II GSK 911/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że dotacja oświatowa może być przeznaczona wyłącznie na bieżące wydatki szkoły związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, a nie na koszty administracyjne organu prowadzącego.
Spółka A. z o.o. zaskarżyła decyzję o zwrocie dotacji oświatowej, twierdząc, że wydatki na administrację, czynsz czy remonty siedziby organu prowadzącego powinny być pokrywane z dotacji. Sądy obu instancji uznały jednak, że dotacja ma charakter celowy i może być przeznaczona jedynie na bezpośrednie zadania edukacyjne szkoły, a nie na koszty funkcjonowania organu prowadzącego. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że dotacja służy subwencjonowaniu szkoły, a nie podmiotu ją prowadzącego, zwłaszcza gdy działa on w celach zarobkowych.
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji oświatowej przyznanej spółce A. z o.o. na prowadzenie szkoły i studium. Organ administracji publicznej zakwestionował wydatki poniesione przez spółkę, uznając je za niezgodne z celem dotacji określonym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty. Spółka argumentowała, że koszty administracyjne, czynsz za siedzibę organu prowadzącego, remonty czy monitoring przepisów prawa oświatowego są niezbędne do prawidłowej realizacji zadań edukacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, podkreślając mieszany, podmiotowo-celowy charakter dotacji i ograniczając jej przeznaczenie do bieżących wydatków szkoły związanych bezpośrednio z kształceniem, wychowaniem i opieką. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2016 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd uznał, że wykładnia przepisów dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Podkreślono, że dotacja oświatowa, mimo że przyznawana konkretnemu podmiotowi (charakter podmiotowy), jest przeznaczona na ściśle określony cel (kształcenie, wychowanie, opieka), co nadaje jej charakter celowy. NSA stwierdził, że wydatki na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną organu prowadzącego, a także wydatki inwestycyjne czy remonty siedziby organu, nie są bezpośrednio związane z realizacją zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych szkoły. Dotacja ma służyć subwencjonowaniu szkoły, a nie podmiotu ją prowadzącego, zwłaszcza gdy jest to spółka z o.o. działająca w celach zarobkowych. Sąd wskazał, że pośredni związek z działalnością dydaktyczną nie jest wystarczającą przesłanką do finansowania z dotacji, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi liczyć się z kosztami jej prowadzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, dotacja oświatowa może być przeznaczona wyłącznie na bieżące wydatki szkoły związane z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Nie obejmuje ona kosztów funkcjonowania organu prowadzącego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dotacja ma charakter celowy i służy subwencjonowaniu szkoły, a nie podmiotu ją prowadzącego, zwłaszcza gdy działa on w celach zarobkowych. Wydatki organu prowadzącego, nawet jeśli pośrednio związane z działalnością szkoły, nie są bezpośrednimi wydatkami szkoły w rozumieniu ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.s.o. art. 90 § ust. 3d
Ustawa o systemie oświaty
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.f.p. art. 127
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 131
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 5 § ust. 7
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 5 § ust. 7 pkt 3
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 90 § ust. 3
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 90 § ust. 3d
Ustawa o finansach publicznych
u.s.o. art. 90 § ust. 2a
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 90 § ust. 3
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 5 § ust. 7 pkt 3
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 33
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 89
Ustawa o systemie oświaty
u.s.o. art. 34a
Ustawa o systemie oświaty
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dotacja oświatowa może być przeznaczona wyłącznie na bieżące wydatki szkoły związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, a nie na koszty administracyjne organu prowadzącego.
Odrzucone argumenty
Wydatki na administrację, czynsz, remonty siedziby organu prowadzącego, monitoring przepisów prawa oświatowego powinny być pokrywane z dotacji oświatowej. Dotacja oświatowa ma charakter podmiotowy i pozwala na swobodne wydatkowanie środków na wszelkie wydatki dotyczące działalności szkoły lub placówki. Związek wydatków z realizacją zadań szkoły nie musi być bezpośredni.
Godne uwagi sformułowania
Rolą dotacji nie jest zatem subsydiowanie wszelkiej działalności szkoły lub placówki czy też wsparcie podmiotu te placówki prowadzącego. Dotacja przyznawana na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. ma służyć bowiem subwencjonowaniu szkoły, realizującej cel o którym mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., nie zaś podmiotu tę szkołę prowadzącego. Kumulacja i wzajemne przenikanie się elementów komercyjnych (działanie w celu osiągnięcia zysku dla podmiotów prywatnych) i publicznych (działalność edukacyjna) powoduje, że organy kontrolujące rozliczanie dotacji oświatowych mogą, a nawet powinny sprawdzać, na ile wykorzystywane środki pochodzące z dotacji, służą w rzeczywistości zwiększaniu lub zabezpieczaniu źródła zysków wspólników, a na ile są związane z działalnością stricte oświatową.
Skład orzekający
Andrzej Kisielewicz
przewodniczący sprawozdawca
Cezary Pryca
członek
Monika Krzyżaniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu wydatków, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej dla niepublicznych placówek, zwłaszcza gdy organ prowadzący działa w celach zarobkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego uregulowania dotacji oświatowych w Polsce; może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących dotacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczania dotacji oświatowych i pokazuje, jak sądy interpretują granice wydatków dopuszczalnych z tych środków, co jest istotne dla wielu placówek edukacyjnych.
“Czy pieniądze na edukację mogą iść na remont biura? NSA wyjaśnia granice dotacji oświatowych.”
Dane finansowe
WPS: 42 787,69 PLN
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 911/15 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-11-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-04-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Kisielewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Cezary Pryca Monika Krzyżaniak Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane IV SA/Wr 621/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2014-12-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 885 art. 127, art. 131 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity Dz.U. 2015 poz 2156 art. 5 ust. 7, art. 90 ust. 3 i 3d Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 621/14 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu miasta oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 621/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w L. w Szkole [...] oraz w Studium [...], których organem prowadzącym jest A. sp. z o.o., Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67 i art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., zwanej dalej u.f.p.), art. 90 ust. 2a i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm., zwanej dalej u.s.o.) i uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia [...] października 2009 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom prowadzonym przez osoby prawne i fizyczne, a także trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 192, poz. 3361) określił, że A. sp. z o.o. zobowiązana jest do zwrotu dotacji wynoszącej łącznie 42.787,69 zł na dofinansowanie realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej związanych z prowadzeniem Szkoły [...] A. w L. w kwocie 32.160,51 zł oraz Studium [...] A. w L. w kwocie 10.627,18 zł. W uzasadnieniu organ podniósł, że dotacje udzielone w 2011 r. zostały pobrane i wykorzystane niezgodnie z celem wynikającym z art. 90 ust. 3d u.s.o. W odniesieniu do Szkoły [...] organ zakwestionował następujące wydatki: wypłata premii za wynik finansowy, nabór i działalność pozaedukacyjną (11.212,06 zł); wypłaty wynagrodzeń pracowników administracyjnych zatrudnionych na podstawie umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych, świadczących pracę w siedzibie spółki w P. (12.118,67 zł); zapłata składek ZUS od tych wynagrodzeń i premii (3.164,84 zł); zapłata czynszu za wynajem pomieszczeń siedziby organu prowadzącego (2.861,56 zł); opłaty za media w siedzibie organu prowadzącego (549,04 zł); remonty wykonane w siedzibie spółki (1.680,74 zł); zakup wody mineralnej dla słuchaczy oraz kawy, naczyń jednorazowych i wody mineralnej dla Rady Pedagogicznej Szkoły [...] (192,30 zł); monitoring przepisów prawa oświatowego (381,30 zł). Z kolei w odniesieniu do Studium [...] zakwestionowano następujące wydatki: wypłata premii za wynik finansowy, nabór i działalność pozaedukacyjną (3.557,08 zł); wypłaty wynagrodzeń pracowników administracyjnych zatrudnionych na podstawie umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych, świadczących pracę w siedzibie spółki w P. (4.267,02 zł); zapłata składek ZUS od tych wynagrodzeń i premii (1.057,46 zł); zapłata czynszu za wynajem pomieszczeń siedziby organu prowadzącego (733,24 zł); opłaty za media w siedzibie organu prowadzącego (139,43 zł); remonty wykonane w siedzibie spółki (491,65 zł); monitoring przepisów prawa oświatowego (381,30 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła, że art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. wskazuje na pewne obowiązki organu prowadzącego szkoły, jednak nie przesądza w żaden sposób, że finansowanie realizacji tych zadań spoczywa tylko i wyłącznie na tym organie. W ocenie spółki, wszystkie z zakwestionowanych wydatków mieszczą się w kategorii kosztów związanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki. Osoby zatrudnione do obsługi administracyjnej, finansowej oraz organizacyjnej dotowanych placówek oświatowych mogą wykonywać zadania na rzecz szkoły niezależnie od jej siedziby, zaś wszelkie podejmowane przez te osoby działania zmierzają do zapewnienia należytego toku kształcenia, na który składa się także zabieganie o jak najbardziej efektywnie przeprowadzone postępowanie rekrutacyjne. Zakwestionowane wydatki dotyczące wynagrodzeń osobowych, w tym premii oraz kosztów rzeczowych służyły realizacji zadań pedagogiczno – opiekuńczych, ponieważ bez wykonywania czynności pomocniczych realizacja podstawowych zadań szkoły nie byłaby możliwa. Według spółki wydatki związane z zakupem wody mineralnej dla słuchaczy oraz kawy, naczyń jednorazowych i wody mineralnej dla Rady Pedagogicznej Szkoły [...] również wiązały się z realizacją zadań z zakresu wspomagania procesu kształcenia i opieki. Z kolei koszty monitoringu przepisów oświatowych należy zakwalifikować jako wydatki konieczne dla organu prowadzącego szkołę oraz jej dyrektora. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odwołując się do treści art. 90 ust. 3d u.s.o., organ odwoławczy podkreślił, że w ramach dotacji dofinansowanie może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, realizowane wobec uczniów przez konkretną szkołę. Koszty obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej obciążają organ prowadzący szkołę i nie można ich zaliczyć do wydatków związanych z realizacją zadań szkoły. Jakkolwiek zakres czynności wykonywanych przez pracowników administracyjnych wiąże się z działalnością szkoły, tym niemniej nie jest on bezpośrednio związany z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą danej placówki oświatowej. Zdaniem organu, poniesione przez stronę wydatki na premie dla pracowników nakierowane były wyłącznie na zwiększenie wyniku finansowego spółki, związanego ze zwiększonym naborem, a co za tym idzie ze zwiększonymi wpływami z opłacanego czesnego. Nie miały one zatem związku z działalnością oświatową prowadzoną przez szkoły skarżącej. Z dofinansowania należało również wyłączyć wydatki poniesione na remonty pomieszczeń w siedzibie spółki, bowiem nakłady inwestycyjne nie mieszczą się w kategorii wydatków bieżących szkoły. Z kolei w odniesieniu do wydatków związanych z zakupem wody mineralnej dla słuchaczy oraz kawy, naczyń jednorazowych i wody mineralnej dla rady pedagogicznej organ stwierdził, że nie służyły one celom związanym z procesem kształcenia uczniów. A. sp. z o.o. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, uznając za błędne stanowisko organu, że tylko te czynności, które wiążą się bezpośrednio z kształceniem, wychowaniem i opieką mogą być pokrywane z dotacji, podczas gdy w ustawie mowa jest o wszelkich koniecznych wydatkach prowadzących do realizacji celu kształceniowego. Skoro wynagrodzenie nauczyciela jest wydatkiem, który może być pokryty z dotacji, gdyż jest podjęty w celu realizacji zadań w zakresie kształcenia, również i wydatki związane z zatrudnieniem tego nauczyciela, koniecznością obsługi danego stosunku pracy oraz organizacją i administrowaniem miejscem pracy będą wydatkami koniecznymi do wykonywania zadań określonych w ustawie o systemie oświaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że tzw. dotacja oświatowa ma mieszany charakter: podmiotowo – celowy, gdyż udzielana jest jednostkom spoza sektora finansów publicznych na każdego ucznia, ale jednocześnie przeznaczona jest na ściśle określony cel polegający na realizacji konkretnych zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Rolą dotacji nie jest zatem subsydiowanie wszelkiej działalności szkoły lub placówki czy też wsparcie podmiotu te placówki prowadzącego. Powołując się na przepisy ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansach publicznych, Sąd I instancji stwierdził, że dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Od wydatków bieżących związanych z zadaniami oświatowymi danej szkoły lub placówki, należy wyraźnie odróżnić wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego tę szkołę lub placówkę oświatową. Ustawodawca rozdzielił zadania wykonywane przez szkołę lub placówkę na dwie kategorie. Pierwsza z nich dotyczy wyłącznie realizacji przez jednostkę oświatową funkcji dydaktycznych, wychowawczych oraz opiekuńczych. Druga wiąże się z pozostałą działalnością związaną co prawda z procesem kształcenia, ale tego procesu nie realizującą. W ocenie Sądu I instancji, podmiot prowadzący szkołę niepubliczną nie mógł przeznaczyć przyznanych środków finansowych na pokrycie każdego rodzaju wydatków bieżących związanych z prowadzoną przez siebie placówką oświatową. Ustawodawca bowiem skonkretyzował, że jedyną kategorią wydatków bieżących, które będą mogły zostać sfinansowane ze środków dotacyjnych, będą wydatki poniesione na realizację zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Pozostałe koszty prowadzenia działalności oświatowej, do których zaliczyć należy m.in. koszty obsługi administracyjno-finansowej, wydatki inwestycyjne, wynagrodzenia pracowników administracyjnych i pochodne od tych wynagrodzeń, nie realizują funkcji oświatowej, a zatem nie mogą zostać pokryte ze środków pochodzących z udzielonej dotacji. A. sp. z o.o. złożyła od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 621/14 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2014 r., tzn. uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2014 r., a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji naruszenia przepisów art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jakimi obarczone były zarówno decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2014 r., jak i wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2014 r., czego skutkiem było podtrzymanie ww. decyzji i oddalenie skargi. Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 90 ust. 2 u.s.o. w zw. z art. 131 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dotacja, o której mowa w powołanym przepisie, ma charakter dotacji podmiotowo-celowej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu każe uznać, że pomimo ograniczenia wynikającego treści art. 90 ust. 3d u.s.o. dotacja ta jest dotacją podmiotową, - art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że przepis ten pozwala na finansowanie z dotacji wyłącznie wydatków przeznaczonych w sposób bezpośredni na realizację zadań szkoły w zakresie wychowania, kształcenia i opieki, w tym profilaktyki społecznej, podczas gdy żaden przepis ustawy nie nakazuje, by związek ten miał charakter bezpośredni, ani nie daje podstaw do sformułowania definicji legalnej takiego związku i ustalenia kryteriów do oceny jego wystąpienia, - art. 5 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zadania organu prowadzącego są zadaniami odrębnymi od zadań szkoły oraz przyjęcie, że wydatki ponoszone przez organ prowadzący na realizację zadań wskazanych w art. 5 ust. 7 są zadaniami niepodlegającymi finansowaniu z dotacji w ramach wskazanych w art. 90 ust. 3d ustawy wydatków ponoszonych na realizację zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, podczas gdy żaden przepis ustawy nie daje podstawy do takiego wyłączenia, - art. 33 w zw. z art. 89 oraz art. 34a u.s.o. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że z przepisów tych można wywieść dokonanie przez ustawodawcę rozróżnienia na kilka płaszczyzn działalności szkoły, decydując jednocześnie o możliwości dofinansowania z dotacji tylko jednej z nich, - art. 34a u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten ma zastosowanie także do szkół i placówek niepublicznych, podczas gdy znajduje się on w rozdziale 3 ustawy, zatytułowanym "Zarządzanie szkołami i placówkami publicznymi", zawierającym w zdecydowanej większości przepisy odnoszące się do szkół publicznych, - art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z zasadami: zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz prawidłowej legislacji, wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP - poprzez ich niezastosowanie i dokonanie rażąco arbitralnej wykładni art. 90 ust. 3d u.s.o. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że pogląd o mieszanym charakterze dotacji nie znajduje oparcia w żadnym z przepisów ustawy o systemie oświaty, ani też ustawy o finansach publicznych. Dotacja podmiotowa nie służy finansowaniu konkretnego "celu" (przedsięwzięcia społecznie użytecznego), jak to ma miejsce w przypadku dotacji celowej, ani produktu (usługi), jak to ma miejsce w ramach dotacji przedmiotowych. Podmiot otrzymujący dotację, o której mowa w art. 90 ust. 2 u.s.o. zachowuje tym samym zasadniczą swobodę wydatkowania przyznanych środków na pokrycie wszelkich wydatków dotyczących działalności szkoły lub placówki. Nie ulega zatem wątpliwości, że dotacja oświatowa przyznawana dla "niepublicznych szkół (...) o uprawnieniach szkół publicznych" jest dotacją przyznawaną konkretnym podmiotom. Skarżąca podniosła, że zarówno organy, jak i Sąd I instancji w interpretacji art. 90 ust. 3d u.s.o. całkowicie pomijają fakt, iż dotacja dotyczy "realizacji zadań szkoły", a nie samego "kształcenia", "wychowania" czy "opieki". Tym samym dofinansowaniu podlegać powinny nie tylko koszty np. kształcenia jako takiego, ale także te, które związane są z kompleksową realizacją zadania szkoły w tym zakresie - w tym koszty organizacji całego procesu kształcenia - jego rozpoczęcia, przebiegu i zakończenia, zapewnienia i zatrudnienia odpowiedniej kadry prowadzącej zarówno ten proces bezpośrednio (nauczycieli, pedagogów), jak też osób odpowiadających za jego obsługę i organizację: kadrową, finansową, księgową, administracyjną - czyli faktycznego zapewnienia odpowiednich warunków dla jego realizacji w każdej płaszczyźnie. Zadania oświatowe wymagają różnorodzajowych wydatków, z których jedne dotyczą realizowanego zadania publicznego wprost, inne w sposób pośredni, jeszcze inne zaś nie dotyczą go w ogóle. Selekcji wydatków pod kątem ich dofinansowania nie można jednak dokonywać w sposób mechaniczny. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organ jako przyczynę uzasadniającą wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranej dotacji, że doszło do wydatkowania dotacji na zadania inne niż określone w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty, tj. niezwiązane z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną. Skarżąca kasacyjnie spółka kwestionuje sposób wykładni przepisów prawa materialnego dokonany przez organ i zaakceptowany następnie przez Sąd I instancji w tym zakresie. Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowana przez organy i Sąd I instancji wykładnia jest prawidłowa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w ustawie o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. określono trzy typy dotacji: 1) celowe (art. 127 u.f.p.), 2) przedmiotowe (art. 130 u.f.p.) oraz podmiotowe (art. 131 u.f.p.). Przyjmuje się, że rozróżnienie typów dotacji w przepisach ustawy o finansach publicznych poczynione w odniesieniu do wydatków budżetu państwa ma zastosowanie także do dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego (por. wyrok TK z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. K 19/07). Zgodnie z treścią art. 131 u.f.p., przez dotację podmiotową należy rozumieć środki przeznaczone wyłącznie na dofinansowanie działalności bieżącej konkretnego podmiotu, w zakresie określonym w odrębnej ustawie lub umowie międzynarodowej. W myśl zaś art. 127 u.f.p. dotacje celowe są przeznaczone na realizację określonych zadań. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że dotacja, o której mowa w art. 90 ust. w ust. 1a-3b u.s.o., ma charakter dotacji podmiotowo-celowej, gdyż "udziela się jej jednostkom spoza sektora finansów publicznych na cel ogólnego dofinansowania ich bieżącej działalności statutowej" (zob. M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, System Informacji Prawej Lex 2015 - komentarz do art. 80 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1593/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dotacja przysługuje na każdego ucznia i z tej perspektywy ma charakter podmiotowy, jednak przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły o ściśle określonym zakresie, tj. kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna i pod tym względem dotacja ta ma charakter celowy. Jak wynika z treści art. 90 ust. 3d u.s.o., wydatkowanie dotacji jest ograniczone poprzez wskazanie celów, którym ma ona służyć, a przy tym mogą być one wykorzystywane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Rola dotacji oświatowej nie polega zatem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Nie sposób przyjąć, że dotacja może być wydatkowana na każdy cel. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Z kolei wydatki, które jedynie pośrednio przyczyniają się do realizacji celu, o którym mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. nie podlegają finansowaniu z dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.s.o. Prawidłowo zatem organy uznały w rozpoznawanej sprawie, że wydatki organu prowadzącego szkołę dotyczące realizacji obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 7 u.s.o., wydatki na: wypłatę premii za wynik finansowy, nabór i działalność pozaedukacyjną; wypłaty wynagrodzeń pracowników administracyjnych zatrudnionych na podstawie umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych, świadczących pracę w siedzibie spółki w P.; zapłatę składek ZUS od tych wynagrodzeń i premii; zapłatę czynszu za wynajem pomieszczeń siedziby organu prowadzącego; opłaty za media w siedzibie organu prowadzącego; remonty wykonane w siedzibie spółki; zakup wody mineralnej dla słuchaczy oraz kawy, naczyń jednorazowych i wody mineralnej dla rady pedagogicznej; monitoring przepisów prawa oświatowego, nie mogą być uznane za bieżące wydatki szkoły określone w art. 90 ust. 3d u.s.o. Wprawdzie niektóre z wymienionych wydatków pośrednio nawiązują do działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkoły, jednak ich istotą jest bezpośrednia realizacja zadań organu prowadzącego szkołę. Wiążą się też z ustawowymi obowiązkami organu prowadzącego szkołę lub placówkę obejmującymi w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie, zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły lub placówki oraz wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania oraz wykonywania innych zadań statutowych. Jednak należy podkreślić, że ów pośredni związek z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą szkoły nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że tego rodzaju wydatki mogą zostać zaliczone do zadań szkoły w zakresie określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. Dotacja przyznawana na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. ma służyć bowiem subwencjonowaniu szkoły, realizującej cel o którym mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., nie zaś podmiotu tę szkołę prowadzącego. Podmiot prowadzący szkołę, podejmujący działalność z własnej inicjatywy, będący jak w niniejszej sprawie podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a więc nastawionym na osiągnięcie ekonomicznego zysku, musi się liczyć z kosztami prowadzonej działalności gospodarczej, jak każdy inny przedsiębiorca, i jedynie na zasadzie przywileju korzysta z pomocy finansowej podmiotu publicznego. Skarżąca spółka działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a więc podmiotu, który prowadzi działalność gospodarczą przede wszystkim w interesie wspólników (udziałowców). Przedmiot działalności gospodarczej takiej spółki, tj. działalność edukacyjna i oświatowa ze względu na doniosłość społeczną korzysta z wspomagania funduszami publicznymi w trybie art. 90 ust. 3d u.s.o., co powoduje, że korzysta ona z ułatwień (ze względu na częściowe zapewnienie źródeł finansowania) w porównaniu do innych przedsiębiorców działających w innych dziedzinach gospodarki. Kumulacja i wzajemne przenikanie się elementów komercyjnych (działanie w celu osiągnięcia zysku dla podmiotów prywatnych) i publicznych (działalność edukacyjna) powoduje, że organy kontrolujące rozliczanie dotacji oświatowych mogą, a nawet powinny sprawdzać, na ile wykorzystywane środki pochodzące z dotacji, służą w rzeczywistości zwiększaniu lub zabezpieczaniu źródła zysków wspólników, a na ile są związane z działalnością stricte oświatową (vide wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1955/12, publ. Lex nr 1342552). W konsekwencji, należało przyjąć, że wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty są niezasadne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI