I GSK 57/21

I GSK 57/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Krzysztof Sobieralski
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 810/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-18
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1292
art. 50 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 300
art. 89 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. Sp. k. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 810/20 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. Sp. k. w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2020 r. nr 993400/81/30/2020; UNP 2020-00096163 w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz A Sp. z o.o. Sp. k. w P. 360 (słownie: trzysta sześć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 810/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2020 r. nr 993400/81/30/2020; UNP 2020-00096163 w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wobec skarżącej A sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w P. wszczęto kontrolę. Skarżąca upoważniła P. K. do jej reprezentowania w trakcie kontroli. Jednocześnie przedłożono upoważnienie do reprezentowania płatnika składek w trakcie kontroli przez adwokat J. T. Pismem z dnia 29 listopada 2019 r. płatnik składek wyraził zgodę na prowadzenie czynności kontrolnych w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS.
Inspektorzy kontroli Zakładu, wezwali skarżącą do przedłożenia dokumentacji związanej z zakresem kontroli. Pismem z dnia 3 grudnia 2019 r. płatnik składek zawnioskował o przerwanie czynności kontrolnych od dnia 4 grudnia 2019 r. do dnia 2 lutego 2020 r. w związku z okolicznościami, które uniemożliwiają prowadzenie czynności kontrolnych, polegającymi na konieczności przygotowania dokumentacji wskazanej w piśmie z dnia 3 grudnia 2019 r. W konsekwencji inspektorzy kontroli Zakładu poinformowali stronę o przerwaniu czynności kontrolnych we wnioskowanym okresie.
Inspektorzy kontroli Zakładu wezwali poszczególne osoby na przesłuchanie w charakterze ubezpieczonych do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS - Inspektorat w Poznaniu na okoliczność wykonywania umowy zlecenia u płatnika składek. Terminy przesłuchań zostały wyznaczone na dzień 6 i 7 lutego 2020 r. I Oddział ZUS w Poznaniu wystąpił także w ramach pomocy prawnej do innych oddziałów ZUS o przesłuchanie ubezpieczonych na okoliczność wykonywania umowy zlecenia u skarżącej.
Osoba upoważniona do reprezentowania płatnika składek za pośrednictwem poczty elektronicznej przekazała skany pełnomocnictw do reprezentowania ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek. Przeprowadzono przesłuchania. W dniu 7 stycznia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie akt kontroli. I Oddział ZUS w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 stycznia 2020 r. odmówił udostępnienia akt kontroli.
W związku z powyższym strona w dniu 10 stycznia 2020 r. wniosła sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych. Sprzeciw wpłynął do I Oddziału ZUS w Poznaniu w dniu 13 stycznia 2020 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2020 r. inspektorzy kontroli Zakładu wstrzymali wykonywanie czynności kontrolnych. W dniu 16 stycznia 2020 r. I Oddział ZUS w Poznaniu wydał postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 20 stycznia 2020 r.
Od wspomnianego postanowienia wniesiono zażalenie. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 10 lutego 2020 r. uznał, że przeprowadzone postępowanie odwoławcze nie wykazało naruszeń prawa i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 810/20 skargę stwierdził, że sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 10 stycznia 2020 r. I Oddział ZUS w Poznaniu zaś postanowieniem z dnia 8 stycznia 2020 r. odmówił udostępnienia akt kontroli. Mając powyższe na uwadze ustawowy termin wniesienia sprzeciwu został zachowany, jednakże art. 59 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców nie przewiduje aby na uchybienie w czynnościach kontrolnych w postaci nieuzasadnionej, w ocenie strony, odmowy udostępnienia akt kontrolnych, przysługiwał sprzeciw.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie zakresem kontroli objęta była prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu, prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe, wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych. Weryfikacji podlega zatem fakt, czy ubezpieczeni zostali zgłoszeni z właściwego tytułu, a także czy w ogóle tytuł taki powinni posiadać i podlegać ubezpieczeniom społecznym w tym mając na uwadze podleganie przez ubezpieczonych właściwemu ustawodawstwu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie może umykać fakt, że zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia kontroli zostało doręczone stronie w dniu 29 listopada 2019 r. Tym samym sprzeciw w tym zakresie, mając na uwadze trzydniowy termin na jego wniesienie, jest również spóźniony z wszelkimi tego skutkami prawnymi.
Zarzut skarżącej naruszenia art. 50 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców przez prowadzenie czynności kontrolnych bez udziału płatnika składek tj. podejmowanie prób przesłuchania ubezpieczonych w ich miejscach zamieszkania, bez uprzedniego zawiadomienia płatnika składek lub osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek, Sąd pierwszej instancji również uznał za nieuzasadniony wskazując, że o fakcie przesłuchania B. S., T. W. i M. G. poinformowano płatnika składek. T. Z. oraz K. S. zostały zaś przesłuchane w obecności osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek w trakcie kontroli. W zażaleniu strona również podniosła zarzut braku udziału w przesłuchaniu G. P., jakie odbyło się w dniu 19 grudnia 2019 r. Dzień później w rozmowie telefonicznej z pracownikiem I Oddziału ZUS w Poznaniu podniesiono zarzut przesłuchiwania osób bez udziału płatnika składek i bez poinformowania go o przesłuchaniach. Na okoliczność rozmowy telefonicznej sporządzono notatkę służbową. Sprzeciw wniesiono zaś dopiero 13 stycznia 2020 r. Tym samym z tego względu, a zatem przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia sprzeciwu, zarzut dotyczący okoliczności przesłuchania G. P. nie mógł być uwzględniony.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 50 ust. 1 i ust 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w związku z art. 89 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 32 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez błędne przyjęcie, że:
- w stanie faktycznym, w którym skarżąca posiadała indywidualne pełnomocnictwa do reprezentowania ubezpieczonych objętych kontrola organu rentowego przed tym organem. Organ rentowy mógł pominąć skarżącą i nie powiadamiać jej o terminie i miejscu przesłuchań ubezpieczonych;
- w stanie faktycznym, w którym skarżąca ustanowiła fachowego pełnomocnika do reprezentacji w czasie trwającej kontroli. Organ rentowy w sposób uprawniony nie powiadamiał go o podejmowanych czynnościach, w tym o terminie i miejscu przesłuchań świadków podczas, gdy takie postępowanie jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. 89 ust. 5 u.s.u.s. w związku z art. 123 u.s.u.s. w związku z art. 86 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skoro ubezpieczeni nie byli przesłuchiwani w charakterze świadków, to skarżąca ani jej pełnomocnik, nie musieli być zawiadomieni o miejscu i terminie przesłuchań podczas, gdy jest to oczywiście sprzeczne ze standardami prowadzenia postępowania administracyjnego i wprost sprzeczne z art. 86 k.p.a., który znajduje zastosowanie w związku z art. 123 u.s.u.s.;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 123 u.s.u.s. w związku z art. 73 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że skarżącej nie przysługiwało prawo wglądu do akt postępowania kontrolnego prowadzonego przez organ rentowy w trybie art. 86 i n. u.s.u.s.;
4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 235(2) § 1 pkt 6 w zw. z art. 235(1) Kodeksu postępowania cywilnego przez niewezwanie skarżącej do usunięcia braku, jaki zawierał wniosek dowodowy zgłoszony przez skarżącą w skardze z dnia 18 marca 2020 r. o dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach kontroli organu rentowego, tj. niewezwanie do oznaczenia dowodu w sposób umożliwiający przeprowadzenie go oraz wyszczególnienia faktów, które mają zostać wykazane tym dowodem oraz pomięcie, że skarżąca wskazała, że oznaczy te dowody, ale z uwagi na oczywistą okoliczność nieposiadania dostępu do tych dokumentów, będzie to mogła zrobić dopiero po ich przedłożeniu przez organ rentowy;
5) art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 236 w związku z art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach rentowych prowadzonych w związku kontrolą organu rentowego (a które po przedłożeniu do akt niniejszego postępowania przez organ rentowy miały zostać wskazane konkretnie przez skarżącą) powołanych dla ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności polegających na ustaleniu, kiedy płatnik i pełnomocnik skarżącej, byli powiadamiani o poszczególnych czynnościach kontrolnych podejmowanych przez organ rentowy, w tym w szczególności polegających na przesłuchaniu świadków i ubezpieczonych, a w jakich przypadkach całkowicie pomięto takie powiadomienie;
6) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 235(2) § 1 w zw. z art. 235(2) § 2 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez niewydanie postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego skarżącej zgłoszonego przez nią w skardze z dnia 18 marca 2020 roku ze wskazaniem podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia;
7) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 113 § 1 p.p.s.a. pozwalającego przewodniczącemu zamknąć rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną podczas, gdy w niniejszej sprawie Sąd nie przeprowadził wnikliwie postępowania dowodowego, w szczególności Sąd z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego pominął wnioskowany przez skarżącą dowód z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania kontrolnego organu rentowego;
8) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców oraz art. 86 ust. 2 u.s.u.s. poprzez będą interpretację tych przepisów polegającą na przyjęciu, że pod pojęciem "prawidłowości zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczania zdrowotnego" mieści się również badanie podlegania pod właściwy system zabezpieczenia społecznego [ustawodawstwo właściwe], podczas gdy prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jest zagadnieniem wtórnym, a przedmiotem kontroli w przypadku badania takiego ustawodawstwa jest badanie zasadności wydania formularza PD Al, który ma moc decyzji administracyjnej, co doprowadziło do przyjęcia, że organ rentowy nie wykroczył poza zakres przedmiotowy kontroli wskazany w upoważnieniu z dnia 20 listopada 2019 roku do przeprowadzenia kontroli u skarżącej.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że sprowadzają się one w gruncie rzeczy do kwestionowania stanowiska dotyczącego niepowiadamiania pełnomocnika o czynnościach kontrolnych, odmowy udostępniania do wglądu akt postępowania kontrolnego oraz niedopuszczenia przez Sąd I instancji wnioskowanych przez stronę dowodów.
Odnosząc się merytorycznie to tak zarysowanego obszaru rozpoznania sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Zgodnie z art. 50 ust. 3 Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca wskazuje na piśmie osobę upoważnioną, o której mowa w ust. 1 w szczególności w czasie swojej nieobecności. Zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy systemowej, obecny w czasie kontroli płatnik składek, a także osoba przez niego wskazana, mają prawo uczestniczyć w czynnościach kontrolnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wspomniane przepisy zostały naruszone na gruncie rozpatrywanej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W zaskarżonym wyroku stwierdzono bowiem, że nie można formułować skutecznych zarzutów odnośnie do okoliczności, w jakich dokonano przesłuchań ubezpieczonych: B. S., T. W., M. G., T. Z. oraz K. S.. O fakcie przesłuchania B. S., T. W. i M. G. poinformowano płatnika składek. T. Z. oraz K. S. zostały zaś przesłuchane w obecności osoby upoważnionej do reprezentowania płatnika składek w trakcie kontroli. Odnośnie zaś do zarzutu braku udziału w przesłuchaniu G. P., jakie odbyło się w dniu 19 grudnia 2019 r. Dzień później w rozmowie telefonicznej z pracownikiem I Oddziału ZUS w Poznaniu podniesiono zarzut przesłuchiwania osób bez udziału płatnika składek i bez poinformowania go o takich przesłuchaniach. Na okoliczność wspomnianej rozmowy telefonicznej sporządzono notatkę służbową. Sprzeciw wniesiono zaś dopiero 13 stycznia 2020 r. Tym samym ze względu na przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia sprzeciwu, zarzut dotyczący okoliczności przesłuchania G. P. nie może być uwzględniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stracił jednak z pola widzenia fakt, że w sprawie przedłożono pełnomocnictwo do reprezentowania płatnika składek w trakcie kontroli przez adwokat J. T. W rozpatrywanej sprawie płatnik ustanowił zatem pełnomocnika, a więc to pełnomocnik, a nie płatnik powinien być o czynnościach kontrolnych zawiadomiony. Przepis art. 89 ust. 4 u.s.u.s. wskazuje, że w czasie kontroli płatnik składek, a także osoba przez niego wskazana, mają prawo uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. W sytuacji zatem, gdy płatnik nie ustanowił pełnomocnika, to jego obecność przy czynnościach kontrolnych jest wystarczająca dla skuteczności tychże czynności. Jednakże w rozpatrywanej sprawie Sądowi I instancji umknął fakt ustanowienia przez płatnika pełnomocnika, który o planowanych czynnościach nie został zawiadomiony, a co za tym idzie nie uczestniczył w nich w miejsce płatnika.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca ani jej pełnomocnik nie musieli być zawiadamiani o przesłuchaniu ubezpieczonych, ponieważ byli oni przesłuchani w charterze strony, a nie świadków. Stanowisko to pomija jednak fakt, że adwokat była również ustanowionym pełnomocnikiem ubezpieczonych, a stosowne pełnomocnictwa zostały przedłożone organowi rentowemu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko zgodnie z którym
kontrola płatnika składek nie jest jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, do którego wprost znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Oznacza to, że do postępowania kontrolnego nie znajdują zastosowania zasady ogólne postępowania administracyjnego, jak też te dotyczące pełnomocników. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji ustanowienia przez płatnika składek profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata okoliczność ta może zostać całkowicie zignorowana przez organ rentowy. Z akt sprawy wynika, że oddziały ZUS w ramach pomocy prawnej bądź to informowały płatnika składek o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania ubezpieczonych, bądź to informowały osobę upoważnioną do reprezentowania płatnika składek. Organy wykazywały przy tym daleko idącą dowolność, powołując się na treść art. 50 ust. 1 prawa przedsiębiorców. W ocenie organu przepis ten pozwala na pominięcie ustanowionego w sprawie adwokata i informowanie o przesłuchaniach poszczególnych osób według własnego uznania raz płatnika składek, raz osobę przez niego upoważnioną. Tak praktyka nie może zostać zaakceptowana przez Naczelny Sąd Administracyjny i wadliwie została uznana za prawidłową w ramach zaskarżonego wyroku. W świetle powyższego, działanie takie stanowi na gruncie rozpatrywanej sprawy naruszenie art. 50 ust. 1 i 3 Prawo przedsiębiorców w związku z art. 89 ust. 4 ustawy systemowej, narusza bowiem standardy państwa prawnego, w szczególności zaś zasadę budowania zaufania i autorytetu obywateli, w tym przedsiębiorców w stosunku do organów państwa. W ustalonym stanie faktycznym wybiórcze, pozbawione jakiegokolwiek porządku zawiadamianie raz płatnika składek, raz osobę przez niego upoważnioną i całkowite ignorowanie ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata bezpośrednio narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i podważa autorytet jego organów (art. 2 Konstytucji RP). W preambule ustawy Prawo przedsiębiorców wskazano, że kierując się konstytucyjną zasadą wolności działalności gospodarczej, a także innymi zasadami konstytucyjnymi mającymi znaczenie dla przedsiębiorców i wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, w tym zasadami praworządności, pewności prawa, niedyskryminacji oraz zrównoważonego rozwoju uznając, że ochrona i wspieranie wolności działalności gospodarczej przyczyniają się do rozwoju gospodarki oraz do wzrostu dobrobytu społecznego, dążąc do zagwarantowania praw przedsiębiorców oraz uwzględniając potrzebę zapewnienia ciągłego rozwoju działalności gospodarczej w warunkach wolnej konkurencji ustanawia się te regulacje prawne. Z całą pewnością celem nadrzędnym tego unormowania jest zatem zapewnienie przedsiębiorcom pewności prowadzonej działalności gospodarczej, a więc i w tym świetle powinny być wykładane poszczególne przewidziane w niej regulacje, w tym te dotyczące postępowania kontrolnego (art. 50 ust. 1 i 3 prawa przedsiębiorców). Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni powyższe stanowisko.
W pozostałym zakresie, a więc odnośnie do zarzutów dotyczących odmowy wglądu w akta kontroli należy stwierdzić, że przedmiotem sprzeciwu wobec czynności kontrolnych mogą być naruszenia przepisów wskazanych enumeratywnie w przepisach ustawy Prawo przedsiębiorców, zaś zarzut dotyczący odmowy wglądu w akta sprawy nie mieści się w tym katalogu. Kontrola płatnika składek nie jest prowadzona na podstawie przepisów k.p.a., lecz stanowi etap postępowania, który następnie prowadzić może do wszczęcia postępowania administracyjnego, do którego wówczas zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 13 stycznia 2014 r., sygn. akt II GPS 3/13 wydanej na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej stwierdził, że postępowanie, o którym mowa w art. 84c u.s.d.g. nie jest postępowaniem administracyjnym. Postępowanie kontrolne nie jest zatem jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, wobec czego nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. Z uwagi na to, że do kontroli płatnika składek nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. w zakresie udostępniania akt sprawy, to tym samym nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt sprawy w formie postanowienia (art. 74 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że dopiero po zakończeniu kontroli zgromadzony materiał dowodowy przedstawiony w protokole kontroli, który przechowuje się w aktach kontroli może być udostępniony na wniosek płatnika składek lub osobie upoważnionej do jego reprezentowania lub prowadzenia jego spraw. Tym samym na etapie prowadzonej kontroli, brak jest możliwości udostępnienia akt kontroli, ponieważ na tym etapie nie jest możliwe wskazanie dowodów, które zostaną przedstawione w protokole kontroli (zobacz m.in. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1460/20, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W zakresie zarzutów dotyczących niedopuszczenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów należy wskazać, że w skardze z dnia 18 marca 2020 r. pełnomocnik wniósł o zobowiązanie organu rentowego do przedłożenia pełnych akt kontroli prowadzonych w przedmiotowej sprawie oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w tych aktach, przy czym konkretne dokumenty skarżący oznaczy po ich przedłożeniu przez organ rentowy. W tym kontekście należy stwierdzić, że stwierdzenie zawarte w skardze płatnika nie ma charakteru wniosku dowodowego, ale stanowi jedynie informację o zamiarze sformułowania wniosku dowodowego dotyczącego konkretnych dokumentów urzędowych na późniejszym etapie postępowania. Trudno uznać, aby do takiego stwierdzenia odnosić rygory prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Istotne jest przy tym również, że strona zamierzała jako dowody wskazać dokumenty znajdujące się w aktach przekazanych do sądu przez organ. Z treści art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy, a zatem przede wszystkim z urzędu bada dokumenty zawarte w tych aktach i na ich podstawie dokonuje oceny prawnej prawidłowości postępowania organu. Nie można zatem mówić o naruszeniu przepisów postępowania przez Sąd, jeżeli strona nie złożyła w wniosku dowodowego a jej zamiar dotyczący złożenia wniosku w przyszłości odnosił się do wskazania dokumentów, które na etapie wyrokowania były znane sądowi, a tym samy nie mogły stanowić dowodów uzupełniających, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
W tym świetle za chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 123 u.s.u.s., art. 73 § 1, art. 86 k.p.a., art. 106 § 5, art. 113 § 1 p.p.s.a., art. 235(2) § 1 pkt 6 w zw. z art. 235(1), art. 236, art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców oraz art. 86 ust. 2 u.s.u.s.
Stąd na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).