I GSK 560/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-07
NSAAdministracyjneŚredniansa
opłaty abonamentoweKRRiTumorzenie postępowaniabezprzedmiotowość postępowaniaprawo administracyjneskarga kasacyjnaNSAPoczta Polskazaległości

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego zaległości abonamentowych, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu braku zaległości.

Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zaległości abonamentowych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że sprawa stała się bezprzedmiotowa z uwagi na brak zaległości na koncie abonenta, co potwierdziła Poczta Polska S.A. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną, podkreślając, że postępowanie umorzeniowe ma charakter procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii powstania zaległości czy ich zwrotu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H. Z. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję KRRiT o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości abonamentowych. KRRiT pierwotnie umorzyła postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ Poczta Polska S.A. poinformowała o wyrejestrowaniu odbiorników RTV bez zaległości. Skarżąca wniosła o zwrot nienależnie naliczonych opłat, twierdząc, że została wprowadzona w błąd co do obowiązku wyrejestrowania. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. NSA w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak zebrania materiału dowodowego, wprowadzenie w błąd, przewlekłość postępowania oraz błędne niezastosowanie przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. NSA uznał zarzuty za nieusprawiedliwione. Podkreślono, że podstawą decyzji był art. 105 § 1 k.p.a. (umorzenie postępowania bezprzedmiotowego), a nie merytoryczne rozstrzygnięcie o zaległościach. Stwierdzono, że brak zaległości na koncie skarżącej czynił postępowanie bezprzedmiotowym. Kwestie błędnego naliczenia opłat czy wprowadzenia w błąd przez pracownika Poczty Polskiej wykraczały poza zakres postępowania umorzeniowego. Zarzut przewlekłości, choć zasadny co do faktu, nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji, gdyż istnieją odrębne środki prawne na takie sytuacje. NSA oddalił skargę kasacyjną, odstępując od zasądzenia kosztów na rzecz organu ze względu na jego rażącą bezczynność.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ może umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jeśli postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu braku zaległości.

Uzasadnienie

Postępowanie umorzeniowe ma charakter procesowy. Jeśli organ ustali, że nie istnieją zaległości, dalsze merytoryczne orzekanie jest niemożliwe, co czyni sprawę bezprzedmiotową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8-9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 80

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.a. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

u.o.a. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

u.o.a. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości abonamentowych stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak zaległości na koncie abonenta. Kwestie dotyczące powstania zaległości, błędnego naliczenia opłat czy wprowadzenia w błąd przez pracownika administracji wykraczają poza zakres postępowania umorzeniowego. Przewlekłość postępowania administracyjnego nie może być samodzielną podstawą do uchylenia decyzji umarzającej postępowanie.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego i nierozpoznanie istoty sprawy. Naruszenie zasad zaufania publicznego i obowiązku informowania (art. 7a § 1, 8, 9 k.p.a.) w związku z wprowadzeniem w błąd przez pracownika Poczty Polskiej. Naruszenie przepisów o prowadzeniu postępowania (art. 12, 35 k.p.a.) poprzez jego przewlekłość. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 2 ust. 1, 7 ust. 1, 10 ust. 1 u.o.a.) poprzez brak umorzenia zaległości powstałej w wyniku wprowadzenia w błąd.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera skutek procesowy. Przewlekłość postępowania nie może być samodzielną podstawą kwestionowania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne.

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący

Małgorzata Grzelak

członek

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.) oraz ograniczenia zakresu kontroli sądowoadministracyjnej w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku zaległości abonamentowych i postępowania umorzeniowego. Kwestie związane z błędnym naliczeniem opłat czy przewlekłością postępowania wymagają odrębnych środków prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między postępowaniem merytorycznym a procesowym oraz jakie są konsekwencje bezprzedmiotowości sprawy dla jej rozstrzygnięcia. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy brak zaległości oznacza koniec sprawy? NSA wyjaśnia, kiedy postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 560/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak
Tomasz Smoleń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 170/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-13
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 8-9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 37, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 10 ust. 1
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 170/22 w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 listopada 2021 r. nr O/ŻS/Nr 705/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 października 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 170/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. Z. (dalej powoływana także jako skarżąca) na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej powoływana jako organ, KRRiT) z dnia 16 listopada 2021 r. nr O/ŻS/Nr 705/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych.
Z akt sprawy wynika, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z 12 czerwca 2014 r. o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych widniejących na koncie abonenckim [...], decyzją z 1 marca 2021 r. umorzyła prowadzone postępowanie, z uwagi iż uzyskała od Poczty Polskiej S.A. informacje, że 31 sierpnia 2013 r. na tymże koncie wyrejestrowano odbiorniki RTV bez zaległości w opłatach. Tym samym prowadzone postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrot opłat nienależnie naliczonych przez Pocztę Polską S.A. w wysokości 12.228,48 zł., na którą to kwotę zostało wystawione 11 sierpnia 2014 r. upomnienie i którą to kwotę skarżąca zapłaciła. Strona zarzuciła organowi, że wyegzekwowanie zaległości abonamentowych nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania, ponieważ wyegzekwowania dokonano w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego przez KRRiT. Raz jeszcze wskazała, że zaległości powstały w wyniku udzielenia błędnej informacji stronie o braku obowiązku wyrejestrowania odbiorników RTV po zakończeniu prowadzenia sezonowej działalności gospodarczej w lipcu i sierpniu 2013 r.
Decyzją z 16 listopada 2021 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że żądanie zmiany zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zaległości abonamentowych w kwocie 12.228,48 zł przypisanych do konta z [...] prowadzi do zmiany przedmiotowych ram postępowania, które zostały wyznaczone wnioskiem strony o umorzenie zaległości z tytułu abonamentu widniejących na koncie z [...]. KRRiT stwierdziła, że decyzją z 1 marca 2021 r. prawidłowo umorzono postępowanie administracyjne toczące się z wniosku strony. Dodała, że skarżąca nie jest zobowiązana z tytułu opłaty abonamentowej, a [...] został usunięty z bazy Poczty Polskiej S.A., w związku z czym nie figurują na nim zaległości będące przedmiotem niniejszego postępowania. Podkreśliła, że nie jest możliwe orzekanie w sprawie ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego, które przestało istnieć. Niewskazywanie skarżącej, jako osoby zobowiązanej z tytułu zaległości w płatności opłat abonamentowych stanowi zatem o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości, co skutkowało wydaniem decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do prośby o zwrot uiszczonych zaległości abonamentowych, wskazano, że poza zakresem rozstrzygnięcia w postępowaniu o umorzenie bądź rozłożenie na raty zaległości abonamentowych pozostaje żądanie w przedmiocie zwrotu uiszczonych należności publicznoprawnych. Organ zauważył, że zwrot uiszczonych/przymusowo ściągniętych należności może dotyczyć kwot nienależnie pobranych, przykładowo wobec nieistnienia zobowiązania lub skierowania egzekucji do majątku osoby niebędącej dłużnikiem. Niemniej jednak KRRiT nie posiada kompetencji w zakresie rozpatrywania wniosków o zwrot należności, gdyż wierzycielem należności z tytułu opłat abonamentowych jest Poczta Polska S.A.
Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącej, podzielając stanowisko zaprezentowane przez organ. Sąd podkreślił, że poza kognicją KRRiT pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego. W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Zgodnie z ustalonym przez organ stanem faktycznym, 31 sierpnia 2013 r. nastąpiło wyrejestrowanie odbiorników RTV pod nr [...] bez zaległości w opłatach. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Poczty Polskiej S.A. skarżąca w chwili wydawania decyzji, jak i na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości, nie posiadała zatem zaległości w opłatach abonamentowych na wskazanym przez nią koncie.
W ocenie sądu pierwszej instancji, opierając się na danych uzyskanych od wierzyciela, z których wynikał brak istnienia ww. zaległości, organ prawidłowo uznał, że sprawa stała się bezprzedmiotowa, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W ocenie sądu pierwszej instancji chybiony był również zarzut dotyczący długości prowadzonego postępowania, gdyż pozostaje on poza granicami kontrolowanej sprawy. Tego rodzaju zarzuty mogły stanowić podstawę wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Sformułowanie zatem zarzutu naruszenia art. 35 k.p.a. w skardze na decyzję organu nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż pozostawało bez istotnego wpływu na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie meritum sprawy oraz wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i błędnym oddaleniem skargi Skarżącej na decyzję KRRiT z dnia 16 listopada 2021 r. (decyzja nr 0/ŻS/Nr 705/2021) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych,
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7a § 1, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady zaufania publicznego oraz obowiązku informowania stron w związku z wprowadzeniem skarżącej w błąd przez pracownika administracji publicznej i w konsekwencji nieuzasadnionym naliczeniem opłat za nieużytkowane odbiorniki.
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 i 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki i prowadzenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zwrot nienależnie pobranej opłaty abonamentowej w sposób rażąco przewlekły.
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (dalej jako "u.o.a.") poprzez brak umorzenia, powstałej w wyniku wprowadzenia Skarżącej w błąd przez pracownika organu administracji publicznej – poczty polskiej, opłaty abonamentowej za odbiorniki RTV (brak zwrotu niezasadnie zapłaconej kwoty), w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy stanowczo potwierdzał brak winy Skarżącej w niewyrejestrowaniu odbiorników przez nią, a względy społeczne i interes Skarżącej przemawiały za tym, aby kwotę tę Skarżącej niezwłocznie zwrócić, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego obciążenia Skarżącej opłatą za niewyrejestrowanie odbiorników RTV i narażenie jej na szkodę materialną i psychiczną.
5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 u.o.a. poprzez błędne wykonanie kontroli obowiązku rejestracji odbiorników RTV przez pracownika poczty polskiej i wprowadzenie Skarżącej w błąd odnośnie do braku obowiązku ich wyrejestrowania, co spowodowało znaczną szkodę materialną.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącej. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Na rozprawie w dniu 7 listopada 2025 r. pełnomocnik KRRiT złożyła wniosek o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
Spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji KRRiT z 16 listopada 2021 r. r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych stwierdził, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa, w stopniu uzasadniającym podstawę do jej uchylenia. W ocenie sądu pierwszej instancji organ prawidłowo, opierając się na danych uzyskanych od wierzyciela, z których wynikało że nie istnieją zaległości w opłacaniu opłat abonamentowych na koncie [...] przyjął, że sprawa stała się bezprzedmiotowa, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z kolei zdaniem skarżącej, sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, bowiem organ nie zebrał i nie rozważył całego materiału dowodowego, nie została rozpoznana istota sprawy, z uwagi iż skarżąca już po złożeniu wniosku o umorzenie otrzymała kolejne upomnienie, w którym została wezwana do zapłaty kwoty 12 228,48 zł, którą to kwotę uregulowała, a zatem nie można przyjąć, że postępowanie było bezprzedmiotowe (zarzut nr 1). Ponadto, zdaniem skarżącej w sprawie zostały naruszone zasady zaufania publicznego oraz obowiązku informowania stron w związku z wprowadzeniem w błąd skarżącej przez pracownika administracji publicznej (Poczty Polskiej) co do braku obowiązku wyrejestrowywania odbiorników zarejestrowanych w związku z prowadzeniem sezonowej działalności gospodarczej (zarzut nr 2 i 5), organ zaś prowadził postępowanie w sposób rażąco przewlekły (zarzut nr 3). Dodatkowo skarżąca wskazała na naruszenie szeregu przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez brak umorzenia zaległości powstałej w wyniku wprowadzenia skarżącej w błąd przez pracownika Poczty Polskiej, na co wskazuje brak winy skarżącej w niewyrejestrowaniu odbiornika.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania – co ma miejsce w przedmiotowej sprawie – w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwsze należało poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieusprawiedliwione a częściowo za nieskuteczne, bowiem nie odnosiły się one do istoty sprawy. Wskazać przede wszystkim należy, czego najwyraźniej nie dostrzega skarżąca, że podstawą prawną zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji był art. 105 § 1 k.p.a., wskazujący na przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego.
Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania w oparciu o wyżej przytoczoną regulację nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera inny skutek prawny tj. skutek procesowy - rozstrzygnięcie to kończy postępowanie administracyjne bez rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Następuje tak, ponieważ organ ustala, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania i na tym etapie kończy się zawisłość sprawy w danej instancji. Tym samym uznaje się, że ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak bowiem materialnoprawnych podstaw do dokonania władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Skutki decyzji umarzającej postępowanie mają zatem charakter procesowy i prowadzą do zniweczenia dotychczas toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1088/17). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić, jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem możliwości wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej.
Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienie w realiach badanej sprawy - braku możliwości prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych RTV, gdyż z ustaleń organu, czemu nie zaprzeczyła skarżąca, wynika, że nie istnieje zaległość z tytułu tychże opłat. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że skarżąca 12 czerwca 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych widniejących na koncie abonenckim [...], organ zaś ustalił, że już 31 sierpnia 2013 r. na tymże koncie wyrejestrowano odbiorniki RTV bez zaległości w opłatach. Jednocześnie upomnienie z dnia 11 sierpnia 2014 r., na które wskazuje skarżąca dotyczyło innego konta abonenckiego, a ponadto kwota z niego wynikająca – 12 228,48 zł została dobrowolnie uregulowana przez skarżącą. Zatem również w odniesieniu do wskazanej kwoty nie można mówić o jakiejkolwiek zaległości, skoro została ona uregulowana przez skarżącą a żadne postępowanie egzekucyjne w tym zakresie nie było prowadzone przez wierzyciela.
Mając powyższe na względzie za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że z uwagi na brak zaległości na koncie skarżącej sprawa stała się bezprzedmiotowa, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W powyższym zakresie organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika, że na koncie skarżącej nie istniały w chwili wydawania decyzji jakiekolwiek zaległości z opłatach abonamentowych RTV.
Za nieskuteczny należało uznać zarzut podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. (zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony) art. 8 k.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej) oraz art. 9 k.p.a. (zasady informowania stron). Naruszenie wskazanych zasad skarżąca upatruje z wprowadzeniem jej w błąd przez pracownika Poczty Polskiej a w konsekwencji nieuzasadnionym naliczeniem jej opłat abonamentowych, podczas gdy kwestia związana z okolicznościami powstania zaległości w opłatach pozostawała poza przedmiotem zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji a w konsekwencji nie podlegała kontroli sądu administracyjnego.
Odnosząc się z kolei do zarzutu procesowego związanego z naruszeniem zasady szybkości postępowania i jego przewlekłym prowadzeniem (zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej), wskazać należy że również on okazał się nieskuteczny. Okoliczność, że organ prowadził sporne postępowanie administracyjne ponad 7 lat, co oczywiście nie powinno mieć miejsca i świadczy o rażącym naruszeniu wskazanych zasad procesowych, nie miało jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro do postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych stosuje się przepisy k.p.a. skarżąca miała prawo do złożenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 k.p.a.), z którego to prawa nie skorzystała. Procedura sądowoadministracyjna zna bowiem odrębne środki prawne, służące stronie w razie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). Przewlekłość postępowania nie może być więc samodzielną podstawą kwestionowania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne. Tym samym, obecnie skarżąca nie może skutecznie stawiać sądowi pierwszej instancji jak i organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia jak i oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji było umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych, a zatem decyzja o charakterze procesowym a nie merytorycznym. Tym samym wskazane w zarzucie 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej przepisy art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych nie były stosowane przez organ w niniejszej sprawie a zatem nie mogły być przez ten organ naruszone.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz KRRiT mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy oraz wiek skarżącej. Zdaniem NSA skarżąca nie powinna ponosić odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania kasacyjnego w sytuacji gdy organ dopuścił się rażącej bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej, bowiem mimo posiadania informacji o braku zaległości na koncie skarżącej, co przyznał pełnomocnik organu na rozprawie, decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe została wydana dopiero po wielu latach.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę