I GSK 485/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-15
NSArolnictwoŚredniansa
płatności bezpośrednieARiMRrolnictwopowierzchnia gruntówkontrolapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną rolnika w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich z powodu znaczącej różnicy między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów.

Rolnik zaskarżył decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich za 2014 rok, argumentując błędy proceduralne organów i sądu niższej instancji. Skarga kasacyjna dotyczyła m.in. naruszenia przepisów postępowania przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie znalazły uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Rolnik zarzucał WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie pełnej kontroli legalności decyzji oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy i brak prawidłowego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, co zostało spełnione. Stwierdzono, że stan faktyczny przyjęty przez WSA, oparty na ustaleniach organów administracji, był prawidłowy. Kluczowe było stwierdzenie znaczącej różnicy (ponad 50%) między zadeklarowaną (1,85 ha) a stwierdzoną (0,88 ha) powierzchnią gruntów, co skutkowało odmową przyznania płatności. NSA odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a., wskazując, że w sprawach o płatności bezpośrednie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a przepisy te nie miały zastosowania w sposób zarzucany przez skarżącego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwie sporządzone uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy pozwala na kontrolę kasacyjną i zawiera stanowisko co do stanu faktycznego.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, a przepisy dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji (art. 141 § 4 p.p.s.a.) mają charakter szczególny w postępowaniu kasacyjnym. Wadliwe uzasadnienie nie wpływa na wynik sprawy, jeśli pozwala na kontrolę kasacyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.r.s.w.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.r.s.w.b. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.r.s.w.b. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. przez WSA poprzez zaniechanie pełnej kontroli legalności decyzji. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. przez WSA poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy, niepełne przedstawienie zarzutów, brak prawidłowego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia sprawy. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez organy poprzez niezbadanie stanu faktycznego i przedłożonych dokumentów. Naruszenie art. 8 k.p.a. przez organy poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia sąd administracyjny może naruszyć przepisy ustrojowe, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 k.p.a.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sprawozdawca

Michał Kowalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ciężaru dowodu w sprawach o płatności bezpośrednie oraz zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań o płatności bezpośrednie i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rolnictwa - płatności bezpośrednich, ale jej rozstrzygnięcie opiera się głównie na interpretacji przepisów proceduralnych i rozkładzie ciężaru dowodu, co czyni ją interesującą głównie dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym.

Rolnik przegrał walkę o dopłaty: NSA wyjaśnia, kto musi udowodnić powierzchnię gruntów.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 485/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Michał Kowalski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 661/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 661/19 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r. nr OB/44/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. W. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 listopada 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 661/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.W. (dalej: Strona, Rolnik, Skarżący) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor MOR ARiMR) z 20 lutego 2019 r. nr OB/44/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014.
Strona wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości oraz uchylenia w całości decyzji Dyrektora MOR ARMiR i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wojcieszynie (dalej: Kierownik BP ARiMR) z 22 listopada 2018 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (dalej: WSA). W każdym z przypadków Skarżący kasacyjnie wnosił o przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez zaniechanie przez WSA pełnej kontroli legalności decyzji Dyrektora MOR ARMiR z 20 lutego 2019 r. i ograniczenie tej kontroli wyłącznie do zbadania niezasadności zarzutów Skarżącego kasacyjnie bez rozpatrzenia całości akt sprawy, w tym w szczególności braku analizy zdjęć załączonych do pisma Skarżącego kasacyjnie z 11 sierpnia 2015 r., braku analizy zdjęć załączonych do odwołania Skarżącego kasacyjnie z 10 marca 2015 r. oraz odwołania Skarżącego z 12 grudnia 2018r., nieprzeanalizowanie twierdzeń Skarżącego kasacyjnie dotyczących złożonych uwag do przeprowadzonej kontroli w dniu 4 grudnia 2014 r., zawartych w piśmie z 11 sierpnia 2015 r.;
2. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy, niepełne przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze, brak prawidłowego rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia sprawy oraz błędne uznanie, że Organ podjął wszelkie czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy, podczas gdy Organ naruszył w prowadzonym postępowaniu następujące przepisy proceduralne:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezbadanie przedstawionego stanu faktycznego i przedłożonych w toku postępowania przez Skarżącego kasacyjnie dokumentów, w tym w szczególności pisma z 11 sierpnia 2015 r. z załącznikami, pisma z 19 września 2015 r., odwołania z 12 grudnia 2018 r., a jedynie ograniczenie się do podzielenia wcześniejszego już stanowiska organu I instancji, podważając tym samym zaufanie do organów administracji publicznej;
b) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, poprzez niepouczenie Skarżącego kasacyjnie, iż to na nim ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne, zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor MOR ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Obecni na rozprawie przed NSA w dniu 15 lutego 2024 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r., na mocy art. 111 § 2 p.p.s.a., połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach: I GSK 373/20, I GSK 490/20, I GSK 485/20.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Strony nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 7 listopada 2019 r. o sygn. V SA/Wa 661/19 WSA przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora MOR ARiMR. Wnioskiem z 22 maja 2014 r. Skarżący wystąpił do Kierownika BP ARiMR o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 1,85 ha (działka rolna A obejmująca działki: nr 615/1 o powierzchni 0,02 ha, nr 615/2 o powierzchni 0,80 ha, nr 615/3 o powierzchni 0,75 ha, nr 615/4 o powierzchni 0,02 ha, nr 615/5 o powierzchni 0,26 ha). W dniu 4 grudnia 2014 r. w gospodarstwie Rolnika przeprowadzono weryfikację w terenie powierzchni PEG (maksymalnego obszaru kwalifikowalnego). W ramach tej weryfikacji dokonano pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) na poszczególnych działkach referencyjnych deklarowanych do płatności oraz sporządzono szkice ze wskazaniem linii pomiarowej oraz miejsc i kierunków wykonania poszczególnych fotografii. Stwierdzono, że działki mają powierzchnię: nr 615/2 – 0,31 ha, nr 615/3 – 0,40 ha, nr 615/5 – 0,17 ha. Rolnik obecny podczas weryfikacji terenowej nie wniósł żadnych uwag. Kopię protokołu z kontroli na miejscu przekazano bezpośrednio Stronie w dniu kontroli i nie złożyła ona zastrzeżeń do tego protokołu. W wyniku kontroli wykluczono z płatności powierzchnię 0,93 ha, którą podtrzymano po dalszych czynnościach weryfikacyjnych. Na kontrolowanych działkach rolnych stwierdzono bowiem elementy nieuprawnione do płatności, tj. budynek, zadrzewienia, obszary nieużytkowane rolniczo. Organy stwierdziły, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (1,85 ha) a stwierdzoną (0,87 ha) wyniosła ponad 50% i dlatego odmówiły Rolnikowi przyznania wnioskowanej płatności JPO oraz nałożyły sankcję potrącaną w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych. Uzasadnienie wyroku WSA, akceptujące powyższe ustalenia, zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że zgodnie z 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie Skarżący kasacyjnie zgłosił jedynie zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt 1. i 2. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił WSA naruszenie: art. 134 § 1 p.p.s.a.; art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a.; art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe.
Sąd I instancji nie naruszył również art. 3 § 1 p.p.s.a., mówiącego, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepisy ustrojowe, jakimi są art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania (p.p.s.a.) zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Sąd I instancji dokonując oceny legalności decyzji ostatecznej stwierdził, że decyzja ostateczna spełnia te wymogi, ponieważ zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 k.p.a., w tym uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6), które wypełnia wymagania ustawowe zakreślone przez § 3 tego samego art. Należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji ostatecznej skutkuje również tym, że sąd administracyjny nie może skutecznie skontrolować, czy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w jej całokształcie, czy rozpatrzył wszystkie żądania strony i ustosunkował się do nich merytorycznie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli określono w art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, w tym wypadku sprawy celnej składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Skarżący kasacyjnie nie wskazał i nie uzasadnił, jakich to naruszeń prawa nie podniesionych w skardze nie dostrzegł WSA, rozpoznając skargę na decyzję ostateczną.
W pkt 2. petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które w sprawie nie miały zastosowania, przez co nie mogły zostać naruszone tak przez organy administracji publicznej, jak i przez WSA.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1), 2), 3) i 4) i ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018r., poz. 1312; dalej: u.p.r.s.w.b.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3). Nadmienić należy, że naruszenia tychże regulacji Skarżący kasacyjnie nie zgłaszał.
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności. Natomiast, zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że stan faktyczny został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.r.s.w.b. oraz w przepisach k.p.a. Strona nie podważyła skutecznie przyjętych ustaleń. Składane w trakcie postępowania przez Skarżącego dowody odnosiły się do późniejszego stanu spornych działek, a nie tego – badanego w związku z ubieganiem się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na 2014 rok. Sam Rolnik przyznawał, że składając wniosek o dopłaty za 2014 r. przyjął tę samą powierzchnię działek jak w 2013 r., gdyż "nie udało się ostatecznie ustalić właściwej powierzchni pola", a co ważniejsze w trakcie kontroli w dniu 4 grudnia 2014r., jak i podczas podpisywania protokołu pokontrolnego nie zgłaszał żadnych uwag do kontroli, chociaż był podczas niej obecny i znał jej wyniki; podjął próby jej podważenia po otrzymania niekorzystnych dla siebie decyzji. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy. Zasadniczym ustaleniem w tej sprawie jest to, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o powierzchni 1,85 ha, a powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,88 ha (1,84 ha-0,88 ha = 0,96 ha). Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła ponad 50%.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 935).
-----------------------
12
10

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI