I GSK 470/23

I GSK 470/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Bogdan Fischer
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Go 715/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2023-01-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del.WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 715/22 w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 3 października 2022 r. nr 0801-IEE-1.711.100.2022.7 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 715/22 po rozpoznaniu skargi D.M. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 3 października 2022 r., nr 0801-IEE-1.711.100.2022.7 oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 18 lipca 2022 r. nr 11000/651/86664/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych.
Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zaskarżył w całości powołany wyrok i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim i zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:
I. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwość uzasadnienia wyroku powodującą niemożliwość jednoznacznego odtworzenia podstawy rozstrzygnięcia, tj. brak w uzasadnieniu stanowiska Sądu czy i jakie znaczenie w niniejszej sprawie ma zaistnienie bezprzedmiotowości w toku postępowania, co uniemożliwia rekonstrukcję przyczyn, dla których Sąd dokonał rozstrzygnięcia;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sformułowanie przez Sąd wskazań, które doprowadzą do błędu proceduralnego w postaci pominięcia, a tym samym naruszenia normy prawnej z art. 105 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy przepis ten winien być bezwzględnie zastosowany;
Zarzucił także naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem przez Sąd, tj. uznaniem przez Sąd, iż w sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość, jako że wniosek Skarżącego inicjujący postępowanie o zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu, w którym środki pieniężne, których dotyczył wniosek, znajdowały się na rachunku bankowym, podczas gdy w momencie w momencie rozpatrywania wniosku, organ egzekucyjny nie był już w posiadaniu środków, o zwolnienie których wnioskował Skarżący, zatem zaistniała bezprzedmiotowość i organ nie był władny rozstrzygnąć merytorycznie wniosku, lecz obowiązany był umorzyć postępowanie, w myśl ww. przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie a postawione zarzuty są bezzasadne.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a..
Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn skarga zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie. To zaś, że skarżąca nie podziela stanowiska WSA i uważa uzasadnienie wyroku za niepełne nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Podkreślić bowiem należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do zajętego stanowiska, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie to spełnia zatem wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 15.03.2022 r II GSK 101/22). Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu – poprzez uznanie za bezprzedmiotowe postępowania o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na objętym zajęciem rachunku bankowym – w sytuacji, gdy wniosek skarżącego inicjujący to postępowanie wpłynął do organu w dniu, w którym środki pieniężne znajdowały się jeszcze na tym rachunku bankowym. Jak trafnie bowiem ustalono zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego D.M. nastąpiło dnia 7 lipca 2021 r., przy czym zawiadomienie o tym fakcie zostało uznane za doręczone z dniem 28 lipca 2021 r. W dniu 3 września 2021 r. do ZUS w [...] wpłynął wniosek zobowiązanego o zwolnienie środków pieniężnych zgromadzonych na objętym zajęciem rachunku bankowym prowadzonym w [...] z egzekucji. Dopiero później, tzn. 6 września oraz 28 września 2021 r. powyższy bank przekazał Dyrektorowi Oddziału ZUS w [...] zajęte środki w wysokości 1.998,31 zł oraz 15 zł na pokrycie egzekwowanej należności. Następnie w dniu 18 listopada 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS w [...] przekazał wierzycielom wyegzekwowane środki pieniężne. Zatem w dacie złożenia przez zobowiązanego wniosku (3 września 2021 r.) objęte zajęciem środki pieniężne nie zostały jeszcze przekazane wierzycielom. W konsekwencji brak było podstaw do uznania tego postępowania za bezprzedmiotowe z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. W sytuacji zatem, gdy w dacie otrzymania przez organ egzekucyjny wniosku o zwolnienie środków pieniężnych z egzekucji środki te znajdowały się jeszcze na zajętym rachunku bankowym, a co więcej – znajdowały się one w dyspozycji organu egzekucyjnego do 18 listopada 2021 r. – powyższy wniosek skarżącego powinien zostać rozpoznany pod względem merytorycznym.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.