I GSK 539/21

I GSK 539/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar
Joanna Wegner
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1327/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-19
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1327/20 w sprawie ze skargi Powiatu Piskiego na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Powiatu Piskiego na rzecz Ministra Finansów 6400 (sześć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z
19 stycznia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1327/20 po rozpoznaniu skargi Powiatu Piskiego na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz w punkcie 2 zasądził od organu na rzecz Powiatu Piskiego koszty postępowania sądowego.
Za podstawę wyrokowania Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne:
Zgodnie z umową zawartą w dniu [...] stycznia 2018 r. na podstawie art. 150 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Wojewoda Warmińsko-Mazurski przyznał Powiatowi Piskiemu dotację celową na finansowanie w roku 2018 zadań zleconych z zakresu administracji rządowej związanych z działalnością bieżącą sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, funkcjonujących na terenie Powiatu, w tym na finansowanie działalności bieżącej Środowiskowego Domu Samopomocy w B. (dalej: "ŚDS" lub "Placówka") w wysokości [...] zł.
Powiat zobowiązany był wykorzystać dotację zgodnie z celem, na jaki ją uzyskał, tj. na bieżące utrzymanie Placówki i realizację usług określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz.U. Nr 238, poz. 1586, z późn. zm.) i na warunkach określonych w umowie (§ 2 ust. 2 umowy).
Z treści sprawozdania rocznego z wydatkowania dotacji za rok 2018 r. wynikało, że Powiat wydatkował dotacje w całości oraz, że część dotacji przekazanej na podstawie umowy (kwotę [...] zł) wydatkowano na prace rozbiórkowe poddasza budynku ŚDS, ułożenie docieplenia wraz ze wzmocnieniem spróchniałych belek stropowych, wymianę okien, roboty sanitarne (instalacje: c.o., wodno-kanalizacyjną i przeciwpożarową), roboty tynkarskie, instalację elektryczną (częściowe okablowanie poddasza). Powyższe wydatki (pokryte z dotacji przekazywanej miesięcznie na bieżącą działalność ŚDS) Powiat zakwalifikował do prac remontowych.
W dniu 3 czerwca 2019 r. Wojewoda zawiadomił Powiat o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu dotacji udzielonej w 2018 roku w rozdziale 85203 - Ośrodki wsparcia, § 2110, z przeznaczeniem na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, na bieżące utrzymanie ŚDS. Jednocześnie Wojewoda zwrócił się do Powiatu o przedstawienie w wyznaczonym terminie wszelkich dokumentów mających znaczenie w sprawie.
W toku postępowania Powiat przekazał kopie: 1) pisma Stowarzyszenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., 2) dokumentacji fotograficznej, 3) opinii technicznej w zakresie określenia zakresu robót budowlanych remontowych oraz ich oceny pod względem interpretacji prawa budowlanego wykonanych w budynku ŚDS, Dz. Nr [...] przy ul. [...], 4) umowy zlecenia z dnia [...] lutego 2018 r., 5) kosztorysu ofertowego z dnia [...] lutego 2018 r., 6) umowy zlecenia z dnia [...] listopada 2018 r., 7) kosztorysu ofertowego z dnia [...] listopada 2018 r. (sanitarnego), 8) kosztorysu ofertowego z dnia [...] listopada 2018 r. (ogólnobudowlanego), 9) oświadczenia osoby odpowiedzialnej za przygotowanie projektu budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r., 10) faktury VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. 11) faktury VAT nr [...] z dnia [...] marca 2018 r., 12) faktury VAT nr [...] z dnia [...] marca 2018 r., 13) faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., 14) faktury nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r., 15) faktury nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., 16) noty księgowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., 17) noty księgowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., 18) decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. - zatwierdzenia projektu budowlanego, 19) decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. - zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, 20) oświadczenia Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2019 r. 21) szczegółowej informacji Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2019 r. na temat zakresu prac prowadzonych w ŚDS w ramach projektu budowlanego pn. Przebudowa budynku byłego przedszkola na potrzeby Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy, 22) wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę z dnia [...] stycznia 2017 r., 23) wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę z dnia [...] sierpnia 2018 r., 24) projektu budowlanego, 25) projektu budowlanego - projekt zamienny, 26) dziennika budowy nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., 27) protokołu kontroli obowiązkowej zakończonej budowy obiektu budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r., 28) potwierdzenia zapłaty za faktury dotyczące remontu poddasza budynku ŚDS, 29) zaświadczenie Warmińsko- Mazurskiego Banku Spółdzielczego potwierdzające, że rachunek bankowy, z którego zostały dokonane płatności należy do ŚDS.
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Wojewoda Warmińsko-Mazurski określił zwrot przez Stronę kwoty [...] zł jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej przekazanej w 2018 roku z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Powiatowi z zakresu administracji rządowej, polegającego na bieżącej działalności Środowiskowego Domu Samopomocy przy ul. [...] w B., wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż analiza treści złożonych w postępowaniu dokumentów, jak i rodzaju i zakresu zrealizowanych prac w budynku ŚDS, świadczy o ich inwestycyjnym a nie remontowym charakterze. Wskazano nadto, iż przebudowa, zgodnie z art. 3 pkt 7 i 7a ustawy Prawo budowlane, zaliczana jest do robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Zgodnie natomiast z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2010 r., w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji budowlanej z budżetu państwa (tj. Dz. U. Nr 238, poz. 1579 z późn. zm.) pod pojęciem inwestycji budowlanej rozumie się wykonanie robót budowlanych, o których mowa w art. 3. pkt. 7 Prawa budowlanego, z wyjątkiem remontu.
W ocenie Wojewody prace budowlane wykonane w budynku ŚDS:
- spełniały definicję przebudowy - określonej w art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego,
- powodowały wzrost wartości użytkowej budynku,
- zaliczone do ulepszenia nakłady finansowe (w kwocie [...] zł) były wyższe niż istotna wartość początkowa środka trwałego wynikająca z obowiązujących przepisów prawa i w rezultacie winny być zaliczone do wydatków majątkowych, a nie do wydatków bieżących.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia Minister decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego.
W uzasadnienie decyzji Minister odwołał się do ustawy o finansach publicznych, dalej "u.f.p." i wskazał, że dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ww. ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych (art. 126 u.f.p.). Dotacja udzielona z budżetu państwa wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia tych okoliczności (art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p.). Pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem należy rozumieć ściśle. Szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel, na realizację konkretnego zadania, w przypadku zawarcia umowy, na realizację zadań jednoznacznie w niej wskazanych. Beneficjent dotacji otrzymując takie środki zobowiązany jest do efektywnego i zgodnego z obowiązującymi przepisami wykorzystania dotacji kierując się zasadą legalności, celowości i gospodarności. Środki przyznane w ramach dotacji mają znaczony charakter, przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co stwarzałoby możliwość swobodnego nimi dysponowania. Mają one nadal charakter publiczny i w konsekwencji można je wykorzystać jedynie w sposób ściśle określony przez dotującego. Środki z dotacji, z racji swego publicznoprawnego charakteru, podlegają dodatkowym rygorom z niego wynikającym od momentu przekazania, poprzez wydatkowanie, a następnie ostatecznego rozliczenia dotacji. Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem (art. 169 ust. 4 u.f.p.). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 169 ust. 5 pkt 1 u.f.p.). W przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 150 pkt 5, art. 151 ust. 2 pkt 6, art. 168 ust. 1 i 2 u.f.p., organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 169 ust. 6 u.f.p.).
Minister wyjaśnił również, że Powiat zobowiązany został do wykorzystania przekazanych środków finansowych na realizację zadania określonego w § 1 umowy zgodnie z celem, na jaki je uzyskał, tj. na bieżące utrzymanie Placówki i realizację usług określonych w rozporządzeniu MPiPS z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy i na warunkach określonych w umowie (§ 2 ust. 2 umowy). W zakresie bieżącego utrzymania Placówki, w ocenie Ministra, nie mieści się pojęcie prac w ramach robót budowlanych pn. "Przebudowa budynku byłego przedszkola na potrzeby Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy", mających na celu poszerzenie powierzchni ŚDS o poddasze w celu udostępnienia dodatkowej powierzchni uczestnikom ŚDS. Poniesione wydatki nie mieszczą się także w zakresie wydatków na usługi określone w rozporządzeniu MPiPS z dnia 9 grudnia 2010 r. Przeznaczenie dotacji na utrzymanie Placówki mogło zatem dotyczyć prac remontowych pomieszczeń już wykorzystywanych na potrzeby terapeutyczne ŚDS. W ocenie Ministra, skoro celem przeprowadzonych prac budowlanych w tym przypadku była przebudowa/adaptacja nieużytkowego poddasza byłego przedszkola na potrzeby terapeutyczne ŚDS, nie można mówić o odtworzeniu w tym zakresie stanu pierwotnego ŚDS. Nie ma znaczenia dla sprawy fakt, że pierwotnie remontowane poddasze miało już charakter użytkowy - gdyż znajdowało się w nim przedszkole, a realizowane prace miały na celu jedynie przywrócenie poddasza do stanu używalności. Istotne jest, że jak wynika z przedstawionych wyjaśnień, ŚDS funkcjonował na parterze budynku - na poddaszu nie było sal terapeutycznych ŚDS. Przyznana dotacja przeznaczona była m.in. na bieżące utrzymanie ŚDS.
Uwzględniając skargę Powiatu Piskiego na ww. decyzję, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Według WSA, dla dokonania oceny czy dany wydatek został zrealizowany zgodnie z celem zadania publicznego koniecznym jest odniesienie się do treści zawartej umowy, gdyż dopiero na tej podstawie możliwe jest dokonanie oceny czy w ramach udzielonej dotacji wydatek spełnia przesłanki z art. 169 u.f.p.
Sąd podkreślił, że w kontekście uregulowania zawartego w art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. - pierwszorzędne znaczenie w procesie wykładni ma odtworzenie znaczenia pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem". Odwołując się do konkretnych orzeczeń sądów administracyjnych oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego przypomniał, że "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Jednocześnie zauważył, iż w orzecznictwie podkreśla się, że w ww. pojęciu nie mieści się naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji. Naruszenie warunków zawartej umowy przy zachowaniu wydatkowania środków z dotacji na zadania objęte umową o jej udzielenie nie stanowi zatem o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Odnosząc się do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy WSA wskazał, że istotne znaczenie mają również przepisy prawa budowlanego tj. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowalne (Dz. U. z 2020, poz. 1333 ze zm.). W świetle art. 3 ust. 7a za "przebudowę" uznaje się wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. "Remontem" jest zaś wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 ust. 8 ustawy- Prawo budowalne).
Dalej wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 2 umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2018 r. Zleceniobiorca zobowiązał się do wykorzystania przekazanych środków finansowych na realizację zadania określonego w § 1 zgodnie z celem, na jaki je uzyskał tj. na bieżące utrzymanie Placówki i realizację usług określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie środowiskowych domów samopomocy i na warunkach określonych w umowie. WSA wyjaśnił, że w ocenie organu nie ulega wątpliwości, że przeznaczenie dotacji na bieżące utrzymanie Placówki mogło zatem dotyczyć prac remontowych, ale przeprowadzanych w pomieszczeniach już wykorzystywanych na potrzeby terapeutyczne. Minister uznaje jednakże, że skoro doszło do poszerzenia powierzchni terapeutycznej to roboty budowlane na poddaszu miały charakter przebudowy poddasza w celu jego adaptacji.
Jednakże, zauważa dalej Sąd I instancji, organ nie ustalił stanu technicznego poddasza w momencie rozpoczęcia prac na nim, jego stanu gdy funkcjonowało tam przedszkole oraz zakresu jego wykorzystywania w okresie, gdy przestało na nim funkcjonować przedszkole. Zdaniem WSA, w tym zakresie brak jest również zgromadzonego materiału dowodowego.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Powiat Piski podnosi w skardze, że poddasze budynku było użytkowane przez Powiatowy Środowiskowy Dom Samopomocy od momentu rozpoczęcia działalności i służyło do przechowywania różnych kategorii produktów.
Według WSA, w świetle tego oświadczenia błędne byłoby stanowisko organu, zgodnie z którym poddasze nie znajdowało się w obszarze faktycznego funkcjonowania Placówki. Zmiana zaś charakteru pomieszczenia, w ocenie Sądu, nie oznacza automatycznie, że dokonano jego przebudowy. Być może na poddaszu wystarczające było przeprowadzenie robót, które polegałyby na odtworzeniu stanu pierwotnego, jaki miał miejsce w okresie gdy funkcjonowało tam przedszkole lub w okresie późniejszym, aby dokonać zmiany charakteru pomieszczeń, w których przechowuje się dane produkty, na pomieszczenia terapeutyczne. Innymi słowy nie ma znaczenia, w jakim celu dane pomieszczenie jest wykorzystywane, ale należy mieć na uwadze stan techniczny takiego pomieszczenia. Z materiału dowodowego powyższe nie wynika.
Dalej Sąd pierwszej instancji wywodzi, że na marginesie należy wskazać, iż Strona w pismach przekazanych do organu przyznaje, że część robót wykonanych na poddaszu nie miała charakteru remontu. Jest to zgodne z opinią techniczną, znajdującą się w aktach. Należy jednakże zwrócić uwagę, podkreśla dalej WSA, że roboty na poddaszu były podzielone w tym znaczeniu, że wystawiono na nie były oddzielne faktury jak i podpisywane były odrębne umowy zlecenia. Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu pierwszej instancji należy uznać, że w sprawie organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. - w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy , co w efekcie doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a\
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA nakazał organowi wziąć pod uwagę następujące zalecenia: organ nie uzna robót, które były przeprowadzane na poddaszu za jedną robotę budowlaną; organ ma ustalić stan poddasza w momencie rozpoczęcia na nim prac budowlanych, jego stan gdy funkcjonowało tam przedszkole, a także w okresie późniejszym oraz zakres wykorzystywania poddasza w okresie, gdy przestało na nim funkcjonować przedszkole. Zdaniem WSA, powyższe pozwoli Ministrowi na ocenę czy przeprowadzone roboty mieszczą się w pojęciu "remontu" w rozumieniu prawa budowlanego.
Jednocześnie WSA nie podzielił pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W tym zakresie stwierdził, że zarzut dotyczący szybkości postępowania nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Mógłby on ewentualnie mieć znaczenie w zakresie oceny bezczynności organu czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, ale nie może stanowić postawy wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. WSA odniósł się również, co do wniosków Stron o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie. W tym zakresie wskazał, że rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym zostało oparte o art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Mając na uwadze, że Miasto Stołeczne Warszawa, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona. WSA przypomniał, że powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. 15zzs (4) ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.
Od wskazanego wyroku Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 126, art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 168 ust. 4 u.f.p. i w zw. z § 2 ust. 2 umowy z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] [dalej umowa] poprzez błędną interpretację i w efekcie zastosowanie, prowadzące do uznania, że w niniejszej sprawie pojęcie bieżące utrzymanie Placówki (funkcjonującej na parterze budynku), na które przekazano w roku 2018, zgodnie z umową, dotację celową, obejmuje także remont poddasza budynku po byłym przedszkolu, w celu poszerzenia powierzchni terapeutycznych ponieważ – jak wyjaśnił Powiat Piski [dalej Powiat lub Skarżąca] w złożonej skardze na decyzję Ministra - trzymała tam, rożnych kategorii produkty,
- w sytuacji gdy okoliczność ewentualnego przechowywania rożnych kategorii produktownie jest równoznaczna z funkcjonowaniem i utrzymaniem (ani utworzeniem) Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy w B. [dalej ŚDS lub Placówka] na poddaszu budynku. Jak bowiem wynika z akt, przeznaczenie dotacji określono precyzyjnie i bardzo wąsko, natomiast, zgodnie z uzyskanymi w sprawie wyjaśnieniami:
a) z dotacji otrzymanej w poprzednich latach na utworzenie ŚDS [...] [dalej Stowarzyszenie] sfinansowało jedynie remont parteru budynku po byłym przedszkolu, w którym została utworzona Placówka,
b) Stowarzyszenie starało się pozyskać środki zewnętrzne na montaż platformy pionowej, w celu wykorzystania powierzchni poddasza i na przełomie lat 2017/2018 Stowarzyszenie otrzymało dotacje z PFRON oraz dofinansowanie z Gminy Biała Piska, co oznacza, że od roku 2017 na poddaszu budynku powinny być prowadzone prace budowlane,
c) w celu wykonania prac związanych z budową platformy pionowej przygotowano projekt budowlany, który zarazem porządkował stan prawny budynku, już nie jako budynku przedszkola tylko ŚDS,
d) Stowarzyszenie jednoznacznie wskazało, że niniejsze prace dotyczyły: wyremontowania klatki schodowej oraz remontu poddasza w celu udostępnienia tej powierzchni uczestnikom terapii Powiatowego ŚDS
, prace prowadzono na podstawie projektu budowlanego pt. Przebudowa budynku byłego przedszkola na potrzeby Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy Podstawowym celem prowadzenia prac remontowych na poddaszu budynku ŚDS będzie udostępnienie po jego zakończeniu powierzchni użytkowej w celu poszerzenia usług terapeutycznych,
e) zakwestionowaną część dotacji wykorzystano, jak wyjaśniła Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, w związku z wypracowanymi przez ŚDS oszczędnościami. Powyższe oznacza, że dotacja w części została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem określonym w umowie, tj. zamiast na utrzymanie ŚDS - na rozszerzenie zakresu działania o nowe powierzchnie, dotychczas na ten cel niewykorzystywane. Wyjaśnienie podniesione w skardze do WSA w Warszawie, a dotyczące ewentualnego rzekomego przechowywania bliżej nieokreślonych produktów, nie mogło być uznane za potwierdzenie funkcjonowania w roku 2018 Placówki na poddaszu. Prowadzi on zresztą do niemożliwych do zaakceptowania wniosków, że umieszczenie tychże produktów w dowolnym obiekcie budowlanym legitymizowałoby ponoszenie wydatków z dotacji budżetowej na jego przebudowę. Tymczasem przeznaczeniem dotacji nie było utrzymanie poddasza (po byłym przedszkolu), tym bardziej zaś jego ewentualny remont/ adaptacja w celu poszerzenia usług terapeutycznych (które, co nie jest kwestią sporną, nie były prowadzone wcześniej na poddaszu). Powyższe z kolei dodatkowo oznacza, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie abstrahuje w tej części od ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przybiera formę pewnych przypuszczeń, co jest przedmiotem dalszych zarzutów niniejszej skargi. Utrzymanie Placówki co do zasady nie obejmuje remontu/adaptacji w celu poszerzenia powierzchni i zakresu usług. Gdyby przeznaczeniem dotacji był remont poddasza Gmina nie musiałaby przeznaczyć na niego oszczędności poczynionych z przyznanej dotacji na utrzymanie Placówki;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [dalej Kpa] w zw. z art, 169 ust. 6 ufp, w zw. z ust. 1 pkt 1, art. 168 ust, 4 u.f.p. i § 2 ust. 2 umowy, poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy całości materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, w tym wyjaśnień zawartych w odwołaniu, w decyzji Ministra i w odpowiedzi na skargę, z których wynikało, że Placówka prowadzona była wyłącznie na parterze budynku (zatem przeznaczeniem dotacji było bieżące utrzymanie Placówki funkcjonującej na parterze)
- co spowodowało uznanie, że zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra, choć oparta na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego, nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez brak wszechstronnej analizy sprawy, w tym pominięcie w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie;
a) kwestii, które w ocenie Ministra przesądziły o rozstrzygnięciu sprawy, a które wskazywały, że poddasze budynku było dopiero przygotowywane do wykorzystywania na potrzeby Placówki, częściowo ze środków PFRON, częściowo ze środków przyznanych przez Gminę (pominięto m.in. wyjaśnienia Skarżącej i Stowarzyszenia zgromadzone w trakcie postępowania administracyjnego, okoliczność wydania, na podstawie przepisów ustawy - Prawo budowlane, decyzji dotyczących zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robot budowlanych dla Stowarzyszenia, obejmujących przebudowę budynku byłego przedszkola na potrzeby Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy, porządkowanie stanu prawnego budynku etc.), w zamian oparcie rozstrzygnięcia na oświadczeniu złożonym w skardze w zakresie wykorzystania poddasza będącego od roku 2017 de facto miejscem prac budowlanych, dostępnym dla ekip budowlanych, jako miejsca wykorzystywanego do przechowywania produktów;
- co w efekcie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez uznanie, że Placówka faktycznie funkcjonowała i na parterze i na poddaszu budynku, a zatem przeznaczeniem dotacji było także bieżące utrzymanie poddasza;
b) wyjaśnienia kwestii dotyczących uznania za tożsame pojęć utrzymanie Placówki, poszerzenie powierzchni terapeutycznych i przechowywanie rożnych kategorii produktów, w sytuacji gdy przeznaczeniem dotacji miało być bieżące utrzymanie Placówki, zatem Placówki funkcjonującej, co faktycznie oznacza zachowanie aktualnego substratu Placówki bez zmian w zakresie poszerzenia działalności o dodatkowe powierzchnie (pojęcie bieżące Utrzymanie Placówki jest węższe niż działalność bieżąca, przyznanie dotacji na utworzenie placówki lub poszerzenie jej działalności);
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art, 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, art. 168 ust. 4 ust. 4 u.f.p. i § 2 ust. 2 umowy, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra, w sytuacji braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia, w związku ze stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja Ministra nie odpowiada prawu, w sytuacji, gdy przesłankę uchylenia decyzji co do zasady Sąd upatruje w wyjaśnieniu, że na poddaszu budynku [na którym prowadzono prace budowlane ze środków przekazanych przez inne podmioty od roku 2017] przechowywano rożnych kategorii produkty, a jednocześnie nie ma znaczenia, w jakim celu dane pomieszczenie jest wykorzystywane, lecz należy mieć na uwadze stan techniczny takiego pomieszczenia, co dodatkowo może świadczyć o niespójności wyroku. Co do zasady sposób wykorzystywania pomieszczeń w roku 2018 ma istotne znaczenie w przypadku przeznaczenia dotacji na bieżące utrzymanie Placówki w ww. roku budżetowym,
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Ministra i nakazanie oparcia rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie, w jakim stanie technicznym znajdowało się poddasze w roku 2018. Zauważyć należy, że na poddaszu prowadzono prace budowlane od roku 2017, tj. jeszcze przed przystąpieniem do prac na podstawie projektu budowlanego dotyczącego przebudowy budynku byłego przedszkola na potrzeby ŚDS. W aktach znajdują się zdjęcia dokumentujące stan poddasza po zainstalowaniu platformy pionowej, w związku z czym co do zasady nie powinien on budzić wątpliwości. Wynika z nich niezbicie, że w roku 2018 nie mogła tam funkcjonować placówka. W roku 2018 i wcześniej - wobec prowadzenia prac budowlanych na poddaszu nie było możliwe funkcjonowanie placówki (wątpliwe jest także przechowywanie produktów, innych niż służących tym pracom w świetle udokumentowanego stanu). Nie jest zatem jasne, jakich jeszcze innych ustaleń miałby dokonać organ.. Wskazanie Sądu nie jest spójne z dokonaną przez niego oceną prawną. Uwzględnienie skargi nastąpiło bowiem w związku z podniesioną okolicznością przechowywania na poddaszu produktów. Skoro tak, to ewentualne bieżące utrzymanie poddasza powinno być ograniczone do zachowania części i funkcji służącej wyłącznie do tego celu (przechowywania produktów), nie zaś poszerzenia działalności Placówki poprzez utworzenie sal terapeutycznych. Powyższe naruszenie jest istotne, bowiem zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organy procedujące w sprawie są związane oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Warszawie.
6) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107, z poźn. zm.), w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 141 § 4, art, 145 § 1 lit. c oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez dokonanie błędnej oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra i w efekcie jej uchylenie, pomimo że zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie wydane na podstawie i w granicach prawa, tj. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1 i ust. 4 u.f.p.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powiat Piski, reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jej oddalenie. Strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że poddasze budynku było użytkowane przez ŚDS od momentu rozpoczęcia działalności i służyło do przechowywania różnych kategorii produktów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz oddaleniem skargi.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z [...] listopada 2019 r. dotyczącą zwrotu części dotacji celowej, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacja została udzielona w 2018 r. jednostce samorządu terytorialnego z budżetu państwa na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, polegającego na bieżącej działalności Środowiskowego Domu Samopomocy przy ul. [...] w B. W podstawie prawnej decyzji zwrotowej powołano przepis art.169 ust.1 pkt 1 oraz art.169 ust. 5 pkt 1 oraz ust.6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych Dz.U. z 2019 r. poz.896, dalej powoływanej, jako: u.f.p.).
W sprawozdaniu rocznym z wydatkowania dotacji Powiat Piski wskazał, że przyznana dotacja wydatkowana została w pełnej wysokości [...] zł. W ramach powyższej kwoty wydatkowano [...] zł na prace rozbiórkowe poddasza budynku Środowiskowego Domu Samopomocy (dalej ŚDS), ułożenie docieplenia wraz ze wzmocnieniem spróchniałych belek stropowych, wymianę okien, roboty sanitarne (instalacja c.o., wodno-kanalizacyjna i ppoż), roboty tynkarskie, instalacja elektryczna (częściowe okablowanie poddasza), co zostało zakwalifikowane przez Powiat do prac remontowych. Powyższe działania zrealizowano w ramach przekazywanej miesięcznie dotacji na bieżąca działalność ośrodka (§ 2110).
Tymczasem organ uznał przeprowadzone prace za przebudowę (inwestycję) budynku ŚDS, gdyż spełniały one definicję przebudowy określoną w art. 3 pkt 7a ustawy Prawo Budowlane. Była to bowiem, zdaniem organu, przebudowa/adaptacja nieużytkowego poddasza, a nie odtworzenie jego stanu pierwotnego. Jak wywodzi organ, po przebudowie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń na poddaszu z nieużytkowych na użytkowe. Według organu, całość robót związanych z przebudową stanowi zgodnie z § 2 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz.U. z 2010 r., Nr 238, poz.1579, dalej: Rozporządzenie) inwestycję budowlaną. Zdaniem organu, przebudowa nieużytkowanego poddasza ŚDS zaliczana jest do robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 i 7a ustawy Prawo budowalne. Roboty te spowodowały wzrost wartości użytkowej budynku a zaliczone do ulepszenia nakłady finansowe były wyższe niż istotna wartość początkowa środka trwałego i w rezultacie powinny być zaliczone do wydatków majątkowych, a nie do wydatków bieżących. W efekcie, zrealizowanie wzmiankowanej przebudowy ze środków przeznaczonych na bieżącą działalność placówki spowodowało uszczuplenie wydatków na kwotę [...] zł , które powinny być przeznaczone, zgodnie z art. 51 a ustawy o pomocy społecznej na świadczenie usług dla podopiecznych (v. §14 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2010r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy – Dz.U. Nr 238, poz. 1586 ze zm.) oraz statutowe zadania ŚDS. Organ wskazał dodatkowo, że została także wybudowana platforma pionowa (winda), na którą pozyskano środki niepochodzące z dotacji od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego. Według organu, całość adaptacji poddasza powinna być sfinansowana z § 6410 ( inwestycje i zakupy inwestycyjne).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Ministra Finansów należy podzielić, a podniesione zarzuty kasacyjne należy uznać za trafne.
Niewątpliwie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie było podstaw do przyjęcia przez WSA w Warszawie, że na gruncie tej sprawy są braki w materiale dowodowym w zakresie dotyczącym stanu technicznego poddasza w momencie rozpoczęcia prac. Przeczy temu materiał w postaci zdjęć dokumentujących stan wzmiankowanego poddasza. Trzeba dodać, czemu Powiat Piski nie zaprzecza, że na tym poddaszu były prowadzone prace budowlane od roku 2017 tj. jeszcze przed przystąpieniem do prac na podstawie projektu budowlanego dotyczącego przebudowy budynku byłego przedszkola. Zresztą Powiat w toku całego postępowania przed organem nie powoływał się na to, że sporne poddasze było wykorzystywane przez funkcjonującą placówkę (ŚDS) na jej potrzeby. Ten argument pojawił się dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym i to bez wskazania konkretnych dowodów na poparcie postawionych tez. Tymczasem organ odpiera te twierdzenia powołując w tym zakresie m.in. precyzyjne ustalenia w zakresie harmonogramu prowadzonych robót. Ustalenia te, wbrew poglądowi Sądu I instancji, znajdują w pełni odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji, złożonej do akt sprawy przez Beneficjenta. Co więcej, sam Powiat w pewnym zakresie przyznaje rację organowi twierdząc, że "część robot wykonanych na poddaszu nie miała charakteru remontu, co jest zgodne z opinią techniczną znajdującą się w aktach". WSA w Warszawie dostrzega powyższą okoliczność (v. str. 10 zaskarżonego wyroku), jednakże wyprowadza z niej oraz z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie (i ocenionych przez organ w decyzji) wadliwe wnioski nakazując organowi odwoławczemu, aby w toku ponownego rozpoznania sprawy ustalać nie tylko stan techniczny poddasza w czasie gdy funkcjonowało tam przedszkole ale również zakres jego wykorzystywania w okresie, gdy przedszkole przestało tam funkcjonować. Powyższe świadczy o braku wszechstronnej analizy sprawy, jak słusznie zarzuca skarżący kasacyjnie organ. Charakter prawny wydatków budżetowych, w tym ich przeznaczenie, rodzaj, sposób klasyfikacji i prezentacji w ustawie budżetowej, określa ustawa o finansach publicznych. Ujęte w ustawie budżetowej wydatki oraz rozchody stanowią nieprzekraczalny limit. Wydatki ujmuje się w podziale na części, działy i rozdziały klasyfikacji wydatków budżetu państwa oraz na następujące grupy wydatków: dotacje i subwencje, świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące jednostek budżetowych, wydatki majątkowe, wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa, wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, w tym wydatki budżetu środków europejskich, środki własne Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 44. ustawy o finansach publicznych wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w: ustawie budżetowej; uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego; planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych. Jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad odnośnie uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Ustawa o finansach publicznych nie formułuje definicji wydatku budżetowego, jednak wydatkiem jest każde przeznaczenie środków publicznych, którego nie można zaliczyć do rozchodów. Wydatki budżetów jednostek samorządu terytorialnego dzielą się na wydatki bieżące i wydatki majątkowe. Przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi. Wśród wydatków bieżących wyodrębnia się w szczególności: wydatki jednostek budżetowych na wynagrodzenia i składki od nich naliczane oraz związane z realizacją ich statutowych działań; dotacje na zadania bieżące; świadczenia na rzecz osób fizycznych; wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, przypadające do spłaty w danym roku budżetowym; obsługę długu jednostki samorządu terytorialnego; wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego.
Do wydatków majątkowych zalicza się wydatki na: inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt. 2 i 3, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego; zakup i objęcie akcji i udziałów; wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.
Jak wynika z akt sprawy, przeznaczenie dotacji określono precyzyjnie i bardzo wąsko. Środki finansowe przekazywane w ramach dotacji mogły być wykorzystane wyłącznie na cel określony w zawartej umowie/decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego. W decyzjach poddanych kontroli sądowoadministracyjnej organy szczegółowo wskazały na dokumenty (w tym na: wnioski o pozwolenie na budowę, projekty budowlane, decyzje o zatwierdzeniu projektu budowalnego, protokół kontroli obowiązkowej zakończonej budowy obiektu budowlanego); rodzaj i zakres zrealizowanych prac w budynku świadczących o ich inwestycyjnym a nie remontowym charakterze. W efekcie należy stwierdzić, iż była podstawa do uznania, że celem przeprowadzonych prac budowlanych była przebudowa / adaptacja nieużytkowego poddasza a nie odtworzenie jego stanu pierwotnego. To z kolei musi prowadzić do wniosku, że istniała podstawa do żądania zwrotu tej części dotacji jako, że została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem (art. 169 ust. 1 pkt 1, ust .4 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 u.f.p. Podsumowując, zaskarżona do WSA decyzja, wbrew poglądowi Sądu I instancji nie narusza prawa dlatego skargę Powiatu Piskiego należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że dostrzega niezwykle ważny problem związany z szeroko rzecz ujmując kwestiami zarówno rehabilitacji, jak i opieki skierowanej do osób dorosłych z deficytami w zakresie zdrowia psychicznego, a takim ośrodkiem jest placówka, której dotyczy ta sprawa. Środowiskowe domy samopomocy są ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego o osobie z zaburzeniami psychicznymi mówimy wówczas, gdy jest ona chora psychicznie (wykazuje zaburzenia psychotyczne), upośledzona umysłowo albo wykazuje inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.
Środowiskowe domy samopomocy są jedną z najlepiej i najszybciej rozwijających się form wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Świadczą one usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. Prowadzenie i rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem z zakresu administracji rządowej zlecanym do realizacji gminie lub powiatowi i finansowanym z budżetu państwa. Do zadań ŚDS należy budowanie sieci oparcia społecznego oraz przygotowanie do życia w społeczeństwie i funkcjonowania w środowisku osób przewlekle chorych psychicznie i niepełnosprawnych intelektualnie, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym. Wsparcie to ma na celu zwiększenie ich zaradności i samodzielności życiowej, a także osiągnięcie większej integracji społecznej.
Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju placówek jest niewystarczająca ilość, a zatem intencja Powiatu Piskiego zmierzająca do zwiększenia powierzchni użytkowej na potrzeby działalności tego ośrodka, co do zasady w pełni zasługuje na aprobatę. Jednakże, z powodów wyżej wskazanych nie było możliwe wykorzystanie przyznanej dotacji w tym celu.
O kosztach postępowania, obejmujących w tej sprawie wysokość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (1000 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącego kasacyjnie organu (5400 zł), orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).