I GSK 616/24

I GSK 616/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 121/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 217
art. 27 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach sędzia NSA Małgorzata Grzelak sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 121/23 w sprawie ze skargi M.W. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 listopada 2022 r. nr OR05-65000-OR0530305/21/22 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M.W. 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kasztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 121/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 listopada 2022 r., nr OR05-65000-OR0530305/21/22 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
20 sierpnia 2021 r. M. W. złożył do ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Inwestycje w środki trwale" poddziałanie 4.1 Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ ,,Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lala 2014-2020.
Organ po weryfikacji wszystkich zgromadzonych dokumentów stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganych przepisami prawa dokumentów i nie uzyskał pozwolenia na prowadzenie produkcji zwierzęcej powyżej 40 DJP, co wykazał we wniosku o przyznanie pomocy. ARIMR w rozstrzygnięciu z 22 listopada 2022 r. podniosła, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2101 ze zm.; dalej: rozporządzenie), pomoc przyznaje się na operację: spełniającą wymagania określone przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji.
Organ wyjaśnił, że planowana inwestycja polegająca na zakupie ładowarki teleskopowej o mocy 120 -140 KM oraz budowie magazynu paszowego w postaci silosu przejazdowego na kiszonkę wielokomorowego o poj. 2592 m3 wraz z placem manewrowym pod silos przejazdowy na kiszonkę wielokomorowy o pow. 508 m2, która ma się przyczynić m.in. do zwiększenia produkcji bydła mlecznego, nie jest prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w związku z ARiMR odmówiła przyznania pomocy.
Na powyższe rozstrzygnięcie ARMIR z 22 listopada 2022 r. skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 18 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, tj. przyznania pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych". Wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ARiMR podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosła o oddalenie skargi.
Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę podnosząc, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020, w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, pkt 4, 5, pkt 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.
W myśl art. 34 ust. 2 cyt. ustawy, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 lit. b, pkt 4, 5, pkt 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z treścią § 15 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w § 14 ust. 1, 1a i 3 wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i nie wykazał, że uzyskał pozwolenia na prowadzenie produkcji zwierzęcej przekraczającej próg 40 DJP. Zgodnie z dokumentacją złożoną przez skarżącego w ramach wyjaśnień, w budynku inwentarskim wybudowanym w 2013 r., przeznaczonym do hodowli bydła w systemie chowu "wolnouwięziowego", produkcja miała wynosić docelowo nie więcej niż: 15 szt. krów, 1 szt. jałówek cielnych, 2 szt. jałówek powyżej 1 roku, 2 szt. jałówek od pół roku do roku oraz 5 szt. cieląt do pół roku, co daje razem 18,95 DJP.
Powyższe nie znalazło odzwierciedlenia w stanie faktycznym stwierdzonym w ramach kontroli przeprowadzonej przez ARiMR w gospodarstwie skarżącego. W ramach czynności kontrolnych przeprowadzonych przez ARiMR w gospodarstwie wnioskodawcy 26 sierpnia 2022 r. ustalono, że w budynkach inwentarskich - obora nr 1, 2, 3, wskazanych w tabeli 16 biznesplanu, znajdują się wyłącznie zwierzęta innego podmiotu, tj. syna skarżącego, natomiast cała produkcja zwierzęca prowadzona przez skarżącego znajduje się w budynku inwentarskim (obora nr 4) wybudowanym w 2013 r. o pow. 1256 m2 (dla którego wielkość produkcji na etapie projektowania określona została na poziomie 18,95 DJP). Zgodnie z danymi dotyczącymi wyliczenia produkcji azotu w gospodarstwie na etapie projektowania budynku inwentarskiego z 2013 r. (obora nr 4) istniejąca hodowla w gospodarstwie skarżącego wynosiła wówczas 19,95 DJP (15 szt. krów, 2 szt. jałówek cielnych, 2 szt. jałówek powyżej 1 roku, 2 szt. jałówek od pół roku do roku oraz 0,75 szt. cieląt do pół roku). Po wybudowaniu budynku inwentarskiego (obora nr 4) całość hodowli w gospodarstwie skarżącego miała wynosić 38,9 DJP, tj. 19,95 DJP (istniejąca hodowla) i 18,95 DJP (projektowana), czyli poniżej 40 DJP.
W decyzji Urzędu Gminy w Z. z 3 października 2011 r. o warunkach zabudowy dla części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w obrębie 6 w miejscowości C. ustalono, że zabudowa zagrodowa w gospodarstwie rolnym wynosi poniżej 40 DJP na części działek ewid. [...], [...] (obręb 6 C.). Operacja planowana do realizacji w ramach złożonego wniosku o przyznanie pomocy zlokalizowana jest również na działkach ewid. 143 i 145/1.
Stwierdzona w trakcie czynności kontrolnych produkcja zwierzęca prowadzona przez skarżącego w budynku inwentarskim nr 4, wybudowanym w 2013 r. o pow. 1256 m2, wynosiła: 107 szt. krów mlecznych, 8 szt. jałówek cielnych, 20 szt. jałówek powyżej 1 roku. 15 szt. jałówek od 6 miesiąca do 1 roku oraz 8 szt. cieląt do 6 miesiąca, czyli na poziomie znacznie przekraczającym wielkość hodowli wskazaną na etapie projektowania ww. budynku.
Sąd zwrócił uwagę, że skarżący był dwukrotnie, pismami z 6 października 2022 r. oraz z 25 października 2022 r., wzywany do złożenia wyjaśnień, informowany o braku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach potwierdzającej możliwość zwiększenia produkcji zwierzęcej powyżej 40 DJP. Ponadto był informowany, że decyzja z 8 grudnia 2021 r., wydana przez Urząd Gminy w Z., nie może zostać uznana za wystarczającą, mając na względzie, że nie ujęto w niej wykazywanego na potrzeby ubiegania się o wsparcie ze środków UE zwiększenia ilości zwierząt w gospodarstwie skarżącego, ponieważ jako przedsięwzięcie nie jest określone zwiększenie produkcji zwierzęcej. Skarżący był także wzywany do dostarczenia dokumentów z okresu budowy budynku z 2013 r. (m.in. projektu budowlanego z określeniem liczby stanowisk). Pomimo wezwania zawartego w pismach z 6 października 2022 r. i 25 października 2022 r. skarżący nie dostarczył decyzji potwierdzającej możliwość zwiększenia produkcji zwierzęcej powyżej 40 DJP do obecnie prowadzonej na poziomie 195,55 DJP, co legło u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy z 22 listopada 2022 r.
Sąd podkreślił, że planowana inwestycja polegająca na zakupie ładowarki teleskopowej o mocy 120 -140 KM oraz budowie magazynu paszowego w postaci silosu przejazdowego na kiszonkę wielokomorowego o poj. 2592 m3 wraz z placem manewrowym pod silos przejazdowy na kiszonkę wielokomorowy o pow. 508 m2, miałaby się przyczynić m.in. do zwiększenia produkcji bydła mlecznego. Wobec braku przedłożenia przez skarżącego ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji dotyczącej oceny oddziaływania na środowisko lub postanowienia o braku konieczności przeprowadzenia takiej oceny, materiał dowodowy sprawy prowadzi do wniosku, że produkcja bydła mlecznego prowadzona przez skarżącego nie jest prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W takim stanie rzeczy, zdaniem sądu ARiMR, w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego, zasadnie odmówiła przyznania pomocy.
Sąd podniósł, iż argumentacja skarżącego, że na skutek wnioskowanej inwestycji nie dojdzie do zwiększenia liczebności stada, wobec powyższego nie był obowiązany do dostarczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie jest trafny. W niniejszej sprawie konieczność dostarczenia ww. dokumentów wynika z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z ww. przepisem pomoc przyznaje się na operację spełniającą wymagania określone przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego. Zaskarżając wyrok w całości na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
• § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący prowadzi działalność niezgodnie z obowiązującymi przepisami albowiem rzekomo nie przedłożył dokumentu z którego wynika możliwość prowadzenia działalności w zakresie chowu bydła w ilości 195,55 DJP, podczas gdy złożono do akt decyzję Wójta Gminy Z. z 8 grudnia 2021 r. oraz stosowne wyjaśnienia odnoszące się do wniosku z 4 listopada 2021 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia stanowiącej załącznik do tego wniosku,
• § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący na podstawie tego przepisu winien przedłożyć dokument, z którego wynika możliwość prowadzenia działalności w zakresie chowu lub hodowli bydła w ilości 195,55 DJP,
• § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowle zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP, jeśli ta działalność będzie prowadzona w odległości mniejszej niż 210 m od terenów lub gruntów mieszkaniowych, rolnych zabudowanych zajętych pod budynki mieszkalne, innych zabudowanych poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie przedłożył takiego dokumentu, podczas gdy skarżący przedłożył decyzję Wójta Gminy Z. z 8 grudnia 2021 r. znak: IK 7624.6.1.2021. oraz pisemne wyjaśnienia odnoszące się do wniosku z 4 listopada 2021 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, stanowiącej załącznik do tego wniosku,
Na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 133 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i zbagatelizowanie decyzji Wójta Gminy Z. z 8 grudnia 2021 r. znak: IK 7624.6.1.2021 w kontekście złożonego wniosku o dofinansowanie zakupu ładowarki teleskopowej o mocy 120-140 KM oraz budowy magazynu paszowego w postaci silosu przejazdowego na kiszonkę wielokomorowego o poj. 2 592 m3 wraz z placem manewrowym pod silos przejazdowy na kiszonkę wielokomorowy o pow. 508 m2 i usankcjonowanie przez właściwy organ samorządowy możliwości prowadzenia działalności w zakresie chowu i hodowli zwierząt w ilości 195,55 DJP w lokalizacji C.,
• art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dlaczego sąd I instancji uważa, że na nieruchomości skarżącego dojdzie do zwiększenia produkcji zwierzęcej, podczas gdy w tej lokalizacji do zwiększenia produkcji nie dojdzie. Zwiększy się jedynie ilość zwierząt w gospodarstwie skarżącego ale w lokalizacji nie dojdzie do zwiększenia ilości zwierząt, albowiem dojdzie jedynie do przeniesienia zwierząt z gospodarstwa Ł. W. do gospodarstwa M. W.
Na podstawie art. 188 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR z 22 listopada 2022 r. i obciążenie organu kosztami postępowania według norm przepisanych, w przypadku nieuwzględnienia wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna jest zasadna w zakresie kluczowego dla takiej oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez na tyle wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako sposób wyrokowania tego Sądu, w tym możliwość dokonania kontroli instancyjnej tego obszaru orzekania.
Zgodzić należało się ze stanowiskiem skarżącego, który podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z zarzutem naruszenia § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazał że: z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, dlaczego Sąd I instancji uważa, że na nieruchomości skarżącego dojdzie do zwiększenia produkcji zwierzęcej, podczas gdy w tej lokalizacji zwiększenie produkcji nie nastąpi. Zwiększy się jedynie ilość zwierząt w gospodarstwie skarżącego ale w lokalizacji nie dojdzie do zwiększenia ilości zwierząt, albowiem dojdzie jedynie do przeniesienia zwierząt z gospodarstwa Ł. W. do gospodarstwa M. W., jak również dlaczego WSA przyjął, iż skarżący prowadzi działalność niezgodnie z obowiązującymi przepisami, albowiem nie przedłożył dokumentu, z którego wynika możliwość prowadzenia działalności w zakresie chowu bydła w ilości 195,55 DJP, podczas gdy złożono do akt decyzję Wójta Gminy Z. z 8 grudnia 2021 r. oraz stosowne wyjaśnienia odnoszące się do wniosku z 4 listopada 2021 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, stanowiącej załącznik do tego wniosku.
