I GSK 504/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K. B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę, uznając, że ZUS nie ma kompetencji do wydania decyzji administracyjnej w sprawie odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych, a jedynie pisma. Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 77a ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że brak wyraźnego wskazania w ustawie, że sprawa rozstrzygana jest decyzją, nie wyklucza takiej formy, jeśli charakter sprawy tego wymaga. Powołując się na uchwały NSA i Sąd Najwyższego, NSA stwierdził, że odmowa przyznania uprawnień lub rozstrzygnięcie o wiążących konsekwencjach dla strony powinno przybrać formę decyzji administracyjnej. NSA uznał, że art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, wskazujący na wydawanie decyzji w sprawach dotyczących m.in. umorzenia, nie zawiera zamkniętego katalogu. Ponadto, zgodnie z art. 123 ustawy systemowej, w sprawach nieuregulowanych odmiennie stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, a odmowa przyznania uprawnień wymaga formy decyzji. NSA uznał, że stanowisko WSA prowadziłoby do dowolności i braku kontroli nad rozstrzygnięciem ZUS. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA, uznając, że skarga na bezczynność ZUS w tej sprawie powinna być rozpatrzona przez sąd administracyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że odmowa umorzenia należności cywilnoprawnych przez ZUS (w tym kosztów zastępstwa procesowego) powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, nawet jeśli ustawa nie wskazuje tego wprost.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych przez ZUS, ale zasady interpretacji formy załatwienia sprawy administracyjnej mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy odmowa umorzenia należności cywilnoprawnych (w tym kosztów zastępstwa procesowego) przez ZUS powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, czy też zwykłego pisma, a w konsekwencji czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organu w tym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa umorzenia należności cywilnoprawnych przez ZUS powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, a sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organu w tym zakresie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak wyraźnego wskazania w ustawie, że sprawa rozstrzygana jest decyzją, nie wyklucza takiej formy, jeśli charakter sprawy tego wymaga. Odmowa przyznania uprawnień lub rozstrzygnięcie o wiążących konsekwencjach dla strony powinno przybrać formę decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8 i 9
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa systemowa art. 77a § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 77a § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 77a § 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 1 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle w sprawie braku wydania decyzji odmownej w zakresie umorzenia zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 77a ust. 5 ustawy systemowej – poprzez ich błędną wykładnię, tj. uznanie że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, poddającej się kontroli sądowej w przypadku odmowy umorzenia przysługujących mu należności cywilnoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
brak w ustawie wyraźnego wskazania, że określone indywidualne sprawy administracyjne są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, nie przesądza o tym, że sprawa nie należy do kategorii spraw administracyjnych, załatwianych w drodze decyzji administracyjnej • jeżeli z tych przepisów wynika, że wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, to oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej • ust. 5 art. 77a ustawy systemowej nie obejmuje rozstrzygnięć, których przedmiotem jest odmowa uwzględnienia wniosku strony złożonego w trybie art. 77a ust. 4 ww. ustawy • zwrot "w szczególności" co oznacza, że zawarte w powołanym przepisie wyliczenie ma charakter przykładowy • Odmowa przyznania obywatelowi przewidzianych w przepisach prawa uprawnień zawsze wymaga formy decyzji. • ewentualna odmowa umorzenia czy też rozłożenia należności pozostawałaby całkowicie dowolną i pozbawioną możliwości poddania jej jakiejkolwiek kontroli
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że odmowa umorzenia należności cywilnoprawnych przez ZUS (w tym kosztów zastępstwa procesowego) powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, nawet jeśli ustawa nie wskazuje tego wprost."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych przez ZUS, ale zasady interpretacji formy załatwienia sprawy administracyjnej mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego formy rozstrzygnięcia organu (ZUS) i kontroli sądowej nad tym rozstrzygnięciem, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy ZUS może odmówić umorzenia kosztów zwykłym pismem? NSA odpowiada: nie!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.