I GSK 486/21

I GSK 486/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Henryk Wach /sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
III SA/Wr 587/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-01-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. P. S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 587/19 w sprawie ze skargi J. M. P. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. M. P. S.A. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 7 stycznia 2021 r., III SA/Wr 587/19 oddalił skargę J. M. P. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z [...] października 2019 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika wierzytelności.
J. M. P. S.A. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi na postanowienie. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. W każdym z przypadków skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
I. Przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że:
a) S. F. Sp. z o. o. (dawniej B. W. F. Sp. z o. o.) zwrócił Skarżącej zapłacone przez Skarżącą kwoty tytułem wystawionych przez spółkę A. S.A. z siedzibą we W. przy ul. M. [...] not odsetkowych jako nienależne, ponieważ stanowiły one wierzytelności wobec Zobowiązanego, podczas gdy powyższe w rzeczywistości nie miało miejsca, w konsekwencji nie znajduje oparcia w aktach administracyjnych sprawy, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji;
b) kwoty wynikające z not odsetkowych wystawionych przez Zobowiązanego stanowiły wierzytelności przysługujące Zobowiązanemu od Skarżącej pomimo, że Zobowiązany dokonał za zgodą Skarżącej 24 kwietnia 2014 r. przelewu wszelkich przysługujących mu od Skarżącej wierzytelności, w tym wierzytelności z tytułu not odsetkowych i obciążeniowych, co zostało wprost wskazane w dokumencie "Zgoda na dokonanie przelewu wierzytelności objętych umową cesji/faktoringu" z 24 kwietnia 2014 r. znajdującym się w aktach sprawy;
c) Skarżąca złożyła organowi nierzetelne oświadczenie o nieistnieniu zajętej wierzytelności, podczas gdy złożone przez Skarżącą oświadczenie w pełni odpowiadało rzeczywistości, a także znajduje oparcie w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności wyżej wskazanej "Zgodzie na dokonanie przelewu wierzytelności objętych umową cesji/faktoringu".
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Uczestnika przepisów prawa postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności brak dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawnego sprawy w ten sposób, że:
a) Uczestnik wydał Postanowienie w sprawie uznając, że z dniem doręczenia Skarżącej zawiadomienia z 19 marca 2019 r. (Cz. Nr 131888) Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności Zobowiązanego oraz, że Skarżąca jest dłużnikiem wierzytelności Zobowiązanego - podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w momencie doręczenia zawiadomienia Naczelnika Urzędu z 19 marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności Zobowiązanego Skarżąca nie była dłużnikiem Zobowiązanego (co jest warunkiem koniecznym do skutecznego zajęcia wierzytelności Zobowiązanego), tylko dłużnikiem F. - z uwagi na przelew wierzytelności dokonany 24 kwietnia 2014 r. (za uprzednią zgodą Skarżącej) przez Zobowiązanego (cedenta) na rzecz F. (cesjonariusza);
b) Uczestnik wydał Postanowienie w sprawie błędnie stwierdzając, że o statusie Skarżącej jako dłużnika zajętych wierzytelności przesądził fakt współpracy handlowej z Zobowiązanym na dzień zajęcia tj. na dzień 22 marca 2019 r., powołując się na oświadczenie Skarżącej z 22 marca 2019 r. - podczas gdy Skarżąca z dniem 22 marca 2019 r., w odpowiedzi na zawiadomienie organu z 19 marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności Zobowiązanego, w swoim oświadczeniu poinformowała Naczelnika Urzędu o nie uznaniu ww. zajęcia wierzytelności, a co za tym idzie o braku swojej właściwości z uwagi fakt, że nie jest dłużnikiem wierzytelności Zobowiązanego;
c) Uczestnik wydał Postanowienie w sprawie błędnie stwierdzając, że Skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności w postaci kwoty 232.874,05 złotych organowi egzekucyjnemu - podczas gdy z pisma Skarżącej z 12 sierpnia 2019 r. wynika, że wobec zwrotnego przelewu wierzytelności z 11 kwietnia 2019 r. ze strony F., doręczonego Skarżącej 18 kwietnia 2019 r. Skarżąca stała się dłużnikiem Zobowiązanego dopiero 18 kwietnia 2019 r., wobec czego dopiero od tej daty Naczelnik Urzędu mógł skutecznie dokonać zajęcia wierzytelności przysługujących Zobowiązanemu od Skarżącej.
3. naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, tj.:
a) art. 89 § 1, 2 i 3 w związku z art. 1a pkt. 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: "u.p.e.a."), poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie i przyjęcie przez Sąd I instancji, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z 19 marca 2019 r. zostało doręczone dłużnikowi Zobowiązanego (tj. dłużnikowi zajętej wierzytelności) oraz że w związku z tym było ono skuteczne i zobowiązywało Skarżącą do nie rozporządzania zajętą kwotą,
b) art. 89 § 2 u.p.e.a. - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wierzytelność przekazana przez Skarżącą 24 kwietnia 2019 r. na konto Zobowiązanego była uprzednio skutecznie zajęta przez Naczelnika Urzędu zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z 19 marca 2019 r. i stanowiła wierzytelność, która powstała po dokonaniu zajęcia (w rozumieniu art. 89 § 2 u.p.e.a.), która po powstaniu powinna zostać przekazana na konto Naczelnika Urzędu zgodnie z zajęciem - podczas, gdy w pierwszej kolejności ww. zajęcie wierzytelności nie zostało skutecznie doręczone dłużnikowi Zobowiązanego, tylko dłużnikowi F. (co wyklucza możliwość zastosowania art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a.).
c) art. 71 a § 9 w zw. z art. 71 b i 91 u.p.e.a. - poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie i stwierdzenie przez Sąd I instancji, że działanie Skarżącej polegające na nieprzekazaniu wierzytelności Naczelnikowi Urzędu nosiło znamiona bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu - podczas, gdy Skarżąca stała się dłużnikiem Zobowiązanego dopiero z dniem otrzymania zwrotnego przelewu wierzytelności ze strony F. (tj. z dniem 18 kwietnia 2019 r.) i dopiero po tej dacie organ mógł skutecznie dokonać zajęcia przedmiotowej wierzytelności, a wobec braku dokonania takiego zajęcia przez Naczelnika Urzędu po dniu 18 kwietnia 2019 r. Skarżąca mogła rozporządzać tą wierzytelnością i przekazać ją bezpośrednio na konto Zobowiązanego 24 kwietnia 2019 r.
- co wskazuje, że Uczestnik dokonał sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, dokonując jego wybiórczej oceny, w konsekwencji czego poczynił błędne ustalenia faktyczne, jak również dotyczące istniejącego w sprawie stanu prawnego, które stały się podstawą wydania błędnego rozstrzygnięcia w sprawie, a Sąd I instancji oddalając skargę Skarżącej powielił szereg popełnionych przez Uczestnika błędów.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię naruszenie przepisów prawa cywilnego, tj. art. 509 § 1 i 2 oraz art. 510 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej: "k.c."), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez Sąd I instancji, że mimo zawartej umowy cesji Skarżąca była zobowiązana przekazać wierzytelność z tytułu wystawionych przez Zobowiązanego not odsetkowych na rzecz Zobowiązanego, a więc organowi egzekucyjnemu.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 7 stycznia 2021r., III SA/Wr 587/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu prowadził wobec zobowiązanego Spółki A. A. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Trzeci Urząd Skarbowy w Szczecinie celem realizacji ciążących na zobowiązanym zaległości z tytułu nieuiszczonej wpłaty na PFRON i z tytułu podatku akcyzowego. W toku postępowania organ egzekucyjny doręczył J. M. P. S.A. w K. zawiadomienie z 19 marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych z tytułu robót, dostaw i usług wykonanych przez A. S.A. przysługujących od J. M. P. S.A. w K. 6 maja 2019 r. oraz z 15 maja 2019 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu zawiadomił J. M. P. S.A. w K. o zmianie wysokości zajęcia. 25 lipca 2019 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu wezwał J. M. P. S.A. w K. do niezwłocznego przekazania organowi egzekucyjnemu kwot należnych zobowiązanemu ponieważ ustalono, że J. M. P. S.A. w K. 24 kwietnia 2019 r. przekazała na rachunek bankowy zobowiązanego 232.874,05 złote. Następnie, Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu postanowieniem z 30 sierpnia 2019 r. określił wysokość nieprzekazanej kwoty 232.874,05 złote tytułem realizacji zajęcia wierzytelności. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął:
1. organ egzekucyjny zawiadomieniem z 19 marca 2019 r., doręczonym J. M. P. S.A. w K. 22 marca 2019 r. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu robót, dostaw i usług wykonanych przez A. S.A, także przyszłych;
2. w sierpniu 2018 r. zobowiązany A. S.A. wystawił noty odsetkowe i wezwał J. M. P. S.A. w K. do zapłaty odsetek za zwłokę w terminie 14 dni. 24 kwietnia 2019 r. J. M. P. S.A. w K. przekazała na rachunek bankowy zobowiązanego A. S.A. 232.874,05 złotych.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdził: "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia." Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe.
Przepis art. 151 p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea) w art. 1 pkt 1) określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2. Według art. 18 upea w brzmieniu obowiązującym do 25 marca 2024 r., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od 25 marca 2024 r. przepis ten brzmi: Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu podciągniętego pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu.
Przyjmuje się, że prawo materialne to normy prawne bezpośrednio regulujące stosunki pomiędzy podmiotami prawa, określając przesłanki (fakty) powodujące ich powstanie, zmianę lub wygaśnięcie. Do prawa materialnego zalicza się również normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy i przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Inaczej mówiąc, przepisy prawa materialnego to takie, które kształtują sytuację prawną podmiotu. Z kolei, przepisy postępowania określają sposób dochodzenia praw i roszczeń publicznoprawnych wynikających z prawa materialnego, normy tego prawa określają w jaki sposób i w jakich terminach ma być załatwiana konkretna sprawa administracyjna. Prawo formalne, przepisy postępowania to zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, prawo to urzeczywistnia normy prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego, i takim aktem jest ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Należy podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dominuje przede wszystkim interes wierzyciela, natomiast ochrona praw zobowiązanego została uregulowana tak, że stosowanie przepisów kpa jest ograniczone tylko do zagadnień nie uregulowanych w upea, ponieważ przepisy kpa nie mogą modyfikować regulacji specyficznych dla postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi się swoiste postępowanie dowodowe, którego przedmiotem jest określenie sposobu przymusowego doprowadzenia do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny musi podjąć czynności w celu ustalenia sytuacji majątkowej i faktycznej zobowiązanego i ma prawo wykorzystywać tu wszelkie środki dowodowe, zarówno uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego, jak i nienazwane. Według art. 1a upea, ilekroć w ustawie jest mowa o: 3) dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego; 7) organie egzekucyjnym - rozumie się przez to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków; 13) wierzycielu - rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym; 20) zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
Zgodnie z art. 1 pkt 2) upea, ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Jeśli chodzi o zasady określone w art. 7 kpa: zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, to ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera regulację szczególną w art. 7 (zasady: praworządności; celowości; najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego): "Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy." Ponadto, od 20 lutego 2021 r. obowiązuje art. 7a § 1 upea (obowiązek współpracy wierzyciela, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności): "Wierzyciel, organ egzekucyjny i dłużnik zajętej wierzytelności współpracują w postępowaniu egzekucyjnym w sposób prowadzący do prawidłowego wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, w tym przekazują informacje dotyczące czynności egzekucyjnych i innych czynności podejmowanych przez te podmioty, a także zdarzeń mających wpływ na egzekwowany obowiązek zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu jej niezapłacenia w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych."
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie naruszył art. 7 kpa, który nie miał zastosowania w sprawie egzekucyjnej, jak również art. 77 § 1 kpa akceptując to, że Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia tego, że w sierpniu 2018 r. zobowiązany A. S.A. wystawił noty odsetkowe i wezwał J. M. P. S.A. w K. do zapłaty odsetek za zwłokę w terminie 14 dni oraz to, że 24 kwietnia 2019 r. dłużnik zajętej wierzytelności J. M. P. S.A. w K. przekazał na rachunek bankowy zobowiązanego A. S.A. 232.874,05 złote.
Jeśli zaś chodzi o naruszenie art. 107 § 3 kpa należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Tym samym, nawet stwierdzone przez Sąd I instancji inne naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3 kpa) nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie prawne decyzji nie jest wynikiem sprawy, jest nim decyzja (jej sentencja) załatwiająca sprawę. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji ostatecznej skutkuje również tym, że sąd administracyjny nie może skutecznie skontrolować, czy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w jej całokształcie, czy rozpatrzył wszystkie żądania strony i ustosunkował się do nich merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonując skutecznej oceny legalności postanowienia ostatecznego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z [...] października 2019 r. nie naruszył art. 107 § 1 pkt 6) kpa akceptując jego uzasadnienie faktyczne i prawne.
Skoro kasator w ramach omawianej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów upea: art. 89 § 1,2 i 3 w związku z art. 1a pkt 3; art. 89 § 2; art. 71 a § 9 w związku z art. 71 b i art. 91 "poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie (...)"; "poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie (...)", to oznacza że wszystkie te przepisy uznał za przepisy postępowania. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. W tym wypadku, kasator winien był w odniesieniu do każdego z osobna trzech zarzutów podniesionych w pkt I. 3. a), b), c) petitum skargi kasacyjnej wykazać istnienie wpływu każdego z poszczególnych naruszeń na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, w sytuacji kiedy
nie wszystkie przepisy wskazane przez kasatora w pkt I. 3. a), b), c) petitum skargi kasacyjnej są przepisami postępowania, i tak: Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej (...) przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (...). Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Dłużnik zajętej wierzytelności to dłużnik zobowiązanego (...). Organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności (...) kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (...). Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b.
Przepisów tych nie naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, że w sierpniu 2018 r. zobowiązany A. S.A. wystawił noty odsetkowe i wezwał J. M. P. S.A. w K. do zapłaty odsetek za zwłokę w terminie 14 dni; że dłużnik zajętej wierzytelności J. M. P. S.A. w K. przekazał kwoty wynikające z not odsetkowych na rzecz faktora, a faktor zwrócił te kwoty J. M. P. S.A. w K. jako nienależne, ponieważ stanowiły one wierzytelności wobec A. S.A.; 24 kwietnia 2019 r. dłużnik zajętej wierzytelności J. M. P. S.A. w K. przekazał na rachunek bankowy zobowiązanego A. S.A. 232.874,05 złote.
Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął, że skutkiem prawnym zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego jest to, że organ egzekucyjny może wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 upea), to z dniem otrzymania zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, dłużnik zajętej wierzytelności J. M. P. S.A. w K. miał obowiązek zachować się zgodnie z żądaniem organu egzekucyjnego i przekazywać organowi egzekucyjnemu wszelkie należności wykreowane w ramach współpracy dłużnika zajętej wierzytelność z zobowiązanym.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie.
Podstawą prawną postanowienia ostatecznego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 23 października 2019 r. jest art. 71a § 9 zdanie pierwsze upea (Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty). W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. kasator nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia prawa materialnego tj. art. 71a § 9 zdanie pierwsze upea przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).