Z perspektywy kontroli instancyjnej należy przywołać kilka dopełniających tez orzeczniczych, które nakreślają istotną rolę i znaczenie sporządzanego uzasadnienia orzeczenia sądowego. Mianowicie podnosi się w nich między innymi, że:
1) wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku; funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także NSA (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1047/22);
2) zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny, gdy uzasadnienie sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 649/22);
3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku, po drugie, gdy uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez NSA (por. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., sygn. akt I FSK 764/19);
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia, a w ramach rozpatrywania zarzutu jego naruszenia NSA obowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z tymi wymogami; o naruszeniu powołanego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków; wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wtedy, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyrok NSA z 28 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2009/21);
5) uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; jest to norma prima facie o charakterze głównie technicznym (wskazuje konieczne elementy uzasadnienia orzeczenia), obowiązki sądu płynące z tej regulacji są jednak niezwykle istotne; choć uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym - sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu - art. 141 § 4 p.p.s.a. tworzy po stronie sądu obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi zapoznanie się z tokiem rozumowania, który doprowadził sąd do określonego rozstrzygnięcia sprawy; zarówno strony postępowania - jak i inne zainteresowane osoby i podmioty - powinny być w stanie na podstawie uzasadnienia jednoznacznie zrekonstruować podstawę rozstrzygnięcia, a także przyczyny zajęcia danego stanowiska przez sąd; - z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy; motywy wyroku muszą być przy tym jasne oraz przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość; art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga, aby sąd pierwszej instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tej regulacji, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (lub - alternatywnie - stwierdził takie naruszenie); wywody sądu nie mogą być przy tym wewnętrznie sprzeczne, niespójne i niekonsekwentne, gdyż uniemożliwia to jednoznaczne odczytanie intencji sądu, które przemawiały za podjęciem określonego rozstrzygnięcia; - art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 1398/19).
Przy tak sporządzonym, jak w rozpoznanej sprawie uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznać należało, że w świetle motywów podanych przez Sąd I instancji, a zwłaszcza wyrażonej przez niego oceny prawnej, pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odczytanym całościowo trafnie wywiódł, że nie sposób było zidentyfikować spójnych przesłanek wyrokowania tego Sądu i przekonywującego stanowiska odnoszącego się do stwierdzenia, iż skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i nie wykazał, że uzyskał pozwolenie na prowadzenie produkcji zwierzęcej przekraczającej próg 40 DJP.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd zaakceptował stanowisko organu wyrażone w rozstrzygnięciu z 22 listopada 2022 r., iż w sprawie zaistniały przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu pomocy "z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych/niespełnienie warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020", ponieważ "skarżący nie dostarczył decyzji potwierdzającej możliwość zwiększenia produkcji zwierzęcej powyżej 40 DJP do obecnie prowadzonej na poziomie 195,55 DJP (...)". Jednak z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednoznacznie, jaka decyzja i przez jaki organ wydana, powinna zostać przez skarżącego złożona w celu pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku. Powołany przez Sąd I instancji oraz organ administracji § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nie wymienia dokumentów, które powinny być załączone do wniosku lecz wskazuje, iż "pomoc przyznaje się na operację (...) spełniającą wymagania określone przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji".
W toku postepowania przed organami skarżący był wzywany do uzupełnienia dokumentów i złożenia wyjaśnień odnoszących się do możliwości zwiększenia ilości zwierząt w gospodarstwie "poprzez dostarczenie ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, gdy na podstawie przepisów prawa ochrony środowiska istnieje obowiązek uzyskania takiej decyzji". Strona przedłożyła decyzję Wójta Gminy Z. z 8 grudnia 2021 r., która umarzała postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "adaptacji istniejących pomieszczeń magazynowych w budynku inwentarskim, celem przeniesienia części obecnej obsady bydła z istniejącego budynku gospodarczego, budowa silosu przeznaczonego na kiszonki o powierzchni zabudowy do 1000 m² wraz z dwoma zbiornikami przeznaczonymi na soki kiszonkowe o pojemności do 10 m³ każdy" na działkach ewid. [...] i [...] obręb C., gmina Z. z uwagi na to iż: "w opinii tut. organu planowana inwestycja nie będzie osiągać progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 104 lit. a i ust. 2 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko".
Wójt Gminy wskazał również w uzasadnieniu ww. decyzji, iż: "Obecnie obsada wynosi 195,55 DJP: 120 krów, 10 jałówek cielnych, 24 jałówki powyżej 1 roku, 5,4 jałówek od 0,5 do 1 roku, 6,75 cieląt oraz 15 opasów od 1 do 2 lat, 5,6 buhajów i 8,8 opasów od 0,5 do 1 roku. Po realizacji inwestycji obsada będzie wynosić również 195,55 DJP: 5,6 buhajów, 15 opasów od 1 do 2 lat, 120 krów, 10 jałówek cielnych, 5,4 jałówek od 0,5 do 1 roku, 24 jałówki od 1 do 2 lat, 6,75 cieląt oraz 8,8 byczków opasowych w przedziale od 0,5 do 1 roku. Według deklaracji wnioskodawcy łączna obsada nie ulegnie zmianie. Istniejące gospodarstwo o obsadzie 195,55 DJP osiąga obecnie progi wskazane w § 3 ust. 1 pkt 104 lit a jak i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.), tj. chów i hodowla zwierząt, w liczbie nie mniejszej, niż 40 DJP inwentarza i jest mniejsza niż 210 DJP".
Skarżący składał jednocześnie wyjaśnienia, iż realizacja operacji związana jest ze zwiększeniem ilości zwierząt, których docelowo właścicielem będzie skarżący z jednoczesnym zmniejszeniem ilości zwierząt należących do jego syna - w ten sposób, że łączny stan średnioroczny utrzymywanych na nieruchomości zwierząt nie przekroczy 195,55 DJP. Oświadczał również, iż powiększenie stada krów, które ma nastąpić w roku docelowym, aby dokonać wzrostu GVA o min. 10% w wyniku realizacji operacji nastąpi w oparciu o inne sztuki, niż kupione od syna 25 lipca 2022 r., co Agencja będzie mogła zweryfikować po numerze identyfikacyjnym zwierzęcia. Skarżący wyjaśniał także, iż "obliczając DJP do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, będącej załącznikiem do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej nie określa się "obecnej obsady zwierząt", będącej odwzorowaniem rzeczywistym zwierząt przebywających w gospodarstwie w danym momencie, a określa się zgodnie ze sztuką przygotowania tego dokumentu maksymalną obsadę zwierząt, która może znajdować się w budynkach według ilości stanowisk, czy miejsc w kojcach grupowych, które znajdują się na danym siedlisku, a dodatkowo należy uwzględnić budynki innych podmiotów, które znajdują się w danym siedlisku. Tak też została ustalona liczba DJP na poziomie 195,55 DJP w decyzji umarzającej postępowanie w zakresie konieczności uzyskania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia. Zostały uwzględnione 4 budynki inwentarskie z ich możliwą maksymalną obsadą oraz produkcja syna również znajdująca się w tych budynkach".
Mimo przedłożenia decyzji z 8 grudnia 2021 r. oraz złożenia wyjaśnień, zarówno Sąd I instancji, jak i organ, wskazują, iż "argument skarżącego, że na skutek wnioskowanej inwestycji nie dojdzie do zwiększenia liczebności stada, wobec powyższego nie był obowiązany do dostarczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie jest trafny. Należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie konieczność dostarczenia ww. dokumentów wynika z § 4 ust. 1 pkt. 7 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z ww. przepisem pomoc przyznaje się na operację spełniającą wymagania określone przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji.
Podkreślić, jednak należy, że skarżący nie neguje tego, że "był obowiązany do dostarczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach", bo przecież taką decyzję przedłożył i wynika z niej wprost, iż w opinii organu właściwego do wydania takiej decyzji "planowana inwestycja nie będzie osiągać progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 104 lit. a i ust. 2 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko". Z § 4 ust. 1 pkt. 7 rozporządzenia, który był podstawą wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy, wynika natomiast, że operacja ma spełniać wymagania określone przepisami prawa mającymi zastosowanie do inwestycji realizowanych w ramach operacji. Skoro zatem organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdza, że dla gospodarstwa skarżącego, w którym obsada bydła wynosi 195,55 DJP nie ma potrzeby wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to nie jest zrozumiałe, jaką jeszcze decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach miałby skarżący w niniejszej sprawie przedłożyć. W swoich rozważaniach Sąd I instancji (jak również organ) pomija podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania oraz w skardze okoliczność, iż pomimo tego, że łączny stan zwierząt utrzymywanych na nieruchomości skarżącego nie przekroczy 195,55 DJP, to w samym gospodarstwie skarżącego nastąpi zwiększenie ilości zwierząt, które będzie możliwe przy jednoczesnym zmniejszeniu zwierząt należących do jego syna. Występując o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach skarżący nie miał zatem podstaw, aby we wniosku wskazywać, że nastąpi zwiększenie ilości zwierząt w jego gospodarstwie, skoro decyzja taka odnosi się do całej działki siedliskowej, na której prowadzone są odrębne gospodarstwa rolne M. W. i jego syna, co potwierdziła zresztą kontrola przeprowadzona 26 sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż "niedostarczenie przez skarżącego dokumentów wykazujących, że prowadzenie w jego gospodarstwie hodowli powyżej 40 DJP jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa spowodowała brak możliwości ustalenia, że pomoc będzie zgodna z wymogami określonymi w wyżej zacytowanym § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego", jednak WSA nie wskazał wprost, o jakie konkretnie dokumenty chodzi. Jak zaznaczono wyżej, skarżący na żądanie organu przedłożył decyzję umarzającą postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na fakt, iż planowana inwestycja (nieprzekraczająca 195 DJP) nie będzie osiągać progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 104 lit. a i ust. 2 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jak również przedłożył dokumenty z okresu budowy budynków gospodarczych na części działek ewidencyjnych o nr 143 i 145/1, z informacją, że wcześniejsze zwiększanie produkcji zwierząt odbywało się bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń.
Z uwagi na powyższe, zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, iż Sąd I instancji, używa ogólnikowego sformułowania "wymagane przepisami prawa dokumenty", których skarżący nie dostarczył, nie precyzując (podobnie jak Agencja), o jakie konkretnie dokumenty chodzi i na podstawie których przepisów skarżący zobowiązany był je uzyskać. W wezwaniu z 25 października 2022 r. Agencja poprosiła o "przedstawienie dokumentów z lat 2011-2021, na podstawie których w budynkach nastąpiło zwiększenie stanowisk z 38,9 DJP do 195,55 DJP" i w związku z tym o "dostarczenie ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, gdy na podstawie przepisów prawa ochrony środowiska istnieje obowiązek uzyskania takiej decyzji", pomijając że właściwy organ stwierdził, iż w związku z planowaną przez skarżącego inwestycją taka decyzja nie jest wymagana. Skarżący oświadczał również, iż zwiększenie wielkości produkcji bydła na nieruchomości w latach 2011-2021 następowało bez konieczności występowania do wójta gminy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Jeżeli zatem WSA uważał inaczej, to powinien wskazać przepis prawa, z którego wynika obowiązek, aby skarżący przedłożył decyzję zezwalającą na zwiększenie produkcji zwierzęcej z 40 DJP do 195,55 DJP, skoro Wójt Gminy Z. nie widzi potrzeby do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy obsadzie zwierząt w siedlisku skarżącego nieprzekraczającej liczby 195,55 DJP.
Z powyższych względów uzasadnione są zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszące się do § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 18 rozporządzenia w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy. W powiązaniu z nimi uzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wyjaśnił bowiem, jakie konkretnie dokumenty i zezwolenia skarżący miał obowiązek przedstawić organowi w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia i z jakich przepisów ten obowiązek wynikał.
Przy ponownym rozpoznaniu Sąd I instancji będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionego wyżej stanowiska w zakresie wymogów uzasadnienia wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd przeprowadzi wszechstronną analizę stanowiska skarżącego, unikając przy tym stwierdzeń o charakterze ogólnikowym i nieprecyzyjnym. Wyjaśni również w oparciu, o jakie przepisy uznał, że skarżący nie dostarczył "dokumentów wykazujących, że prowadzenie w jego gospodarstwie hodowli powyżej 40 DJP jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa" oraz jakie konkretnie dokumenty ma na myśli.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).