I GSK 580/24

I GSK 580/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 25/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-25
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 4
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 25/23 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu premie młodych rolników 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. P. 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 25/23 oddalił skargę G. P. (dalej "skarżący", "strona") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników"
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Dyrektor Zachodniopomorskiego OR ARiMR w dniu 25 stycznia 2022 r., na podstawie § 16 ust. 2 pkt 5 lit. a tiret drugie, § 24 ust. 2 i § 24 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz., 982, ze zm.), dalej "rozporządzenie wykonawcze" wydał skarżącemu decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 w wysokości 80 000,00 zł. Dyrektor Zachodniopomorskiego OR ARiMR uznał, że beneficjent nie dopełnił zastrzeżonych warunków w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej tj. nie spełnił obowiązku przygotowania planu nawozowego, o którym mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz stosowania tego planu, co wiąże się z nie wykonaniem warunków § 6 ust. 1 pkt 5 lit. b, § 16 ust. 2 pkt 4 lit. a oraz § 24 ust. 2 i § 24 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego. Powyższe spowodowało redukcję punktów przyznanych za plan nawozowy, które z 15,33 punktów spadły do 13,33 punktów rankingowych, a więc poniżej minimalnej wymaganej rozporządzeniem wykonawczym liczby punktów uprawniających do przyznania pomocy dla wniosków złożonych w naborze w 2015 roku.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prezes ARiMR uznał, iż beneficjent składając w dniu 24 września 2019 r. w Zachodniopomorskim OR ARiMR wniosek o płatność drugiej raty pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 dostarczył m.in. plan nawozowy na rok 2019 wraz z planowaniem i ewidencją zabiegów agrotechnicznych, wykazem działań agrotechnicznych. Jednak nie posiadał niezbędnych badań dla działek nr [...], [...], [...] (jak wynika z bazy danych ARiMR zgłaszanych przez stronę w ramach systemów wsparcia bezpośredniego od 2019 roku) oraz działek nr [...] i [...] (jak wynika z bazy danych ARiMR zgłaszanych przez stronę w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2017 roku i 2019 roku). Zdaniem Prezesa ARiMR, jeżeli strona uzyskała punkty za deklarację do przygotowania i stosowania planu nawozowego, plan ten powinien obejmować całość upraw prowadzonych na gruntach ornych oraz uwzględniać również plantacje wieloletnie, TUZ oraz sady. Podjęcie przedmiotowego obowiązania oznacza więc dla strony coroczne opracowanie i stosowanie planu nawozowego, opartego na bilansie azotu oraz chemicznej analizie gleby, określającego dawki N, P, K, Mg oraz potrzeby wapnowania dla roślin uprawianych przez stronę na wszystkich gruntach, których jest użytkownikiem (posiadaczem w rozumieniu płatności powierzchniowych). Brak zrealizowania założeń biznesplanu w kwestii wywiązania się ze wskazanej koncepcji rozwoju gospodarstwa w zakresie planowanych działań dotyczących zrównoważenia środowiskowego w zakresie nawożenia, świadczy o niespełnieniu warunku, o którym mowa w § 16 ust. 2 pkt. 4 lit a rozporządzenia wykonawczego, a co w świetle § 24 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego stanowi podstawę do zwrotu 100% kwoty pomocy, na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników".
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 25/23 ją oddalił. Sąd I instancji wskazał, że zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach spornego działania reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U z 2022r., poz. 2422 z późn. zm.), dalej "ustawa PROW" i przepisy rozporządzenia wykonawczego. W przedmiotowej sprawie organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014- 2020. Skarżący nie dopełnił zastrzeżonych warunków w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej tj. nie spełnił obowiązku przygotowania planu nawozowego, o którym mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014- 2020 oraz stosowania tego planu, co wiąże się z nie wykonaniem warunków § 6 ust. 1 pkt 5 lit. b, § 16 ust. 2 pkt 4 lit. a oraz § 24 ust. 2 i § 24 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego. Sąd I instancji zgodził się z organem, że strona, mimo iż miała obowiązek przestrzegania wymogu sporządzania w każdym kolejnym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego planu nawozowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby wchodzącej w skład gospodarstwa, które to wynika wprost z ww. rozporządzenia, powyższego wymogu nie spełniała. Strona składając w dniu 24 września 2019 r. wniosek o płatność drugiej raty pomocy dostarczyła plan nawozowy na rok 2019 nie obejmujący wszystkich działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, do czego obligują wnioskodawcę warunki przyznawania wsparcia. Jak słusznie również stwierdził organ, analizę gleby należało wykonać w terminie umożliwiającym sporządzenie planu nawozowego i jego prawidłowe realizowanie. Prawidłowa kolejność czynności pozwalająca na uznanie, że wymóg posiadania planu nawozowego został spełniony jest taka, że najpierw opracowywany jest bilans gleby gruntu objętego programem, a dopiero w oparciu o jego wynik plan nawozowy. Skarżący nie zrealizował założeń biznesplanu w kwestii wywiązania się ze wskazanej koncepcji rozwoju gospodarstwa w zakresie planowanych działań dotyczących zrównoważenia środowiskowego w zakresie nawożenia.
