I GSK 463/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-30
NSAinneWysokansa
środki unijnepomoc finansowaakwakulturawykluczenie z dofinansowaniarejestr podmiotów wykluczonychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o finansach publicznychustawa o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M.F. w sprawie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, uznając, że wpis do rejestru podmiotów wykluczonych stanowił przeszkodę do jej otrzymania.

Skarżący M.F. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wiążących wytycznych sądów z poprzednich postępowań. Skarżący argumentował, że odmowa przyznania pomocy była oparta na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym i wpisie do rejestru podmiotów wykluczonych, który miał nastąpić na podstawie nieostatecznych decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że wpis do rejestru podmiotów wykluczonych, wynikający z prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, stanowił bezwzględną przeszkodę do przyznania dofinansowania, a stan faktyczny sprawy uległ zmianie po poprzednich orzeczeniach sądowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia 5 marca 2024 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a., poprzez niewykonanie wiążących wytycznych sądów z poprzednich postępowań, a także naruszenie przepisów prawa materialnego. Podstawowym argumentem skarżącego było twierdzenie, że odmowa przyznania pomocy była oparta na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a wpis do rejestru podmiotów wykluczonych, który stanowił podstawę odmowy, nastąpił na podstawie nieostatecznych decyzji administracyjnych i nie został mu skutecznie doręczony. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że kontrola sądowa następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu. W niniejszej sprawie, w toku postępowania ARiMR została poinformowana o wpisie skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z okresem wykluczenia rozpoczynającym się od 31 stycznia 2023 r., co stanowiło bezwzględną przeszkodę do przyznania dofinansowania zgodnie z art. 12 pkt 3 lit. a ustawy o wspieraniu. NSA podkreślił, że fakt ten determinował wynik rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy uległ zmianie po wydaniu poprzednich wyroków sądowych, co spowodowało utratę mocy wiążącej przez zawarte w nich oceny prawne. Sąd uznał, że ARiMR prawidłowo odmówiła przyznania pomocy, a WSA słusznie zaakceptował to rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jednakże w niniejszej sprawie wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nastąpił na podstawie prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, co stanowiło bezwzględną przeszkodę do przyznania dofinansowania, a stan faktyczny sprawy uległ zmianie po poprzednich orzeczeniach sądowych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wpis do rejestru podmiotów wykluczonych, wynikający z prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, stanowił przeszkodę do przyznania pomocy finansowej. Sąd podkreślił, że stan faktyczny sprawy uległ zmianie po poprzednich orzeczeniach sądowych, co spowodowało utratę mocy wiążącej przez zawarte w nich oceny prawne, a ARiMR prawidłowo odmówiła przyznania pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego art. 12 § pkt 3 lit. a

Pomoc nie przysługuje podmiotowi wpisanemu do rejestru podmiotów wykluczonych.

u.f.p. art. 207 § 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Podstawa wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie lub nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych.

p.p.s.a. art. 134 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyroki sądów administracyjnych są wiążące w sprawie.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji/rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zawieszenie postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata/radcę prawnego.

p.p.s.a. art. 210 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty sądowe.

p.p.s.a. art. 211

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty sądowe.

p.p.s.a. art. 212 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Opłaty sądowe.

p.p.s.a. art. 234 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Opłata kancelaryjna.

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego art. 13 § 5

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego art. 16 § 1

u.f.p. art. 210 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Rejestr podmiotów wykluczonych.

Konst. RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. c

Stawka wynagrodzenia radcy prawnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Stawka wynagrodzenia radcy prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych, wynikający z prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo, stanowi bezwzględną przeszkodę do przyznania pomocy finansowej. Stan faktyczny sprawy uległ zmianie po poprzednich orzeczeniach sądowych, co spowodowało utratę mocy wiążącej przez zawarte w nich oceny prawne. ARiMR prawidłowo odmówiła przyznania pomocy, a WSA słusznie zaakceptował to rozstrzygnięcie.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wiążących wytycznych sądów z poprzednich postępowań. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 13 ust. 5 i art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu, poprzez błędne przyjęcie, że ocena przesłanek warunkujących udzielenie dofinansowania może być dokonana w oparciu o okoliczności, które nie występowały w momencie ubiegania się o dofinansowanie. Naruszenie art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie nieprawidłowości odmowy udzielenia dofinansowania. Naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez bezprawne wykluczenie skarżącego z kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy.

Godne uwagi sformułowania

Kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę. Musi więc być weryfikowana według stanu ustalonego w dacie rozstrzygania o przyznaniu pomocy, a nie w dacie złożenia wniosku. Zawieszenie postępowania jest uprawnieniem sądu, nie zaś jego powinnością.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący sprawozdawca

Beata Sobocha-Holc

sędzia

Joanna Salachna

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych jako bezwzględnej przeszkody do otrzymania środków unijnych, nawet jeśli poprzednie orzeczenia sądowe wskazywały na potrzebę badania innych okoliczności. Interpretacja zasady związania oceną prawną sądu w kontekście zmiany stanu faktycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych na podstawie prawomocnego wyroku skazującego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy wpis opiera się na innych podstawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest aktualność stanu faktycznego i prawnego w kontekście przyznawania środków unijnych, a także jak prawomocne wyroki skazujące mogą wpływać na możliwość uzyskania dotacji. Jest to ważna lekcja dla beneficjentów funduszy unijnych.

Wpis do rejestru wykluczonych zamyka drogę do unijnych dotacji – nawet jeśli sądy wcześniej kazały badać inne okoliczności.

Dane finansowe

WPS: 460 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 463/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Joanna Salachna
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153 w związku z art. 134 § 2, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 210 ust. 1, art. 210 ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1380/24 w sprawie ze skargi M. F. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 marca 2024 r. nr OR12-6521.5-OR1200085/18/24 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. F. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1380/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. F. (dalej: skarżący) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 5 marca 2024 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd I instancji wiążących wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1669/24, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1712/19, co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, a w szczególności uchylenie się od merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o dofinansowanie i zbadania, czy skarżący spełnił warunki otrzymania pomocy działania 2.5 "Akwakultura świadcząca usługo środowiskowe" w ramach Priorytetu 2 – Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy (...) (str. 6 wyroku WSA z dnia 24 października 2023 r.) i wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o pozostające bez znaczenia dla sprawy okoliczności, które nie istniały w czasie relewantnym dla wydania zaskarżonej decyzji;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego poprzez błędne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona czynność Prezesa ARiMR została oparta na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym przy braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, z naruszeniem zasady praworządności, a także pomimo niewykazania – wbrew zasadzie rozkładu ciężaru dowodu – okoliczności mających rzekomo uzasadniać odmowę udzielenia skarżącemu dofinansowania, a w szczególności zasadności dokonania wpisów skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych ze skutkiem od dnia 31 stycznia 2023 r., pomimo tego, że wpis ten został dokonany na podstawie nieostatecznych decyzji administracyjnych;
3) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do momentu ostatecznego zakończenia postępowań administracyjnych, w tym także z wniosków skarżącego z 26 kwietnia 2024 r. o wznowienie tych postępowań administracyjnych:
a) w sprawie dotyczącej określenia przypadającej do zwrotu kwoty udzielonego dofinansowania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z umową o dofinansowanie z dnia 22 listopada 2012 r. nr 00025-61710-OR1200001/12, znak: OR12-61710-OR1200001/12/22,
b) w sprawie dotyczącej określenia przypadającej do zwrotu kwoty udzielonego dofinansowania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z umową o dofinansowanie z dnia 22 listopada 2012 r. nr 00026-61710-OR1200002/12, znak: OR12-61710-OR1200002/12/22,
co skutkowało wydaniem wyroku pomimo braku ustalenia, że decyzje administracyjne kończące powyższe postępowania stały się ostateczne i mogły stanowić podstawę wpisu skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania dofinansowania.
Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
4) art. 13 ust. 5 w zw. z art. 16 ust. 1 i z art. 12 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonej o rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na:
← błędnym przyjęciu, że ocena przesłanek warunkujących udzielenie dofinansowania może być dokonana w oparciu o okoliczności, które nie występowały w momencie ubiegania się skarżącego o udzielenie dofinansowania oraz w ustawowym terminie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie, bowiem powołana przez Prezesa ARiMR okoliczność uzasadniające odmowę zaistniała dopiero z dniem 31 stycznia 2023 r. (wpis do rejestru podmiotów wykluczonych), podczas gdy wniosek został złożony przez skarżącego w dniu 13 lutego 2018 r.,
a także
← niedostrzeżeniu nieprawidłowości polegającej na rozpatrzeniu przez Prezesa ARiMR wniosku o dofinansowanie po upływie ustawowego trzymiesięcznego terminu i odmowie przygnania pomocy, w sytuacji gdy w ustawowym terminie rozpatrzenia wniosku skarżący nie był wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wobec czego nie występowały w stosunku do niego przesłanki odmowy przyznania pomocy, a zatem rozpatrzenie wniosku w tym terminie skutkowałoby przyznaniem pomocy;
5) art. 207 ust. 4 pkt 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 12 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz § 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie nieprawidłowości odmowy udzielenia dofinansowania skarżącemu przez Prezesa ARiMR w związku z przyjęciem, że skarżący jest podmiotem wpisanym do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich:
← pomimo iż podstawę tego wpisu stanowiły decyzje administracyjne z dnia 28 grudnia 2022 r., które nie zostały przesłane na prawidłowy adres skarżącego, a także nie zostały mu nigdy doręczone, a zatem nie mogły stanowić podstawy wpisu skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych, gdyż nie uzyskały przymiotu ostateczności,
← pomimo tego, że skarżący nie został zawiadomiony o dokonaniu wpisów do rejestru podmiotów wykluczonych (co do wykluczenia od dnia 31 stycznia 2023 r.);
6) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. oraz w zw. z art. 13 ust. 5 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) to przez ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w niedostrzeżeniu przez Sąd Instancji bezprawnego wykluczenia skarżącego z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania pomocy finansowej w zakresie działania 2.5 "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", w wyniku umyślnego naruszenia przez ARiMR przepisów regulujących udzielanie pomocy i pomimo, iż skarżący spełniał przesłanki otrzymania dofinansowania.
W uzasadnieniu podano argumenty na poparcie postawionych zarzutów kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a., o uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej czynności Prezesa ARiMR, uznanie uprawnienia skarżącego do uzyskania pomocy w zakresie działania 2.5 "Akwakultura świadcząca usługi środowiskowe" w ramach Priorytetu 2 – Wspieranie akwakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", i nakazanie Prezesowi ARiMR pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 13 lutego 2018 r. o udzielenie dofinansowania. Ewentualnie, w razie uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że nie zachodzą podstawy do wydania orzeczenia reformatoryjnego, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy co ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz równowartości uiszczonych wpisów od skargi i skargi kasacyjnej według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której na gruncie tej sprawy nie stwierdzono. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.
Zważywszy na argumenty skarżącego kasacyjnie należy dodać, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok TK z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z: 19 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 614/22).
Za Sądem I instancji należy przypomnieć, bez potrzeby ponownego szczegółowego przywoływania tych treści zawartych w zaskarżonym wyroku, że w realiach sprawy zapadło szereg decyzji administracyjnych oraz wyroków sądowych, które zostały powołane w rozstrzygnięciu organu z 5 marca 2024 r. Jednym z nich jest prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 24 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1669/24, wydany po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1712/19. W następstwie wyroku z 24 października 2023 r. (niezaskarżonym skargą kasacyjną), na mocy którego uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie z 21 maja 2018 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej ze środków unijnych, zostało wydane rozstrzygnięcie będące przedmiotem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej.
Te wszystkie prawomocne wyroki sądowe są wiążące w niniejszej sprawie, w myśl art. 153 oraz 170 p.p.s.a., także dla sądu odwoławczego rozpoznającego obecnie skargę kasacyjną. Na kanwie sprawy rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Piśmiennictwo i judykatura jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także NSA rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (T. Woś, Komentarz do art. 153, [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 895; zob. wyroki NSA: z 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06; z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12). Orzecznictwo trafnie akcentuje, że związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.
Tym niemniej, umknęło uwadze skarżącego kasacyjnie, który sformułował zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a., że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (wyrok NSA z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1531/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl (zob. T. Woś (w:) H.Knysiak –Sudyka, M. Romańska, T. Woś, op.cit. art. 153 i powołane tam orzecznictwo).
Na gruncie tej sprawy przypomnieć zatem należy, że w toku ponownie prowadzonego postępowania ARMiR została poinformowana przez Ministra Finansów, że skarżący został wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, z okresem wykluczenia rozpoczynającym się od 31 stycznia 2023 r. Jako podstawę wykluczenia wskazano art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Według stanu na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia okres ten trwał nadal i brak jest informacji o jego zakończeniu. Fakt, że skarżący w tej dacie figurował w Rejestrze pozostaje niekwestionowany. Przepis art. 12 pkt 3 lit. a ustawy o wspieraniu pomocy jednoznacznie stanowi, że pomoc nie przysługuje podmiotowi, który jest wpisany do Rejestru. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłanka wskazana przesłanka jest przeszkodą do przyznania dofinansowania. Musi więc być weryfikowana według stanu ustalonego w dacie rozstrzygania o przyznaniu pomocy, a nie w dacie złożenia wniosku.
Uwzględniając powyższe trafny jest pogląd WSA w Warszawie, że po wydaniu ww. wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1712/19, i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1669/23, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie uległy istotne okoliczności i ustalony został stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny. Tym samym ocena prawna zawarta w tych wyrokach straciła moc wiążącą, a zatem organ nie był zobligowany do badania podstaw dokonania wpisu do Rejestru z okresem wykluczenia od 26 lutego 2018 r. ani do kontynuowania postępowania wyjaśniającego, co do daty końcowej obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego ocenianego w sprawie zakończonej decyzją stanowiącą podstawę tego wpisu. Należy wskazać, że ARMiR dokonując ponownej oceny zbadał, czy wnioskodawca jest wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych a także ustalił kwestię prawomocnego wyroku skazującego wydanego wobec wnioskodawcy, co determinowało wynik podjętego przez organ rozstrzygnięcia w postaci odmowy przyznania dofinansowania.
Podsumowując, ponieważ skarżący w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia figurował w Rejestrze z uwagi na wykluczenie, na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 1 i 4 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, wynikające z prawomocnego wyroku karnego potwierdzającego popełnienie przez skarżącego przestępstwa i uzyskania przez niego korzyści finansowych na podstawie sfałszowanych dokumentów przedłożonych ARiMR w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" oraz wydanych na skutek tego ostatecznych, prawomocnych decyzji zwrotowych z 28 grudnia 2022 r., organ zasadnie odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej, co słusznie zaakceptował Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, jako zgodnego z prawem. Nie sposób podzielić stanowiska strony, że w świetle prawomocnego wyroku skazującego skarżącego za popełnione przestępstwo umyślne w postaci świadomego przerobienia daty na pozwoleniu wodnoprawnym w celu uzyskania środków publicznych organ miałby badać aktualność tego właśnie pozwolenia wodnoprawnego. Takie zalecenie zostało co prawda sformułowane w poprzednio wydanych wyrokach, jednakże w owym czasie Sądy procedowały w innym stanie faktycznym. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, WSA w wyroku z 24 października 2023 r., realizując wytyczne oraz ustalenia NSA w tym m.in., że w toku postępowania pominięte zostały elementy stanu faktycznego, uchylił wadliwe rozstrzygnięcie organu oraz zobowiązał go do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o dofinansowanie i zbadania czy skarżący spełnił warunki otrzymania pomocy. Organ zaś dokonał ponownej oceny złożonej dokumentacji aplikacyjnej, przy czym, co już zaakcentowano powyżej, nie mogło ujść uwadze organu, że w toku ponownej oceny wniosku o dofinansowanie, zmieniły się okoliczności faktyczne (nastąpił wpis skarżącego na listę podmiotów wykluczonych ze skutkiem od 31 stycznia 2023 r.) Wbrew zarzutom skarżącego ARiMR nie uchylił się od wykonania wytycznych zawartych w uprzednim wyroku WSA, gdyż dokonując ponownej oceny zbadał, czy wnioskodawca (skarżący) jest wpisany do rejestru podmiotów wykluczonych, a także ustalił kwestię prawomocnego wyroku skazującego wydanego względem skarżącego, co determinuje określone działania względem strony skarżącej w postaci wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania dofinansowania. Agencja wysłała stronie decyzje administracyjne stanowiące podstawę wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych na adres odpowiadający temu, który znajduje się w umowach o dofinansowanie oraz złożonych wnioskach o płatność. Należy więc uznać skuteczność doręczenia tych decyzji.
Tym samym wzmiankowany zarzut kasacyjny opisany w punkcie 1 oraz zarzuty z nim ściśle powiązane opisane w punktach 2, 4, 5 nie zasługują na uwzględnienie.
Pozostałe zarzuty kasacyjne także nie podważają oceny, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego odmowy zawieszenia postępowania (zarzut z punktu 3) w pierwszej kolejności podnieść należy, że zawieszenie postępowania jest uprawnieniem sądu, nie zaś jego powinnością, stąd brak zawieszenia postępowania przez Sąd I instancji nie może stanowić o naruszeniu przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawą odmowy przyznania pomocy był wpis skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych, dokonany na podstawie art. 210 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. A zatem, sam fakt wpisu do takiego rejestru obligował organ do wykluczenia tego podmiotu z pomocy finansowej. Należy też zauważyć, że dopiero 7 maja 2024 r. do organu wpłynęły wnioski skarżącego o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych wydaniem decyzji z 28 grudnia 2022 r., co w żaden sposób nie świadczy o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR z 5 marca 2024 r. W dacie rozpatrywania sprawy organ nie miał podstaw do przyjęcia, że decyzje te nie wywołały skutków prawnych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. oraz w zw. z art. 13 ust. 5 i at. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu, należy wskazać, że zarzut ten opiera się na założeniu poczynionym przez skarżącego kasacyjnie mianowicie upatruje on w działaniu organu bezprawności w wykluczeniu strony z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania omawianej pomocy. To założenie jest z gruntu wadliwe. Jak już powiedziano wyżej. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ zgodnie z prawem. Skarżący miał pełną świadomość prowadzonych względem niego postępowań administracyjnych i konsekwencji z tym związanych. Organ zastosował dyspozycję wynikającą wprost z art. 12 ustawy nakładającą na Agencję obowiązek odmowy przyznania pomocy tym podmiotom, które wpisane są do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania dofinansowania. Jak już powiedziano wcześniej, zarówno przepisy art. 12 ustawy, jak i również art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych nie pozostawiają organowi alternatywnej ścieżki postępowania poza wykluczeniem beneficjenta z pomocy w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie.
Mając na uwadze powyższe, ten zarzut również należy uznać za bezzasadny.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę (art. 204 pkt 1 p.p.s.a.). Na podstawie art. 205 § 2 do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 234 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie.
Mając powyższe na uwadze o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przywołanych przepisów w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860). Zasądzona kwota 460 zł stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnika organu, a także z tytułu uiszczonej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI