I GSK 618/22

I GSK 618/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska
Marek Krawczak
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Po 634/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-09-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 § 1 i § 2, art. 28a, art. 71a § 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 634/21 w sprawie ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 r. nr 3001-IEE.711.56.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 634/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrzeszowie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 22 lipca 2020 r., obejmującego należność z tytułu nieprzekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności w kwocie 135 300,00 zł.
Skarżąca pismem z dnia 27 lipca 2020 r. wniosła o zwrot wyegzekwowanych kwot, uchylenie zajęć dokonanych na jej rachunkach bankowych i umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność prowadzonej wobec niej egzekucji, ponieważ spółka została rozwiązana i wykreślona z rejestru sądowego, a zatem, jak podniosła skarżąca nie może być już stroną postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji zajęcia wierzytelności dokonane u niej, jako trzeciodłużnika również podlegają umorzeniu z mocy prawa, ponieważ część postępowania z udziałem skarżącej nie ma samodzielnego bytu i jest tylko częścią postępowania egzekucyjnego przeciwko temu dłużnikowi.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrzeszowie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Dodatkowo, organ egzekucyjny powołał się na art. 28a u.p.e.a., zgodnie z którym, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Tym samym, dokonane zajęcie egzekucyjne z dnia 10 września 2019 r. u skarżącej - dłużnika zajętej wierzytelności, pozostało w mocy.
W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 2021 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego w całości pomimo tego, że obowiązek wygasł w całości z istnienia innego powodu. Wskazała, że podmiot który był dłużnikiem organu skarbowego, już nie istnieje; spółka została rozwiązana i wykreślona z rejestru. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącą, wspomnianym postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 634/21 skargę stwierdził, że w toku postępowania organ udokumentował, że F sp. jawna uchwałą z dnia 14 lutego 2020 r. została rozwiązana, bez likwidacji, a jej majątek i zobowiązania zostały przejęte przez S sp. z o.o. w L. W tej sytuacji skarżąca jako dłużnik F sp. jawna stała się dłużnikiem następcy prawnego: S sp. z o.o. w L. Powyższe nie oznacza jednak, że zajęcie wierzytelności dokonane u skarżącej powinno ulec umorzeniu z mocy prawa.
Sąd pierwszej instancji uznał, że decydujące znaczenie dla oceny, że oba postanowienia wydane w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego są zgodne z prawem, ma ta okoliczność, że tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrzeszowie z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącą, a więc postanowienia wydanego w czasie, w którym istniała spółka F sp. jawna. W dacie wydania tego postanowienia organy egzekucyjne miały prawo działać w trybie z art. 71a § 9 u.p.e.a., zaś postanowienie, w którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty, stało się ostateczne.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 59 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. przez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej w całości, pomimo tego, że obowiązek wygasł z innego powodu oraz art. 28a u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że prowadzenie przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjnego nie stanowi "zastosowania dalszych środków egzekucyjnych" w rozumieniu tego przepisu, a co za tym idzie prowadzenie egzekucji bez nowego tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko następcy prawnemu spółki F sp. jawna.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 59 § 1 i § 2 oraz art. 28a.
Skarżąca zarzuciła niezastosowanie art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. jednak jest to zarzut bezzasadny. Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego m.in. w sytuacji, gdy obowiązek wygasł z innego powodu (nie wskazano jednostki redakcyjnej pkt 2, ale wynika to z treści zarzutu). W niniejszej sprawie, pomimo rozwiązania i wykreślenia z rejestru spółki F sp. jawna, obowiązek, który był podstawą egzekucji wobec skarżącej nie wygasł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej nie dotyczyło bezpośrednio należności spółki F sp. jawna, lecz jej własnego, odrębnego obowiązku wynikającego z art. 71a § 9 u.p.e.a. Ten przepis nakłada na dłużnika zajętej wierzytelności (czyli w tym przypadku na skarżącą) obowiązek przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej kwoty. W sytuacji, gdy dłużnik zajętej wierzytelności nie wywiązuje się z tego obowiązku, organ egzekucyjny określa wysokość nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, które staje się podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności.
W niniejszej sprawie, podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 22 lipca 2020 r. przeciwko skarżącej było ostateczne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrzeszowie z dnia 17 grudnia 2019 r., określające wysokość nieprzekazanej kwoty 135 300 zł. To postanowienie zostało wydane w czasie, gdy spółka F sp. jawna jeszcze istniała. Należność z tego tytułu jest samodzielnym i niezależnym obowiązkiem skarżącej, powstałym w wyniku jej zaniechania, a nie obowiązkiem przejętym od spółki.
Rozwiązanie spółki F sp. jawna i przejęcie jej majątku przez S sp. z o.o. w Łodzi ma znaczenie dla pierwotnej wierzytelności spółki, ale nie wpływa na istnienie i zasadność obowiązku ciążącego na skarżącej z tytułu nieprzekazania zajętej wierzytelności. Obowiązek ten powstał w wyniku faktu, że skarżąca, będąc dłużnikiem spółki, nie przekazała zajętych środków organowi egzekucyjnemu, mimo obowiązującego zajęcia. Zarzut dotyczący odmowy umorzenia postępowania na podstawie wygaśnięcia obowiązku jest zatem chybiony, ponieważ obowiązek skarżącej w świetle art. 71a § 9 u.p.e.a. nadal istnieje.
Zarzut dotyczący nieprawidłowej wykładni art. 28a u.p.e.a. i uznania, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej nie stanowi "zastosowania dalszych środków egzekucyjnych" bez nowego tytułu wykonawczego przeciwko następcy prawnemu spółki F sp. jawna również jest niezasadny. Przepis art. 28a u.p.e.a. reguluje kontynuację postępowania egzekucyjnego w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego. Przewiduje on, że w takiej sytuacji postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy, jednak nowe środki egzekucyjne stosuje się dopiero po wystawieniu nowego tytułu wykonawczego przeciwko następcy prawnemu.
W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej nie jest egzekucją skierowaną do spółki F sp. jawna ani do jej następcy prawnego (S sp. z o.o.). Jest to odrębne postępowanie egzekucyjne, wynikające z własnego, samoistnego obowiązku skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności, wynikającego z postanowienia z dnia 17 grudnia 2019 r.
Tytuł wykonawczy z dnia 22 lipca 2020 r. został wystawiony bezpośrednio na skarżącą, a nie na spółkę F sp. jawna czy jej następcę prawnego. Nie występuje w tej sprawie zatem sytuacja, w której organ egzekucyjny kontynuuje egzekucję pierwotnego długu spółki wobec jej następcy prawnego bez nowego tytułu wykonawczego. Wręcz przeciwnie, egzekucja jest prowadzona na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego wystawionego bezpośrednio na skarżącą, co czyni ją dłużnikiem egzekwowanym w tym konkretnym postępowaniu, a nie jedynie podmiotem, u którego zajęto wierzytelność spółki.
W konsekwencji, nie dochodzi w tym przypadku do "zastosowania dalszych środków egzekucyjnych" w rozumieniu art. 28a u.p.e.a. w odniesieniu do następstwa prawnego spółki, ponieważ egzekucja prowadzona jest na podstawie samodzielnego tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko skarżącej. Argumentacja strony, że konieczne jest wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią (S sp. z o.o.) jest nieadekwatna do charakteru obowiązku, który jest przedmiotem egzekucji wobec niej. Jej odpowiedzialność wynika z art. 71a § 9 u.p.e.a., a nie z sukcesji prawnej długu pierwotnego zobowiązanego.
W świetle powyższego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej jest zasadne, a jej obowiązek nie wygasł w rozumieniu art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Ponadto, nie doszło do naruszenia art. 28a u.p.e.a., ponieważ egzekucja jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego bezpośrednio na skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności, a nie wobec następcy prawnego pierwotnego zobowiązanego bez stosownego nowego tytułu wykonawczego.
Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).