Następnie skarżący, na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", złożył skargę kasacyjną zaskarżając w całości wyrok WSA w Warszawie, zarzucając Sądowi I instancji w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie rozporządzenia wykonawczego, w brzmieniu obowiązującym na dzień 04.09.2015 r., (Dz. U. z 2015 r., poz. 982), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż zobowiązanie do przygotowania i stosowania planu nawozowego dotyczy wszystkich gruntów wchodzących w skład gospodarstwa beneficjenta, podczas gdy zgodnie z brzmieniem przepisów brak jest podstaw do przyjęcia takiej interpretacji,
- § 24 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na nałożeniu na beneficjanta obowiązku zwrotu 100 % kwoty pierwszej raty pomocy, tj. 80 000 zł, podczas gdy nie zaistniały do tego podstawy, gdyż beneficjent wywiązał się ze wszystkich ciążących na nim zobowiązań,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie rozporządzenia oraz § 24 ust. 6 rozporządzenia poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi w całości pomimo naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie rozporządzenia oraz § 24 ust. 6 rozporządzenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż błędna wykładnia i niewłaściwie zastosowania ww. przepisów spowodowało oddalenie skargi,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie zawarcie w wyroku wystarczającego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia odnośnie stwierdzenia ciążenia na skarżącym obowiązku sporządzenia planu nawozowego na 2019 rok w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], nabytych w trakcie 2019 roku, na podstawie ustnej umowy użyczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego,
- art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), dalej "k.p.a." w zw. z art. 4 ustawy PROW poprzez oddalenie przez Sąd I Instancji skargi w całości pomimo naruszenia przez Organ zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż doprowadziło do oddalenia skargi,
Uzasadniając zarzuty skarżący, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., art. 188 p.p.sa. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].11.2022r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].01.2022r. nr [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
3) Jednoczenie, działając na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu administracji publicznej kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W toku postępowania sądowego w piśmie z dnia 14 marca 2024 r., autor skargi kasacyjnej przedstawił swoje stanowisko w zakresie argumentów podniesionych w odpowiedzi organu na skargę kasacyjną, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafne są zarzuty związane z naruszeniem przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej).
Z powołanego przepisu wynika, że uzasadnienie wyroku powinno m.in. zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podstawa prawna rozstrzygnięcia obejmuje podanie zastosowanych przepisów oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez stronę postępowania i ewentualnie przez sąd wyższej instancji czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Znaczenie procesowe uzasadnienia wyroku uwidacznia się bowiem w tym, że:
— ma ono dać rękojmię, iż sąd dołoży należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia,
— ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne,
— ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, Zarys wykładu, Warszawa 2003, s. 282).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego, czy też ogólnikowego powoływania się na poglądy doktryny czy judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęty konkretny kierunek interpretacji i zastosowanie konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA z 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09, z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1934/11, z 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 832/13; orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Sądowa kontroli administracji publicznej obejmuje: kontrolę rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji przez organ administracji prawnych wymogów ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym również w zakresie dotyczącym kontroli wykładni prawa przeprowadzonej przez organ; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2010 nr 5–6, s.267 i nast.).
Z uwagi, na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, sąd administracyjny nie może oddalając skargę poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia kontroli ich zastosowania przez organ (por. wyroki NSA: z dnia: 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11, 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1259/18, tamże). Uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, w którym nie została właściwie wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia nie realizuje ani funkcji dokumentacyjnej, ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej. Jeżeli w uzasadnieniu wyroku wojewódzki sąd administracyjny ogranicza się w dużym stopniu do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracji lub jego prostej akceptacji, to nie są realizowane wymienione wcześniej cele sądowej kontroli administracji publicznej. W sytuacji gdy skarżący, dowodząc swoich racji, wspiera je konkretnymi argumentami, to sąd powinien uczynić je przedmiotem oceny i weryfikacji, dając temu stosowny wyraz w dostatecznie szczegółowym uzasadnieniu obejmującym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego. Zaniechanie jej przeprowadzenia stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny pierwszej instancji stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyrok NSA z 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1832/09; wyrok NSA z 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09, tamże).
Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc powyższe rozważania do stanu rozpoznawanej sprawy stwierdza, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w szczególności w zakresie odnoszącym się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, uzasadnia twierdzenie o występowaniu w nim przedstawionych powyżej wadliwości. Wyrażają się one, najogólniej rzecz ujmując, w zaniechaniu przez Sąd dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Podkreślenia wymaga uwzględniając powyższe uwagi, że uzasadnienie sprowadzające się bądź do prostej akceptacji stanowiska przyjętego przez Prezesa ARiMR w zaskarżonej decyzji, bez przedstawienia własnej argumentacji Sądu, bądź niemal dosłownego powtórzenia fragmentu kontrolowanej decyzji, nie może być traktowane jako prawidłowo przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna. Sąd I instancji w istocie, wbrew deklaracji zawartej we wstępnej części uzasadnienia, przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie kierował się treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Nie przeprowadził on prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji nawet w granicach zarzutów podniesionych w skardze.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd odniósł się lakonicznie do stawianych zarzutów i w oderwaniu od stanowiska skarżącego. W szczególności znamienna jest ocena podniesionego w skardze zarzutu naruszenia § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie rozporządzenia wykonawczego, poprzez jego błędną interpretację, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż zobowiązanie do przygotowania i stosowalna planu nawozowego dotyczy wszystkich wykorzystywanych rolniczo użytków rolnych, podczas gdy zgodnie z brzmieniem przepisów brak jest podstaw do przyjęcia takiej interpretacji oraz § 24 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na nałożeniu na beneficjanta obowiązku zwrotu 100 % kwoty pierwszej raty pomocy, tj. 80 000 zł, podczas gdy nie zaistniały do tego podstawy, gdyż beneficjent wywiązał się ze wszystkich ciążących na nim zobowiązań. Sąd I instancji nie ustosunkował się jednak do tego zarzutu, ograniczając się do uwagi, że "strona składając w dniu 24 września 2019 r. wniosek o płatność drugiej raty pomocy dostarczyła plan nawozowy na rok 2019 nie obejmujący wszystkich działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, do czego obligują wnioskodawcę warunki przyznawania wsparcia. Jak słusznie również stwierdził organ, analizę gleby należało wykonać w terminie umożliwiającym sporządzenie planu nawozowego i jego prawidłowe realizowanie." Dalej Sąd I instancji również stwierdził, że "argumentacja skarżącego, co do przygotowania i stosowania planu nawozowego tylko na działkach z w § 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest niespójna."
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka pobieżna argumentacja Sądu I instancji świadczy o uchyleniu się przez ten Sąd od rozważenia istoty omawianego zarzutu. Należy podkreślić, że argumentacja Sądu I instancji nie dotyczy zasadniczego zagadnienia i przedmiotu zaskarżonej decyzji, którą jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, w wysokości 80 000,00 złotych. W sprawie tej zarówno skarżący, organy, jak i Sąd I instancji są zgodni, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie wykonawcze, a kluczowy jest w szczególności jego § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie. Co jednak istotne i co podkreśla również skarżący, rozporządzenie to odnosi się wprost również do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415 i 765), dalej: "rozporządzenie RŚK".
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z § 16 ust. 2 pkt 5 lit a tiret drugie rozporządzenia wykonawczego, o kolejności przysługiwania pomocy decyduje suma uzyskanych punktów, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, przyznawanych na podstawie m.in. kryterium wyboru polegającym na wpływie na realizację celów przekrojowych, o których mowa w art. 5 rozporządzenia nr 1305/2013 tj. zobowiązaniu do przygotowywania planu nawozowego, o którym mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415 i 765), oraz stosowania tego planu - przyznaje się 2 punkty.
Zarówno w treści skargi do sądu, jak i samej skargi kasacyjnej jej autor argumentuje, że żaden z przepisów prawa, w szczególności rozporządzenia wykonawczego nie wskazuje konkretnie do których działek ma zostać sporządzony i stosowany plan nawozowy przez beneficjenta działania "Premie dla młodych rolników", jak również nie precyzuje czy wnioskodawca ma w nim uwzględnić grunty będące w jego posiadaniu z momentu składania samego wniosku, czy też wprowadzać zmiany wynikające np. z powiększenia areału. Wyjaśnienia tego kluczowego zagadnienia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajdujemy zarówno w treści zaskarżonych decyzji, jak i tym bardziej w poddanym kontroli wyroku Sądu I instancji. Z uwagi na powyższe interpretacja zastosowana przez organ oraz Sąd I Instancji nie ma pokrycia w obowiązującym prawie. Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego przyjął za organem i na jakiej podstawie prawnej, że obowiązek stosowania planu nawozowego dotyczy wszystkich gruntów ornych jakie są w posiadaniu beneficjenta, w tym również tych nabytych w późniejszym czasie niż przyznana decyzją pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji i organu stoi w sprzeczności z § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkiem:
1. zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach wariantu 2.1., lecz nie więcej niż o 15% w stosunku do wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji, lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania;
2. zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla oceny jakie grunty powinny znaleźć się w opracowanym i stosowanym planie nawozowym, powinien mieć zastosowanie § 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia RŚK: zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu.
Mając więc na uwadze powyższy przepis zgodnie z którym zobowiązanie i związane z nim prawo do płatności, obejmuje jedynie grunty zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności RŚK w ramach danego pakietu lub wariantu oraz zasadę określoną w § 6 ust. 1 tego rozporządzenia RŚK, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania, nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Z uwagi na powyższe, stosując przepisy rozporządzenia oraz powiązane przepisy rozporządzenia RŚK, za zasadną należy uznać interpretację, że beneficjent premii dla młodych rolników winien opracować i stosować plan nawozowy w sposób wskazany w rozporządzeniu RŚK a zatem nie uwzględniając dziełek nabytych w toku realizacji zobowiązania.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem, a wobec tego zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09; wyrok NSA z 21 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 1067/11, tamże).
Warunku tego nie spełnia uzasadnienie zaskarżonego wyroku, co także uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a.- które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wynika bowiem z niego, w oparciu o jakie przepisy powszechnie obowiązujące przyjął za organem, że skarżący w sporządzonym planie nawozowym i ewidencji zabiegów agrotechnicznych na rok 2019 powinien ująć działki również te, których nie posiadał w roku 2016 r. Nie podważył również stanowiska skarżącego i nie uzasadnił powodów dla których uznał za błędne stanowisko beneficjenta, w ocenie którego wniosek złożony w roku 2019 powinien odnosić się tylko do działek zawartych w decyzji Kierownika Pyrzyckiego Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pyrzycach z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej w wysokości 100 000,00 zł na operacje typu "Premie dla młodych Rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
Ponownie rozpoznając skargę, Sąd I instancji powinien przeprowadzić kontrolę zgodności z prawem dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny złożonego wniosku, w szczególności spełniania przez niego wskazanych przepisów rozporządzeń w kontekście rozważenia, czy organ zasadnie zredukował punkty przyznane za plan nawozowy (z 15,33 punktów do 13,33 punktów), a więc poniżej minimalnej wymaganej rozporządzeniem wykonawczym liczby punktów uprawniających do przyznania pomocy dla wniosków złożonych w naborze w 2015 roku, a tym samym czy decyzja ta miała umocowanie w przepisach powszechnie obowiązujących i organ zasadnie uznał, że skarżący nie spełniał wymogów z § 16 ust. 2 pkt. 4 lit. a rozporządzenia wykonawczego. Następnie precyzyjnie wskaże przepisy, które uważa za materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia i ten pogląd uzasadni, a potem oceni czy do przyjętego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano adekwatne przepisy prawa materialnego, biorąc pod uwagę wskazaną powyżej ocenę prawną NSA oraz zarzuty podniesione w skardze. W wyniku prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd ustali, czy przyjęty w tej sprawie przez organ pogląd prawny jest zgodny z prawem i czy został prawidłowo uzasadniony w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).