I GSK 46/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu, uznając, że organ odwoławczy błędnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, mimo istnienia wystarczającego materiału dowodowego do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii zużycia oleju opałowego.
Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od oleju opałowego. Po wcześniejszym uchyleniu przez NSA wyroku WSA i decyzji organu, WSA ponownie oddalił skargę podatnika. NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając, że organ odwoławczy błędnie uznał potrzebę ponownego postępowania dowodowego. Zdaniem NSA, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a braki formalne w oświadczeniach nie uniemożliwiały identyfikacji nabywcy ani ustalenia przeznaczenia oleju.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od oleju opałowego, a głównym problemem były braki formalne w oświadczeniach o sprzedaży oleju opałowego, które doprowadziły do utraty prawa do obniżonej stawki akcyzy. NSA, opierając się na wcześniejszym wyroku z 5 października 2017 r. (sygn. akt I GSK 796/15), wskazał, że organy nie zbadały, czy olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem, co stanowiło naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. W ponownym postępowaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego. WSA w Gliwicach oddalił skargę na tę decyzję. NSA uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że organ odwoławczy błędnie uznał potrzebę ponownego postępowania dowodowego. Zdaniem NSA, zgromadzony materiał dowodowy, mimo drobnych braków formalnych w oświadczeniach, pozwalał na identyfikację nabywcy i ustalenie przeznaczenia oleju, co uniemożliwiało uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p. NSA uchylił zatem zaskarżony wyrok oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nakazując merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli braki formalne nie uniemożliwiają identyfikacji nabywcy i ustalenia, czy olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem, nie można automatycznie stosować podwyższonej stawki akcyzy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe i sądy zbyt formalistycznie podchodziły do kwestii terminowości i poprawności formalnej oświadczeń, pomijając faktyczne zużycie oleju opałowego. Zastosowanie podwyższonej stawki akcyzy jest możliwe tylko po ustaleniu, że olej nie został zużyty zgodnie z przeznaczeniem. W przeciwnym razie, należy odmówić zastosowania przepisów sankcjonujących.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.p.a. art. 89 § ust. 14
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 89 § ust. 16
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 89 § ust. 4
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 229
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy błędnie uznał potrzebę ponownego postępowania dowodowego, mimo istnienia wystarczającego materiału dowodowego. Braki formalne w oświadczeniach nie uniemożliwiały identyfikacji nabywcy ani ustalenia przeznaczenia oleju opałowego. Zastosowanie podwyższonej stawki akcyzy jest możliwe tylko po ustaleniu, że olej nie został zużyty zgodnie z przeznaczeniem.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia rzeczywistego wykorzystania oleju. Argumenty organu odwoławczego o istnieniu wątpliwości, których nie można wyjaśnić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
organy nie przeprowadziły postępowania w kierunku zbadania, czy sprzedany olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem podchodziły do stosowania podstawowej stawki akcyzy formalistycznie, w oderwaniu od faktycznego zużycia olejów opałowych organ odwoławczy błędnie przyjął, że niezbędne jest przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego braki te nie uniemożliwiały identyfikacji nabywcy sprzedanego oleju opałowego, jak również ustalenia, czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem organ odwoławczy dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na merytoryczne załatwienie sprawy, bez potrzeby uchylania decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący
Piotr Piszczek
sprawozdawca
Cezary Kosterna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podatku akcyzowego od oleju opałowego, zwłaszcza w kontekście braków formalnych w oświadczeniach i zasady proporcjonalności oraz prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z olejem opałowym i przepisami obowiązującymi w danym okresie. Wymaga analizy stanu faktycznego pod kątem możliwości identyfikacji nabywcy i przeznaczenia oleju.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak NSA koryguje nadmiernie formalistyczne podejście organów podatkowych i sądów niższej instancji, podkreślając znaczenie prawa UE i zasady proporcjonalności w interpretacji przepisów podatkowych. Jest to ważny przykład dla przedsiębiorców.
“NSA: Formalności nie mogą przesłonić rzeczywistego celu podatku akcyzowego od oleju opałowego.”
Dane finansowe
WPS: 46 712 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 46/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-01-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Kosterna Michał Kowalski /przewodniczący/ Piotr Piszczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Sygn. powiązane III SA/Gl 392/18 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2018-07-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 188, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 800 art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a) w zw. z art. 125 § 1, art. 233 § 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej RF od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 392/18 w sprawie ze skargi RF na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie podatku akcyzowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz RF 1707 (tysiąc siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 218 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm., aktualnie: Dz.U.2022.329, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę RF (dalej: skarżący lub strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej też jako organ lub Dyrektor IAS) z 6 lutego 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący 5 listopada 2009 r. złożył w Urzędzie Celnym w Częstochowie zestawienie oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego za lipiec 2009 r. Decyzją z 21 lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Częstochowie określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2009 r. w kwocie 46 712,00 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości polegające na tym, że nie przekazano tego zestawienia w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, tj. do 25 sierpnia 2009 r. Strona nie dopełniła zatem obowiązku, o którym mowa w art. 89 ust. 14 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (j.t.: Dz.U.2009.3.11 ze zm. – dalej: u.p.a.), wskutek czego utraciła prawo do zastosowania obniżonej stawki akcyzy i powinna obliczyć oraz zapłacić podatek wg stawki określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. W związku z tym, organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 89 ust. 16 u.p.a., określił wysokość zobowiązania podatkowego przyjmując do podstawy opodatkowania 25638 litrów oleju. Do tak ustalonej podstawy opodatkowania organ zastosował stawkę akcyzy w wysokości 1.822 zł za 1.000 litrów, stąd zobowiązanie w podatku akcyzowym za lipiec 2009 r. wyniosło 46.712 zł. Organ zwrócił także uwagę na stwierdzone w trzynastu przypadkach wady oświadczeń otrzymanych od nabywców oleju przeznaczonego do celów opałowych (art. 89 ust. 6 i 8 u.p.a.), jednak z uwagi na nieprzekazanie organowi celnemu w terminie do 25 sierpnia 2009 r. zbiorczego zestawienia tych oświadczeń, tę właśnie okoliczność (a nie wady oświadczeń) uznał za decydującą o utracie prawa do zastosowania obniżonej stawki akcyzy. Decyzją z 11 kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Częstochowie. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 14 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 880/14 oddalił skargę na wspomnianą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z 11 kwietnia 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Od powyższego wyroku wniesiono skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wyrokiem z 5 października 2017 r., sygn. akt I GSK 796/15 uchylając wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję. NSA wskazał, że od 1 stycznia 2015 r. przepis art. 89 ust. 16 u.p.a. został znowelizowany. Analiza przepisu sprzed i po nowelizacji, z uwzględnieniem orzecznictwa sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, że wcześniej był on błędnie stosowany przez organy podatkowe i sądy, które podchodziły do stosowania podstawowej stawki akcyzy formalistycznie, w oderwaniu od faktycznego zużycia olejów opałowych. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-481/14 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 7/15. NSA stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy organy nie przeprowadziły postępowania w kierunku zbadania, czy sprzedany olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym doszło do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Badając sporne oświadczenia organy podatkowe poprzestały jedynie na ocenie terminowości ich złożenia i poprawności formalnej, pomijając rzeczywisty sposób wykorzystania oleju opałowego na cele grzewcze. W konsekwencji NSA wskazał, mając na uwadze wspomniany wyrok TSUE i wypływające z niego wnioski, że w ponownym postępowaniu organ podatkowy w celu załatwienia sprawy zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy mimo braków formalnych możliwa jest identyfikacja nabywcy sprzedanego oleju opałowego i czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem. NSA uznał, że celem, jakiemu służy składanie oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe nie jest bowiem samo zachowanie rygorów formalnych oświadczeń, lecz zapewnienie bezpieczeństwa obrotu (zapobieżenie oszustwom podatkowym) i równocześnie właściwego korzystania z preferencji podatkowych. Jeżeli z treści oświadczenia oraz zestawienia oświadczeń można wywieść, że zakup temu celowi odpowiada, to uznać należy, że dokumenty te spełniają wymogi. Złożenie oświadczenia oraz sporządzenie zestawień tych oświadczeń, które spełniają wskazaną funkcję, jest warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki podatku akcyzowego. Przy takiej interpretacji wskazanych przepisów niektóre nieprawidłowości oświadczenia bądź zestawienia oświadczeń, które nie niweczą wskazanej funkcji (zapobieżenie nadużyciom w zakresie sprzedaży oleju opałowego) nie mogą wpływać na utratę preferencji podatkowej. Takie oświadczenie, jeżeli pozwala na łatwą identyfikację rzeczywistego nabywcy oraz urządzania grzewczego w powiązaniu z konkretną transakcją, należy ocenić jako odpowiadające wymogom, również wtedy gdy zostało złożone z opóźnieniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie art. 89 ust. 16 w związku z ust. 14 i 15 u.p.a. w stanie faktycznym, w którym doszło do złożenia miesięcznego zestawienia oświadczeń z uchybieniem terminu i z określonymi brakami o charakterze formalnym, gdy jednocześnie nie dokonano oceny czy można ustalić kto był nabywcą oleju i do jakich celów olej ten został nabyty oraz zastosowanie w tych okolicznościach stawki jak dla olejów napędowych, stanowi działanie nadmiernie uciążliwe dla przedsiębiorcy i narusza wywiedzioną z przepisów Unii Europejskiej zasadę proporcjonalności. W przypadku niedochowania ustawowego wymogu sporządzenia i złożenia zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego, zastosowanie podwyższonej stawki akcyzy jak dla oleju napędowego jest możliwe dopiero po ustaleniu, że sprzedany olej nie został zużyty zgodnie z przeznaczeniem. Na zasadzie a contrario, w razie stwierdzenia zużycia oleju opałowego zgodnie z przeznaczeniem - brak jest podstaw do zastosowania dla tego wyrobu stawki akcyzy określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. Prowadzi to do wniosku, że w takim przypadku należy odmówić zastosowania art. 89 ust. 16 w związku z ust. 14 i 15 tego przepisu. NSA stwierdził w konkluzji, mając na uwadze wyrok TSUE i płynące z niego wnioski, że w ponownym postępowaniu organ podatkowy w celu załatwienia sprawy zobowiązany będzie do rozważenia możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność czy mimo braków formalnych możliwa jest identyfikacja nabywcy sprzedanego oleju opałowego i czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem. Okoliczności te nie były przedmiotem badania przez organ podatkowy, a przynajmniej nie wskazuje na to treść zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów podatkowych obu instancji. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z 6 lutego 2018 r., na podstawie art. 233 § 2 O.p., uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Częstochowie z 21 lutego 2012 r. określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym wyrokiem z 24 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 392/18 oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 6 lutego 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie istnieją wątpliwości, których nie można wyjaśnić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który uniemożliwia odtworzenie stanu faktycznego w stopniu pozwalającym rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty. Sąd I instancji dodał, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji sam podatnik żądał uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Częstochowie, podkreślając konieczność przeprowadzenia postępowania w kierunku wyjaśnienia rzeczywistego wykorzystania oleju. Zdaniem Sądu I instancji, skoro NSA stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do przeprowadzenia postępowania w kierunku zbadania, czy sprzedany olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem, czym naruszono art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., a badając sporne oświadczenia organ poprzestał jedynie na ocenie terminowości ich złożenia i poprawności formalnej, pomijając rzeczywisty sposób wykorzystania oleju opałowego na cele grzewcze, to niezbędne będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy mimo braków formalnych możliwa jest identyfikacja nabywcy sprzedanego oleju opałowego i czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a także przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepoprawne sporządzenie uzasadnienia wyroku, polegające na lakonicznym i zdawkowym wyjaśnieniu zastosowanej podstawy prawnej orzeczenia bez odniesienia się do konkretnego stanu faktycznego sprawy w tym w szczególności konkretnych naruszeń w spornych oświadczeniach i przy bardzo powierzchownym odniesieniu się do stanowiska skarżącego zaprezentowanym w skardze a dotyczącym konkretnych naruszeń w oświadczeniach odebranych od odbiorców, bez przekonywującego umotywowania rozstrzygnięcia w powyższym zakresie, przez co skarżący pozbawiony został możliwości poznania przyczyn dla których Sąd nie uznał racji skarżącego za zasadną, zaś argumentację organu na zasługującą na uwzględnienie, w następstwie czego brak jest możliwości kontroli kasacyjnej orzeczenia; 2. art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 233 § 2 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niesłuszne przyjęcie, że uzasadnione było uchylenie przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego w całości lub znacznej części; 3. art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a) w związku z art. 125 § 1 O.p. polegające na ich niezastosowaniu i niewydaniu decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i nie umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy w sprawie nie było wątpliwości kto i na jaki cel nabył olej opałowy i nigdy nie poddano w wątpliwość autentyczności i rzetelności oświadczeń nabywców w przedmiocie celu na jaki nabyli olej od skarżącego, w związku z czym odebrane oświadczenia pozwalały na osiągnięcie celu regulacji ustawowej jakim jest zapobieganie nadużyciom w zakresie sprzedaży oleju opałowego i organ II instancji powinien był w oparciu o art. 233 § 1 ust. 2 lit. a O.p. uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie; 4. art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 233 § 2 O.p. w związku z art. 229 O.p. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i nieprzeprowadzeniu przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego w zakresie nieprzekraczającym uzupełniającego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy zakres postępowania dowodowego niezbędnego do ustalenia okoliczności faktycznych nie wymagał uchylenia decyzji na podstawie art. 233 § 2 O.p. jako, że wystarczające byłoby przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 229 O.p. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach podstaw kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010.3.40). W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów procesowych, a sposób ich sformułowania pozwala w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na łączne odniesienie się do nich. Przechodząc do ich merytorycznej oceny należy przede wszystkim wskazać, że sprawa podlega rozpoznaniu w specyficznych warunkach związania wcześniejszym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można jednocześnie oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie zarówno Sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny związane są wyrokiem NSA z 5 października 2017 r. sygn. I GSK 796/15 uchylającym wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję. NSA przesądził zatem już wcześniej szereg kwestii merytorycznych, jak i prawnoprocesowych mających pierwszoplanowe znaczenie z punktu widzenia dalszego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. We wcześniejszym wyroku wskazano bowiem m.in., że w realiach rozpoznawanej sprawy organy nie przeprowadziły postępowania w kierunku zbadania, czy sprzedany olej został zużyty zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym doszło do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Badając sporne oświadczenia organy podatkowe poprzestały jedynie na ocenie terminowości ich złożenia i poprawności formalnej, pomijając rzeczywisty sposób wykorzystania oleju opałowego na cele grzewcze. Okoliczności te nie były przedmiotem badania przez organ podatkowy, a przynajmniej nie wskazywała na to treść uchylonego wyroku oraz decyzji organów podatkowych obu instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę po raz drugi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach błędnie przyjął, że niezbędne jest przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy pomimo braków formalnych możliwa jest identyfikacja nabywcy sprzedanego oleju opałowego i czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem. Z akt administracyjnych wynika, że zgromadzony materiał dowodowy dotyczy okoliczności faktycznych związanych z brakami formalnymi w oświadczeniach odebranych od nabywców. Były to jednak drobne braki formalne, w oświadczeniach określono bowiem zarówno nabywcę, ilość nabywanego oleju, jak i rodzaj urządzeń do których znajduje on zastosowanie. Jedynie w kilku przypadkach na oświadczeniach brakuje własnoręcznych podpisów nabywców. Pozwala to na przyjęcie, że braki te nie uniemożliwiały identyfikacji nabywcy sprzedanego oleju opałowego, jak również ustalenia, czy olej ten został zużyty przez nabywcę zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania naruszył dyspozycję wynikająca z art. 233 § 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W takich, jak wspomniane, okolicznościach sprawy organ odwoławczy dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na merytoryczne załatwienie sprawy, bez potrzeby uchylania decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a) w związku z art. 125 § 1 O.p. oraz zarzut naruszania art. 233 § 2 O.p. W konsekwencji za zasadny uznano także zarzut naruszania art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., jako tzw. przepisu wynikowego przewidującego uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi na decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie naruszano jednak art. 3 § 1 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji działał zgodnie ze swoją właściwością rzeczową. Wspomniany przepis nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, ponieważ celowi temu służą inne przepisy. Za pozbawione usprawiedliwionej podstawy należało uznać także zarzuty naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ sąd rozpoznał sprawę w jej materialnoprawnych granicach, a motywy zaskarżonego wyroku zawierają wymagane przez ten przepis elementy konstrukcyjne. Stanowisko Sądu I instancji jest jednoznaczne i umożliwiło instancyjną kontrolę Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie kasacyjnym, co jednak doprowadziło do odmiennych wniosków niż w przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W świetle części zarzutów skargi kasacyjnej uzasadniony był zatem wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrywana sprawa została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na zasadzie art. 188 p.p.s.a. na uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 6 lutego 2018 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy odniesie się merytorycznie do sprawy wydając decyzje co do jej istoty, bowiem jak wcześniej wskazano, pozwala na to materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI