I GSK 541/22

I GSK 541/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna /przewodniczący/
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2746/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-15
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Moniak Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2746/21 w sprawie ze skargi A S.A. w P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 lutego 2021 r. nr DPI-XII.7643.2.2020.JK.4 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz B S.A. w P. 14 870 (czternaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2746/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A S.A. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 lutego 2021 r. nr DPI-XII.7643.2.2020.JK.4 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 6 grudnia 2017 r. Skarżąca zawarła z NFOŚiGW umowę o dofinansowanie, dotyczącą dofinansowania przedsięwzięcia pn. Modernizacja i rozbudowa Miejskiej Sieci Ciepłowniczej w S. ze środków europejskich w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.
Realizując projekt, Beneficjent zawarł 16 maja 2017 r. ze spółką B Sp. z o.o. S.K.A. (dalej: "Wykonawca") umowę dotyczącą budowy przyłączeń do sieci ciepłowniczej w S. w celu wykorzystania energii z wysokosprawnej kogeneracji. Wartość zamówienia wynosiła 19 280 250 zł (brutto). Zamówienie udzielone zostało w oparciu o zasadę konkurencyjności, w trybie zapytania ofertowego skierowanego 20 kwietnia 2017 r. do trzech potencjalnych wykonawców oraz opublikowanego w tym samym dniu na stronie internetowej Beneficjenta (postępowanie nr 1.5/2017/KZ). W odpowiedzi na zapytanie tylko Wykonawca złożył ofertę.
W wyniku przeprowadzonej kontroli NFOŚiGW stwierdził, że zamówienie udzielone zostało z naruszeniem Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 września 2016 r. (dalej: "Wytyczne") (informacja pokontrolna z 2 lipca 2019 r.). W zapytaniu ofertowym Spółka wskazała bowiem, że z udziału w postępowaniu wykluczone są podmioty powiązane osobowo lub kapitałowo z Beneficjentem. Wykluczenie to obejmowało, m.in. pozostawanie w stosunku powinowactwa II stopnia linii bocznej. Tymczasem prezes zarządu Skarżącej A. B. oraz reprezentujący Wykonawcę K. Ś. (prezes zarządu spółki B Sp. z o.o., będącej komplementariuszem Wykonawcy) pozostają w takim właśnie stosunku. W ocenie NFOŚiGW, w zaistniałej sytuacji, Beneficjent zobowiązany był do wykluczenia oferty Wykonawcy z postępowania. Beneficjent tego jednak nie uczynił, lecz dokonał wyboru oferty Wykonawcy jako najkorzystniejszej i zawarł z nim umowę. Działanie takie NFOŚiGW uznał za konflikt interesów polegający na udzieleniu zamówienia podmiotowi powiązanemu osobowo z Beneficjentem i nałożył korektę w wysokości 100% wydatków zamówienia.
Skarżąca wniosła zastrzeżenia do informacji pokontrolnej. Pismem z 26 września 2019 r. NFOŚiGW częściowo uznał argumentację Spółki i przyjął, że zamówienie było tzw. zamówieniem sektorowym, przez co Beneficjent miał prawo udzielić je podmiotowi powiązanemu z nim kapitałowo lub osobowo. Jednocześnie NFOŚiGW stwierdził, że okoliczność ta nie zmienia faktu, że Beneficjent udzielił zamówienia w sposób błędny. W sytuacji, gdy Skarżąca – nawet gdy nie była do tego zobowiązana w związku z sektorowym charakterem zamówienia – ustanowiła warunek wykluczający z postępowania podmioty powiązane z nią osobowo lub kapitałowo, powinna była konsekwentnie się go trzymać i wykluczyć ofertę Wykonawcy, a nie uznać ją za najkorzystniejszą. W ocenie NFOŚiGW, działanie takie stanowiło naruszenie w zakresie wyboru najkorzystniejszej oferty, poprzez wybór oferty niespełniającej warunków udziału w postępowaniu, w związku z czym NFOŚiGW nałożył korektę w wysokości 25% wydatków kwalifikowalnych.
Pismem z dnia 29 października 2019 r. NFOŚiGW wezwał stronę do zapłaty kwoty stanowiącej równowartość powyższej korekty wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych albo wyrażenia zgody na pomniejszenie płatności.
Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. Beneficjent odmówił dokonania zapłaty korekty lub wyrażenia zgody na pomniejszenie płatności. Wobec powyższego decyzją z dnia 23 lipca 2020 r. NFOŚiGW zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty 1 330 483,76 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia 18 lutego 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 23 lipca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie o obowiązku zwrotu środków pobranych przez beneficjenta oraz określenie wysokości kwoty przypadającej do zwrotu.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że realizując projekt, beneficjent zawarł 16 maja 2017 r. ze spółką B Sp. z o.o. S.K.A. umowę dotyczącą budowy przyłączeń do sieci ciepłowniczej w S. w celu wykorzystania energii z wysokosprawnej kogeneracji. Beneficjent w ramach ww. umowy postawił warunek udziału w zaproszeniu do składania ofert o następującej treści: "Z udziału w postępowaniu wykluczone są podmioty powiązane osobowo i kapitałowo z zamawiającym. Konsekwencją określenia tego warunku była jednak utrata możliwości udzielenia przez Beneficjenta – w ramach danego postępowania – zamówienia wykonawcom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo (formalnie dopuszczonej w pkt 2 lit. a podrozdziału 6.5.2 Wytycznych). Zgodnie z pkt 8 lit. b podrozdziału 6.5.2 Wytycznych, Beneficjent zobowiązany był wybrać najkorzystniejszą spośród ofert złożonych przez wykonawców spełniających warunki udziału w postępowaniu. Tymczasem jak przyznała skarżąca w wyjaśnieniach na etapie weryfikacji dokumentów postępowania, między zamawiającym a wykonawcą, który uzyskał przedmiotowe zamówienie, a konkretnie między A. B. Prezesem A S.A., a K. Ś. Prezesem Zarządu B sp. z o.o. (komplementariuszem wykonawcy czyli A Sp. z o.o. S.K.A.) istnieje stosunek powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej. A. B. (prezes zarządu Beneficjenta) oraz K. Ś. (reprezentujący Wykonawcę prezes zarządu jego komplementariusza) są szwagrami - A. B. jest od 10 stycznia 1998 r. mężem A. Ś., siostry K. Ś.
Tym samym zdaniem Sądu wykonawca nie spełnił wszystkich warunków udziału w postępowaniu, i powinien zostać wykluczony z przedmiotowego postępowania. Ponadto bez znaczenia jest fakt, że w przedmiotowym postępowaniu wpłynęła tylko jedna oferta. W ocenie Sądu nawet jeżeli wpłynęła tylko jedna oferta to nadal wszystkie warunki udziału w postępowaniu określone w zaproszeniu do składania ofert są wiążące dla każdego oferenta. Skoro skarżąca postawiła powyższy warunek udziału w postępowaniu to była zobowiązana konsekwentnie wymagać jego spełnienia przez wykonawców, którzy złożyli oferty w przedmiotowym postępowaniu. Okoliczność wpływu tylko jednej oferty nie jest podstawą do wybrania oferty, która nie spełnia warunków udziału w postępowaniu i podlega wykluczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z ministrem, że naruszenie jakiego dopuścił się beneficjent mogło spowodować, że część wykonawców, których oferta mogłaby okazać się korzystniejsza odstąpiło od udziału w postępowaniu. W konsekwencji mogło to spowodować szkodę w budżecie UE poprzez finansowanie ze środków publicznych nieuzasadnionego wydatku. Słusznym jest bowiem ustalenie, że odmienne potraktowanie jedynego wykonawcy, który złożył ofertę w przedmiotowym postępowaniu jest naruszeniem zasady uczciwej konkurencji, przejrzystości postępowania i równego traktowania wykonawców obowiązujących przy procedurze zasady konkurencyjności. Ustanawiając omawiany warunek udziału w postępowaniu Beneficjent wykluczył z zamówienia wszelkich wykonawców powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Następnie zaś wybrał ofertę wykonawcy powiązanego z nim osobowo, tak jakby warunek ten nie został sformułowany.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i zmianę polegającej na uchyleniu w całości decyzji Organu I i Organu II instancji oraz umorzeniu postępowania administracyjnego, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej jako "kc"), poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do dokonania błędnej wykładni warunku udziału w postępowaniu określonego w pkt. V.I.I. Zapytania ofertowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. na roboty budowlane - Modernizacja i rozbudowa miejskiej sieci ciepłowniczej w S., skutkującej uznaniem, że wykonawca B spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. (dalej jako "Wykonawca") nie spełniał tego warunku;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 i 11 w zw. z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej "ufp") w zw. z pkt 6.5.2 ppkt 8 lit. b) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-20201 (dalej jako "Wytyczne") poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że Skarżący naruszył Wytyczne poprzez wybór Wykonawcy niespełniającego warunku udziału w postępowaniu, co skutkowało wydaniem decyzji o zwrocie przyznanych środków europejskich;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej jako "ustawa wdrożeniowa") w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej jako "Rozporządzenie Ogólne"), w zw. art. 24 ust. 13 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz poz. 24 kolumna 1 tabeli (załącznika) Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (dalej jako "rozporządzenie ws. korekt") poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że działanie Beneficjenta stanowiło nieprawidłowość indywidualną (w tym w szczególności domniemanie, że rzekome naruszenie mogło mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez uniemożliwienie złożenia oferty potencjalnym innym wykonawcom powiązanym osobowo lub kapitałowo ze Skarżącym, którzy mogli złożyć korzystniejszą ofertę), a co za tym idzie powinno zostać objęte korektą finansową;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. pkt 6.5 ppkt 8 lit. a) Wytycznych polegające na dokonaniu jego błędnej wykładni i uznanie, że zmiana warunków udziału stanowi istotną zmianę warunków zamówienia, co mogło doprowadzić do przyjęcia że działanie Beneficjenta mogło mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez uniemożliwienie złożenia oferty potencjalnym innym wykonawcom powiązanym osobowo lub kapitałowo ze Skarżącym;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "kpa"), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej Decyzji Organu I i II instancji, podczas gdy wbrew ocenie Sądu I instancji była ona wydana z naruszeniem ww. przepisów kpa, polegającym na niezebraniu niezbędnego materiału dowodowego skutkującego niewykazaniem wystąpienia wszystkich przesłanek nieprawidłowości indywidualnej, w tym w szczególności jej szkodliwego wpływu na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ppsa w zw. art. 81a §1 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej Decyzji Organu I i II instancji, mimo, że były one wydane z naruszeniem ww. przepisów kpa, co doprowadziło do rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do interpretacji przedmiotowego warunku udziału w postępowaniu na niekorzyść Beneficjenta;
7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ppsa w zw. art. 15 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej Decyzji Organu II instancji, podczas gdy była one wydana z naruszeniem ww. przepisu kpa, ponieważ Organ II instancji ustalił, że Skarżąca popełniła inną nieprawidłowość (nieobjętą postępowaniem przed Organem I instancji), co skutkowało przyjęciem, że nałożona korekta nie może ulec obniżeniu;
8. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 ppsa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku:
- metody wykładni spornego warunku udziału w postępowaniu przyjętego przez Sąd I instancji, w tym w szczególności wyjaśnienia, czy w i jakim zakresie sporny warunek należało wykładać zgodnie z treścią art. 65 § 1 kc;
- podstaw i przyczyn uznania przez Sąd, że Organ I i Organ II instancji nie dopuściły się naruszenia art. 81a §1 kpa poprzez nie rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości w zakresie rozumienia treści warunku udziału w zapytaniu ofertowym na korzyść Beneficjenta. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem Wytycznych, zarzucam Wyrokowi:
9. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 143 ust. 2 zd. 3 Rozporządzenia Ogólnego w zw. z art. 24 ust. 5, 6 i 13 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 3 ust. 1-2, § 5 ust. 1 i § 7 rozporządzenia ws. korekt oraz poz. 24 kolumna 3 i 5 tabeli - załącznika do rozporządzenia ws. korekt, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na ustaleniu wysokości korekty finansowej w sposób nieproporcjonalny do charakteru i wagi naruszenia i nieuwzględniającej wszystkich okoliczności sprawy.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedynie niezajęcie przez sąd pierwszej instancji stanowiska co do zarzutów mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, może prowadzić do stwierdzenia, że doszło do istotnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co z kolei mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z tego powodu (por. np. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1683/17). Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Skarżąca kasacyjnie podnosi, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera istotne braki w zakresie wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia w odniesieniu do poszczególnych zarzutów przez skarżącą, wskazując pierwszoplanowo na brak wyjaśnień w przedmiocie rozumienia warunku udziału wykonawcy w prowadzonym przez spółkę postępowaniu, a także podstaw i przyczyn uznania braku naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości w zakresie rozumienia treści warunku udziału w zapytaniu ofertowym na korzyść beneficjenta (spółki).
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że oceniany zarzut w zakresie odnoszącym się do naruszenia art. 81a k.p.a. nie mógł być skuteczny. Spółka wskazuje bowiem na kwestię wystąpienia wątpliwości co do treści warunku w zapytaniu ofertowym, a zatem wątpliwości odnośnie rozumienia (wykładni) obowiązujących w toku postępowania ofertowego regulacji (procedur). Tymczasem art. 81 § 1 k.p.a. stanowi o rozstrzyganiu na korzyść strony w przypadku zaistnienia niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim Sąd I instancji w istocie nie ustosunkował się do podnoszonej przez spółkę kwestii błędnej wykładni sformułowanego w zapytaniu ofertowym warunku udziału w prowadzonym przez nią postępowaniu ofertowym oraz nie wyjaśnił przesłanek które przemawiały za tym aby uznać, że w sprawie zaistniało takie powiązanie pomiędzy zamawiającym (skarżącą spółką) a wykonawcą, które powodowało niemożność udzielenia zamówienia. Kwestia ta zaś miała podstawowe znaczenie dla ustalenia czy w realiach tej sprawy doszło czy nie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co z kolei rzutuje na ocenę prawidłowości zastosowania dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. oraz innych zastosowanych w sprawie regulacji.
Jak już wskazano, podstawową kwestią sporną w sprawie było to czy wybrany przez spółkę wykonawca nie spełniał warunku udziału w postępowaniu. Warunek ten brzmiał następująco: ""Z udziału w postępowaniu wykluczone są podmioty powiązane osobowo i kapitałowo z zamawiającym. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między zamawiającym lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu zamawiającego lub osobami wykonującymi w imieniu zamawiającego czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:
A) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,
B) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,
C) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,
D) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii j bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli."
Wskazać trzeba, że w sprawie niesporne były okoliczności, że prezes zarządu Beneficjenta (skarżącej spółki) oraz reprezentujący wykonawcę (prezes zarządu jego komplementariusza) są szwagrami.
W skardze do WSA spółka postawiła zarzut błędnej wykładni wyżej przywołanego warunku udziału w postępowaniu. Obszernie to argumentując wskazywała, że powiązania osobowe i kapitałowe wskazane w ww. warunku udziału w postępowaniu mogą zachodzić wyłącznie pomiędzy następującymi podmiotami: wykonawcą a zamawiającym, lub wykonawcą a osobą upoważnioną do zaciągania zobowiązań po stronie zamawiającego, lub wykonawcą a osobą wykonującą w imieniu zamawiającego czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy. Podnosiła, że w sformułowaniu warunku - w przeciwieństwie do określenia kręgu podmiotowego zamawiającego - pominięto osoby reprezentujące wykonawcę, czy osoby wykonujące czynności w jego imieniu. Katalog zaś osób, pomiędzy którymi w przedmiotowym postępowaniu o udzielenie zamówienia nie mogą zachodzić określone powiązania osobowe i kapitałowe ma przy tym niewątpliwie charakter zamknięty.
W odniesieniu do tego zagadnienia Sąd I instancji skonstatował jedynie, że konsekwencją określenia wyżej przywołanego warunku udziału w postępowaniu "(...) była jednak utrata możliwości udzielenia przez Beneficjenta - w ramach danego postępowania - zamówienia wykonawcom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo (formalnie dopuszczonej w pkt 2 lit. a podrozdziału 6.5.2 Wytycznych). Zgodnie z pkt 8 lit. b podrozdziału 6.5.2 Wytycznych, Beneficjent zobowiązany był wybrać najkorzystniejszą spośród ofert złożonych przez wykonawców spełniających warunki udziału w postępowaniu." Po czym, po przytoczeniu powiązań osobowych pomiędzy prezesem zarządu zamawiającego a reprezentantem wykonawcy wskazał, że "(...) wykonawca nie spełnił wszystkich warunków udziału w postępowaniu, i powinien zostać wykluczony z przedmiotowego postępowania." .
W przedstawionym wyżej stanie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się WSA podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Wskazać trzeba, że prawidłowo sformułowane uzasadnienie wyroku powinno umożliwić stronom oraz sądowi odwoławczemu poznanie sposobu rozumowania sądu orzekającego. W uzasadnieniu tym powinna zostać precyzyjnie przedstawiona argumentacja odnosząca się zarówno do stanowiska organu, jak i istotnych dla sprawy zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Sąd nie może pozostawić podstawowych dla jego rozstrzygnięcia kwestii bez uzasadnienia. Z uzasadnienia musi wynikać, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W omawianej kwestii dokonania wykładni regulacji uwzględnić także należy - na co zwrócił dodatkowo uwagę pełnomocnik skarżącej kasacyjnie na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - że sformułowany przez spółkę warunek odnośnie powiązań kapitałowych i osobowych zawiera koniunkcję (poprzez użycia spójnika "i’), co oznacza, że związek pomiędzy zamawiającym a wykonawcą wykluczający możliwość udzielenia zamówienia musi jednocześnie wypełniać znamiona powiązania kapitałowego i (oraz) osobowego. Dla porównania, w Wytycznych w tym zakresie użyto zaś spójnika "lub", co powoduje inne skutki dla interpretacji warunku.
Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni stanowisko i wyjaśnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym orzeczeniu, odnosząc się merytorycznie do podnoszonego przez spółkę zarzutu błędnej wykładni warunku udziału w prowadzonym przez nią postępowaniu oraz dokona oceny prawidłowości wykładni zastosowanej przez organ w tym względzie, mając także na uwadze specyfikę sformułowania warunku przez spółkę (w którym użyto - inaczej niż ma to miejsce w Wytycznych - spójnika "i").
Zważywszy, że zagadnienie, które wymaga ustosunkowania się przez Sąd I instancji ma - jak zaznaczono wcześniej - podstawowe znaczenie w sprawie, dokonywanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny pozostałych zarzutów jest na tym etapie przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 w § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z pkt 2 lit. a oraz w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).