I GSK 602/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-19
NSAinneWysokansa
środki unijnepolityka spójnościREACT-EUtrudna sytuacja finansowaprzedsiębiorstwo powiązanekwalifikowalność wnioskodawcypomoc publicznarozporządzenie 651/2014grupa kapitałowa

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki A S.A. od wyroku WSA w Lublinie, potwierdzając, że ocena przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej powinna uwzględniać wszystkie podmioty powiązane w ramach jednej grupy gospodarczej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A S.A. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję o negatywnej ocenie projektu w zakresie dofinansowania unijnego. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja kryterium "kwalifikowalność wnioskodawcy", a konkretnie ocena, czy wnioskodawca jest przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji finansowej. Spółka argumentowała, że ocena powinna dotyczyć tylko jej samej, podczas gdy organ i sąd niższej instancji uznali, że należy uwzględnić kondycję wszystkich powiązanych z nią podmiotów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "A" S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości o negatywnej ocenie projektu w ramach programu REACT-EU. Spór koncentrował się na interpretacji kryterium "kwalifikowalność wnioskodawcy", a zwłaszcza na tym, czy ocena przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej, zgodnie z art. 2 ust. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, powinna obejmować jedynie samego wnioskodawcę, czy też całą grupę powiązanych z nim podmiotów. Spółka argumentowała, że definicja legalna "wnioskodawcy" zawarta w ustawie wdrożeniowej ogranicza ocenę do niej samej. Sąd I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że dla prawidłowej oceny sytuacji ekonomicznej należy traktować grupę powiązanych podmiotów jako jeden organizm gospodarczy, co jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem TSUE. NSA podkreślił, że pomoc publiczna trafiająca do jednego podmiotu z grupy jest de facto pomocą dla całej grupy, a sytuacja powinna być oceniana w perspektywie całego przedsiębiorstwa. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ prawidłowo ocenił sytuację finansową grupy powiązanych spółek, która wykazała straty przekraczające połowę kapitału podstawowego, co skutkowało negatywną oceną kwalifikowalności wnioskodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ocena przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej powinna uwzględniać kondycję wszystkich powiązanych z nim przedsiębiorstw, traktując je jako jeden organizm gospodarczy.

Uzasadnienie

NSA powołując się na orzecznictwo TSUE wskazał, że podmioty powiązane należy traktować jako jednolity organizm gospodarczy, a pomoc publiczna dla jednego z nich jest pomocą dla całej grupy. Sytuacja ekonomiczna powinna być oceniana w perspektywie całego przedsiębiorstwa, a nie wybiórczo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 § pkt 18

Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Definicja przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej, która powinna być oceniana łącznie z podmiotami powiązanymi.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 125 § ust. 3 lit. d)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

ustawa wdrożeniowa art. 2 § pkt 28

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

Definicja legalna "wnioskodawcy".

ustawa wdrożeniowa art. 57

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

ustawa wdrożeniowa art. 55 § pkt 2

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Rozporządzenie 651/2014 art. 3 § ust. 3 załącznika I

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Rozporządzenie 651/2014 art. 2 § załącznik I

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ocena przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej powinna uwzględniać wszystkie podmioty powiązane w ramach jednej grupy gospodarczej. Organ był uprawniony do żądania i oceny dokumentów finansowych podmiotów powiązanych z wnioskodawcą.

Odrzucone argumenty

Definicja legalna "wnioskodawcy" ogranicza ocenę sytuacji finansowej wyłącznie do samego wnioskodawcy. Organ nie był uprawniony do żądania dokumentów finansowych dotyczących podmiotów powiązanych.

Godne uwagi sformułowania

podmioty o złożonej strukturze, na które składa się wiele powiązanych ze sobą jednostek o odrębnej osobowości prawnej, należy traktować jako jednolity organizm gospodarczy, będący jednym przedsiębiorstwem. Pomoc publiczna trafiająca do jednego z podmiotów takiego jednolitego organizmu gospodarczego jest de facto pomocą udzielaną temu podmiotowi jako całości. Sytuacja więc bezpośredniego, formalnego beneficjenta pomocy, który jest częścią większego organizmu gospodarczego, powinna być oceniana w perspektywie całego przedsiębiorstwa, a nie w sposób wybiórczy i ograniczony tylko do jednego elementu tego organizmu gospodarczego. podmioty gospodarcze ze względu na istniejące pomiędzy nimi związki o charakterze faktycznym i prawnym, mogą być pod pewnymi warunkami traktowane jako jedna jednostka ekonomiczna (ang. single economic unit). pojęcie "przedsiębiorstwa" nie ogranicza się do odrębnego podmiotu prawa, lecz może objąć grupę takich podmiotów.

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Michał Kowalski

sprawozdawca

Henryk Wach

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji finansowej\" w kontekście oceny kwalifikowalności do środków unijnych, zwłaszcza w przypadku grup kapitałowych i powiązanych podmiotów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów UE w kontekście polskiego prawa administracyjnego i procedur konkursowych. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych regulaminów konkursów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów UE dotyczących pomocy publicznej i kwalifikowalności do funduszy unijnych, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorstw. Pokazuje, jak struktura grupy kapitałowej wpływa na możliwość uzyskania wsparcia.

Grupa kapitałowa kontra fundusze unijne: Czy problemy jednej spółki dyskwalifikują całą grupę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 602/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Henryk Wach
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 116/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-04-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 125 ust. 3 lit. d)
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1  art. 2 pkt 18
Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Tezy
1. Definicja legalna „wnioskodawcy” przewidziana na gruncie art. 2 pkt 28 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.), zgodnie z którą jest nim podmiot, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu, nie stoi na przeszkodzie dokonaniu oceny przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 187, str. 1 ze zm.) z uwzględnieniem kondycji wszystkich powiązanych z nim przedsiębiorstw, a nie samego wnioskodawcy za czym przemawia funkcjonalne odczytywanie tych unormowań.
2. Art. 2 pkt 18 rozporządzenia Nr 651/2014 stanowi o przedsiębiorstwie, którego status kształtują pułapy finansowe wskazane w art. 2 załącznika I do rozporządzenia Nr 651/2014, a zatem dla określenia statusu wnioskodawcy i jego sytuacji ekonomicznej należy wziąć pod uwagę relacje, występujące pomiędzy wnioskodawcą, a podmiotami powiązanymi, o których mowa w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia Henryk Wach Protokolant Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A" S.A. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 116/23 w sprawie ze skargi "A" S.A. w O. na decyzję Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia 31 stycznia 2023 r. nr OO.DW.40180/2/2023 w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "A" S.A. w O. na rzecz Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 116/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A Spółki Akcyjnej z siedzibą
w O. na rozstrzygnięcie Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie dofinansowania projektu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 31 stycznia 2023 r., Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości (dalej także jako "LAWP", "organ") działając na podstawie art. 57 w związku z art. 55 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej powoływanej także jako ustawa wdrożeniowa) poinformowała A Spółkę Akcyjną w O. o nieuwzględnieniu protestu od negatywnej oceny projektu pt. "[...]", zgłoszonego w odpowiedzi na konkurs w ramach Osi Priorytetowej 15 Odporne Lubelskie - zasoby REACT-EU dla Lubelskiego, Działania 15.1 Wsparcie przedsiębiorstw w zakresie energetyki, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny, czy LAWP prawidłowo uznała, że projekt nie spełniał kryterium pierwszego stopnia "Kwalifikowalność wnioskodawcy" opisanego w Załączniku nr 4 do Regulaminu konkursu, w zakresie pytania cząstkowego "Czy wnioskodawca nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 ust. 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu". Jak wskazano dalej w Załączniku Nr 4 do Regulaminu konkursu - kryterium to weryfikowane jest na podstawie wniosku o dofinansowanie, załączników oraz na podstawie ogólnodostępnych rejestrów oraz informacji. Kryterium uznaje się za spełnione, jeżeli odpowiedź na wszystkie cząstkowe pytania będzie pozytywna.
Sąd I instancji zauważył, że sformułowanie w analizowanej procedurze konkursowej pytania cząstkowego w zakresie kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy" w sposób "czy wnioskodawca nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji Nr 651/2014 (...)" nie może oznaczać przyjęcia stanowiska reprezentowanego przez skarżącą, że organ nie był uprawniony, do żądania dokumentów finansowych dotyczących podmiotów powiązanych z wnioskodawcą
i ich oceny przy kontroli spełnienia tego kryterium pierwszego stopnia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że mając na uwadze relacje powiązań i istotę udzielenia pomocy, która powinna być udzielona tym, którzy tego wsparcia potrzebują, podmioty funkcjonujące w ramach grupy formalnie odrębnych jednostek gospodarczych, w których wstępują jednak stosowne korelację czy to na tle osobowym, logistycznym, transportowym, wspólnych klientów, czy pokrewnego rynku, należy traktować jako jedną całość, to również potencjał całości tej grupy musi być brany pod uwagę zarówno na etapie prawidłowości określenia przez wnioskodawcę jego statusu jak i na etapie oceny kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy". Chodzi bowiem o to, aby nie doszło do stworzenia sztucznych warunków uzyskania pomocy i o ustalenia rzeczywistej pozycji ekonomicznej danego wnioskodawcy i jego potencjału.
Sąd I instancji podkreślił, że skoro skarżąca nie wykonała wezwania
w zakresie wskazania jako podmiotu powiązanego spółki B i nie przedłożyła informacji finansowych dotyczących tego podmiotu to nie było możliwe ani zweryfikowanie statusu skarżącej ani pozytywne ocenienie spełnienia kryterium pierwszego stopnia "Kwalifikowalność wnioskodawcy" w zakresie spornego pytania cząstkowego.
Podsumowując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wykazane przez organ podmioty powiązane z wnioskodawcą tworzą jedno przedsiębiorstwo kontrolowane przez jedną rodzinę, której członkowie w różnych konfiguracjach osobowych mają wpływ na funkcjonowanie poszczególnych przedsiębiorstw wchodzących w skład tego podmiotu, a przez to decydują
o całokształcie działalności tej grupy. Podkreślił, że organ był uprawniony do badania sytuacji finansowej tej grupy w ramach kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy" co nie oznacza, że odstąpił od legalnej definicji wnioskodawcy i dokonał oceny odstępując od zasad konkursu. Wyniki dokonanej przez organ analizy, które nie zostały skutecznie podważone, wykazały że cała grupa podmiotów znajduje się
w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014. Organ przedstawił tabelaryczne zestawienie danych podmiotów stanowiących grupę i wykazał, że skumulowana strata (-) 201 768 129,16 zł po jej skorygowaniu o wszelkie kapitały-uznawane za część kapitału własnego 27 677 083,83 zł [14 346 969,35 + 13 330114,48] (kapitał zapasowy + kapitał z aktualizacji wyceny + pozostałe zapasowe kapitały) daje wynik ujemny (-) 174 091 045 33 zł. Również więcej niż połowa subskrybowanego kapitału podstawowego spółki (% z 12 941 000,00 zł = 6 470 5 00,00 zł) została utracona wskutek poniesionych skumulowanych strat w wysokości 174 091 045 33 (wartość bezwzględna sumy kapitałów własnych, niepodzielnego wyniku finansowego z lat ubiegłych i wyniku netto jest większa od połowy kapitału podstawowego (zakładowego), co stanowi wypełnienie okoliczności opisanej w art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia 651/2014.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 2 pkt. 18, w tym przepisu objętego literą ,,a)" rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 w zw. z pkt. 14 preambuły oraz art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 oraz 6 ust. 1 i 2 załącznika I rozporządzenia 651/2014, jak również art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/20131 oraz art. 125 ust. 3 lit. d) rozporządzenia 1303/20132 - poprzez błędną wykładnię tych przepisów, na podstawie której Sąd I instancji błędnie i bez podstawy prawnej przyjął, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt. 18 Rozporządzenia 651/2014 ma być prowadzona ocena nie konkretnego wnioskodawcy - przedsiębiorstwa ubiegającego się o pomoc publiczną oraz uzyskanie statusu beneficjenta ale grupy przedsiębiorstw powiązanych. Wykładnia przyjęta przez Sąd I instancji pozostaje w sprzeczności z rzeczywistym brzmieniem art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014 oraz wykładnią tego przepisu przedstawioną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako "TSUE") w wyroku z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie C-347/20 SIA Zinatnes parks przeciwko Finanśu ministrija.
2) art. 2 pkt. 28 oraz art. 41 ust. 2 pkt. 6a oraz pkt 7 ustawy wdrożeniowej w związku z opisem kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy" oraz treścią objętego nim pytania cząstkowego "Czy wnioskodawca nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu?", zawartym w załączniku nr 4 do regulaminu konkursu poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że pojęcie "wnioskodawca" na potrzeby oceny spornego kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy" ma inną treść, niż ustanowiona w definicji legalnej, zawartej w art. 2 pkt 28 ustawy wdrożeniowej.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie
i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie
w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istotę zagadnienia wymagającego rozstrzygnięcia na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowi kwestia, czy w przypadku podmiotów powiązanych dla oceny trudnej sytuacji, powinno się uwzględniać jedynie sytuację wnioskodawcy,
z pominięciem podmiotów powiązanych, czy też całą grupę podmiotów?
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji w ramach zaskarżonego wyroku. Sąd
w niniejszym składzie podziela przy tym poglądy zawarte m.in. w wyroku NSA
z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 427/19, w wyroku NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 772/20, w wyroku NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 846/14, a także w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3185/16 i z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 106/20, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. sprawa C-382/99) silnie akcentuje się, że podmioty o złożonej strukturze, na które składa się wiele powiązanych ze sobą jednostek o odrębnej osobowości prawnej, należy traktować jako jednolity organizm gospodarczy, będący jednym przedsiębiorstwem. Pomoc publiczna trafiająca do jednego z podmiotów takiego jednolitego organizmu gospodarczego jest de facto pomocą udzielaną temu podmiotowi jako całości. Oznacza to, że nie tylko formalny, bezpośredni beneficjent pomocy musi spełnić szereg kryteriów i podlegać ograniczeniom, ale dotyczy to całego organizmu gospodarczego. Sytuacja więc bezpośredniego, formalnego beneficjenta pomocy, który jest częścią większego organizmu gospodarczego, powinna być oceniana
w perspektywie całego przedsiębiorstwa, a nie w sposób wybiórczy i ograniczony tylko do jednego elementu tego organizmu gospodarczego. Jednocześnie
z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że podmioty gospodarcze ze względu na istniejące pomiędzy nimi związki o charakterze faktycznym i prawnym, mogą być pod pewnymi warunkami traktowane jako jedna jednostka ekonomiczna (ang. single economic unit). Co wymaga podkreślenia, odpowiada to funkcjonalnej definicji przedsiębiorstwa. W wyroku z 14 października 2004 r. w sprawie T-137/02 wskazano, że w przypadkach, gdy niezależne pod względem prawnym osoby fizyczne lub prawne stanowią jedną jednostkę gospodarczą, z punktu widzenia stosowania wspólnotowych reguł konkurencji należy je traktować jako jedno przedsiębiorstwo (podobnie wyrok Trybunału z dnia 12 lipca 1984 r. w sprawie C-170/83 Hydrotherm, oraz wyrok z dnia 29 czerwca 2000 r.
w sprawie T-234/95 DSG przeciwko Komisji). W doktrynie podaje się przykłady, które wskazują na możliwość ustanawiania przez duże przedsiębiorstwa
w pełni kontrolowanych przez te duże przedsiębiorstwa spółek celowych (które samodzielnie mogłyby być traktowane np. jako mikroprzedsiębiorstwa), co pozwalałoby tym spółkom córkom obejście bardziej restrykcyjnych regulacji. Aby temu zapobiec orzecznictwo sądów unijnych, a za nimi praktyka decyzyjna Komisji Europejskiej potwierdzają, że pojęcie "przedsiębiorstwa" nie ogranicza się do odrębnego podmiotu prawa, lecz może objąć grupę takich podmiotów (wyrok TS z 14 listopada 1984 r. w sprawie C-323/82; decyzja Komisji Europejskiej z 7 czerwca 2006 r. w sprawie pomocy państwa nr C 8/2005).
Dodatkowo, co warte podkreślenia na gruncie rozpatrywanej sprawy, w świetle orzecznictwa TSUE przepis dotyczący definicji przedsiębiorstw mikro, małych
i średnich należy interpretować w ten sposób, że przedsiębiorstwa można uważać za powiązane, jeżeli z analizy nawiązanych między nimi stosunków prawnych
i gospodarczych wynika, że za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy, nawet jeśli formalnie nie pozostają w jednej ze ściśle określonych prawem relacji. Za działające łącznie uważa się osoby fizyczne, które porozumiewają się w celu wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co wyklucza, aby te przedsiębiorstwa mogły być uważane za niezależne gospodarczo od siebie. Realizacja tego warunku zależy od okoliczności sprawy i nie musi być koniecznie podporządkowana istnieniu więzów umownych między tymi osobami ani stwierdzeniu ich zamiaru obejścia definicji przedsiębiorstw mikro, małych lub średnich [...] (zob. wyrok TS z 27 lutego 2014 r., sygn. akt C-110/13, HATEFO GMBH v. FINANZAMT HALDENSLEBEN, ZOTSiS 2014, nr 2, poz. I-114.)
Należy zwrócić uwagę, że art. 2 pkt 18 rozporządzenia Nr 651/2014 stanowi
o przedsiębiorstwie, którego status kształtują pułapy finansowe wskazane w art. 2 załącznika I do rozporządzenia Nr 651/2014. Stąd wynika zaś, że dla określenia statusu wnioskodawcy i jego sytuacji ekonomicznej należy wziąć pod uwagę relacje, występujące pomiędzy wnioskodawcą, a innymi podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. To z kolei oznacza,
że konsekwentnie sytuacja całej grupy (podmiotu składającego wniosek i podmiotów z nim powiązanych) powinna podlegać ocenie w zakresie spełnienia skarżonego kryterium. Innymi słowy, z treści art. 2 pkt 18 lit, a) rozporządzenia nr 651/2014 nie można wywodzić, że przedmiotem oceny trudnej sytuacji jest w każdym przypadku wyłącznie ocena pojedynczego przedsiębiorstwa. Przeciwnie, jeżeli w sprawie ustalono, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem powiązanym z innymi podmiotami (pobierającymi lub nie pobierającymi dofinansowanie) istnieje obowiązek oceny sytuacji ekonomicznej na podstawie danych wszystkich powiązanych przedsiębiorstw, a nie samego wnioskodawcy. W tym celu - w każdym przypadku - trzeba ustalić, czy między wnioskodawcą oraz innymi podmiotami wchodzącymi
w skład grupy (jednego organizmu gospodarczego) nie zachodzą powiązania.
W rozpatrywanej sprawie prawidłowo ustalono, że wnioskodawca jest podmiotem należącym do grupy przedsiębiorstw, w skład której wchodzą dodatkowo: C Sp. J., D Sp. J., E Sp. z o.o., F Sp. z o.o., G Sp. z o.o., H Sp. z o.o., I Sp. z o.o., J Sp. z o.o. Sp. k., K Sp. z o.o. oraz B Sp. z o.o. Wskazane podmioty tworzą na rynku jedno przedsiębiorstwo kontrolowane przez jedną rodzinę. Członkowie tej rodziny w różnych konfiguracjach osobowych mają wpływ na funkcjonowanie poszczególnych przedsiębiorstw wchodzących w skład tego podmiotu, a przez to decydują o całokształcie działalności grupy. Okoliczność ta została skrupulatnie i zasadnie ustalona w ramach zaskarżonego wyroku.
W tym świetle należy również wskazać, że sformułowanie w procedurze konkursowej pytania cząstkowego "czy wnioskodawca nie jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji Nr 651/2014" nie może oznaczać przyjęcia stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej, że brakowało podstawy do żądania dokumentów finansowych dotyczących podmiotów powiązanych z wnioskodawcą i ich weryfikacji przy ocenie spełnienia tego kryterium. W regulaminie konkursu określono przy tym, że to wnioskodawca może zostać wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów finansowych potwierdzających sytuację finansowa przedsiębiorstwa. Tym samym, organ nie został ograniczony do możliwości żądania dokumentów finansowych dotyczących wyłącznie samego wnioskodawcy, w ścisłym rozumieniu art. 2 pkt 28 ustawy wdrożeniowej.
Dodatkowo należy wskazać, że przytoczone obszernie w skardze kasacyjnej fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 27 stycznia 2022 r., w sprawie C - 347/20) nie odnosiły się do oceny i badania trudnej sytuacji przedsiębiorstwa, które jest powiązane z innymi podmiotami. W wyroku tym wyjaśniono bowiem pojęcie "subskrybowanego kapitału zakładowego" w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Nr 651/2014.
Reasumując, na gruncie rozpatrywanej sprawy zasadnie przyjęto, że negatywna ocena projektu o dofinansowanie ze względu na brak spełnienia kryterium pierwszego stopnia "Kwalifikowalność wnioskodawcy", została dokonana w sposób, który nie narusza prawa. Tym samym chybione są zarzuty naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 2 pkt. 18 rozporządzenia nr 651/2014 w związku z pkt 14 preambuły oraz art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 oraz 6 ust. 1 i 2 Załącznika I rozporządzenia 651/2014, jak również art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1301/20131 oraz art. 125 ust. 3 lit. d) rozporządzenia 1303/20132, a także art. 2 pkt. 28 oraz art. 41 ust. 2 pkt. 6a oraz pkt 7 ustawy wdrożeniowej.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI