I GSK 547/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-26
NSAAdministracyjneWysokansa
opłaty administracyjneprzystanki komunikacyjnetransport zbiorowyustawa o transporcie zbiorowymniedyskryminacjauchwała rady gminysamorząd terytorialnyprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej, potwierdzając, że ustalenie jednolitej stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych bez analizy kryteriów niedyskryminacyjnych stanowi naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Ropczycach od wyroku WSA, który stwierdził nieważność uchwały ustalającej stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych. WSA uznał, że uchwała była dyskryminująca, ponieważ nie uwzględniała zróżnicowania np. ze względu na wielkość taboru. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że organ powinien wykazać, iż przy ustalaniu stawek uwzględniono niedyskryminujące zasady, co w tej sprawie nie miało miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Ropczycach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej z 2015 r. ustalającej stawki opłat za korzystanie z przystanków i dworców komunikacyjnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchwała naruszała prawo, ponieważ nie uwzględniała niedyskryminujących zasad, w szczególności nie różnicowała stawek w zależności od wielkości taboru czy standardu przystanków. Rada Miejska w skardze kasacyjnej zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania oraz błędną wykładnię art. 16 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, twierdząc, że ustalenie jednolitej stawki nie jest dyskryminujące. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że choć ustawa nie definiuje pojęcia 'niedyskryminujących zasad', to z uzasadnienia projektu ustawy wynika, iż należy brać pod uwagę takie czynniki jak standard przystanków czy wielkość taboru. NSA stwierdził, że Rada Miejska nie wykazała, iż przy podejmowaniu uchwały analizowała te kryteria i zastosowała niedyskryminujące zasady, co było podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały przez WSA. Sąd zaznaczył, że nawet ustalenie maksymalnej stawki opłaty nie zwalnia organu z obowiązku wykazania, że zasady są niedyskryminujące. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, narusza. Ustalenie jednolitej stawki opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych bez analizy i wykazania uwzględnienia niedyskryminujących zasad, takich jak standard przystanków czy wielkość taboru, stanowi naruszenie art. 16 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ powinien wykazać, iż przy ustalaniu stawek opłat uwzględniono niedyskryminujące zasady. Brak analizy takich czynników jak standard przystanków czy wielkość taboru w uzasadnieniu uchwały lub materiałach jej towarzyszących uniemożliwia stwierdzenie zgodności z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.z. art. 16 § ust. 4

Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

Opłaty za korzystanie z przystanków/dworców przez operatorów i przewoźników mogą być pobierane, a stawka musi być ustalana z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad.

Pomocnicze

u.p.t.z. art. 16 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

Maksymalna stawka opłaty za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym wynosi 0,05 zł.

p.p.s.a. art. 138

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § ust. 1 i ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 138 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w przedmiocie uchwały nieistniejącej (zarzut uznany za bezprzedmiotowy po sprostowaniu omyłki). Błędna wykładnia art. 16 ust. 4 u.p.t.z. przez WSA, który uznał jednolitą stawkę opłaty za dyskryminującą.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 138 p.p.s.a. przez WSA (nieuzasadniony). Zarzut błędnej wykładni art. 16 ust. 4 u.p.t.z. przez WSA (nieuzasadniony).

Godne uwagi sformułowania

ustalenie stawek opłat powinno uwzględniać czynniki mające wpływ na koszty związane z utrzymaniem przystanków zasada równości wobec prawa brak możliwości oceny motywów jakimi kierowała się Rada Miasta ustalając jednolite stawki opłat opłata powinna być ustalona z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad nierówne traktowanie prawnie nieusprawiedliwione i nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami kryteria jakimi kierowali się radni podejmujący uchwałę nie dadzą się ustalić na podstawie przedłożonych przez organ dokumentów

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący

Bogdan Fischer

sędzia

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu uwzględniania niedyskryminujących zasad przy ustalaniu opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych przez jednostki samorządu terytorialnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za przystanki komunikacyjne na podstawie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Konieczność wykazania przez organ analizy kryteriów niedyskryminacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu samorządności lokalnej i sprawiedliwego traktowania przedsiębiorców. Pokazuje, jak ważne jest uzasadnianie decyzji administracyjnych i stosowanie się do zasad niedyskryminacji.

Czy gmina może ustalić jedną stawkę za przystanek dla wszystkich? NSA odpowiada: nie bez uzasadnienia!

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 547/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Symbol z opisem
602  ceny
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 780/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-10-24
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 138
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1371
art. 16 ust. 4
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Ropczycach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 780/19 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. w R. na uchwałę Rady Miejskiej w Ropczycach z dnia 30 października 2015 r. nr XV/132/15 w sprawie ustalenia stawek opłat za korzystanie z przystanków i dworców komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina Ropczyce 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Rady Miejskiej w Ropczycach na rzecz M. Sp. z o.o. Sp. k. w R. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 780/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w wyniku rozpoznania skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. w R. (dalej powoływana także jako skarżąca spółka) stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Ropczycach (dalej powoływana także jako Rada Miasta) z dnia 30 października 2015 r. nr XV/132/15 w przedmiocie ustalenia stawek opłat za korzystanie z przystanków i dworców komunikacyjnych oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Wskazaną na wstępie uchwałą z 30 października 2015 r. nr XV/132/15 ustalono stawkę opłaty za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina Ropczyce w wysokości 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym i 0,50 zł za każde zatrzymanie środka transportu na dworcu. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515, dalej: u.s.g.) oraz art. 16 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1440, dalej: u.p.t.z.).
Skarżąca spółka w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie powyższej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 4 u.p.t.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie stawek opłat za korzystanie przez operatora lub przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców o dyskryminującym charakterze, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP poprzez podjęcie uchwały z niewypełnieniem delegacji ustawowej oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez podjęcie uchwały z pominięciem zasad praworządności i legalności. Ustalanie stawek opłat powinno uwzględniać czynniki mające wpływ na koszty związane z utrzymaniem przystanków wykorzystywanych przez przewoźników, a więc m.in. standard poszczególnych przystanków czy wielkość taboru jakim jest wykonywany przewóz. Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta nie powołała się na żadne miarodajne argumenty związane z kryterium niedyskryminacji. Nie można ustalić jakimi motywami kierowała się Rada Miasta, ustalając opłatę w równej wysokości dla przewoźników wykonujących przewozy pasażerów korzystających z przystanków komunikacyjnych, bez względu na rodzaj (wielkość) środka transportu.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały, po uprzednim przyjęciu dopuszczalności skargi skarżącej spółki, odwołał się do zasady równości wobec prawa oraz jej istoty wynikającej z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego a także uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (druk sejmowy nr 2916). Na tej podstawie przyjął, że przy ustalaniu wysokości opłaty za korzystanie z przystanków i dworców komunikacyjnych należy uwzględnić przede wszystkim standard poszczególnych przystanków i dworców (odnoszony do elementów ich infrastruktury: wielkości, istnienia wiaty, kiosku, ławek, utwardzenia podjazdu) oraz wielkość taboru (ogół środków transportowych) jakim są wykonywane przejazdy. Skoro ustawodawca powiązał przyznane jednostkom samorządu terytorialnego upoważnienie do ustalenia wysokości opłat za zatrzymywanie się na należących do nich przystankach/dworcach z obowiązkiem uwzględnienia niedyskryminujących zasad, to fakt ich uwzględnienia powinien jednoznacznie wynikać bądź z uzasadnienia uchwały, bądź innych dokumentów powstałych w trakcie procesu uchwałodawczego (podobnie wyrok NSA z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2489/13).
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ani z uzasadnienia podjętej uchwały ani z protokołów z posiedzenia komisji ds. gospodarki komunalnej i rozwoju oraz protokołu z sesji na której podjęto zaskarżoną uchwałę nie wynika, aby kwestia niedyskryminacji była przedmiotem analizy przy ustalaniu stawki opłaty za zatrzymanie pojazdu na przystanku i dworcu. Brak możliwości oceny motywów jakimi kierował się organ ustalając jednolite stawki opłat dla wszystkich przewoźników nie pozwala w tej sytuacji stwierdzić, czy przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały w ogóle brał pod uwagę możliwość zróżnicowania wysokości opłat z uwagi na jakiekolwiek cechy różnicujące przewoźników.
W ocenie sądu pierwszej instancji, o spełnieniu powyższego wymogu nie może przesądzać argumentacja powołana dopiero następczo w odpowiedzi na wezwanie do naruszenia prawa i odpowiedzi na skargę, w których to pismach Rada Miasta wyjaśniła jak interpretuje w praktyce pojęcie niedyskryminujących zasad.
Zdaniem sądu pierwszej instancji, przyjęte zaskarżoną uchwałą bezpośrednie powiązanie stawek opłat wyłącznie z ilością zatrzymań nie pozwala w opisanych okolicznościach na uznanie, że opłaty te w kontekście ich przeznaczenia na utrzymanie infrastruktury przystankowej /dworcowej (a więc stanowiące pochodną jej obciążenia) ustalone zostały z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Należy to kwalifikować jako brak spełnienia jednoznacznie sformułowanego kryterium ustawowego, skutkujący stwierdzeniem nieważności przedmiotowej uchwały z powodu istotnego naruszenia prawa i to niezależnie od akcentowanego w odpowiedzi na skargę faktu, iż mimo wskazania w uzasadnieniu projektu u.p.t.z. kwestii jakie powinny zostać wzięte pod uwagę przy ustalaniu - z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad - stawek opłat dla wszystkich operatorów i przewoźników wykonujących publiczny transport zbiorowy na obszarze właściwości organizatora (tj. jednakowa wysokości stawek opłat, standard poszczególnych przystanków komunikacyjnych lub dworców, wielkość taboru jakim wykonywany jest przewóz), przesłanki te nie zostały wpisane do treści tej ustawy. O ile bowiem należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że uzasadnienie projektu ustawy nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, trudno jednak – zwłaszcza w przypadkach wywołujących rozbieżności na tle stosowania konkretnego przepisu – całkowicie pomijać w procesie jego wykładni argumentację stojącą u podstaw wprowadzenia do porządku prawnego danej regulacji.
W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok Rada Miejska w Ropczycach zarzuciła na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; obecnie z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.):
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 p.p.s,a., poprzez wydanie wyroku w przedmiocie uchwały nieistniejącej, tj. uchwały Rady Miejskiej w Ropczycach z dnia 30 października 2019 r. nr X\//132/15;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 4 u.p.t.z., przez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że wprowadzenie jednolitej stawki za zatrzymywanie przewoźników na przystankach komunikacyjnych nosi znamiona dyskryminacji, bowiem nie różnicuje przewoźników np. ze względu na wielkość taboru, podczas gdy obiektywne kryterium jakim jest obciążenie infrastruktury przystankowej uzasadnia utrzymanie jednolitej stawki opłaty bez względu na wielkość taboru.
Skarżąca kasacyjnie Rada Miasta wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie sprostował z urzędu we wskazanym na wstępie wyroku z dnia 24 października 2019 r. oczywistą omyłkę w oznaczeniu daty zaskarżonej uchwały poprzez zastąpienie w wierszu 9 od dołu błędnego wpisu "z dnia 30 października 2019 r." prawidłowym "z dnia 30 października 2015 r.".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone oraz wyjaśnieniu, na czym to naruszenie polegało (art. 176 p.p.s.a.). Zarzuty skargi kasacyjnej należy oprzeć, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, należy również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, prawidłowa. Z kolei naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd pierwszej instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi zarówno naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jak i naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszym rzędzie należy zbadać zasadność zarzutów procesowych, albowiem może się okazać, że uchybienia w tym zakresie nie pozwalają na odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się do pierwszego z postawionych zarzutów – naruszenia art. 138 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w przedmiocie uchwały nieistniejącej, należało uznać go za bezprzedmiotowy. Wskazać należy, że art. 138 p.p.s.a. przewiduje, że sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. Określenie przedmiotu zaskarżenia powinno zawierać precyzyjne oznaczenie, jakiego aktu lub czynności organu administracji publicznej dotyczy wyrok (por. A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. wyd. V, Warszawa 2013, Komentarz do art. 138). W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sposób precyzyjny i nie budzący żadnych wątpliwości określił przedmiot zaskarżenia wskazując, że jest nim uchwała Rady Miejskiej w Ropczycach z dnia 30 października 2015 r. nr XV/132/15 w przedmiocie ustalenia stawek opłat za korzystanie z przystanków i dworców komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina Ropczyce. Wskazano zatem zarówno organ, który podjął zaskarżoną uchwałę, jak również podano cechy pozwalające na zindywidualizowanie tej uchwały tj. jej datę, numer oraz przedmiot. Co prawda sąd pierwszej instancji w pierwotnej sentencji wyroku wskazał błędną datę wydania powyższej uchwały – 30 października 2019 r. zamiast prawidłowej 30 października 2015 r. jednakże powyższy błąd został sprostowany jako oczywista omyłka pisarska przez sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 18 lutego 2020 r. Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie może być mowy o wydaniu wyroku w przedmiocie nieistniejącej uchwały, bowiem ta istniała, została w prawidłowy sposób zidentyfikowana przez sąd pierwszej instancji zaś z akt sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, co do tego co było przedmiotem zaskarżenia.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 16 ust. 4 u.p.t.z. poprzez jego błędną wykładnię.
Zgodnie z art. 16 ust. 4 u.p.t.z. za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Stosownie do art. 16 ust. 3 pkt 1 u.p.t.z. stawka opłaty, o której mowa w ust. 4, nie może być wyższa niż 5 gr za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym. W zakwestionowanej do WSA uchwale Rada Miasta Ropczyce ustaliła maksymalną stawkę opłaty za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym.
Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji w przepisach ustawy o publicznym transporcie zbiorowym nie wyjaśniono, co należy rozumieć przez pojęcie "niedyskryminujące zasady". Dyskryminacja to nierówne traktowanie prawnie nieusprawiedliwione i nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami. W bogatym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie przyjęto, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa w ujęciu najszerszym polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo (orzeczenie TK z dnia 13 września 1990 r., sygn. U. 4/90, OTK 1990, poz. 10). Ustalono też, że zasada równości dotycząca praw i wolności obywateli oznacza zakaz ustanawiania regulacji o charakterze dyskryminującym (np. wyrok TK z dnia 9 marca 1988 r., sygn. U. 7/87, OTK 1988, poz. 1), ale pod warunkiem, że adresaci normy prawnej charakteryzują się w równym stopniu określonymi cechami. Z kolei w wyroku TK z dnia 26 kwietnia 1995 r., sygn. K. 11/94 (OTK 1995, nr 1, poz. 12), stwierdzono, że zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są (zob. C. Kosikowski, Komentarz do art. 6 (w:) Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2013, LexisNexis i powołane tam orzecznictwo). Powyższe konstatacje płyną z orzecznictwa TK i znajdują odzwierciedlenie także w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.
Należy zauważyć, że zarówno skarżąca kasacyjnie Rada Miasta jak i sąd pierwszej instancji odwoływali się do druku sejmowego nr 2916 uzasadnienia projektu ustawy u.p.t.z., wskazując, że stawki opłat, o których mowa, powinny być ustalane z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad dla wszystkich operatorów i przewoźników, wykonujących publiczny transport zbiorowy na obszarze właściwości organizatora. Należy przez to rozumieć zapewnienie traktowania wszystkich przewoźników w sposób równorzędny poprzez wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji wśród przewoźników wykonujących usługi przewozu w granicach miasta. W szczególności odnosi się to do takich kwestii, jak np. jednakowa wysokość stawki opłat, uwzględnianie standardu poszczególnych przystanków komunikacyjnych lub dworców, uwzględnianie wielkości taboru, jakim wykonywany jest przewóz. Wypada przy tym zauważyć, że ustawodawca nie wprowadził do ustawy ściśle określonych kryteriów, którymi może kierować się rada gminy ustalając wysokości stawki opłat. Zabieg taki wydaje się oczywisty ze względu na znaczną różnorodność panującą na rynku usług przewozowych w różnych gminach.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej kasacyjnie Rady, że ustalenie stawki opłat w maksymalnej, dopuszczonej przez ustawodawcę wysokości, dla wszystkich przewoźników jest równoznaczne z brakiem naruszenia art. 16 ust. 4 u.p.t.z. W przepisie tym jest bowiem mowa, że opłata powinna być ustalona z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Zatem podejmując uchwałę w oparciu o ten przepis, rada gminy powinna mieć na uwadze omawianą przesłankę. Aby ustalić, czy uchwała odpowiada ratio legis przepisu upoważniającego, należałoby zbadać treść uzasadnienia uchwały oraz materiałów dokumentujących jej przygotowanie i uchwalenie (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2489/13).
Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że ani z uzasadnienia zaskarżonej uchwały ani z protokołu posiedzenia komisji ds. gospodarki komunalnej i rozwoju gospodarczego z 27 października 2015 r. jak również z protokołu z sesji Rady Miejskiej w Ropczycach z 30 października 2015 r. na której podjęto kwestionowaną uchwałę, nie wynika jakimi motywami kierowała się Rada Miejska w Ropczycach przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały w zakresie niedyskryminacyjnych zasad. Odmienne twierdzenia skarżącej kasacyjnie Rady należy uznać za gołosłowne. Dlatego też nie można jednoznacznie stwierdzić, czy podejmując uchwałę Rada Miasta rozważyła i zastosowała art. 16 ust. 4 u.p.t.z. Innymi słowy, brak jest jakiejkolwiek analizy wskazującej, że zastosowanie jednolitej stawki w przypadku wszystkich przewoźników operujących na terenie miasta Ropczyce będzie zgodne z niedyskryminującymi zasadami. Podsumowując należy stwierdzić, że kryteria jakimi kierowali się radni podejmujący uchwałę nie dadzą się ustalić na podstawie przedłożonych przez organ dokumentów oraz udzielonych odpowiedzi.
Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji w której w wyniku uprzednio przeprowadzonej analizy rada gminy słusznie stwierdzi, że specyfika lokalna w pełni uzasadnia zastosowanie jednej stawki, z czego zdaje sobie sprawę również skarżąca spółka, która zaskarżyła przedmiotową uchwałę, zwracając uwagę na taką ewentualność (v. str. 3 odpowiedzi na skargę kasacyjną). Tym niemniej powody uchwalenia stawki w takiej a nie innej wysokości powinny znaleźć odzwierciedlenie w jednoznacznym stanowisku Rady, czego w tej sprawie zabrakło. Nie podlega dyskusji, że granice samodzielności działania organów gminy wyznacza legalność działania tych organów. Wykonywanie uchwałodawczej działalności rady gminy powinno się odbywać zawsze zgodnie z obowiązującym prawem. Brak wskazania motywów podjęcia uchwały wpływa także zasadniczo na jej ocenę z punktu widzenia standardów konstytucyjnych.
W kwestii wielkości taboru, jako przesłanki która powinna być wzięta pod uwagę przy ustalaniu stawki opłaty, wyjaśnić należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy wprost wskazano, że jest to okoliczność, która powinna być wzięta pod uwagę celem zapewnienia równego traktowania wszystkich przewoźników w sposób niedyskryminujący. Wielkość taboru, jakim wykonywany jest przewóz została wymieniona obok jednakowej wysokości stawki opłaty, standardu poszczególnych przystanków lub dworców. Owszem, uzasadnienie projektu ustawy nie jest aktem prawnym i nie ma charakteru wiążącego, jednakże w orzecznictwie dopuszcza się sięganie do treści uzasadnienia projektu ustawy, w zakresie wykładni danego przepisu, szczególnie w sytuacji, gdy sama ustawa nie zawiera normatywnej definicji pojęcia, którym się posługuje. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem u.p.t.z. nie definiuje pojęcia "niedyskryminujących zasad". Dlatego też, stosując różne metody wykładni danego przepisu, obok wykładni językowej i systemowej, można również dokonać wykładni aksjologicznej, rozumianej jako cel i sens legislacji danego zagadnienia. Dlatego też, przy podejmowaniu uchwały w sprawie stawek opłaty za korzystanie z przystanków, rada miasta powinna przeanalizować różnego rodzaju kryteria, w tym m.in. standard przystanków czy wielkość taboru, którym są świadczone usługi przewozu, celem ustalenia stawki opłaty w sposób niedyskryminujący żadnego z przewoźników.
Powyższej oceny nie może zmienić stanowisko wyrażone we wskazanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 3169/18, z którego wynika, że rada gminy ustalając stawki opłaty za korzystanie z przystanków jest uprawniona do zastosowania jednolitej stawki dla wszystkich przewoźników. Słusznie w tym zakresie w odpowiedzi na skargę kasacyjną podnosi skarżąca spółka, że powyższy wyrok zapadł w odmiennych okolicznościach faktycznych, bowiem w tamtej sprawie organ przed podjęciem uchwały rozważał treść projektu uchwały przez pryzmat zachowania niedyskryminacyjnych zasad, zaś z samego uzasadnienia podjętej uchwały wynikało jakimi motywami kierowała się rada przyjmując określona, jednolitą stawkę opłaty. Z akt niniejszej sprawy, o czym była mowa powyżej, nie wynika jakimi przesłankami czy też motywami kierowała się Rada Miejska w Ropczycach przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały w zakresie niedyskryminacyjnych zasad, ustalając jednakową, maksymalną stawkę opłaty za korzystanie z przystanków dla wszystkich przewoźników.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI