I GSK 555/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że beneficjent mógł znajdować się w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do spełnienia warunków płatności cukrowej z powodu błędu organu.
Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA uchylającego decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Zarzucono błędną wykładnię przepisów UE i ustawy o płatnościach, twierdząc, że beneficjent mógł wykryć błąd w umowie dostawy buraków cukrowych. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że błąd organu w przyznaniu płatności, wynikający z nieprawidłowej interpretacji wymogu umowy z przedsiębiorstwem cukrowniczym, nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Podkarpackiego Oddziału ARiMR od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 oraz przepisów krajowych i unijnych, twierdząc, że beneficjent mógł wykryć błąd w umowie dostawy buraków cukrowych. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnej płatności następuje, gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W niniejszej sprawie NSA uznał, że błąd organu polegający na przyznaniu płatności mimo braku umowy z przedsiębiorstwem cukrowniczym (zamiast z innym przedsiębiorcą) wynikał z nieprawidłowej wykładni przepisów, która nie była oczywista dla beneficjenta. Wymagała ona dodatkowych zabiegów interpretacyjnych, wykraczających poza zwykłe okoliczności. Dlatego też NSA uznał, że beneficjent mógł znajdować się w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, a skarga kasacyjna organu nie zasługiwała na uwzględnienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd dotyczący wymogu zawarcia umowy z przedsiębiorstwem cukrowniczym nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, gdyż wymagał dodatkowych zabiegów interpretacyjnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że literalne brzmienie przepisów nie wskazywało jednoznacznie na konieczność zawarcia umowy z przedsiębiorstwem cukrowniczym, a jedynie z 'przedsiębiorstwem'. Prawidłowa interpretacja wymagała wykładni systemowej i celowościowej, co wykracza poza 'zwykłe okoliczności', w których beneficjent mógł wykryć błąd organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa o płatnościach art. 15 § ust. 6 pkt 1 lit. a
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Wymaga zawarcia umowy dostawy buraków na produkcję cukru z przedsiębiorstwem. NSA zinterpretował, że 'przedsiębiorstwo' w tym kontekście oznaczało przedsiębiorstwo cukrownicze, ale beneficjent mógł nie być tego świadomy z powodu niejednoznaczności przepisu.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 § Załącznik nr II, część II sekcja A pkt 5
Definiuje umowę dostawy jako umowę dostawy buraków na produkcję cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 7 § ust. 3
Określa, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeśli płatność została dokonana na skutek pomyłki organu i błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Określa wysokość opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błąd organu w przyznaniu płatności cukrowej nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach z uwagi na niejednoznaczność przepisów dotyczących umowy dostawy. Literalne brzmienie przepisów pozwalało beneficjentowi na usprawiedliwione przekonanie o spełnieniu warunków płatności.
Odrzucone argumenty
Beneficjent dostarczył wadliwą umowę z przedsiębiorstwem, które nie było przedsiębiorstwem cukrowniczym, co powinno być przez niego wykryte. Organ nie ponosi wyłącznej odpowiedzialności za nieprawidłowe rozstrzygnięcie, gdyż beneficjent przyczynił się do błędu.
Godne uwagi sformułowania
błąd organu co do zasadności wypłaty skarżącemu płatności do buraków cukrowych, mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach wykładnia systemowa, funkcjonalna i celowościowa usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu
Skład orzekający
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Joanna Salachna
członek
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 w kontekście błędu organu i możliwości jego wykrycia przez beneficjenta, a także wykładnia przepisów dotyczących płatności cukrowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami cukrowymi i wymogiem umowy z przedsiębiorstwem cukrowniczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z błędami organów administracji i odpowiedzialnością beneficjentów za otrzymane środki unijne, co jest istotne dla szerokiego grona podmiotów.
“Błąd urzędnika czy niedopatrzenie rolnika? Kto odpowiada za nienależnie pobrane unijne dopłaty?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 555/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Dudar /sprawozdawca/ Joanna Salachna Piotr Pietrasz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I SA/Rz 560/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-02-06 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1775 art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.) Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 671 Załącznik nr II,część II sekcja A pkt 5 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del.WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 560/23 w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 1 września 2023 r. nr 9009-2023-001906 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz A. I. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: sąd pierwszej instancji lub WSA) wyrokiem z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 560/23 – w sprawie ze skargi A. I. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: organ lub Dyrektor OR) z dnia 1 września 2023 r., nr 9009-2023-001906 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sanoku z dnia 10 maja 2023 r. nr 0184-2023-004205. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor OR, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 934; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. błędną wykładnię art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69; dalej: rozporządzenie 809/2014) polegającą na błędnym przyjęciu, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, w sytuacji, gdy to beneficjent dostarczył wadliwą umowę z przedsiębiorstwem, które nie było przedsiębiorstwem cukrowniczym, a więc nie zachodzi przypadek, że za nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu w całości i niezależnie od rolnika odpowiada ten organ, a w konsekwencji nie można temu organowi zarzucić pomyłki; 2. błędną wykładnię art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 w zw. z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775; dalej: ustawa o płatnościach) w zw. z pkt 5), sekcji A, część II załącznika Nr II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U.UE.L.2013.347.671 z dnia 2013.12.20) w związku z art. 125, art. 126 tego rozporządzenia, polegającą na błędnym przyjęciu, że obowiązek zwrotu płatności nienależnej w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, gdyż dana płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd polegający na zawarciu umowy dostawy z przedsiębiorcą, który nie był przedsiębiorstwem cukrowniczym, nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, w sytuacji gdy, beneficjent przy dochowaniu należytej staranności błąd ten mógł w zwykłych okolicznościach wykryć. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na organu oraz zrzeczono się z przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zażądał przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna organu nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione w jej ramach zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości kontroli decyzji Dyrektora OR wydanej w przedmiotowej sprawie, jakiej dokonał sąd pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie organ podniósł w skardze kasacyjnej jedynie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 przez jego błędną wykładnię polegającą z jednej strony na błędnym przyjęciu, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, w sytuacji gdy to beneficjent dostarczył wadliwą umowę z przedsiębiorstwem nie będącym przedsiębiorstwem cukrowniczym, a zatem nie można przyjąć że za nieprawidłowe przyznanie płatności odpowiada wyłącznie organ, a w konsekwencji że nie można zarzucić temu organowi pomyłki, z drugiej zaś strony, powiązując powyższy zarzut z naruszeniem art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach i z pkt 5 sekcji A części II załącznika Nr II i art. 125 i 125 rozporządzenia na błędnym przyjęciu, że błąd polegający na zawarciu umowy z przedsiębiorcą nie będącym przedsiębiorstwem cukrowniczym, nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, w sytuacji gdy beneficjent przy dochowaniu należytej staranności błąd ten mógł w zwykłych okolicznościach wykryć. Powyższe zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Wyłączenie obowiązku zwrotu dotyczy zatem sytuacji, gdy jednocześnie dana płatność została przekazana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz błąd mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W orzecznictwie wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (wyroki NSA z 22 listopada 2018 r., I GSK 2071/18, z 18 grudnia 2020 r., I GSK 1191/20). Podkreśla się także, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyroki NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13, z 22 września 2023 r., I GSK 1315/22). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie było sporne, że płatność cukrowa została przyznana beneficjentowi mimo braku spełnienia wszystkich przesłanek o których mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach, bowiem dołączona do wniosku umowa dostawy buraków cukrowych nie była zawarta ani z grupą producentów rolnych ani z przedsiębiorstwem cukrowniczym. Zgodzić się również należało z sądem pierwszej instancji, że poza sporem pozostawała kwestia, że przedmiotowa płatność została dokonana na skutek pomyłki organu. W skardze kasacyjnej co prawda organ w pierwszym z zarzutów kasacyjnych próbuje wykazywać, że nie można przypisać pomyłki organowi w wypłacie beneficjentowi płatności z uwagi, że to beneficjent przedłożył nieprawidłową umowę sprzedaży buraków cukrowych, jednakże czyni to nieskutecznie. Z treści zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji Dyrektora Regionalnego ARiMR z 1 września 2023 r. jednoznacznie wynika, że wypłata płatności nastąpiła na skutek pomyłki organu, czego organ nie kwestionował. Organ wprost wskazał, że płatność została dokonana na skutek pomyłki ARiMR, jednakże zaistniały błąd mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika (str. 18 uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji). Wskazać przy tym należy, że również z treści prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1271/22 – dotyczącego kontroli legalności decyzji Prezesa ARiMR z dnia 15 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 - wynika, że przyznanie przez Kierownika Biura i wypłata skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatności cukrowej, została dokonana przez organ z naruszeniem prawa, bowiem błędnie została przez organ oceniona przedłożona przez beneficjenta umowa dostawy buraków na produkcję cukru. W tym kontekście WSA zakwestionował jedynie stanowisko organów, że naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji było rażące, dlatego też nie było przesłanek do stwierdzenia nieważności wydanej w sprawie decyzji. Słusznie podnosi organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że pomoc unijna dla producentów rolnych ma charakter wnioskowy i to wnioskodawca ma wykazać spełnienie warunków przyznania płatności. Powyższe nie oznacza jednak, że organy ARiMR są zwolnione z obowiązku przestrzegania zasady praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skoro beneficjent przedłożył wraz z wnioskiem o przyznanie płatności umowę na sprzedaż buraków cukrowych, obowiązkiem organu było dokonanie oceny powyższej umowy w aspekcie spełnienia przesłanek do przyznania żądanej pomocy. Brak powyższej oceny czy też niedostateczne jej przeprowadzenie nie może obciążać beneficjenta pomocy. Nie można zatem przyjąć, jak oczekiwałby tego organ, że wypłata spornej płatności nie nastąpiła w wyniku pomyłki organu. Także drugi z zarzutów kasacyjnych nie zasługiwał na uwzględnienie. Wbrew stanowisku organu, wykładnia art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 dokonana przez sąd pierwszej instancji nie jest nieprawidłowa, w zakresie przyjęcia, że w okolicznościach faktycznych sprawy (nie zakwestionowanych przez organ), błąd organu co do zasadności wypłaty skarżącemu płatności do buraków cukrowych, mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi: 1) jeżeli zawarł: a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub b) umowę z: - grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub - organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub - zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru; 2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1. Z akt sprawy nie ulega wątpliwości, że strona nie zawarła umowy, o której mowa wart. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy o płatnościach – bowiem "Grupa I. spółka z o.o." z siedzibą w B. utraciła status uznania na podstawie decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z dnia 13 grudnia 2013 r. RG-IV.7165.7.1.2013.JT. O powyższym fakcie wiedział, a przynajmniej powinien był wiedzieć organ właściwy w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych, co najmniej od dnia wpływu tej decyzji do Biura Powiatowego ARiMR w Sanoku, tj. od dnia 20 stycznia 2014 r. Natomiast do rozważenia pozostaje kwestia możliwości uznania zawartej przez stronę umowy kontraktacji za umowę dostawy, o której mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach. W ocenie skarżącego, zawarta umowa spełniała warunek wynikający z powyższej regulacji, bowiem dla skuteczności tej umowy koniecznym nie było jej zawarcie z przedsiębiorstwem cukrowym, gdyż pkt 5), sekcji A, części II załącznika II do rozporządzenia 1308/2013 posługuje się terminem wyłącznie przedsiębiorstwo, a nie przedsiębiorstwo cukrownicze. To oznacza, że umowa dostawy może zostać zawarta przez stronę z przedsiębiorstwem/przedsiębiorcą, niekoniecznie będącym przedsiębiorstwem cukrowym. Skarżący wskazywał przy tym, że w czasie gdy składał wniosek o przedmiotową płatność (31 maja 2019 r.) opierał się na literalnym brzmieniu ww. przepisów, zaś uznanie, że chodzi wyłącznie o "przedsiębiorstwo cukrownicze" możliwe było najwcześniej od pojawienia się orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących wykładni tego pojęcia. Zgodnie z pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013 przez umowę dostawy należy rozumieć umowę dostawy buraków na produkcję cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Powyższa regulacja, będąca de facto definicją legalną umowy dostawy na użytek rozporządzenia nr 1308/2013 nie wskazywała, że umowa powinna być zawarta z przedsiębiorstwem cukrowniczym, a zatem beneficjent wnioskujący o pomoc finansową, jak również organ przyznający te pomoc, miał podstawy by przyjąć, że warunek z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach spełnia także umowa zawarta z każdym przedsiębiorstwem. Oczywiście takie proste odkodowanie jest błędne, ale aby ten błąd wykryć należało sięgnąć do innych metod wykładni niż wykładnia językowa. Dopiero zastosowanie dalszych metod wykładni pojęcia "przedsiębiorstwo", w szczególności wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, na co zwrócił uwagę WSA w Warszawie w cyt. już wyroku z 28 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1271/22 pozwoliło w prawidłowy sposób zinterpretować treść powyższej przesłanki, jako konieczności zawarcia umowy dostawy buraków cukrowych z przedsiębiorstwem cukrowniczym. W świetle powyższego, istniały uzasadnione podstawy do przyjęcia, jak uczynił to sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, że skoro z literalnego brzmienia pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013 w zw. z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach nie wynikało, że umowa dostawy buraków cukrowych do produkcji cukru powinna zostać zawarta z przedsiębiorcą cukrowniczym, skarżący miał podstawy sądzić, że zawarcie takiej umowy ze spółką G. I. jako przedsiębiorcą, spełnia warunki przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych. Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie, że skarżący mógł znajdować się w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że zawarta przez niego umowa dostawy buraków cukrowych, dołączona do wniosku z dnia 31 maja 2019 r. o przyznanie płatności, spełnia warunki określone w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach, a zatem że przyznana przez organ pierwszej instancji płatność została wypłacona mu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie można zatem przyjąć, jak oczekiwałby tego organ skarżący kasacyjnie, że błąd właściwego organu polegający na wypłacie skarżącemu płatności mimo nie zawarcia umowy o dostawę buraków z przedsiębiorstwem cukrowniczym był tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez skarżącego w zwykłych okolicznościach. Aby wykryć powyższy błąd, należało przeprowadzić dodatkowe zabiegi interpretacyjne powyższego pojęcia, z użyciem wykładni systemowej i celowościowej całego rozporządzenia nr 1308/2013, co niewątpliwie wykracza poza "zwykłe okoliczności", w ramach których beneficjent mógł wykryć błąd organu polegający na niezasadnym wypłaceniu mu płatności do uprawy buraków cukrowych. Zgodzić się zatem należało z sądem pierwszej instancji, że stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do przyjęcia, że w zwykłych okolicznościach błąd organu mógł zostać przez skarżącego wychwycony. Tym samym, wykładnia art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2017 dokonana przez sąd pierwszej instancji nie naruszała prawa, bowiem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skarżący wykazał, że nawet przy dołożeniu należytej staranności, mógł nie wiedzieć, że wypłacone mu płatności do powierzchni buraków cukrowych nastąpiły na podstawie błędu organu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI