I GSK 464/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-17
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc finansowaśrodki unijneProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichdrogi lokalnenieruchomościprawo do dysponowaniawniosek o dofinansowanieZRIDgmina

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie przyznania pomocy finansowej na budowę drogi, uznając, że gmina nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku.

Gmina N. wniosła o przyznanie pomocy finansowej na budowę drogi, jednak organ odmówił jej przyznania, ponieważ gmina nie przedstawiła dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lipca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i organu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Gminie N. pomocy finansowej na realizację operacji "Budowa drogi do osiedla domków jednorodzinnych w obrębie [...]". Głównym powodem odmowy było nieprzedstawienie przez Gminę dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku, co było wymogiem wynikającym z § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Gmina argumentowała, że prawo do dysponowania nieruchomością powinno być zapewnione na etapie realizacji operacji, a nie składania wniosku, oraz że nie mogła uzyskać decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) przed złożeniem wniosku o pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy, uznając jej argumentację za niezasadną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lipca 2025 r. również oddalił skargę kasacyjną Gminy. Sąd podkreślił, że wnioskodawca musi wykazać prawo do dysponowania nieruchomością już na etapie składania wniosku, a brak takiego dokumentu stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy. NSA odrzucił argumentację Gminy o dyskryminacji, wskazując, że gdyby posiadała ona decyzję ZRID i załączyła ją do wniosku, rozstrzygnięcie mogłoby być inne. Sąd uznał, że wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości jest zgodny z prawem i Konstytucją RP.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wymóg posiadania prawa do dysponowania nieruchomością musi być spełniony już na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia jasno wskazują na konieczność posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do nieruchomości lub prawa do jej dysponowania w momencie składania wniosku. Brak takiego dokumentu stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Rozporządzenie MRiRW art. § 4 § pkt 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Wnioskodawca musi być właścicielem nieruchomości lub posiadać udokumentowane prawo do jej dysponowania na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy.

Pomocnicze

Rozporządzenie MRiRW art. § 11c § ust. 1-3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Procedura uzupełniania braków we wniosku; brak usunięcia braków skutkuje odmową przyznania pomocy.

p.p.s.a. art. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. art. 205 § § 2 i § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa EFROW art. art. 45 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Rozporządzenie UE nr 1303/2013 art. art. 71 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

Konstytucja RP art. art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

rozporządzenie MS art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit b)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

Odrzucone argumenty

Wymóg posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na etapie składania wniosku jest błędną interpretacją przepisów. Interpretacja przepisów dyskryminuje podmioty realizujące inwestycje drogowe na podstawie decyzji ZRID. Gmina nie mogła uzyskać decyzji ZRID przed złożeniem wniosku o pomoc.

Godne uwagi sformułowania

podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy musi być właścicielem nieruchomości lub posiadać udokumentowane prawo do dysponowania nią prawodawca nie posłużył się zwrotami "będzie właścicielem", "będzie posiadał tytuł" nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem Strony, iż za wystarczające uznać należało jej wyjaśnienie, że "operacja będzie realizowana na gruncie gminnym uzyskanym w trybie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej"

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący

Henryk Wach

członek

Paweł Janusz Lewkowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych wniosków o dofinansowanie ze środków UE, w szczególności dotyczących prawa do dysponowania nieruchomością."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów PROW 2014-2020 i sposobu ich stosowania przez organy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ubiegania się o środki unijne, jakim jest prawidłowe udokumentowanie prawa do nieruchomości. Jest to istotne dla wielu samorządów i beneficjentów.

Kluczowe prawo do nieruchomości: Jak nie stracić unijnych funduszy przez błąd we wniosku?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 464/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Joanna Salachna /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 464/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-11-29
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1414
§ 4 pkt 5, § 11c
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji  związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w  oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 464/23 w sprawie ze skargi Gminy N. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 28 czerwca 2023 r. nr WPROW.I.07221-278/23 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy N. na rzecz Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 464/23, oddalił skargę Gminy Nowogard (skarżąca kasacyjnie, Gmina) na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 28 czerwca 2023 r., nr WPROW.I.07221-278/23 w przedmiocie przyznania pomocy na realizację operacji "Budowa drogi do osiedla domków jednorodzinnych w obrębie [...]".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik skarżącej Gminy, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
a. § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1268 – dalej jako rozporządzenie), poprzez jego błędną interpretację, w wyniku czego WSA w Szczecinie nieprawidłowo przyjął, że Skarżący winien już na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy dostarczyć dokument potwierdzając prawo do dysponowania nieruchomością, na której będzie realizowana inwestycja, podczas gdy cytowany przepis wymaga aby prawo do dysponowania nieruchomością zapewnione było na etapie realizacji operacji (cyt. "będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością w związku z czym za wystarczające uznać należało wyjaśnienie Skarżącego, że operacja będzie realizowana na gruncie gminnym uzyskanym w trybie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej;
b. z ostrożności procesowej - w przypadku nie podzielenia przez Sąd zapatrywania prawnego przedstawionego w lit. a – zarzucono naruszenie § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1268), w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz w zw. z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.) oraz w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu przez WSA w Szczecinie, że warunkiem koniecznym do udzielenia pomocy dla operacji realizowanej na nieruchomości jest dysponowanie przez wnioskodawcę prawem własności nieruchomości lub udokumentowanym prawem do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej przez wymagany okres trwałości projektu, pomimo, że regulacja taka wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania tego rozporządzenia, a nadto - w odniesieniu do wnioskodawców będących zarządcami dróg realizującymi inwestycje drogowe na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - w sposób nieuzasadniony ogranicza dostęp do dofinansowania;
c. § 11c ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1268), poprzez błędne uznanie przez WSA w Szczecinie, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącego zawierał brak z uwagi na niedostarczenie przez Skarżącego dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, podczas gdy warunek w tym zakresie jest sprzeczny z ustawą - zgodnie z zarzutami opisanymi w lit. a i b;
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł:
1) na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Organu,
2) o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., od Organu na rzecz Gminy Nowogard kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, a także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strony zrzekły się rozprawy.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono, także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem I instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).
W tym miejscu należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie. Należy przy tym raz jeszcze podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych – doradców podatkowych, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09, 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08, 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08).
Artykuł 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (vide postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r. sygn. akt FSK 41/04; 1 września 2004 r. sygn. akt FSK 161/04, 24 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a, czyli na naruszeniu prawa materialnego przez organ.
Pierwszym i w zasadzie jedynym istotnym powodem odmowy przyznania pomocy przez organ był fakt, że Skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do całej nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja. Nie wykazała także tego faktu, tj. nie dostarczyła dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością oraz oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością.
Bezsporne jest, co wynika z akt sprawy i co potwierdził także Sąd I instancji, że Skarżąca wymaganych wyżej wskazanych dokumentów nie dołączyła do wniosku ani do jego uzupełnień. Skarżąca stała bowiem cały czas na stanowisku, że organ nie mógł ich na tym etapie żądać. Sąd rozpoznający skargę kasacyjną w pełni podziela stanowisko organu i Sądu I instancji w tym zakresie, iż pogląd Skarżącej kasacyjnie jest nieprawidłowy. Zgodnie z § 4 pkt 5 Rozporządzenia, pomoc jest przyznawana na operację, która oprócz warunków określonych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz ustawie EFROW spełnia m.in. następujące warunki:
- będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub na nieruchomości, do której podmiot ten posiada udokumentowane prawo do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej przez okres, o którym mowa w art. 71 ust. 1 Rozporządzenia nr 1303/2013.
Nie ulega wątpliwości, że analiza treści ww. przepisu prowadzi do jedynego wniosku, mianowicie że wnioskodawca na moment składania wniosku musi być właścicielem nieruchomości lub posiadać udokumentowane prawo do dysponowania nią. Sąd w pełni podziela bowiem stanowisko, że prawodawca nie posłużył się zwrotami "będzie właścicielem", "będzie posiadał tytuł". W Rozporządzeniu wyraźnie wskazano, że podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy musi być właścicielem nieruchomości, na której będzie realizowana operacja lub posiadać do niej udokumentowane prawo do dysponowania nią. Istotne jest także sformułowanie, że tym właścicielem ma być "podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy". Nie użyto zaś sformułowania np. "podmiot realizujący operację" czy "podmiot składający wniosek o płatność". Innymi słowy Gmina winna być właścicielem działek, na których planowana jest operacja lub posiadać do nich udokumentowane prawo do dysponowania nimi i winno to mieć miejsce już na etapie składania wniosku. Co więcej, należy wskazać na treść § 7 ust. 2 Rozporządzenia, który stanowi, że do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania pomocy, w tym niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy i kryteriów wyboru operacji, albo ich kopie, których wykaz zawiera formularz wniosku o przyznanie pomocy. Nie ma zatem wątpliwości, że w świetle regulacji § 4 pkt 5 Rozporządzenia jednym z takich dokumentów "niezbędnych do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy" są dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością bądź oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością.
Tymczasem Skarżąca kasacyjnie już we wniosku o przyznanie pomocy wskazała, że "Planowana inwestycja znajduje się na drodze wewnętrznej należącej do Gminy Nowogard oraz na działkach prywatnych lub innych niż prywatne, które częściowo zostaną przejęte procedurą ZRID" (III Opis planowanej operacji 2.2. Cel planowanej operacji). Bezspornym jest zatem, że Gmina nie miała tytułu prawnego do wszystkich nieruchomości, na których miała być realizowana operacja, a dopiero planowała ten tytuł prawny uzyskać. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowe jest stanowisko, że na moment składania wniosku o przyznanie pomocy beneficjent nie musi być właścicielem nieruchomości lub nie musi posiadać do niej udokumentowanego prawa do dysponowania nią. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem Strony, iż za wystarczające uznać należało jej wyjaśnienie, że "operacja będzie realizowana na gruncie gminnym uzyskanym w trybie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej". Skarżąca przyznała, że nie jest właścicielem nieruchomości na której ma być realizowana operacja i dopiero w przyszłości może tak się stać. Wbrew także stanowisku Strony skarżącej kasacyjnie przyjęta przez organ i WSA w Szczecinie interpretacja treści § 4 pkt 5 Rozporządzenia nie dyskryminuje podmiotów które jako zarządcy dróg realizują inwestycje na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, albowiem gdyby Strona takim zezwoleniem dysponowała i załączyła je do wniosku rozstrzygnięcie organu z pewnością byłoby inne. Jednak Gmina do wniosku nie załączyła decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Tymczasem to sama Gmina mając świadomość, iż nie posiada prawa do całości nieruchomości na której ma być realizowana operacja ani nie posiadając wydanej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej "ZRID"), mimo tego wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie operacji w formie "zaprojektuj i zbuduj". Tym samym Gmina nie może obecnie podnosić skutecznie twierdzeń o tym, że była dyskryminowana, uzasadniając to twierdzeniem, że nie mogła wystąpić o wydanie ZRID "albowiem konieczny do uzyskania ZRID projekt budowlany objęty był złożonym do organu wnioskiem o przyznanie pomocy".
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Skarżąca kasacyjnie przedstawia wykładnię przepisu § 4 pkt 5 Rozporządzenia, która jest błędna, albowiem zgodnie z Rozporządzeniem każdy beneficjent zobowiązany jest do wykazania tytułu prawnego do nieruchomości. Idąc tokiem rozumowania Gminy, wnioskodawcy mogliby ubiegać się o dofinansowanie operacji na nieruchomości, której nie są właścicielem i którą dopiero planują nabyć. Tymczasem w przypadku tego rodzaju wniosków organ ma obowiązek odmowy przyznania pomocy. Trafny jest zatem pogląd, że wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości istnieje już w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy. Czym innym jest bowiem obowiązek sprawdzenia spełnienia wymogów do przyznania dofinansowania w momencie wnioskowania o nie, a czym innym możliwość skontrolowania ich w momencie wypłaty dofinansowania. Co więcej, z Rozporządzenia wynika, że beneficjent ma nie tylko posiadać ten tytuł ale ma to jeszcze wykazać/udowodnić organowi. Przyjąwszy, że Strona nie musi spełniać wymogu wynikającego z Rozporządzenia w momencie składania wniosku, należałoby zgodzić się, że organ w istocie nie ma możliwości sprawdzenia czy Strona spełnia warunki do przyznania dofinansowania. To z kolei powodowałoby, że dofinansowanie byłoby przyznawane podmiotom które nie spełniają ustalonych w Rozporządzeniu wymogów ani w momencie składania wniosku, ani na etapie późniejszym, albowiem z różnych powodów mogą one nie uzyskać prawa do dysponowania nieruchomością także już po przyznaniu dofinansowania.
Dalej wyjaśnić należy, że zapewnieniu prawidłowości formalnej wniosku służy procedura określona w § 11c ust. 1 i 2 Rozporządzenia. Zgodnie z § 11c ust. 3 Rozporządzenia jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy mimo wezwania, o którym mowa w ust. 2, nie usunął braków w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym właściwy organ samorządu województwa informuje, w formie pisemnej, podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, podając przyczyny odmowy przyznania pomocy. Podkreślić przy tym należy, że brak reakcji strony na wezwanie organu do przedstawienia dowodów albo też nieuzupełnienie braków w pełnym zakresie musi być oceniony jako naruszenie ustawowego obowiązku. Strona która nie wywiązuje się z powyższego obowiązku musi mieć świadomość tego, że od jej postawy uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 2600/18). W przedmiotowej sprawie w zakresie warunku bycia właścicielem lub posiadania prawa do dysponowania nieruchomością Gmina, mimo dwukrotnego wezwania, nie przedstawiła wymaganych przez organ dokumentów. Jest to okoliczność bezsporna. Skarżąca stoi zaś na stanowisku, że tych dokumentów organ żądać nie mógł – co, jak już wskazano, w ocenie Sądu jest poglądem błędnym. Zdaniem NSA wymóg przedłożenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, nie jest sprzeczny z ustawą, ani z Konstytucją RP i prawidłowe było uznanie, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą zawierał braki z uwagi na niedostarczenie przez Skarżącą takiego dokumentu.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o treść art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI