I GSK 458/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-23
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
składki ZUSzwolnienie ze składekCOVID-19pomoc publicznatrudna sytuacja finansowaprawo unijnerozporządzenie 651/2014ustawa COVID

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki M. Polska Sp. z o.o. w W. od decyzji ZUS odmawiającej zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w okresie pandemii COVID-19, uznając, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej.

Spółka M. Polska Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do maja 2020 r. Skarga kasacyjna zarzucała błędną wykładnię przepisów ustawy COVID-19, która miała uzależniać zwolnienie od wykazania, że spółka nie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej w rozumieniu unijnego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wykładnia przepisów krajowych musi uwzględniać prawo unijne, a spółka faktycznie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki M. Polska Sp. z o.o. w W. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą spółce zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od marca do maja 2020 r. Skarżąca spółka zarzuciła sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, twierdząc, że zwolnienie nie powinno być uzależnione od wykazania, że podmiot nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że konstrukcja pomocy publicznej w związku z pandemią ma charakter złożony i obejmuje przepisy krajowe oraz unijne. Wskazał, że odesłanie zawarte w art. 15zzzh ust. 1 ustawy COVID-19 do pojęcia przedsiębiorstwa będącego w trudnej sytuacji, zdefiniowanego w rozporządzeniu nr 651/2014, jest prawidłowe. Ponieważ nie wniesiono zarzutów naruszenia prawa procesowego, sąd przyjął stan faktyczny, zgodnie z którym wysokość niepokrytych strat u skarżącego przewyższała 50% kapitału zakładowego, co oznaczało spełnienie przesłanki znajdowania się w trudnej sytuacji i uzasadniało odmowę udzielenia pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie to nie jest uzależnione wyłącznie od tego kryterium, ale jego przyznanie musi uwzględniać złożoną konstrukcję pomocy publicznej, która obejmuje przepisy krajowe i unijne, w tym definicję trudnej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia przepisów krajowych dotyczących pomocy publicznej w związku z COVID-19 musi być zgodna z prawem unijnym. Odesłanie do pojęcia 'trudnej sytuacji' z rozporządzenia UE jest prawidłowe, a spółka faktycznie znajdowała się w takiej sytuacji, co uzasadniało odmowę zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

ustawa COVID art. 31zo § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Błędna wykładnia przez skarżącego, który uznał, że zwolnienie nie jest uzależnione od wykazania trudnej sytuacji finansowej.

Pomocnicze

ustawa COVID art. 15zzzh § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis odsyłający do innych regulacji, w tym do definicji trudnej sytuacji.

rozporządzenie nr 651/2014 art. 2 § pkt 18

Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

Definiuje pojęcie 'przedsiębiorstwa będącego w trudnej sytuacji'.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 przez skarżącego, polegająca na przyjęciu, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie jest uzależnione od wykazania, że podmiot nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu unijnego rozporządzenia.

Godne uwagi sformułowania

konstrukcja pomocy publicznej dla przedsiębiorców z powodu pandemii nie opiera się na wyizolowanej normie krajowej, ale ma charakter złożony odesłanie to ma charakter piętrowy

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący

Joanna Wegner

sprawozdawca

Grzegorz Dudar

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacania składek ZUS w okresie pandemii COVID-19, z uwzględnieniem prawa unijnego i definicji trudnej sytuacji przedsiębiorcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii i konkretnych przepisów ustawy COVID-19 oraz rozporządzenia UE 651/2014.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pomocy publicznej w okresie pandemii, co jest nadal aktualne dla wielu przedsiębiorców. Interpretacja przepisów unijnych w kontekście krajowym jest istotna dla prawników.

Czy zwolnienie ze składek ZUS w pandemii zależało od 'trudnej sytuacji' firmy? NSA wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 458/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar
Joanna Wegner /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2653/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-15
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18;
Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzzh ust. 1, art. 31 zo ust. 1;
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Polska Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2653/21 w sprawie ze skargi M. Polska Sp. z o.o. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2020 r. nr 440500/71/3790/2020/RDZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2653/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.
Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony przez skarżącego w całości. Skargę kasacyjną oparto na pierwszej podstawie, a zarzuty dotyczyły naruszenia art. 31zo ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą COVID" w związku z art. 15zzzh ust. 1 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. uzależnione jest od wykazania, że podmiot ubiegający się o zwolnienie od obowiązku opłacania składek w dniu 31 grudnia 2019 r. nie znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.187) – zwanego dalej "rozporządzeniem", podczas gdy prawidłowa wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że jedyną przesłanką, od spełnienia której ustawodawca uzależnił zwolnienie określonego podmiotu z obowiązku opłacania składek przez podmiot, który był zgłoszony jako płatnik składek: 1. przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. 2. w okresie od 1 do 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3. w okresie od 1 do 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. i zgłosił do ubezpieczeń mniej niż 10 ubezpieczonych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieuzasadnione. Z tego powodu skarga kasacyjna, w myśl art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczone do oceny tychże zarzutów.
Zaprezentowana w skardze kasacyjnej wykładnia przepisów prawa materialnego nie jest prawidłowa, a w konsekwencji zarzut popełnienia błędu w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji okazał się nietrafny.
Jedną z konsekwencji przynależności Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej jest bowiem obowiązek respektowania ograniczeń w udzielaniu wsparcia przedsiębiorcom krajowym. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, zgodnie z którym dla określenia przesłanek wspomnianej pomocy wystarczające jest odwołanie się do jednego tylko z przepisów ustawy krajowej, to jest art. 31zo ust. 1 ustawy COVID.
Wbrew tezie skargi kasacyjnej, konstrukcja pomocy publicznej dla przedsiębiorców z powodu pandemii nie opiera się na wyizolowanej normie krajowej, ale ma charakter złożony, bo obejmuje przepisy należące nie tylko do ustawy krajowej, ale także te, które znajdują się w Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, rozporządzeniu oraz Komunikacie Komisji Europejskiej.
A zatem zakres uprawnienia skarżącego ustalać należy także w oparciu o szereg innych unormowań, w tym art. 15zzzh ust. 1 ustawy COVID i innych przepisów, do których ten ostatni przepis odsyła – bezpośrednio i pośrednio. Jak bowiem zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, odesłanie to ma charakter piętrowy, bo wymieniony w tym przepisie Komunikat Komisji UE odwołuje się do zdefiniowanego w innym akcie prawnym pojęcia przedsiębiorstwa będącego w trudnej sytuacji. Mowa tu o art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014.
W skardze kasacyjnej nie zawarto zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, co implikuje wniosek o niepodważeniu stanu faktycznego tej sprawy, zgodnie z którym wysokość niepokrytych strat u skarżącego przewyższała 50% wysokości kapitału zakładowego. Spełniona zatem została przesłanka znajdowania się przez skarżącego w trudnej sytuacji, a w konsekwencji ziściła się podstawa odmowy udzielenia pomocy. Czyni to pogląd wyrażony w wyroku Sądu pierwszej instancji o oddaleniu skargi prawidłowym, a zarzuty skargi kasacyjnej – nieuzasadnionymi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI