I GSK 496/23

I GSK 496/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/
Dariusz Dudra
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
III SA/Po 285/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-01-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13e ust. 3 pkt 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 10a ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 285/22 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 21 lutego 2022 r., nr 60/21/2022 w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. K. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 1.350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (zwany dalej także "Sądem I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a.") oddalił skargę H. K. (dalej zwanej "skarżącą") na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej zwanego "ARiMR") z 21 lutego 2022 r., nr 60/21/2022, w przedmiocie przyznania pomocy finansowej.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu:
1. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 13e ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacja i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem z 27 stycznia 2015 r.") przez:
a) błędne uznanie, że część materiałów zakupionych przez skarżącą kasacyjnie nie stanowiła wydatków kwalifikowanych, o których mowa w ww. przepisie, podczas gdy zakupione materiały miały służyć m. in. wykonywaniu zabiegów dezynfekcyjnych i zabezpieczeniu budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych;
b) błędną wykładnię ww. przepisu i w konsekwencji błędną ocenę, że niektóre z zakupionych produktów (np. siatka rolnicza, folia, środki dezynfekcyjne, odzież i obuwie, wapno itd.) nie były przeznaczone na cele, o których mowa w ww. przepisie rozporządzenia, co skutkowało tym, że Sąd I instancji przy ocenie danych produktów pominął fakt, na jaki cel wykorzystano te produkty, sugerując się jedynie nazwą czy miejscem dokonania ich zakupu, podczas gdy oceniając zasadność zakupu tych produktów, powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy dane produkty przyczyniły się do realizacji celów, o których mowa w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.;
c) zbyt wąską interpretację ww. przepisu, tj. refundacja nie dotyczy wszystkich czynności realizujących cele, o których mowa w ww. przepisie, podczas gdy na podstawie przepisów niniejszego rozporządzenia można wywnioskować, że pomoc finansowa osobom prowadzącym gospodarstwa, trudniącym się hodowlą świń, jest udzielana w przypadku, jeśli dokonują wszelkich czynności związanych z realizacją celów, o których mowa w ww. przepisie;
2. na podstawie art. 174 § 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej zwanej "k.p.a.") przez błędną wykładnię i błędną ocenę materiału dowodowego, tj.:
• wydanie niekorzystnego dla skarżącej kasacyjnie orzeczenia, pomimo iż organy I i II instancji w sposób nienależyty przeprowadziły postępowanie dowodowe, co skutkowało błędnym uznaniem, iż część materiałów zakupionych przez stronę nie stanowiła wydatków kwalifikowanych, tj. organy nie wzięły pod uwagę stanu technicznego budynków gospodarskich, czego konsekwencją było błędne uznanie, że część produktów zakupiona w celu wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych i zabezpieczeniu chlewni przed dostępem zwierząt domowych oraz służąca jako odzież ochronna i obuwie ochronne – nie przyczynia się do realizacji tych celów;
• błędne przyjęcie przez Sąd I instancji – w ślad za stanowiskiem organów administracji, że część zakupionych materiałów w celu realizacji zadań, o których mowa w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. nie została wykorzystana na realizację tych zadań, pomimo iż organy administracji nie przeprowadziły dodatkowych dowodów, np. oględzin budynków gospodarskich należących do skarżącej kasacyjnie oraz pominęły dowód z dokumentacji fotograficznej, załączonej przez skarżącą kasacyjnie do pisma z 27 września 2021 r.;
• uznanie, że materiał dowodowy jest kompletny i organy prawidłowo przeprowadziły postępowania i dokonały swobodnej oceny dowodów, podczas gdy materiał dowodowy nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości, jest niepełny, a organy dokonały jedynie jego dowolnej oceny, subiektywnie wskazując, że materiały wykorzystane przez skarżącą kasacyjnie służyły do realizacji innych zadań niż te, o których mowa w przepisie § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.;
b) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez:
• brak wydania orzeczenia na podstawie całości akt sprawy, tj. pominięcie (w ślad za działaniem organów w postępowaniu administracyjnym) treści wyjaśnień skarżącej kasacyjnie z 27 września 2021 r. wraz z załączonymi do nich zdjęciami, jednoznacznie wskazującymi na użycie zakupionych materiałów w celach określonych w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.;
• błędną ocenę stanu faktycznego, czego konsekwencją był brak oceny stanu technicznego chlewni, a także wskazywanie innego przeznaczenia części zakupionych produktów, w celu udowodnienia, że nie zostały użyte do realizacji celów, o których mowa w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., podczas gdy część tych produktów ma wielorakie zastosowanie i została użyta do realizacji tych celów;
• dokonanie oceny i odgórne stwierdzenie niepoparte żadnymi dowodami, że 25 kg wapna jest ilością wystarczającą do pobielenia całej powierzchni chlewni, podczas gdy ilość ta jest zależna od kilku czynników, m. in. liczby warstw wapna, naniesionych na ścianą, stopnia zabrudzeń ścian, gęstości wapna itp.;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne sformułowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, tj.:
• powielenie treści uzasadnienia organu odwoławczego bez dokonania własnych ustaleń, przyjęcie błędnych ustaleń organów za własne, brak przedstawienia własnego stanowiska w przedmiotowej sprawie;
• powołanie się na ustawę z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1510 z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) i przyjęcie, że odzież ochronna i obuwie ochronne muszą spełniać wymogi, o których mowa w ww. aktach prawnych, podczas gdy z treści § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. to nie wynika, a nadto skarżąca kasacyjnie nie jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy i nie mają dla niej zastosowania przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia dot. BHP.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła: 1) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości wyroku WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od ARiMR na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ sformułował wniosek o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajęła stanowiska w tej kwestii.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, co do istoty rozstrzygnięcia, należało uznać za nieusprawiedliwione.
Na wstępie wskazać należy, że granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Przedmiotem kontroli sądowej jest zaskarżona w całości decyzja ARiMR z 21 lutego 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 19 listopada 2021 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie na refundację do 50% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku świnie (sus scrofa) o wartości brutto 8.148,48 zł oraz odmawiającą przyznania pomocy finansowej w pozostałym zakresie.
Istota sporu dotyczy tego, czy w ramach pomocy finansowej przyznanej przez organ w oparciu o § 13e ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. możliwe jest refundowanie przedmiotów i usług przedłożonych do dofinansowania przez skarżącą takich jak m.in. siatki rolniczej wykorzystywanej do belowania słomy, siana i kiszonki oraz folii kiszonkarskiej, środki do czyszczenia i dezynfekcji instalacji udojowych, elementów instalacji hydraulicznych, impregnatów do malowania drewna lub blach, drzwi i innych elementów (kurtyny) służących do wydzielenia stref wewnątrz budynków inwentarskich, jak również produktów służących do utrzymania porządku w gospodarstwie, produktów służących do izolacji dachów, klejów, odzieży i produktów spawalniczych, obroży owadobójczej 75 cm, plastyfikator, wapna granulowanego w ilości 2,8 tony.
W przedmiotowej sprawie zarzuty zostały oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny powoduje, że możliwa jest jego subsumpcja pod odpowiednią normę prawną.
Odpowiadając w punkcie wyjścia na najdalej idący zarzut kasacyjny, a mianowicie na zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podkreślić należy, że przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17; treść tych jak i dalej wskazanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczące stwierdzonego naruszenia przez organ zasad prawidłowego prowadzenia postepowania wyjaśniającego, wskazuje na podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz zawiera jej wyjaśnienie. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd kierował się, podejmując orzeczenie, są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za pozbawiony uzasadnionych podstaw.
W pkt 2. b) petitum skargi kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraźnie wskazał, że Sąd I instancji niezasadnie oddalił skargę z uwagi na: pominięcie (w ślad za działaniem organów w postępowaniu administracyjnym) treści wyjaśnień skarżącej kasacyjnie z 27 września 2021 r. wraz z załączonymi do nich zdjęciami, jednoznacznie wskazującymi na użycie zakupionych materiałów w celach określonych w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., błędną ocenę stanu faktycznego, czego konsekwencją był brak oceny stanu technicznego chlewni, a także wskazywanie innego przeznaczenia niż cele o których mowa w § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. części zakupionych produktów oraz stwierdzenie, że 25 kg wapna jest ilością wystarczającą do pobielenia całej powierzchni chlewni.
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...)". Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania przed tym organem oraz przed sądem (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach.
Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, dokonanych przez sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z: 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 263/19; 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3722/1; 26 czerwca 2009 r., I FSK 470/08; 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10).
Analiza treści tego przepisu jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przepis odnosi się do struktury postępowania sądowoadministracyjnego i reguluje warunki wydania wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce tylko wówczas, gdy Sąd I instancji wydałby wyrok nie zamykając rozprawy, albo orzekałby nie mając akt sprawy, o ile nie zaistniała sytuacja, że organ nie przedstawił sądowi akt sprawy. Tak więc naruszenie analizowanego przepisu ma miejsce tylko w przypadku niedopełnienia wcześniej wskazanych warunków formalnych. Co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Nadto podkreślić należy, że uzasadnienie skargi kasacyjnej w istocie sprowadza się do kwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny faktów i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w szczególności pominięcie przez Sąd oświadczenia skarżącej z 27 września 2021 r., w którym przedstawiono cel zakupionych produktów w ramach wniosku o refundację z dołączonymi zdjęciami poglądowymi mającymi dokumentować wykorzystanie nabytych produktów na cele objęte pomocą finansową. W tym miejscu wskazać należy, że w aktach sprawy (k. 211 akt administracyjnych) znajduje się ww. oświadczenie. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że oświadczenie to ARiMR wziął pod uwagę dokonując oceny stanu faktycznego w sprawie (k. 96 uzasadnienia wyroku).
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał powyższy zarzut za niezasadny.
Nieusprawiedliwiony okazał się także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o ARiMR"). Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady, stronie. W ocenie Sądu, nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. z tej przyczyny, że stosowanie tych przepisów zostało wprost wyłączone na podstawie przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR.
Z zastosowania nie został natomiast wyłączony przepis art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sformułowana w przepisie tym zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (Borkowski J. glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93 P OSP 1994/7-8/131 - 1.1). Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia (W. Berutowicz, PC, s. 192), nie powinna uchybiać zasadom logiki (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 156). Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie..., s. 197). O przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. np. wyrok NSA z 14 stycznia 1994 r., III SA 491/93).
Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi naruszenia powołanych zasad przeprowadzenie postępowania i ocena dowodów w sposób, w jaki w rozpatrywanej sprawie uczyniły to organy administracji. Zasad tych nie naruszył również Sąd I instancji, potwierdzając zgodność z prawem dokonanego przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenia stanowią w istocie polemikę z dokonaną w sprawie oceną dowodów i sprowadzają się do próby podważenia uwzględnienia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ uwzględnił cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym: dokonał analizy dokumentów fiskalnych oraz oświadczenia strony z 27 września 2021 r. a także dołączonych do tego pisma materiałów poglądowych, które miały obrazować stan obiektu gospodarskiego oraz wykonanych działań instalacyjnych i naprawczych i dokumentować wykorzystanie wszystkich zakupionych produktów, jak i poniesienie wszystkich zgłoszonych wydatków na cele objęte pomocą określoną w § 13e rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do przyjęcia zaistnienia naruszenia art. 80 k.p.a. określającego zasadę swobodnej oceny dowodów.
Nie mógł też zostać uwzględniony sformułowany w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
W punkcie 1. b) petitum skargi kasacyjnej został sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędna wykładnię § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. W punkcie 1. c) petitum skargi kasacyjnej skarżąca zarzuciła natomiast "zbyt wąską wykładnię ww. przepisu." Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub jego niewłaściwe zastosowanie. Nie jest dopuszczalny zarzut zbyt wąskiej interpretacji. Z uwagi jednak na uzasadnienie powyższego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznał go – podobnie jak zarzut 1. b) petitum skargi kasacyjnej – jako zarzut błędnej wykładni § 13e ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
Błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w tym przepisie, to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego treści (w tym poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego sensu normatywnego przez sąd pierwszej instancji. Nawiązując do wcześniejszych uwag dotyczących związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej podkreślić należy, że aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być merytorycznie oceniony – wymaga wykazania, na czym polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Innymi słowy wymaga to przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe.
Konstrukcja zarzutu 1. b) petitum skargi kasacyjnej oraz jego uzasadnienie nie czynią zadość powyższym wymogom.
W odniesieniu do zarzutu 1. c) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy natomiast, że zgodnie z § 13e ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., Agencja udziela corocznie pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (sus scrofa). Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana w formie refundacji wydatków dla producentów rolnych będących rolnikami ryczałtowymi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług – według ceny brutto, a dla pozostałych producentów rolnych – według ceny netto, poniesionych w danym roku kalendarzowym, na: 1) zakup mat dezynfekcyjnych; 2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych; 3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego; 4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych (§ 13e ust. 3).
Mając na uwadze cel wsparcia udzielanego przez ARiMR, zakupione środki, które mają podlegać refundacji, winny być podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli oraz muszą być adekwatne do warunków. Ocena czy dany produkt lub rodzaj produktu spełnia kryteria i może być zrefundowany, zależy od jego właściwości, czy też z jego specyfikacji, które powinny potwierdzać, że może być użyty do celu określonego w ww. rozporządzeniu. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na pojęcie racjonalizacji wydatków publicznych i wskazanie obowiązku przestrzegania tej zasady, jako uzasadnienie braku refundacji określonych wydatków poniesionych przez rolnika w związku z zagrożeniem ASP. Wskazane przez skarżącą do refundacji, a odrzucone przez organ przedmioty i usługi, nie mieszczą się w sposób oczywisty w dyspozycji przywołanych przepisów.
Odnosząc się natomiast do zarzutu 1. a) petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, po przeanalizowaniu omawianego zarzutu kasacyjnego i jego uzasadnienia (por. uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), zidentyfikował zarzut naruszenia prawa materialnego jako zarzut niewłaściwego zastosowania § 13e ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., polegającego na błędnym uznaniu, że część materiałów zakupionych przez skarżącą kasacyjnie nie stanowiło wydatków kwalifikowanych, o których mowa w ww. przepisie, podczas gdy zakupione materiały miały służyć m. in. wykonywaniu zabiegów dezynfekcyjnych i zabezpieczeniu budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych.
W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA: z 5 września 2014 r., I OSK 1119/13; z 15.06.2021 r., III OSK 181/21).
Skoro zatem stan prawny niniejszej sprawy nie uległ zmianie, a stan faktyczny nie został podważony, to nie można skutecznie podnosić zarzutu nieprawidłowej subsumcji prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).