integracji realizowane przez inne podmioty.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
Beneficjent, Stowarzyszenie (zwany dalej Stroną) zawarł z Zarządem Województwa, pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej (dalej IZ) w dniu [...] czerwca 2020 r. umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...]". Zgodnie z treścią umowy o dofinansowanie, projekt może podlegać kontrolom przeprowadzanym przez instytucje będące podmiotami systemu realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego.
Krajowa Administracja Skarbowa za pośrednictwem Izby Administracji Skarbowej przeprowadziła audyt dotyczący ww. projektu. Pismem z [...] listopada 2021 r. Izba Administracji Skarbowej przekazała "Podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie nr [...] pod nazwą "[...]" w ramach prowadzonego audytu operacji "Regionalnego Programu Operacyjnego - [...]" (dalej: "Podsumowanie ustaleń").
W konsekwencji IZ w dniu [...] grudnia 2021 r. skierowała do Beneficjenta pismo dotyczące podsumowania ustaleń dokonanych przez Instytucję Audytową, na które Beneficjent odpowiedział pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., w odpowiedzi na "Podsumowanie ustaleń", IZ przedstawiła Instytucji Audytowej wyjaśnienia wraz ze stanowiskiem Beneficjenta. Departament Audytu Środków Publicznych pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. podtrzymał swoje stanowisko uwzględniając jedynie wyjaśnienie dotyczące kwalifikowalności jednego uczestnika w projekcie.
W konsekwencji pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. IZ wysłała Beneficjentowi wezwanie do zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 50.234,03 zł wraz z naliczonymi od tej kwoty kosztami pośrednimi w wysokości 20.159,86 zł, co dało łączną sumę należną do zwrotu w wysokości 70.393,89 zł zwiększoną o należne odsetki ustawowe w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta tj. od dnia [...] sierpnia 2020 r., do dnia zwrotu środków na rachunek wskazany przez instytucję przekazującą te środki.
W dniu [...] stycznia 2022 r. Beneficjent wystąpił do IZ z prośbą o skorygowanie wysokości wydatków wskazanych we wnioskach. Wydatki te dotyczyły wynagrodzenia pracownika socjalnego ponad kwotę 4.000,00 zł/etat oraz wypłaconych stypendiów za miesiąc marzec 2021 r. IZ na podstawie złożonego przez Beneficjenta oświadczenia dokonała korekty wniosków o płatność. Powyższe skutkowało powstaniem kolejnych kosztów niekwalifikowalnych w wysokości 11.152,80 zł, do zwrotu których Strona została wezwana pismem z dnia [...] lutego 2022 r.
Beneficjent, w dniu 11 marca 2022 r. dokonał zwrotu środków w wysokości 14.908,54 zł (w tym koszty bezpośrednie w wysokości 12.963,95 zł, koszty pośrednie w wysokości 1.944,59 zł) wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych w wysokości 1.871,02 zł. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Beneficjent złożył wyjaśnienia dotyczące częściowej zapłaty zobowiązań uznanych przez KAS za niekwalifikowalne.
Ostatecznie wydatki niekwalifikowalne w projekcie dotyczyły następujących ustaleń i związanych z nimi kwot:
1. trzy osoby nie spełniły kryteriów uczestnictwa w projekcie. W odniesieniu do ww. osób Beneficjent w objętych badaniem wnioskach o płatność, do wydatków kwalifikowalnych zaliczył wydatki dotyczące wypłaty stypendium, indywidualnego doradztwa psychologicznego, koszty związane z wynagrodzeniem trenera osobistego, koszty kursu "Opiekun osoby zależnej", koszty usługi asystenta osoby zależnej zastępującego uczestnika projektu podczas odbywania zajęć koszty wynajmu sali na zajęciach indywidualnych, koszty zakup materiałów szkoleniowych, koszty przerwy kawowej, wyżywienia na zajęciach integracyjnych, koszty transportu oraz biletów do ośrodka sportowego. Ze względu na niekwalifikowalność ww. uczestników wskazane wydatki stanowią nieprawidłowość w wysokości: materiały szkoleniowe - w kwocie 145,13 zł; opracowanie IPA - w kwocie 299,37 zł; przeprowadzenie zajęć indywidualnych z psychologiem - w kwocie 150,00 zł; wypłata stypendium - w kwocie 28.594,58 zł; koszt przerwy kawowej - w kwocie 3.017,36 zł; trener rozwoju osobistego - w kwocie 100,00 zł; kurs "[...]" - w kwocie 2.620,00 zł; zakup biletów od korzystania z obiektu sportowego - w kwocie 170,00 zł; wyżywienie na wyjeździe integracyjnym - w kwocie 127,40 zł; usługa transportowa - w kwocie 82,00 zł.
Łączna suma wydatków uznanych za nieprawidłowość wynosiła 35.305,70 zł. Dokonano zwrotu na kwotę 10.105,86 zł – A.B. Pozostało do zwrotu 25.199,84 zł.
2. wynagrodzenie pracownika socjalnego wypłacone zostało według stawki niezgodnej z Regulaminem konkursu o numerze [...]. Regulamin określa stawkę wynagrodzenia personelu w przypadku pracownika socjalnego zatrudnionego na cały etat w wysokości 4.000,00 zł brutto. Za nieprawidłowość uznano wydatki przewyższające stawkę maksymalną dla niepełnego etatu oraz składki płacone przez pracodawcę dla zawyżonego wynagrodzenia.
Łączna suma wydatków uznanych za nieprawidłowość wynosiła 1.754,52 zł. Dokonano zwrotu na kwotę 1.684,28 zł. Pozostało do zwrotu 70,24 zł.
3. postępowanie na usługę przeprowadzenia kursu kwalifikacyjnego "[...]" nie spełniało wszystkich wymogów wynikających z Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Beneficjent dokonał zmiany warunków udziału w postępowaniu pn. "[...]" bez zmiany zapytania ofertowego i bez zamieszczenia tej informacji w Bazie Konkurencyjności. Powyższe ustalenie stanowi naruszenie zasady konkurencyjności i skutkuje koniecznością nałożenia korekty w wysokości 25% poniesionych wydatków kwalifikowalnych.
Łączna suma wydatków uznanych za nieprawidłowość wynosiła 12.000,00 zł.
4. we wnioskach o płatność nr [...] oraz nr [...] zostało wypłacone 5 uczestnikom projektu (E.H., J.S., L.Ł., G.K., M.S.) stypendium w nadmiernej wysokości, co stanowi nieprawidłowość. Łączna suma wydatków uznanych za nieprawidłowość wynosi 1.173,81 zł. Dokonano zwrotu w kwocie 1.173,81 zł.
5. w związku ze złożonym przez Beneficjenta oświadczeniem dotyczącym wypłaconego stypendium dla uczestników projektu w nadmiernej wysokości, kwota nieprawidłowości wynosiła 9.698,09 zł.
6. koszty pośrednie, rozliczane ryczałtem (15%), naliczone od wskazanych powyżej kwot nieprawidłowości wynoszące 19.669,98 zł.
Na dzień wszczęcia postępowania administracyjnego Beneficjent nie zwrócił do IZ kwoty 66.638,15 zł w związku z czym zaistniała konieczność podjęcia procedur wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W związku z powyższym uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne dla projektu nr [...], o czym zawiadomiono stronę pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Następnie w dniu [...] maja 2022 r. Zarząd Województwa wydał decyzję nr [...], w której orzekł wobec Beneficjenta obowiązek zwrotu środków niekwalifikowalnych w wysokości 66.638,15 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta, od dnia [...] sierpnia 2020 r. do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu Województwa.
Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2022 r., złożonego przez Stronę o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Zarządu Województwa z dnia [...] maja 2022 r., Zarząd Województwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek zwrotu 66.638,15 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że IZ nie naruszyła ustanowionej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Organ zgromadził w sprawie materiał dowodowy pozwalający rozstrzygnąć, czy ustalenia Instytucji Audytowej były prawidłowe. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe czyniło również zadość wymogom wskazanym w art. 77 k.p.a. W tej sprawie na organie spoczywał obowiązek wykazania, że ustalenia Instytucji Audytowej oraz IŻ, podjęte przed wszczęciem postępowania administracyjnego, stanowią podstawę do uznania części wydatków poniesionych w ramach projektu za niekwalifikowalne. W tym celu organ, przed podjęciem uchwały z dnia [...] kwietnia 2022 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu zgromadził dokumentację na podstawie, której uznał za zasadne wydanie decyzji administracyjnej w rozpoznawanej sprawie. Dokumentacja ta stanowiła dowód w sprawie, została włączona do akt, z którymi Strona, miała możliwość zapoznać się w toku postępowania, o czym została pouczona w zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2022 r., a z którego to uprawnienia nie skorzystała. Stowarzyszenie wskazało, że materiał dowodowy zebrany przez organ był niepełny i został dowolnie oceniony. Mimo takich zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona nie wniosła żadnych wniosków dowodowych. Stąd zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. uznany został za bezzasadny. Organ nie podzielił stanowiska Skarżącego, zgodnie z którym decyzja Zarządu Województwa nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. została sporządzona niezgodnie z art. 107 k.p.a., gdyż zawierała nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, organ nie odniósł się do twierdzeń i wyjaśnień odwołującego, a poprzestał tylko na odwoływaniu się do "Podsumowania ustaleń". Wyjaśnienia Beneficjenta składane do ustaleń Instytucji Audytowej znajdują się w aktach sprawy. Organ wydając decyzję wyjaśnił, iż wydał rozstrzygnięcie dokonując oceny sprawy, pod kątem sprawdzenia prawidłowości wydatkowania środków i po przeprowadzonej analizie podzielił w całości ocenę KAS. Organ ustalił stan faktyczny, a następnie oparł rozstrzygnięcie z poszanowaniem wyrażonej w k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Niezależnie od powyższego, stojąc na stanowisku, iż zaskarżona decyzja administracyjna została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania, organ w toku rozstrzygania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonał ponownej analizy sprawy.
Odnosząc się do niekwalifikowalności udziału w projekcie trzech osób, które w toku rekrutacji złożyły oświadczenia, że ich status na rynku pracy umożliwia im uczestniczenie w projekcie, organ wskazał, iż ustalenia Instytucji Audytowej, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w decyzji I instancji, mimo wyjaśnień składanych przez Beneficjenta na etapie audytu oraz w toku postępowania administracyjnego są prawidłowe. Beneficjent dnia 11 marca 2022 r. dokonał zwrotu wydatków niekwalifikowalnych związanych z uczestnictwem w projekcie przez A.B.
Natomiast odnosząc się do kwalifikowalności udziału w projekcie B.P. i K.N., Beneficjent wskazał, że sposób kwalifikowalności uczestników był zgodny z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, które wskazują, że warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6. Strona wskazuje również, że uczestnicy projektu wypełnili oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, rekrutacja odbyła się zgodnie z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, zgodnie z rozdziałem 3 i zapisami we wniosku o dofinansowanie. Wreszcie Stowarzyszenie wskazuje, że zgodnie z Wytycznymi w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 za rozpoczęcie udziału w projekcie uznaje się przystąpienie do pierwszej formy wsparcia w ramach projektu, a nie datę podpisania dokumentów rekrutacyjnych, stąd rozpoczęcie udziału w projekcie przez B.P. należy liczyć od [...] sierpnia 2020 r., a u K.N. od [...] sierpnia 2020 r. Dodatkowo Strona podnosiła, że wprowadzając dokumenty do SL pracownik Stowarzyszenia popełnił błąd w dacie przyjęcia do projektu przyjmując datę wypełnienia dokumentów, a nie datę przyznania pierwszego wsparcia.
Organ stwierdził, iż uczestnicy projektu zostają zakwalifikowani do udziału w nim poprzez proces rekrutacji. Kryteria rekrutacji w projekcie wynikają z wniosku o dofinansowanie projektu, Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.
Zgodnie z pkt. 4.1 wniosku o dofinansowanie (s. 22) warunkiem udziału w projekcie było spełnienie kryteriów formalnych, co miało być weryfikowane przez Komisję Rekrutacyjną. Oznacza to, że już na etapie rekrutacji każdy potencjalny kandydat do projektu powinien spełniać formalne warunki uczestnictwa w projekcie. Zgodnie z ustaleniami Instytucji Audytowej ("Podsumowanie ustaleń", s. 19 i 20) B. P. oraz K.N. w dniu składania dokumentów rekrutacyjnych i podpisania umów uczestnictwa w projekcie podlegały ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako pracownik (kod ubezpieczenia 0110), czemu Strona nie zaprzecza. W ocenie organu należało uznać, że na dzień zakwalifikowania ww. osób jako uczestników projektu nie spełniały one kryteriów formalnych umożliwiających udział w nim. Powyższe skutkowało ograniczeniem dostępu do projektu innym potencjalnym uczestnikom projektu, którzy już na etapie rekrutacji spełnialiby wszystkie wymagane procedurami określonymi w Regulaminie konkursu nr [...], we wniosku o dofinansowanie (pkt. 4.1) oraz w ww. Wytycznych kryteria formalne.
Odnosząc się natomiast do kwestii tego, że to uczestnicy projektu złożyli nieprawdziwe oświadczenia, za co mogą odpowiadać karnie organ wskazał, że rolą instytucji systemu wdrażania RPO jest kontrola prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z Programu i w razie stwierdzania niekwalifikowalności wydatków wprowadzenie procedur zmierzających do ich odzyskania. W ramach RPO stroną wobec, której IZ może wystąpić z żądaniem zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne jest na mocy § 1 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent. Rolą Beneficjenta jest natomiast zabezpieczyć swoją pozycję w stosunkach z ostatecznymi odbiorcami wsparcia w sytuacji, kiedy bezpośrednio przekazują uczestnikom projektu środki finansowe. Niemniej odpowiedzialność za realizację projektu zgodnie z obowiązującymi procedurami ponosi Beneficjent.
Organ podkreślił, iż zgodnie z prezentowaną przez sądy administracyjne linią orzeczniczą stwierdzenie nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych jest czynnością deklaratoryjną, oderwaną od winy i niezależną od przyczyn ich wystąpienia.
Wydatki związane z udziałem w projekcie przez B.P. oraz K.N. organ uznał za niekwalifikowane. Strona rozliczając w projekcie koszty związane z ich uczestnictwem w projekcie (realne działanie, które ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) działała niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu - pkt. 4.1 (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło ustalenia umowy o dofinansowanie w § 4 ust. 1 oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem wydatków za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013. Beneficjent zobowiązany jest zatem do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 25 199,84 zł.
Odnosząc się natomiast do ustaleń Instytucji Audytowych, która ustaliła, że Beneficjent dokonał zmiany warunków udziału w postępowaniu dotyczącego kursu pn. "[...]" bez zmiany zapytania ofertowego i bez zamieszczenia tej informacji w Bazie Konkurencyjności, co stanowi naruszenie zasady konkurencyjności i skutkuje koniecznością nałożenia korekty w wysokości 25% poniesionych w ramach zamówienia wydatków kwalifikowanych, organ stwierdził, że są one prawidłowe.
W pierwszej kolejności organ wskazał, że Instytucja Audytowa precyzyjnie wyjaśniła swoje stanowisko wskazując konkretne uchybienia Beneficjenta, a w podsumowaniu wskazała, że działanie to stanowi naruszenie ust. 15 sekcji 6.5:2. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, co należy rozumieć jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych w zw. z § 4 ust. 6 oraz § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu.
Organ zauważył, że zgodnie z opublikowanymi warunkami udziału zamawiający za jedno szkolenie/kurs uzna przeprowadzenie szkolenia/kursu dla minimum 50 osób o czasie trwania 100 godzin. W ocenie organu zapis ten należało interpretować wprost, czyli że wykonawca powinien mieć doświadczenie w realizacji jednego szkolenia/kursu (liczba pojedyncza) trwającego 100 godzin i prowadzonego dla minimum 50 osób. Natomiast w odpowiedzi na pytanie opublikowanej w Bazie Konkurencyjności w dniu [...] lutego 2021 r. Zamawiający wskazał inaczej: "Zamawiający przez powyższe rozumie przeszkolenie 50 osób w różnych czasookresach, w trakcie różnych kursów (...)". Wyjaśnienie to wpływa na zmianę warunków udzielenia zamówienia w sposób znaczący zmieniając krąg potencjalnych wykonawców usługi, a w efekcie wpływając na jej cenę. Rynek usług szkoleniowych w Polsce jest bowiem zróżnicowany. Uwzględniając pierwotne zapisy warunków udzielenia zamówienia przystąpić do niego mógł potencjalnie inny krąg podmiotów, zapewne o dużym ogólnopolskim zasięgu (warunek organizacji jednego szkolenia w wymiarze 100 godzin, dla co najmniej 50 osób), z odpowiedzi Zamawiającego wynika natomiast, że krąg ten uległ zmianie, ponieważ wykonawcy mieli wykazywać się doświadczeniem w wyszkoleniu łącznie 50 osób w szkoleniach prowadzonych w wymiarze 100 godzin.
W odniesieniu do niniejszej sytuacji organ stwierdził, że nastąpiło naruszenie prawa unijnego lub krajowego poprzez fakt, iż w zakresie postępowania prowadzonego w trybie zasady konkurencyjności zamówienia Beneficjent nie realizował ciążących na nim obowiązków (spełnienie przesłanki a i b). Zgodnie z § 4 ust. 6 oraz § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu Stowarzyszenie było zobligowane do realizacji projektu zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Zmiana warunków udziału w zamówieniu poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie oferenta, zamiast zgodnie z przewidzianą w ust. 15 sekcji 6.5.2 Wytycznych procedurą stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych. W wyniku rozliczenia wydatków związanych z realizacją zamówienia we wnioskach o płatność wystąpiła realna szkoda dla budżetu UE, polegająca na tym, że po sfinansowaniu nieprawidłowo poniesionych wydatków Instytucja Audytowa, a następnie IZ stwierdziły, iż nastąpiły one z naruszeniem prawa (przesłanka c).
Strona rozliczając w projekcie koszty związane z zamówieniem na usługę przeprowadzenia kursu "[...]" (realne działanie, które ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) działała niezgodnie z Wytycznymi kwalifikowalności (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło § 4 ust. 6 i § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem wydatków za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013. Zdaniem Organu Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 12 000,00 zł.
Organ podkreślił, że Beneficjent w dniu [...] marca 2022 r. dokonał zwrotu części kwoty niekwalifikowalnej dotyczącej wynagrodzenia pracownika socjalnego, nie kwestionuje również ustaleń w tym zakresie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uwzględniając powyższe organ podtrzymał stanowisko, iż wynagrodzenie pracownika socjalnego wypłacono według stawki niezgodnej z Regulaminem konkursu. Regulamin określa stawkę wynagrodzenia personelu w przypadku pracownika socjalnego zatrudnionego na cały etat w wysokości 4.000,00 zł brutto. Za nieprawidłowość uznano wydatki przewyższające stawkę maksymalną dla niepełnego etatu oraz składki płacone przez pracodawcę dla zawyżonego wynagrodzenia. Strona rozliczając w projekcie koszty związane z wynagrodzeniem pracownika socjalnego według stawki niezgodnej z Regulaminem konkursu (realne działanie, które ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) rozliczyła wydatek niekwalifikowalny naruszając obowiązujące ją procedury (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem wydatków za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013. Obecnie w wyniku zwrotu z dnia [...] marca 2022 r. wydatki niekwalifikowalne obejmują kwotę 70,24 zł.
Uwzględniając, że nie dokonano całości zwrotu IZ podtrzymała stanowisko, zgodnie z którym wypłata stypendiów za miesiąc marzec 2021 r. w nadmiernej wysokości niezgodnie z umowami wsparcia i wnioskiem o dofinasowanie projektu stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE), Nr 1303/2013.
W wyniku zwrotu z dnia [...] marca 2022 r. wydatki niekwalifikowalne obejmują kwotę 9.698,09 zł. W związku z uznaniem wykazanych wyżej kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne zwrotowi podlegają również naliczone od nich koszty pośrednie rozliczane ryczałtem (15%) w wysokości 19.669,98 zł.
Na podstawie powyższych ustaleń Instytucja Zarządzająca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w decyzji Zarządu Województwa nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. nakładającej na Stowarzyszenie obowiązek zwrotu wydatków niekwalifikowalnych wraz z naliczonymi od tej kwoty kosztami pośrednimi w wysokości 66.638,15 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta, tj. od dnia [...] sierpnia 2020 r., do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu Województwa.
Skargę na powyższą decyzję złożyło Stowarzyszenie zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.9 ust.2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 8,9,12,12a, art. 60 pkt 6 i art.61 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 67 ustawy o finansach publicznych, poprzez ich zastosowanie i nakazanie Beneficjentowi zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 66.638,15 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, mimo braku zasadności uznania w/w wydatków za niekwalifikowalne,
2) naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, a ponadto bezkrytyczne przyjęcie, jako prawidłowych, ustaleń dokonanych przez Instytucję Audytową, mimo szeregu zastrzeżeń określonych przez odwołującego się w wyjaśnieniach złożonych do Podsumowania ustaleń dokonanych przez Instytucję Audytową w odniesieniu do projektu pt. "[...]";
2. art. 107 k.p.a., poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji i nie odniesienie się w nim do twierdzeń i wyjaśnień odwołującego się, a złożonych do Podsumowania ustaleń dokonanych przez Instytucję Audytową w odniesieniu do projektu.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o:
1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania,
2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
3) ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwaną dalej P.p.s.a., sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył, co następuje:
Skargę należało oddalić jako niemającą uzasadnionych podstaw.
Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stosownie natomiast do art. 207 ust. 8, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2 w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z art. 207 ust. 9 po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7. Na podstawie art. 207 ust. 12 i 12a od decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków przysługuje prawo do złożenia wniosku do tej instytucji albo organu wydającego decyzję o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Definicję "nieprawidłowości" określa art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia 1303/2013. Zgodnie z nią "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub krajowego dotyczące stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Zgodnie z treścią art. 125 Rozporządzenia 1303/2013 Instytucja Zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, w tym między innymi kontroluje, czy dofinansowane produkty i usługi zostały dostarczone, czy wydatki deklarowane przez beneficjentów zostały zapłacone oraz, czy spełniają one obowiązujące przepisy prawa, wymagania programu operacyjnego oraz warunki wsparcia operacji.
Co istotne, sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. Wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest zatem konieczne ustalenie powstania szkody. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą, jako możliwość uszczuplenia środków unijnych.
Podkreślić również należy, że stwierdzenie nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych, jest czynnością deklaratoryjną, oderwaną od winy i niezależną od przyczyn ich wystąpienia. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ustawy o finansach publicznych organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności - wystąpienia winy lub jej rodzaju, czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków (zob. wyrok WSA z 8 listopada 2017 r., o sygn. akt II SA/Go 365/17).
W ocenie Sądu, Zarząd Województwa nie naruszył wynikającej art. 7 Kpa zasady prawdy obiektywnej. Przepis ten narzuca na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego badania dowodów istotnych w sprawie w celu ustalenia stanu faktycznego, który będzie stanowił podstawę do stosowania przepisów prawa.
W tej sprawie na organie spoczywał obowiązek określenia wysokości kwoty wydatków niekwalifikowalnych, które pierwotnie zostały zidentyfikowane w toku audytu dokonanego przez Izbę Administracji Skarbowej.
Z akt postępowania oraz treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r. wynika, że w sprawie zgromadzony został bardzo obszerny materiał dowodowy obejmujący m.in. podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie pod nazwą "[...]" w ramach prowadzenia audytu operacji Regionalnego Programu Operacyjnego z [...] listopada 2021 r. oraz pisma organów i skarżącego stowarzyszenia. Dokumenty te zostały poddane analizie na podstawie, której organ zasadnie stwierdził, iż na stronie ciąży obowiązek zwrotu wydatków niekwalifikowalnych związanych z realizacją projektu.
W ocenie Sądu zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Do materiału dowodowego zostały bowiem włączone dokumenty z postępowania audytowego, czyli wszystkie dokumenty, w tym źródłowe - powstałe w toku realizacji projektu, ale i te przestawiające stanowisko IZ oraz Beneficjenta. Na podstawie tych dokumentów zweryfikowano kwalifikowalność wydatków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
O ile decyzji z dnia [...] maja 2022 r. można postawić zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa w zakresie szczegółowości uzasadnienia o tyle decyzja organu z [...] sierpnia 2022 r. wad tych jest pozbawiana. Zawiera ona bowiem szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu.
Przeprowadzona przez organ ocena dowodów jest spójna i przejrzysta a wywiedzione zeń wnioski uznać należy za logiczne i przekonywujące, zgodne z dyspozycją art. 80 Kpa.
Podniesione w skardze zarzuty były tożsame z zarzutami wskazanymi przez skarżące stowarzyszenie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Odnosząc się do kwestii kwalifikowalności udziału w projekcie B.P. i K.N. stwierdzić należało, że stanowisko organu jest w tym względzie prawidłowe. Zasadnie uznał organ, iż uczestnicy projektu zostają zakwalifikowani do udziału w nim poprzez proces rekrutacji. Kryteria rekrutacji w projekcie wynikają z wniosku o dofinansowanie projektu, Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Zgodnie z pkt. 4.1 wniosku o dofinansowanie (s. 22) warunkiem udziału w projekcie było spełnienie kryteriów formalnych, co miało być weryfikowane przez Komisję Rekrutacyjną. Oznacza to, że już na etapie rekrutacji każdy potencjalny kandydat do projektu powinien spełniać formalne warunki uczestnictwa w projekcie. Zgodnie z ustaleniami Instytucji Audytowej ("Podsumowanie ustaleń", s. 19 i 20) B.P. oraz K.N. w dniu składania dokumentów rekrutacyjnych i podpisania umów uczestnictwa w projekcie podlegały ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako pracownik (kod ubezpieczenia 0110), czemu Stowarzyszenie nie zaprzeczało. Tym samym, na dzień zakwalifikowania ww. osób jako uczestników projektu, nie spełniały one kryteriów formalnych udziału w projekcie. W efekcie skutkowało to ograniczeniem dostępu do projektu innym potencjalnym uczestnikom projektu, którzy już na etapie rekrutacji spełnialiby wszystkie wymagane procedurami określonymi w Regulaminie konkursu nr [...], we wniosku o dofinansowanie (pkt. 4.1) oraz w ww. Wytycznych, kryteria formalne.
Jak trafnie wskazał organ rolą instytucji systemu wdrażania RPO jest kontrola prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z programu i w razie stwierdzania niekwalifikowalności wydatków wprowadzenie procedur zmierzających do ich odzyskania. W ramach RPO stroną wobec, której IZ może wystąpić z żądaniem zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne jest na mocy § 1 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent. Rolą Beneficjenta jest natomiast zabezpieczenie swojej pozycji w stosunkach z ostatecznymi odbiorcami wsparcia w sytuacji, kiedy bezpośrednio przekazują uczestnikom projektu środki finansowe, ponieważ odpowiedzialność za realizację projektu zgodnie z obowiązującymi procedurami ponosi Beneficjent.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że stwierdzenie nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 207 ustawy o finansach publicznych jest czynnością deklaratoryjną, oderwaną od winy i niezależną od przyczyn ich wystąpienia.
Tym samym wydatki związane z udziałem w projekcie wskazanych osób zasadnie uznane zostały przez organ za niekwalifikowane. Strona rozliczając w projekcie koszty związane z ich uczestnictwem w projekcie (realne działanie, które ma szkodliwy wpływ na budżet Unii) działała niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu - pkt. 4.1 (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło ustalenia umowy o dofinansowanie w § 4 ust. 1 oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Powyższe skutkuje uznaniem wydatków za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013.
Jako prawidłowe uznał również Sąd stanowisko organu w zakresie ustaleń dotyczących zmiany warunków udziału w postępowaniu dotyczącego kursu pn. "[...]" bez zmiany zapytania ofertowego i bez zamieszczenia tej informacji w Bazie Konkurencyjności, co stanowi naruszenie zasady konkurencyjności i skutkowało nałożeniem korekty w wysokości 25% poniesionych w ramach zamówienia wydatków kwalifikowanych.
Instytucja Audytowa wyjaśniła swoje stanowisko wskazując konkretne uchybienia Beneficjenta, a w podsumowaniu wskazała, że działanie to stanowi naruszenie ust. 15 sekcji 6.5:2. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, co należy rozumieć jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych w zw. z § 4 ust. 6 oraz § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu. Organ zasadnie podzielił wskazane ustalenia wskazując, że zgodnie z opublikowanymi warunkami udziału zamawiający za jedno szkolenie/kurs uzna przeprowadzenie szkolenia/kursu dla minimum 50 osób o czasie trwania 100 godzin. Zapis ten należało interpretować wprost, czyli że wykonawca powinien mieć doświadczenie w realizacji jednego szkolenia/kursu (liczba pojedyncza) trwającego 100 godzin i prowadzonego dla minimum 50 osób. Natomiast w odpowiedzi na pytanie opublikowanej w Bazie Konkurencyjności w dniu [...] lutego 2021 r. Zamawiający wskazał inaczej: "Zamawiający przez powyższe rozumie przeszkolenie 50 osób w różnych czasookresach, w trakcie różnych kursów (...)".
Zasadnie uznał zatem organ, że wyjaśnienie to wpływa na zmianę warunków udzielenia zamówienia w sposób znaczący zmieniając krąg potencjalnych wykonawców usługi, a w efekcie wpływając na jej cenę. Rynek usług szkoleniowych w Polsce jest bowiem zróżnicowany. Prawidłowo wskazał organ, iż uwzględniając pierwotne zapisy warunków udzielenia zamówienia przystąpić do niego mógł potencjalnie inny krąg podmiotów, zapewne o dużym ogólnopolskim zasięgu (warunek organizacji jednego szkolenia w wymiarze 100 godzin, dla co najmniej 50 osób), z odpowiedzi Zamawiającego wynika natomiast, że krąg ten uległ zmianie, ponieważ wykonawcy mieli wykazywać się doświadczeniem w wyszkoleniu łącznie 50 osób w szkoleniach prowadzonych w wymiarze 100 godzin.
Trafnie przyjął zatem organ, że nastąpiło naruszenie prawa unijnego lub krajowego poprzez fakt, iż w zakresie postępowania prowadzonego w trybie zasady konkurencyjności zamówienia Beneficjent nie realizował ciążących na nim obowiązków (spełnienie przesłanki a i b). Zgodnie z § 4 ust. 6 oraz § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu Stowarzyszenie było zobligowane do realizacji projektu zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Zmiana warunków udziału w zamówieniu poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie oferenta, zamiast zgodnie z przewidzianą w ust. 15 sekcji 6.5.2 Wytycznych procedurą stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych. W wyniku rozliczenia wydatków związanych z realizacją zamówienia we wnioskach o płatność wystąpiła realna szkoda dla budżetu UE, polegająca na tym, że po sfinansowaniu nieprawidłowo poniesionych wydatków Instytucja Audytowa, a następnie IZ stwierdziły, iż nastąpiły one z naruszeniem prawa (przesłanka c). Strona rozliczając w projekcie koszty związane z zamówieniem na usługę przeprowadzenia kursu "[...]" działała niezgodnie z Wytycznymi kwalifikowalności (wydatki niekwalifikowalne), co naruszyło § 4 ust. 6 i § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu oraz zasady określone w systemie realizacji (naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego). Tym samym zasadnie uznał organ wskazane wydatki za nieprawidłowość w świetle art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013.
Zdaniem Sądu, zaistniały stan faktyczny pozwalał na uznanie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji nakazującej zwrot udzielonego dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, jako wykorzystanego z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 ust. 1 tej ustawy. Bez wątpienia bowiem doszło do istotnego naruszenia warunków umowy o dofinansowanie, która, jak już wskazano, stanowi element wymienionych procedur.
Jednocześnie stwierdzić trzeba, że charakter zaistniałych naruszeń wskazuje, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała nieprawidłowość o jakiej mowa w art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia 1303/2013 - w rozumieniu już przedstawionym. Nie może też budzić wątpliwości, iż jej wynikiem jest szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Szkoda ta jest skutkiem sfinansowania z budżetu nieuzasadnionego wydatku. Za taki bowiem uznać należy wydatek, który mimo przeznaczenia go na realizację projektu w celu uzyskania zakładanych w nim rezultatów nie doprowadził do ich zaistnienia w postaci realizacji założonych efektów.
Powyższe uwagi bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI