I GSK 527/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-04
NSAAdministracyjneŚredniansa
Krajowy Plan Odbudowywsparcieprodukty rolnedostawy bezpośredniekonsument końcowyARiMRpostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaprawo żywnościowe

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy wsparcia na zakup maszyn rolniczych, uznając, że sprzedaż ziarna do przetwórni nie jest dostawą bezpośrednią do konsumenta końcowego.

Skarżąca E.B. wniosła o wsparcie na zakup maszyn rolniczych (ciągnik, kombajn, suszarnia) w ramach KPO, twierdząc, że posłużą one do przygotowania produktów rolnych do sprzedaży konsumentowi końcowemu. Organ odmówił wsparcia, uznając, że sprzedaż ziarna do przetwórni (młyna, olejarni) nie jest dostawą bezpośrednią. WSA oddalił skargę, a NSA utrzymał wyrok w mocy, potwierdzając, że definicja konsumenta końcowego i dostaw bezpośrednich nie obejmuje sprzedaży surowców do dalszego przetworzenia przez inne przedsiębiorstwa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o odmowie wsparcia w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Skarżąca wnioskowała o wsparcie na zakup maszyn rolniczych, takich jak ciągnik, przyczepy, kombajn do pestek dyni i suszarnia, argumentując, że umożliwią one przygotowanie produktów rolnych (ziarna zbóż, pestek dyni) do sprzedaży konsumentowi końcowemu, w tym poprzez dostawy bezpośrednie. ARiMR odmówiła wsparcia, wskazując, że sprzedaż ziarna do przetwórni (młyna, olejarni) nie spełnia definicji dostawy bezpośredniej ani sprzedaży do konsumenta końcowego, zgodnie z regulaminem wyboru przedsięwzięć. WSA w Warszawie zgodził się z organem, interpretując definicję konsumenta końcowego z rozporządzenia nr 178/2002 jako ostatecznego nabywcę, który nie wykorzystuje żywności w ramach działalności przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że sprzedaż surowców rolnych do przetworzenia w zakładach takich jak młyny czy olejarnie nie jest traktowana jako dostawa bezpośrednia do konsumenta końcowego, a tym samym wniosek nie spełniał wymogów regulaminu. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając uzasadnienie WSA za wystarczające i prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sprzedaż surowców rolnych do przetwórni, która następnie wytwarza produkty spożywcze (mąkę, olej), nie jest traktowana jako dostawa bezpośrednia do konsumenta końcowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja konsumenta końcowego z rozporządzenia nr 178/2002 oznacza ostatecznego nabywcę, który nie wykorzystuje żywności w ramach działalności przedsiębiorstwa. Sprzedaż ziarna do młyna czy olejarni oznacza, że produkt jest dalej przetwarzany przez inne przedsiębiorstwo, a nie trafia bezpośrednio do konsumenta do spożycia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.z.p.p.r. art. 14lzb § 1

Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

rozp. MRiRW art. 4 § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 września 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Regulamin art. 1 § 2

Regulamin wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Regulamin art. 4 § 1

Regulamin wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.b.ż.ż. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

rozp. 852/2004 art. 1 § 2

Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

rozp. 178/2002 art. 3 § 18

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

rozp. 178/2002 art. 2

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 18 rozporządzenia 178/2002 i § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 1 lit. b regulaminu. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

konsumentem końcowym jest ostateczny nabywca środka spożywczego, niewykorzystujący go w ramach działalności przedsiębiorstwa spożywczego sprzedaż ziarna pszenicy, kukurydzy, rzepaku i pestek dyni celem oddania do zakładu przetwórczego, który wytworzy mąkę lub olej nie stanowi 'dostaw bezpośrednich' uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Joanna Salachna

członek

Marek Krawczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji konsumenta końcowego i dostaw bezpośrednich w kontekście wsparcia z KPO dla działalności rolniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów regulaminu wyboru przedsięwzięć w ramach KPO oraz definicji unijnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących wsparcia unijnego dla rolników, co jest istotne dla sektora rolnego i przedsiębiorców ubiegających się o fundusze.

Czy zakup ciągnika i suszarni kwalifikuje się do unijnego wsparcia? NSA wyjaśnia definicję 'konsumenta końcowego'.

Dane finansowe

WPS: 360 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 527/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Joanna Salachna
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 260/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 324
art. 14lzb ust. 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 260/25 w sprawie ze skargi E.B. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 stycznia 2025 r. nr P-5/614; OR10-84020-OR1000017/24 w przedmiocie negatywnej oceny przedsięwzięcia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E.B. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 260/25 w sprawie ze skargi E. B. (dalej: "skarżąca" lub "strona") na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ" lub "ARiMR") z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]; [...] w przedmiocie oceny wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem, oddalił skargę.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 16 stycznia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o objęcie wsparciem w ramach inwestycji koordynowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "MRiRW"), finansowanych ze środków rozwojowych Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Wniosek dotyczył przedsięwzięcia pod nazwą: "Wsparcie w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury poprzez zakup laptopa, suszarni przewoźnej, przyczep, ciągnika rolniczego oraz kombajnu do wybierania pestek dyni".
Realizacja przedsięwzięcia miała przyczynić się do osiągnięcia wskaźnika celu inwestycji KPO, tj. m.in. do skrócenia łańcuchów dostaw żywności oraz wdrożenia rozwiązań rolniczych 4.0 w procesach produkcyjnych.
Informacją z dnia 13 grudnia 2024 r., organ poinformował skarżącą o odmowie wsparcia z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 Regulaminu wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: "regulamin").
W dniu 26 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o ponowną ocenę przedsięwzięcia.
Informacją z dnia 9 stycznia 2025 r. organ podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r., odmawiające objęcia przedsięwzięcia wsparciem. ARiMR wyjaśnił, że forma działalności wybrana przez wnioskodawcę – "dostawy bezpośrednie" - dotyczy sprzedaży przez producenta małych ilości surowców do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego, który bezpośrednio zaopatruje konsumenta. Konsumentem finalnym (końcowym) jest natomiast ostateczny nabywca środka spożywczego, niewykorzystujący go w ramach działalności przedsiębiorstwa spożywczego.
Zdaniem organu, analiza opisu przedsięwzięcia wskazuje, że wnioskodawca planuje sprzedaż ziarna kukurydzy, rzepaku i pszenicy w pierwszym roku po realizacji operacji, a pestek dyni od drugiego roku. W związku z tym maszyny planowane do zakupu, tj. dwie przyczepy dwuosiowe, ciągnik rolniczy, kombajn do wybierania pestek dyni oraz suszarnia przewoźna, są urządzeniami rolniczymi wykorzystywanymi do produkcji podstawowej produktów rolnych. Zgodnie z § 1 ust. 7 pkt 5 regulaminu nie kwalifikują się one do finansowania, gdyż katalog kosztów kwalifikowalnych został określony w § 1 ust. 6 regulaminu. Ziarno kukurydzy, pszenicy i rzepaku nie jest produktem przeznaczonym do bezpośredniego spożycia przez konsumenta końcowego w ramach dostaw bezpośrednich, dlatego jego sprzedaż nie może być powiązana z realizacją przedsięwzięcia.
Brak jest zatem podstaw do objęcia wnioskowanego przedsięwzięcia wsparciem w ramach KPO.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, strona zaskarżyła informację z dnia 9 stycznia 2025 r. Nie wskazując konkretnych przepisów, zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania oraz błędną wykładnię prawa, które - w jej ocenie - miały istotny wpływ na wydanie decyzji o odmowie objęcia wsparciem.
Ponadto skarżąca wniosła o uchylenie decyzji odmawiającej objęcia przedsięwzięcia wsparciem, rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa wskutek bezczynności oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że celem inwestycji było przygotowanie produktów rolnych do sprzedaży i ich wprowadzenie na rynek dla konsumentów końcowych, przy jednoczesnym poszerzeniu oferty o pestki dyni (uprawa miała zostać rozpoczęta po podpisaniu umowy). Proces suszenia ziarna i pestek był niezbędny dla poprawy jakości produktów poprzez obniżenie wilgotności, podwyższenie parametrów odżywczych oraz zapewnienie ich długoterminowego przechowywania, co umożliwiłoby sprzedaż przez cały rok. W tym celu konieczny był zakup suszarni umożliwiającej obróbkę zarówno pestek dyni, jak i pozostałych ziaren produkowanych w gospodarstwie.
Wprowadzenie uprawy dyni wymagało natomiast kombajnu do wybierania pestek, który nie tylko wydobywał pestki z dyni, lecz także je mył i przygotowywał do dalszego transportu. Pestki, po oczyszczeniu, miały być przewożone do suszarni przy pomocy przyczepy. Kombajn ten jest maszyną "doczepianą", co oznacza, że do jego działania niezbędny jest ciągnik rolniczy. Ze względu na brak ciągnika i przyczep w gospodarstwie, ich zakup miał stanowić integralną część inwestycji, umożliwiając transport produktów rolnych do klientów końcowych.
Zdaniem skarżącej nie można uznać, że zakup ciągnika rolniczego, przyczep, suszarni i laptopa służy produkcji płodów rolnych. Żaden z tych elementów nie jest maszyną wykorzystywaną w uprawach polowych do wytwarzania surowców rolnych, lecz stanowi wyposażenie służące przygotowaniu produktów do sprzedaży.
Skarżąca kwestionuje również stanowisko organu, zgodnie z którym suszenie ziarna i pestek dyni nie stanowi przygotowania do sprzedaży, a transport produktów rolnych przy użyciu ciągnika i przyczep nie jest ich wprowadzeniem do obrotu. Podkreśla, że proces suszenia nie tylko poprawia parametry jakościowe ziarna, ale także zmienia jego przeznaczenie - np. z paszowego na konsumpcyjne lub siewne - co umożliwia jego sprzedaż konsumentom finalnym. Klienci, korzystając z lokalnych młynów, mogą przerabiać ziarno na mąkę, kaszę, płatki, a w olejarniach tłoczyć olej na zimno z rzepaku czy pestek dyni. To odbiorca finalny decyduje o przeznaczeniu zakupionych surowców.
Ponadto skarżąca podniosła, że ARiMR, rozpatrując wniosek o wsparcie, dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z 10 lutego 2025 r. ARiMR wniósł o oddalenie skargi w całości oraz przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.
WSA wskazał, iż istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek złożony przez stronę spełniał wymagania określone w regulaminie, w szczególności czy dotyczył wsparcia w zakresie sprzedaży produktów rolnych lub spożywczych z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego, w tym dostaw bezpośrednich.
Sąd I instancji stwierdził, że nie można uznać za konsumenta końcowego (finalnego) osoby, która nabywa produkt wymagający przetworzenia w przedsiębiorstwie spożywczym, takim jak młyn czy olejarnia, aby mógł zostać bezpośrednio spożyty jako żywność lub środek spożywczy. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 18 rozporządzenia nr 178/2002, konsument końcowy oznacza ostatecznego konsumenta środka spożywczego, który nie wykorzystuje żywności w ramach działalności przedsiębiorstwa spożywczego.
W ocenie Sądu I instancji, organ zasadnie odmówił udzielenia skarżącej wsparcia, ponieważ informacje zawarte we wniosku (a następnie również w skardze) wskazywały, że jego celem nie była sprzedaż z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego (finalnego), w tym w formie dostaw bezpośrednich. W konsekwencji wniosek nie spełniał wymagań określonych w regulaminie (§ 1 ust. 2 pkt 1 lit. b regulaminu). Zdaniem WSA, niespełnienie tego kryterium stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy udzielenia wsparcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi, a następnie uchylenie zaskarżonej informacji w całości i przekazanie sprawy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ponownego rozpatrzenia; ewentualnie w sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny uznałby, że nie widzi podstaw do wydania wyroku reformatoryjnego na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.
Ponadto, wniesiono o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych na rzecz skarżącej kasacyjnie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 3 pkt 18 w zw. z art. 2 akapit 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L nr 031 z 01 lutego 2002 r.; dalej: "rozporządzenie nr 178/2002") poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegająca na niezasadnym uznaniu przez WSA w Warszawie, że nie można uznać za konsumenta końcowego (finalnego) osoby, która nabywa produkt wymagający przetworzenia w przedsiębiorstwie spożywczym, takim jak młyn czy olejarnia, aby mógł zostać bezpośrednio spożyty jako żywność lub środek spożywczy przez tego konsumenta, w sytuacji:
i. osoba nabywająca produkt wymagający przetworzenia, który następnie spożywa jako żywność, spełnia definicję konsumenta końcowego (finalnego) w rozumieniu art. 3 pkt 18 rozporządzenia 178/2022, ponieważ nie używa produktu w celach komercyjnych (zarobkowych), lecz do własnego użytku (spożycia);
ii. osoba, która nabywa produkt z zamiarem jego przetworzenia i późniejszego spożycia, działa w charakterze konsumenta końcowego, ponieważ końcowym celem jest konsumpcja, a nie dalsza sprzedaż i uzyskanie zysku ze sprzedaży;
iii. intencją osoby nabywającej produkt wymagający dalszej obróbki przed spożyciem, z zamiarem jego przetworzenia i późniejszego spożycia, a nie dalszej sprzedaży;
iv. osoba nabywająca produkt do przetworzenia i późniejszego spożycia nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie tego produktu, a przetwarzanie produktu na własne potrzeby i z intencją wykorzystania na własne potrzeby, nie jest działalnością komercyjną (nastawioną na zysk);
a w konsekwencji powyższego
2) naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 1) lit. b regulaminu poprzez niezasadne uznanie przez WSA w Warszawie, że skarżąca kasacyjnie nie kwalifikuje się do wsparcia w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury bowiem celem przedsięwzięcia - w ocenie WSA w Warszawie - nie była sprzedaż z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego (finalnego), w tym w formie dostaw bezpośrednich, w sytuacji gdy docelowym odbiorcą zbóż i pestek dyni wytwarzanych przez Skarżącą Kasacyjnie jest konsument końcowy (finalny) w rozumieniu art. 3 pkt 18 rozporządzenia 178/2002;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej Informacji w całości i nieprzekazanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy z materiału dowodowego postępowania sądowoadministracyjnego, jak i postępowania administracyjnego w sposób oczywisty wynika, że skarżąca kasacyjnie kwalifikuje się do uzyskania wsparcia, bowiem celem planowanego przedsięwzięcia była sprzedaż ziaren zbóż i pestek dyni z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego (finalnego);
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego wyjaśnienia odnośnie do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze i ograniczenie się do rozpoznania wyłącznie kwestii konsumenta finalnego (końcowego).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).
Odnosząc się do zarzutu z pkt 2.2. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wskazać, że jego ocena nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13), bo na tej właśnie podstawie omawiany zarzut został postawiony. W tej zaś mierze trzeba przede wszystkim podkreślić, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy wykazana, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie.
To zaś, że WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ ocena WSA odnośnie do tych zarzutów wynika jasno z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17; LEX nr 2461086). Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Nawet zaś wówczas, gdyby sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. niezbędne byłoby wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, co wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tego zaś skarżąca kasacyjnie w tej sprawie nie wykazała. Trafnie wprawdzie zauważa skarżąca kasacyjnie, że "zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze oraz że w orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny ma obowiązek zajęcia się sprawą co najmniej w zakresie, w jakim domaga się strona skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi", nie oznacza to jednak obowiązku sądu szczegółowego odniesienia się do każdego z zarzutów odrębnie.
Z kolei zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jest wadliwie skonstruowany. Powołany w nim przepis jest tzw. przepisem wynikowym, który nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut jego naruszenia, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać zarzut naruszenia tego przepisu z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Co więcej, wydając zaskarżony wyrok, Sąd I instancji w ogóle nie stosował tego przepisu (i tym samym nie mógł go naruszyć), bowiem oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 2308/22).
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, nie doszło również do naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 14lzb ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324 ze zm.), instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji przyjmuje regulamin wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem z planu rozwojowego oraz podaje go do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej.
Z kolei zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 września 2022 r. w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. poz. 1898 ze zm.), wsparcia udziela się zgodnie z regulaminem wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że wsparcie może być udzielone wyłącznie zgodnie z regulaminem przyjętym przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji.
Natomiast zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 1 lit. b regulaminu, wsparcie może być udzielone osobie fizycznej, która prowadzi lub rozpocznie działalność w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury, jeżeli jest rolnikiem lub małżonkiem rolnika, prowadzącym lub rozpoczynającym prowadzenie sprzedaży z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego, w tym dostaw bezpośrednich w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 10 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448; dalej: "ustawa o bezpieczeństwie żywności").
Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 10 ustawy o bezpieczeństwie żywności, dostawy bezpośrednie oznaczają działalność, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. c rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, s. 1, ze zm.; dalej: "rozporządzenie 852/2004"). Z kolei jak stanowi art. 1 ust. 2 lit c. rozporządzenia 852/2004 dostawy bezpośrednie oznaczają dostarczanie małych ilości surowców przez producenta do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego bezpośrednio zaopatrującego konsumenta końcowego. Definicja surowca została zawarta w art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 852/2004, i oznacza produkty produkcji pierwotnej, w tym produkty ziemi, pochodzące z hodowli, polowań i połowów. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, stosuje się również definicje ustanowione w rozporządzenia nr 178/2002. W art. 3 pkt 16-18 rozporządzenia nr 178/2002 znajdziemy następujące definicje: etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji (oznaczają jakikolwiek etap, w tym przywóz, począwszy od produkcji podstawowej żywności, aż do uwzględnienia jej przechowywania, transportu, sprzedaży lub dostarczenia konsumentowi finalnemu oraz tam gdzie jest to stosowne - przywóz, produkcję, wytwarzanie, składowanie, transport, dystrybucję, sprzedaż i dostawy pasz), produkcji podstawowej (oznaczające produkcję, uprawę lub hodowlę produktów podstawowych, w tym zbiory, dojenie i hodowlę zwierząt gospodarskich przed ubojem; oznacza także łowiectwo i rybołówstwo oraz zbieranie runa leśnego) oraz konsumenta finalnego (oznaczającego ostatecznego konsumenta środka spożywczego, który nie wykorzystuje żywności w ramach działalności przedsiębiorstwa spożywczego).
Uwzględniając przytoczone powyżej przepisy oraz zakres zastosowania wymienionych wyżej aktów prawnych, które określają zasady postępowania w zakresie żywności (lub środków spożywczych) oznaczającej jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać (zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 178/2002) należało uznać, że "dostawcami bezpośrednimi" są producenci małych ilości żywności nieprzetworzonej pochodzenia roślinnego, sprzedawanej konsumentowi finalnemu, tj. osobom indywidualnym, np. na targowiskach, placach targowych, w bramach własnych gospodarstw rolnych, handlu obwoźnym, jak również lokalnym sklepom i zakładom gastronomicznym (restauracje, bary, stołówki szkolne i inne) celem ich bezpośredniej konsumpcji. W ramach dostaw bezpośrednich dopuszcza się stosowanie takich czynności, jak: mycie warzyw, usuwanie liści, suszenie ziół.
Biorąc pod uwagę powyższe, zasadnie Agencja odmówiła udzielenia skarżącej wsparcia, ponieważ informacje zawarte we wniosku wskazywały, że sprzedaż ziarna pszenicy, kukurydzy, rzepaku i pestek dyni celem oddania do zakładu przetwórczego, który wytworzy mąkę lub olej nie stanowi "dostaw bezpośrednich". Tym samym wniosek nie spełniał wymagań określonych w regulaminie (§ 1 ust. 2 pkt 1 lit. b regulaminu). Trafnie Sąd I instancji stwierdził, iż nie można uznać za konsumenta końcowego (finalnego) osoby, która nabywa produkt wymagający przetworzenia w przedsiębiorstwie spożywczym, takim jak młyn czy olejarnia, aby mógł zostać bezpośrednio spożyty jako żywność lub środek spożywczy.
Z podanych względów skarga kasacyjna jako niezasadna została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona, stosownie do art. 184 p.p.s.a. Weryfikacja zarzutów kasacyjnych nie wykazała, aby zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego tj. art. 3 pkt 18 w zw. z art. 2 akapit 1 rozporządzenia nr 178/2002 oraz § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 1 lit. b regulaminu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI