I GSK 465/23

I GSK 465/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Joanna Wegner /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
III SA/Łd 625/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 i art. 3 § 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
1 § 1 i 2;
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U.UE.L 2009 nr 324 poz 23 art. 74 ust. 1;
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (wersja ujednolicona).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 625/22 w sprawie ze skargi Z. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 lipca 2022 r. nr 1001-IOC.4380.2.2022.4.JJ w przedmiocie zwolnienia z należności celnych oraz zwrot cła 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. [...] Sp. z o.o. Sp. k. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1800 ( tysiąc osiemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 625/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369) – zwanej dalej: "p.p.s.a." oddalił skargę Z. [...] sp. z o. o. sp. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z należności celnych oraz zwrotu cła.
Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151, art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 167) – zwanej dalej "p.u.s.a." poprzez oddalenie skargi i wadliwe wykonanie obowiązku kontroli decyzji organu poprzez uznanie, że organ nie naruszył przepisów postępowania, poprzez niezastosowania zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, to jest brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, ignorowania wydawania przez inne organy w analogicznych sprawach odmiennych rozstrzygnięć, niezastosowanie zasady prawdy obiektywnej, skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżąca nie spełnia przesłanek przedmiotowych oraz podmiotowych do zwolnienia z należności celnych, brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, niezebranie i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności odstąpienie od wystąpienia do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o udostępnienie dokumentów dostaw realizowanych w ramach umowy łączącej spółkę z Agencją oraz ustalenia z przedstawicielami Agencji przesłanki przedmiotowej zwolnienia z należności celnych. Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczył art. 74 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych oraz art. 1 decyzji Komisji (UE) nr 2020/491 z 3 kwietnia 2020 poprzez ich nieprawidłową wykładnię w zakresie spełnienia przesłanek przedmiotowych i podmiotowych zwolnienia celnego poprzez określenie dalszych wymogów nieznanych tym aktom prawnym, skutkujących odmową zwolnienia skarżącej z należności celnych.
Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych ujętych w art. 174 p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie. Należy przy tym podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 2048/08, wszystkie orzeczenia dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Artykuł 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skonstruowane w tej sprawie zarzuty środka odwoławczego nie pozwalają na podważenie prawidłowości oceny prawnej wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji z następujących względów.
W zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżąca ograniczyła się do podniesienia art. 151 i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Pierwszy z wymienionych przepisów reguluje formułę prawną rozstrzygnięcia sądu administracyjnego uznającego skargę za nieuzasadnioną. Przepis ten nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej, bo sam w sobie nie zawiera kryteriów oceny legalności czynności postępowania prowadzonych przez organ administracji. Z kolei przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter kompetencyjny i – poza klauzulą ogólną – sprawowania kontroli działalności administracji publicznej i stosowania środków określone w ustawie nie precyzuje podstaw wykonywania tych uprawnień orzeczniczych. Z przepisem tym korespondują art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., należące również do przepisów kompetencyjnych. Ich naruszenie nie może polegać na błędnym – jak podnosi skarżąca spółka – wykonaniu obowiązku kontroli legalności decyzji. Sąd nie wykroczył bowiem poza przypisany mu zakres kognicji, ani też nie ograniczył go bezpodstawnie. Zakwestionowaniu stanowiska Sądu pierwszej instancji mogłoby natomiast służyć podniesienie zarzutu naruszenia przepisu regulującego postępowanie przed organem administracji ze wskazaniem błędnego niedostrzeżenia przez Sąd takiego uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Niezgłoszenie tego rodzaju zarzutu wyklucza podważenie prawidłowości wykonania przez Sąd pierwszej instancji swoich funkcji kontroli administracji w zakresie postępowania prowadzonego przez organy administracji.
Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to po pierwsze jest on nieprecyzyjny, bo zarówno art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1186/2009, jak i art. 1 decyzji nr 2020/491 składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych – ustępów, liter. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca odnosi się do tych mniejszych elementów tekstu prawnego, ale czyni to w kontekście podnoszonych wad zastosowania przepisu, kwestionowania ustaleń, które jej zdaniem powinny zostać poczynione. Nie sprecyzowała zarzutu błędnej wykładni, nie wyjaśniła w czym upatruje błędnego zrozumienia przez Sąd pierwszej instancji treści przepisu, a w szczególności – nie podała, w jaki sposób jej zdaniem należałoby go interpretować.
Z tych powodów zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, co implikowało orzeczenie na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.