I GSK 498/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu celnego, uznając, że brak odpowiedzi z Niemiec na wniosek o weryfikację pochodzenia towaru nie może automatycznie pozbawić importera preferencyjnej stawki celnej, jeśli nie istniały uzasadnione wątpliwości co do pochodzenia towaru.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania preferencyjnej stawki celnej dla tkanin sprowadzonych z Niemiec z powodu braku odpowiedzi z niemieckich władz celnych na wniosek o weryfikację pochodzenia towaru w ciągu 10 miesięcy. WSA uchylił decyzję organu celnego, uznając, że postępowanie było wadliwe i brak odpowiedzi nie jest wystarczającą podstawą do odmowy preferencji. NSA oddalił skargę kasacyjną organu celnego, potwierdzając, że brak uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towaru oraz istnienie wyjątkowych okoliczności (jak dalsze prowadzenie weryfikacji przez stronę niemiecką) uniemożliwiają automatyczne pozbawienie preferencji celnych.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzję organu celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Spółka z o.o. sprowadziła z Niemiec tkaniny, deklarując ich preferencyjne pochodzenie z UE i stawkę celną 0%. Polski urząd celny wystąpił do niemieckich władz o potwierdzenie autentyczności deklaracji, jednak po upływie ponad dziesięciu miesięcy nie otrzymał odpowiedzi. W związku z tym organy celne uznały zgłoszenie za nieprawidłowe i nałożyły cło w wysokości 60%, powołując się na art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, który przewiduje odmowę preferencji w przypadku braku odpowiedzi w terminie, chyba że zaistnieją wyjątkowe okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, wskazując na wadliwość postępowania celnego (opóźnione wszczęcie, błyskawiczne przeprowadzenie) oraz brak uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towaru. Sąd podkreślił, że brak odpowiedzi z zagranicy nie może automatycznie pozbawić importera preferencji, a wątpliwości organów celnych były ogólne i nieprecyzyjne. Sąd zwrócił uwagę na brak tożsamości towaru w różnych transakcjach i brak wyjaśnienia zasadności przesłanek decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu celnego. Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna została oparta na błędnej podstawie prawnej (naruszenie przepisów procesowych zamiast materialnych). Niemniej jednak, analizując sprawę merytorycznie, NSA zgodził się z WSA, że art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 wymaga istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub statusu pochodzenia towaru. Wątpliwości organów celnych, oparte na ogólnikowych stwierdzeniach o możliwości amerykańskiego pochodzenia towaru i powiązaniu z inną transakcją, nie były wystarczające. Ponadto, NSA wskazał, że fakt, iż niemieckie władze celne nadal prowadziły weryfikację dokumentów, stanowił "wyjątkową okoliczność" w rozumieniu art. 32 ust. 6 Protokołu, co również uniemożliwiało automatyczną odmowę preferencji. Sąd podkreślił, że NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej, a błędne ich wskazanie uniemożliwia badanie prawidłowości ustaleń sądu pierwszej instancji w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak odpowiedzi nie może automatycznie pozbawić importera prawa do preferencyjnej stawki celnej, jeśli nie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub statusu pochodzenia towaru, a także jeśli wystąpiły wyjątkowe okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 wymaga istnienia uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towaru. Wątpliwości organów celnych były ogólne i nieprecyzyjne. Ponadto, fakt, że niemieckie władze celne nadal prowadziły weryfikację, stanowił wyjątkową okoliczność uniemożliwiającą automatyczną odmowę preferencji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego art. 32 § ust. 6
Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Brak odpowiedzi z władz celnych kraju eksportera w ciągu 10 miesięcy od złożenia wniosku o weryfikację może prowadzić do odmowy preferencji, ale tylko w przypadkach uzasadnionej wątpliwości i jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności. Brak odpowiedzi sam w sobie nie jest wystarczającą podstawą do odmowy, jeśli wątpliwości nie są uzasadnione lub istnieją okoliczności szczególne.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny (np. naruszenie prawa materialnego lub postępowania).
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej oparta na naruszeniu prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania NSA granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów.
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek decyzji.
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 1 pkt 4 i 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Kodeks celny art. 262
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny
Przepis powiązany z postępowaniem celnym.
Kodeks celny art. 22 § § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny
Definicja powiązania między przedsiębiorstwami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towaru. Istnienie wyjątkowych okoliczności (dalsze prowadzenie weryfikacji przez stronę niemiecką) uniemożliwiających automatyczną odmowę preferencji. Wadliwość postępowania celnego (opóźnienie, pośpiech, brak wyjaśnienia przesłanek). Niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego przez organy celne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu celnego oparta na ogólnikowych wątpliwościach co do pochodzenia towaru. Stwierdzenie, że brak odpowiedzi z Niemiec w terminie automatycznie pozbawia preferencji celnych. Argumentacja organu celnego o braku wyjątkowych okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
brak odpowiedzi w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia towarów i prowadzić do odmowy przyznania preferencyjnej stawki celnej brak odpowiedzi od niemieckich władz celnych nie pozbawia automatycznie importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub statusu pochodzenia sprowadzonego towaru brak otrzymania przez polskie organy celne w wymienionym wyżej terminie informacji od niemieckich władz celnych, nie musi, zdaniem Sądu, pozbawiać automatycznie importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej powołanie się przez organ drugiej instancji na zaistnienie takich wątpliwości nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny tak sformułowane wątpliwości nie są 'uzasadnionymi wątpliwościami' co do autentyczności dokumentów i statusu pochodzenia towaru powyższa okoliczność, przy braku uzasadnionych wątpliwości co do statusu pochodzenia sprowadzonych tkanin, niewątpliwie stanowi zaistnienie wyjątkowych okoliczności, o jakich mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4
Skład orzekający
Urszula Raczkiewicz
przewodniczący
Jerzy Chromicki
sprawozdawca
Maria Myślińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego w kontekście odmowy preferencji celnych z powodu braku odpowiedzi z zagranicznych władz celnych, a także znaczenie prawidłowego postępowania administracyjnego w sprawach celnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Protokołem Nr 4 i Układem Europejskim. Interpretacja 'wyjątkowych okoliczności' może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury i dowody w prawie celnym, a także jak sądowa kontrola może korygować błędy organów administracji. Pokazuje też, że nawet rutynowe postępowanie może mieć nieoczekiwane zawiłości prawne.
“Czy brak odpowiedzi z zagranicy może kosztować firmę miliony? NSA wyjaśnia zasady przyznawania ulg celnych.”
Dane finansowe
WPS: 7983,6 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 498/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Chromicki /sprawozdawca/
Maria Myślińska
Urszula Raczkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GSK 2426/06 - Postanowienie NSA z 2007-03-22
III SA/Łd 486/04 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Info. o glosach
Lasiński-Sulecki Krzysztof OSP 2006 z. 7-8 poz. 81 str. 386
Tezy
Informacja zagranicznych władz celnych o kontynuowaniu postępowania weryfikacyjnego po upływie dziesięciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. /Dz.U. 1994 nr 11 poz. 38/, nie może być traktowana jako brak odpowiedzi w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia towarów i prowadzić do odmowy przyznania preferencyjnej stawki celnej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz, Sędziowie NSA Jerzy Chromicki (spr.), Maria Myślińska, Protokolant Małgorzata Suchocka, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 486/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 12 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz [...] Spółki z o.o. w Łodzi tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 915 zł (dziewięćset piętnaście złotych).
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 486/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 12 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania oraz orzekł, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadniając swoje stanowisko Wojewódzki Sad Administracyjny podał, że w dniu 27 grudnia 2000 r. "[...]" Spółka z o.o. w Łodzi, na podstawie dokumentu SAD [...], zgłosiła do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z Niemiec towar w postaci 13 rolek tkaniny określonej jako flok tłoczony, zaklasyfikowany do kodu PCN [...] ze stawką celną preferencyjną 0%, z powołaniem się na deklaracje niemieckiego eksportera o pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej, zamieszczone na załączonych dwóch fakturach nabycia towaru.
Pismem z dnia 17 maja 2002 r. Główny Urząd Ceł w Warszawie wystąpił do niemieckich władz celnych o potwierdzenie autentyczności i prawidłowości deklaracji niemieckiego eksportera o pochodzeniu sprowadzonych towarów. Mimo upływu okresu ponad dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, niemieckie władze celne nie udzieliły odpowiedzi.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wymiaru długu celnego i stawki celnej oraz określił kwotę długu celnego w wysokości 7.983,60 zł uznając, iż winna zostać zastosowana stawka celna 60% (stawka autonomiczna 30%, podwyższona o 100%) z uwagi na brak potwierdzenia przez władze celne właściwe dla eksportera preferencyjnego pochodzenia zaimportowanego towaru.
Organ celny powołał się na uregulowanie zawarte w art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony i Rzeczpospolitą Polską z drugiej strony, zgodnie z którym, jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia odpowiedzi władz celnych państwa eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają wszelkich preferencji.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 § 2 Kodeksu celnego i art. 16 oraz art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między RP a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, a także z naruszeniem przepisów postępowania, m.in. art. 121 § 1, art. 124, art. 180, art. 187 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.
Decyzją z dnia 12 marca 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, iż stosownie do treści art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, dodatkowa weryfikacja towaru jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne państwa importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dowodów pochodzenia towaru lub statusu pochodzenia towaru, w których to przypadkach zwracają się do władz celnych kraju eksportu o dokonanie weryfikacji odpowiednich dokumentów. Powyższe wątpliwości wynikały, zdaniem organu, stąd, że spółka "[...]" w czerwcu 2000 r., na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 24 maja 2000 r., dokonała powrotnego wywozu sprowadzonych ze Stanów Zjednoczonych tkanin w ilości blisko 34.000 m o kodzie PCN 590700900 i zgodnie z dyspozycją reeksportera zawartą w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze pro forma z dnia 23 maja 2000 r., powrotnie towar został wysłany do Niemiec, do firmy będącej dostawcą tkaniny dla strony w rozpatrywanej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, brak udzielenia przez niemieckie władze celne w ciągu dziesięciu miesięcy odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych w świetle art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Unii Europejskiej uzasadnia odmowę zastosowania preferencyjnej stawki celnej dla sprowadzonego przez spółkę towaru. Organ odwoławczy uznał również, że zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów postępowania celnego nie mają istotnego znaczenia dla wyniku sprawy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze pełnomocnik spółki "[...]" wniósł o uchylenie decyzji organu celnego drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, powtarzając w całości wcześniejsze zarzuty podniesione w odwołaniu.
Strona skarżąca podniosła, iż zastosowanie procedury z art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego może nastąpić jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości odnośnie okoliczności dokonanego zgłoszenia celnego. Stwierdzono, że decyzja organu celnego pierwszej instancji podjęta po "błyskawicznym" postępowaniu z udziałem strony nie zawiera wskazania istnienia jakichkolwiek, a tym bardziej uzasadnionych wątpliwości odnośnie prawdziwości deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru lub co do rzeczywistego pochodzenia towaru. Według strony skarżącej okoliczności podniesione dopiero w decyzji organu drugiej instancji, sprowadzające się do powołania się na dwa różne zdarzenia gospodarcze (wcześniejszy zwrot towaru w wyniku reklamacji jakościowej złożonej do producenta tkaniny surowej oraz przedmiotowy import wyrobu gotowego), nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, iż w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub rzeczywistego pochodzenia tego towaru.
Strona skarżąca podniosła, że postępowanie celne, w tym zwłaszcza postępowanie dowodowe, przeprowadzone zostało z naruszeniem wymienionych w skardze przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o jej oddalenie oraz powtórzył swoje stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. zaskarżoną decyzję podkreślił, że wszczęcie postępowania celnego w rozpatrywanej sprawie z udziałem strony nastąpiło z dużym opóźnieniem, a następnie było prowadzone przez organ pierwszej instancji istotnie, jak to podkreśliła strona skarżąca, w tempie "błyskawicznym", ze szkodą dla jego prawidłowości. Postanowienie o wszczęciu postępowania, dotyczącego zgłoszenia celnego strony z dnia 27 grudnia 2000 r., organ celny wydał w dniu 9 grudnia 2003 r., a już w dniu następnym wydane zostało postanowienie o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zaś już w dniu 18 grudnia 2003 r. została wydana decyzja organu pierwszej instancji.
Sąd I instancji uznał, że sposób postępowania organu orzekającego trudno uznać za odpowiadający zasadom prawidłowego postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadzie zaufania do organu, wynikającej z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 200l r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.). Zebrany w sprawie materiał dowodowy, co do którego strona została wezwana do wypowiedzenia się, jak również wydana przez organ pierwszej instancji decyzja, nie zawierały wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z powołaną podstawą prawną rozstrzygnięcia tego organu, co stanowi naruszenie przepisów art. 124 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 powołanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd zgodził się z opinią strony skarżącej, iż wynikający z art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa obowiązek wyjaśnienia stronie postępowania zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ orzekający przy załatwieniu sprawy, obejmuje także wskazanie stanowiska tego organu co do oceny wartości dowodowej zebranego materiału oraz jego oceny prawnej.
Przyjęty przez organy celne sposób postępowania w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności jego późne wszczęcie, miało niewątpliwie wpływ na podjęte rozstrzygnięcie merytoryczne, związane przede wszystkim z zastosowaniem przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. z 1997r. nr 104, poz.662).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za niesporną okoliczność, iż w obliczu niekwestionowania stawki celnej w oparciu o przedstawione przy zgłoszeniu dokumenty, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili dokonania przez skarżącą spółkę zgłoszenia celnego, do przedmiotowego towaru miała zastosowanie ulgowa stawka celna (0%) pod warunkiem udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej. Dopiero bowiem pismem z dnia 17 maja 2003 r. Główny Urząd Ceł zwrócił się do niemieckich władz celnych o udzielenie informacji w przedmiocie autentyczności deklaracji niemieckiego eksportera stwierdzającego preferencyjne pochodzenie towaru oraz odnośnie rzeczywistego pochodzenia towaru. Podał przy tym, iż nie można wykluczyć amerykańskiego pochodzenia spornych towarów.
Zdaniem Sądu I instancji przyjęcie w powyższym stanie faktycznym przez organy celne obu instancji, iż brak udzielenia przez niemieckie władze celne w ciągu dziesięciu miesięcy informacji dotyczącej preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego towaru stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia skarżącej spółki prawa do ulgowej stawki celnej, nie zostało poparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Treść regulacji zawartej w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego oznacza, iż brak udzielenia informacji przez władze celne kraju właściwego dla eksportera towaru może powodować konsekwencje w postaci pozbawienia importera polskiego wszelkich preferencji jedynie w przypadku, gdy w sprawie zaistniała uzasadniona wątpliwość co do autentyczności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub statusu pochodzenia sprowadzonego towaru albo odnośnie spełnienia innych wymagań wynikających z Protokołu (a nie zaistniały wyjątkowe okoliczności, uzasadniające przyznanie tych preferencji). Stąd też brak otrzymania przez polskie organy celne w wymienionym wyżej terminie informacji od niemieckich władz celnych, nie musi, zdaniem Sądu, pozbawiać automatycznie importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej.
Odnosząc się do kwestii zaistnienia w rozpoznawanej sprawie "uzasadnionych wątpliwości", o których mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4, WSA stwierdził, iż niezależnie od tego, że organ pierwszej instancji nie zapoznał strony z tego rodzaju wątpliwościami ani też nie wskazał ich w wydanej decyzji, to również powołanie się organu drugiej instancji na okoliczności mające wskazywać na zaistnienie takich "wątpliwości" nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny.
Sąd I instancji podzielił zarzut dotyczący wadliwego sposobu uzasadnienia decyzji. Ograniczenie się organu celnego do wskazania dwu różnych transakcji, bez dokonania w szczególności bliższej identyfikacji przedmiotów tych transakcji stanowi ocenę dowolną i nie mieszczącą się w pojęciu "uzasadnionych wątpliwości", o którym wyżej mowa. WSA zwrócił w powyższym zakresie uwagę na brak tożsamości towaru wskazanego w zgłoszeniu celnym z towarem będącym przedmiotem powrotnego wywozu.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł w dniu 27 stycznia 2005 r. skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt. 1 Prawa o p.s.a. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 486/04, wnosząc - na podstawie art. 188 i art. 210 Prawa o p.s.a. - o jego uchylenie oraz rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skargę oparto o przepis art. 174 pkt 1 Prawa o p.s.a. i zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o p.s.a., polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu poprzez przyjęcie, że sposób postępowania organów celnych w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności jego opóźnione wszczęcie i błyskawiczne przeprowadzenie, miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie merytoryczne, związane ze stosowaniem przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662), przy czym w uzasadnieniu skargi powołano art. 32 ust. 6 Protokołu.
Skarżący podniósł, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został w całości zgromadzony w postępowaniu weryfikacyjnym, które jest przeprowadzane bez udziału importera - stosownie do postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. W ocenie strony skarżącej nie można było zatem zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że sposób postępowania organu orzekającego nie odpowiadał zasadom prawidłowego postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadzie zaufania do organu. Również przekonanie wyrażone przez WSA, że późne wszczęcie postępowania administracyjnego miało niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie merytoryczne, nie było w żaden sposób uzasadnione. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wypowiedział się ponadto co do niepełnego uzasadnienia decyzji przez organ pierwszej instancji, które jego zdaniem nie wpłynęło na rozstrzygnięcie i zostało uzupełnione przez organ odwoławczy.
Zakwestionowano również stanowisko WSA stwierdzając, iż postępowanie weryfikacyjne nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej, co było wielokrotnie podnoszone przez Naczelny Sąd Administracyjny (powołano wyrok o sygn. akt I SA/Łd 1450/01). Powstanie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentu, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów czy wypełnienia innych wymogów Protokołu Nr 4 UE nie wymaga zatem, zdaniem skarżącego, odrębnego artykułowania i nadawania im zinstytucjonalizowanej postaci.
Następnie podniesiono, że z uwagi na opłacalność i względne możliwości technologiczne w zakresie wykończania tkanin w Polsce oraz złożoność istniejących stosunków handlowych pomiędzy Spółką [...] i przedsiębiorstwem [...] (firmy są ze sobą powiązane zgodnie z art. 22 § 2 Kodeksu celnego) polskie organy celne powziąwszy wątpliwości w przedmiocie preferencyjnego pochodzenia tkanin sprowadzonych przez firmę [...] udokumentowanego załączonymi do tego zgłoszenia deklaracjami na fakturach wystawionych przez wspomnianego niemieckiego kontrahenta, wystąpiły o weryfikację omawianych dowodów pochodzenia. We wniosku skierowanym do niemieckich władz celnych zasygnalizowano istnienie wątpliwości co do pochodzenia spornego towaru.
Strona skarżąca stwierdziła, że w tym stanie rzeczy nieudzielenie przez władze celne kraju eksportu odpowiedzi na wniosek o weryfikację przez okres dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku uzasadnia w świetle art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 UE odmowę przyznania wszelkich preferencji, o ile nie zajdą wyjątkowe okoliczności.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że Protokół nie wyjaśnia terminu "wyjątkowe okoliczności", jednakże w połączeniu ze zdarzeniem polegającym na braku odpowiedzi można wnioskować, że wyjątkowe okoliczności polegają na wystąpieniu szczególnych zdarzeń takich jak likwidacja władz celnych kraju importu, czy też przeszkody polityczno-gospodarcze w wymianie korespondencji pomiędzy zainteresowanymi krajami (stan wyjątkowy, wojna, długotrwały strajk służb pocztowych). Okoliczności te w sprawie niniejszej nie wystąpiły.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej Prawo o p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że NSA związany jest podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej. Stopień rozwinięcia zarzutów skargi kasacyjnej tworzy więc granice jej rozpoznania.
Strona skarżąca jako podstawę skargi powołała art. 174 pkt 1 Prawa o p.s.a. wobec naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o p.s.a. wskutek przyjęcia, że postępowanie organów celnych było niewłaściwe i miało wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, związane ze stosowaniem przepisów Protokołu 4 do Układu Europejskiego.
Oznacza to, że strona skarżąca wskazała jako podstawę swej skargi naruszenie prawa materialnego, co dodatkowo potwierdza powołanie przez stronę art. 188 Prawa o p.s.a., który mówi wyłącznie o naruszeniu prawa materialnego.
Strona skarżąca jako przykład naruszenia prawa materialnego wskazuje jednak naruszenie art. 145 § pkt 1 lit. a) i c), który to przepis jest normą prawa procesowego ("sąd... uchyla decyzję... jeśli stwierdzi..."). W petitum skargi kasacyjnej strona skarżąca wskazuje, że Sąd I instancji naruszył ten przepis "poprzez przyjęcie, iż sposób postępowania organów celnych (...), a w szczególności jego opóźnione wszczęcie i błyskawiczne przyporządkowanie, miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie merytoryczne...". Jest to więc uzasadnienie podstawy naruszenia przepisów postępowania, zawartej w art. 174 pkt 2 Prawa o p.s.a., która jednak nie została postawiona w skardze kasacyjnej.
Jak wskazano wyżej, NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że jeżeli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa, który jej zdaniem został naruszony, to Sąd nie jest władny badać, czy nie naruszono innego przepisu. Nie jest dopuszczalna również wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (Por. B.Gruszczyński w: B.Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005 r., tezy 2 i 3 do art. 183, s. 453-454).
Tak więc brak wskazania podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego – uniemożliwia NSA badanie prawidłowości ustaleń przyjętych w zaskarżonym wyroku.
W skardze kasacyjnej strona wskazuje na naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, a w uzasadnieniu wskazuje na art. 32 pkt 6 tego Protokołu.
Przepis art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662) stanowi, że: "Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia (...), to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji".
Przyjmując, że wskazany przepis jest normą prawa materialnego, ponieważ jego zastosowanie pozbawia stronę wszelkich preferencji, to należy zauważyć, że Sąd I instancji trafnie wskazał, iż brak odpowiedzi od niemieckich władz celnych nie pozbawia automatycznie importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej. Art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 wymaga istnienia "uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności (...) dokumentów" określających status pochodzenia sprowadzanych produktów, a do istnienia "uzasadnionych wątpliwości" nawiązuje ust. 6 art. 32 Protokołu. Sąd I instancji trafnie wskazał, że powołanie się przez organ II instancji administracji celnej na zaistnienie takich wątpliwości nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny, ponieważ jedynym argumentem było odniesienie się do dokonanego przez Spółkę z o.o. [...] w czerwcu 2000 r. powrotnego wywozu sprowadzonych ze Stanów Zjednoczonych tkanin pochodzenia amerykańskiego, ale o innej szerokości (por. też pismo GUC z dnia 17 maja 2002 r. Nr [...].). Dokładnie rzecz ujmując, GUC w piśmie z dnia 17 maja 2002 r. podał: "Na podstawie posiadanych informacji nie jest wykluczone, że towary mają amerykańskie pochodzenie". Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że tak sformułowane wątpliwości nie są "uzasadnionymi wątpliwościami" co do autentyczności dokumentów i statusu pochodzenia towaru.
Ponadto w aktach sprawy administracyjnej (k. 15, pkt 2) znajduje się pismo Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 10 grudnia 2002 r. Nr [...], z którego wynika, że Urzędowi Celnemu I w Łodzi przesłano otrzymane faxem z Ministerstwa Finansów pismo niemieckich władz celnych informujące o niezakończonej weryfikacji świadectw przewozowych EUR 1 i faktur zawierających deklarację eksportera (dot. [...]). Czyli organy administracji celnej obu instancji wiedziały, że nadal jest prowadzone przez stronę niemiecką weryfikacja dokumentów objętych pismem GUC z dnia 17 maja 2002 r. (k. 9 akt adm.). Powyższa okoliczność, przy braku uzasadnionych wątpliwości co do statusu pochodzenia sprowadzonych tkanin, niewątpliwie stanowi zaistnienie wyjątkowych okoliczności, o jakich mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4. Przy czym rozumienie "wyjątkowych okoliczności" nie może być ograniczane do przykładów zdarzeń nadzwyczajnych powołanych przez stronę skarżącą.
Z uwagi na powyższe chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego, a to art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego.
Powyższa konstatacja skutkuje równocześnie niemożnością zastosowania art. 188 Prawa o p.s.a., zwłaszcza że istnieją wskazane przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy (warunkiem zastosowania przepisu art. 188 Prawa o p.s.a. jest brak naruszeń przepisów postępowania).
Z uwagi na wyżej podniesione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku usprawiedliwionych podstaw – na podstawie art. 184 Prawa o p.s.a. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w Łodzi.
Orzeczenie o kosztach opiera się o przepis art. 204 pkt 2 Prawa o p.s.a.
m.s.