I GSK 609/25

I GSK 609/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Gd 520/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. Sp. z o.o. w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji organu I i II instancji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 520/24 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr 2201-IGC.4310.197,199,200,202,203,204, 206,207.2023.AJ w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 520/24, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi G. S. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 sierpnia 2024 r. w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzje Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 27 września 2023 r. o następujących numerach: 328000-COC-3.4310.263.2023.EK-M, 328000-COC3.4310.281.2023.EK-M, 328000-COC-3.4310.291.2023.EK-M, 328000-COC-3.4310.294.2023.EK-M, 328000-COC-3.4310.298.2023.EK-M, 328000-COC-3.4310.299.2023.EK-M oraz z 28 września 2023 r. o numerach 328000-COC-3.4310.282.2023.EK-M i 328000-COC-3.4310.292.2023.EK-M w części dotyczącej odpowiedzialności skarżącego (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądził na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 12 210 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt drugi wyroku).
Skarga kasacyjna od powyższego wyroku wniesiona została przez P. Sp. z o.o. w G. (dalej jako: "spółka"). W skardze kasacyjnej sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania w całości skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w związku z tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu wskazano, że toczy się z udziałem spółki około 60 postępowań o charakterze analogicznym do niniejszej sprawy. Zdaniem spółki określone w toku zapadłych w tych postepowań kwoty należności celnych i zaległości z tytułu podatku od towarów i usług opiewają na bardzo wysokie kwoty.
Uzasadniając swój wniosek spółka podała także, że toczyło się względem niej postępowanie upadłościowe. Wniosek o ogłoszenie upadłości został jednak oddalony bowiem, jak wyjaśniła spółka, majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania, a co za tym idzie sytuacja finansowa spółki jest tak zła, że nie pozwala na ogłoszenie upadłości.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którego treścią sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, a zatem aktu bądź czynności, na które wniesiono skargę, przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania może być decyzja zaskarżona. W rozpoznawanym przypadku skarżąca spółka zwróciła się jednak o wstrzymanie wykonania w całości skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.
W odniesieniu do takiego wniosku należy wziąć pod uwagę przepis art. 61 § 3 in fine, zgodnie z którym możliwość wstrzymania wykonania przez sąd dotyczy również aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak wskazuje się bowiem w doktrynie użyte w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sformułowanie "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że terminy "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym, treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. będą objęte zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61, teza 18). Ze względu na uznaną przez komentatorów dopuszczalność zgłoszenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, wniosek skarżącej spółki należało uznać za dopuszczalny i podlegający merytorycznemu rozpoznaniu.
Należy na wstępie zauważyć również, że problem prawny podobny jak w rozpoznawanej sprawie został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 marca 2025 r., sygn. akt I GSK 244/25. Stanowisko wyrażone w tym postanowieniu Sąd w niniejszym składzie w całości podziela i przyjmuje za własne.
Stosownie do treści art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej reguły i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, których istnienie musi wykazać wnioskodawca.
Warunkiem wydania zatem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie, przez stronę o to wnioskującą, okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej – w skutek wykonania aktu lub czynności, znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. To na stronie wnioskującej ciąży bowiem obowiązek wykazania, że w razie wykonania aktu lub czynności mogłoby to ją narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Nałożony na spółkę w ramach kwestionowanej decyzji obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia, co do zasady są odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza, gdy wysokość tejże należności pieniężnej jest znaczna. Na gruncie tej sprawy nie może również ujść uwadze, że względem spółki toczy się równolegle 60 innych (analogicznych) spraw w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego oraz określenia kwoty od podatku od towarów i usług. Zaskarżona decyzja (obecnie nieprawomocnie uchylona przez WSA) nakłada na skarżącą odpowiedzialność solidarną za dług celny oraz należności z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł.
Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku wziął pod uwagę przede wszystkim wysokość zobowiązania podatkowego, którego decyzja ta dotyczy, w kontekście przedstawionej sytuacji majątkowej spółki (która jest zła), jak i okoliczność toczących się względem skarżącej innych analogicznych postępowań.
Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli jej rozmiary wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu/czynności są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu/czynności tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu/czynności, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zatem zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2010 r., II FSK 182/10, niepubl.).
Sąd rozpoznając wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze, czy wskazany we wniosku akt – decyzja, podlega wykonaniu – czy nadaje się do wykonania. Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, sąd musi ocenić, czy skarżący w sposób przekonywujący wykazał przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie, czy przesłanki te istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 p.p.s.a.
W oparciu o uzasadnienie wniosku, a także akta sprawy, jak również mając na uwadze wyjątkowość sytuacji, w których instytucja wstrzymania może zostać zastosowana, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek spółki jest zasadny. Charakter sprawy, sytuacja finansowa spółki oraz okoliczność prowadzenia względem niej 60 analogicznych postępowań – przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej wykonanie spowoduje skutek prawno-materialny w postaci wstrzymania działalności spółki. To z kolei oznacza dla skarżącej faktyczną niemożność prowadzenia działalności gospodarczej, a więc zwolnienie zatrudnionych pracowników i w efekcie zachwianie płynności finansowej.
Wyjaśnienia przy tym wymaga, że zastosowanie ochrony tymczasowej nie wymaga przedstawienia dowodu na to, że rzeczywiście przesłanki się ziszczą w skutek wykonania decyzji – gdyż są to zdarzenia przyszłe, i jako takie nie mają przymiotu pewności, a jedynie uprawdopodobnienia ich zaistnienia.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie uprawdopodobniono, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze, stosownie do treści art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.