I GSK 448/10

I GSK 448/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Zofia Borowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 505/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-12-31
V SA/Wa 692/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-12-17
I GSK 448/09 - Wyrok NSA z 2010-11-03
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
art. 7 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
art. 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą
Dz.U.UE.L 1999 nr 102 poz 11 art. 51 ust. 1 lit. a, b, ust. 3 lit. c
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu  refundacji wywozowych do produktów rolnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "K. T." Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 692/09 w sprawie ze skargi "K. T." Spółki z o.o. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "K. T." Spółki z o.o. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej oraz nałożenia kary pieniężnej.
Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu [...] sierpnia 2004 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego udzielił "K. T." Spółce z o.o. pozwolenia nr [...] na wywóz z refundacją 19.500 kg towaru o kodzie ERN 0201 30 00 9100 – mięso z bydła świeże lub schłodzone: [...] z ćwierci tylnych dorosłego bydła męskiego, z maksymalną liczbą ośmiu żeber lub ośmiu par żeber, cięte prosto lub cięciem "pistola". W ramach ww. pozwolenia Spółka dokonała zgłoszenia wywozowego w dniu [...] sierpnia 2004 r. 19.397 kg mięsa wołowego i złożyła wniosek o refundację wraz z m.in. kartą kontrolną T5 oraz zaświadczeniami Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych określającymi pochodzenie mięsa. W dniu [...] sierpnia 2004 r. wywożony towar został poddany kontroli w Oddziale Celnym w B., w ramach której zostały pobrane próbki towaru. Analiza genetyczna tych próbek została wykonana w Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w J. W protokole z badań, sporządzonym w dniu 7 września 2004 r., wskazano, iż w badanych próbkach znajduje się mięso pochodzące z krowy.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. określił klasyfikację taryfową oraz opis towaru w zgłoszeniu celnym SAD nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w ten sposób, że przedmiotem zgłoszenia był towar o kodzie 0201 3000 9150 w postaci wołowiny świeżej lub schłodzonej; bez kości; kawałki mięsa oddzielone od kości, każdy kawałek zapakowany oddzielnie o przeciętnej zawartości chudej wołowiny (z wyłączeniem tłuszczu) 55% lub więcej; pozostałe kawałki mięsa bez kości. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezes ARR odmówił Spółce wypłaty refundacji wywozowej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. uchylił decyzję Prezesa ARR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż sprawę należy rozpatrzyć na podstawie ostatecznego rozstrzygnięcia Służby Celnej odnośnie kodu wywiezionego towaru. W dniu [...] stycznia 2008 r. Prezes ARR otrzymał ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] maja 2007 r. określające klasyfikację taryfową oraz opis spornego towaru w następujący sposób: kod towaru: 0201 3000 9140 opis towaru: mięso z bydła, świeże lub schłodzone – bez kości – pozostałe 805 NAR G, 29 PA palety. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes ARR decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. m.in. odmówił Spółce wypłaty refundacji do wniosku i nałożył karę w kwocie 74.070,51 zł z tytułu wnioskowania o nienależną wypłatę refundacji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. Uzasadniając organ wskazał, iż posiadane przez Spółkę pozwolenie zobowiązywało ją do wywozu mięsa wołowego pochodzącego z dorosłego bydła płci męskiej o kodzie ERN 0201 3000 9100. Nie upoważniało jej natomiast do refundacji do faktycznie wywiezionej wołowiny, gdyż jak to stwierdziła Służba celna, nie pochodziła ona z bydła płci męskiej. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, nie zostały spełnione wymogi uprawniające do refundacji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła "K. T." Spółka z o.o.
Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi podał, że podstawę do wydania decyzji w przedmiocie refundacji wywozowej stanowił stan faktyczny sprawy ustalony – w części dotyczącej wywiezionego przez skarżącą towaru – w postępowaniu celnym. Organy celne po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie orzekły, iż przedmiotem eksportu w dniu [...] sierpnia 2004 r. dokonanym przez Spółkę była wołowina o kodzie 0201 3000 9140. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarga Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. ustalające ww. okoliczność została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w P. z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Po 166/08. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, iż ustalenie w drodze badań genetycznych, iż zadeklarowane mięso pochodziło od bydła płci żeńskiej uzasadniało konieczność zmiany kodu taryfowego zadeklarowanego przez skarżącą. Ze względu na powyższe Sąd w zaskarżonym wyroku za nieuzasadnione uznał próby kwestionowania stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy celne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy orzekające prawa materialnego w postaci art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE Nr L 102 z 17.04.1999 r., s. 11 ze zm., dalej jako: rozporządzenie nr 800/1999) WSA zauważył, iż w myśl tego przepisu refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Dokonane zgłoszenie celne nie potwierdziło wywozu towaru, do którego, zgodnie z treścią udzielonego Spółce pozwolenia, miała ona prawo do otrzymania refundacji. Pozwolenie upoważniało jedynie do uzyskania refundacji do mięsa określonego kodem ERN 0201 3000 91 00 pochodzącego z dorosłego bydła męskiego, na co wskazuje adnotacja dotycząca wywożonego towaru znajdująca się w polu 22 pozwolenia, nie było natomiast ważne dla mięsa pochodzącego od bydła płci żeńskiej o kodzie towaru 0201 3000 9140.
Następnie WSA podał, że w myśl art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999 w przypadku stwierdzenia, że w celu przyznania refundacji wywozowej eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej, refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą połowie różnicy między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego. Refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, o której mowa w przepisie art. 51 ust.1 rozporządzenia, jest refundacja, co do której spełnione zostały warunki do ubiegania się o nią. Zmniejszenie refundacji w ww. sposób, jako sankcja za wnioskowanie o refundację wyższą niż stosowana, następuje w odniesieniu do wywozu faktycznie dokonanego. W rozpoznawanej sprawie refundacja do towaru faktycznie wywiezionego w ogóle nie przysługiwała, a więc nie istniała refundacja stosowana do produktów faktycznie wywiezionych. Z uzasadnienia decyzji Prezesa ARR WSA wywiódł, że kwota refundacji wnioskowanej wynosiła 148.141,02 zł, natomiast kwota kary z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana (0 zł) ustalona została na kwotę 74.070,51 zł, czyli połowę różnicy między refundacją wnioskowaną a stosowaną kwotą refundacji. Kara została więc ustalona prawidłowo.
Sąd nie stwierdził również, aby zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7 oraz art. 75 §1 w zw. z art. 76 k.p.a., uznając, że organy przeprowadziły wnikliwe postępowanie wyjaśniające w sprawie, nie naruszając przy tym reguł postępowania dowodowego, uwzględniając wszystkie zebrane dowody i dokonując ich oceny, co znalazło wyraz w szerokich uzasadnieniach ich decyzji. Z tych względów, WSA orzekł powołując w podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "K. T." Spółka z o.o. w R., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przy pominięciu naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, przez prowadzące postępowanie administracyjne organy, w tym przede wszystkim naruszenie art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999 poprzez brak jego zastosowania,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przy pominięciu naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez prowadzące postępowanie administracyjne organy, w tym przede wszystkim naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 76 oraz art. 7 k.p.a.,
3) art. 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji z naruszeniem przepisów postępowania, w tym przede wszystkim przepisów powołanych w ust. 2 petitum, oraz niepełne ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze w wyniku dokonania jedynie częściowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, tj. z pominięciem zbadania zasadności nałożenia na Spółkę kary na podstawie art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999,
4) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w związku z naruszeniem przez organy administracyjne przepisów powołanych w pkt 1 skarga winna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a.
5) art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na niezbadaniu w granicach skargi wszelkich naruszeń przepisów prawa, w tym przede wszystkim uchybień wskazanych w pkt 1 a dotyczących niewłaściwego zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 lit. a/ oraz braku zastosowania przepisu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niezasadnie organy zastosowały art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999, powinny natomiast zastosować art. 51 ust. 3 lit. c/ tego aktu, stanowiącego, iż "kary przewidzianej w ust. 1 lit. a/ nie stosuje się w przypadku oczywistego błędu co do wnioskowanej refundacji, rozpoznanego przez właściwe władze". Spółka ubiegając się o refundację wywozową WPR1 i składając w tym zakresie wniosek pozostawała bowiem w uzasadnionym błędzie, którego nie była w stanie zweryfikować, pomimo dochowania należytej a nawet podwyższonej staranności w zakresie procedury, do której dochowania była zobligowana w myśl obowiązujących przepisów. Błąd wykazany został dopiero w ramach postępowania administracyjnego wobec przeprowadzenia specjalistycznych w tym zakresie badań ustalających pochodzenie mięsa od osobników płci żeńskiej. Według Spółki wszystkie osobniki przeznaczone do uboju wykazywały jednakże wszelkie cechy zewnętrzne właściwe dla dorosłych osobników płci męskiej.
W toku postępowania powoływano treść opinii wydanej przez kierownika zakładu Cytogenetyki Molekularnej prof. dr hab. Kazimierza Jaszczyka opisującej zjawisko frymartynizmu u bydła oraz częstotliwość i zakres jego występowania. W opinii wskazano, że w przypadku badanych w sprawie prób mięsa, sporna próba mogła pochodzić od jałówki - frymartyna z płcią genetyczną 60 XX ale urodzonej z ciąży bliźniaczej różnopłciowej i posiadającej wygląd typowy dla samca, co nie zostało jednak uwzględnione w toku przeprowadzonego uprzednio postępowania.
Nadto wnosząca skargę kasacyjną podała, że sporny towar od czasu przyjęcia do rozbioru w akredytowanym przez Unię Europejską zakładzie był pod ścisłym nadzorem Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, którego przedstawiciele byli obecni podczas uboju oraz rozbioru mięsa. Przedstawiciele Inspektoratu ocechowali każdy kawałek mięsa przeznaczony do eksportu, wydając przy tym świadectwa identyczności, posiadające przymiot dokumentów urzędowych i potwierdzające, iż został dokonany ubój bydła płci męskiej. Wobec powyższego, nie tylko Spółka pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, iż wniosek o refundację WPR1 dla wywozu mięsa z uboju osobników płci męskiej jest w pełni uprawniony. Spółka podkreśliła też, że świadectwa autentyczności nigdy nie były przez organy kwestionowane, co determinuje przyjęcie pozostawanie przedstawicieli Inspektoratu w błędzie, a to z kolei potwierdza, iż w oczywistym i uzasadnionym błędzie pozostawała także Spółka. W jej ocenie brak uwzględnienia art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999 stanowić mógł konsekwencję uprzednich błędów proceduralnych, w tym w szczególności błędów w zakresie oceny materiału dowodowego sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2, stanowiących podstawę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności nie wystąpiły.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Strona skarżąca w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a.
Wobec tak sformułowanych zarzutów na wstępie wymaga podkreślenia, że zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja dotycząca odmowy wypłaty refundacji wywozowej oraz nałożenia kary pieniężnej została wydana m.in. w oparciu o art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702). Przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Z regulacji tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym naliczania i wypłacania refundacji wywozowych oraz nakładania kar administracyjnych nie stosuje się m.in. art. 7, art. 75 § 1 k.p.a. Zatem z tych przyczyn za chybiony należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.
Dodać należy, że z kolei w myśl art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.) z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58–60, art. 75, art. 76 § 2–3, art. 77 § 2–4, art. 78–88 oraz art. 97–103.
Nie jest przy tym trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 76 k.p.a. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że prawidłowe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej polega na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem strony skarżącej – uchybił sąd, czyli wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt OSK 21/04, zbiór lex nr 146732). W petitum skargi kasacyjnej nie odwołano się do konkretnego paragrafu przepisu art. 76 k.p.a. Z uzasadnienia tego zarzutu wynikałoby, że odnosi się on do art. 76 § 1 k.p.a. Zarzut ten sprowadza się do tego, że zdaniem strony skarżącej, w toku postępowania administracyjnego nie uwzględniono w sposób należyty faktu, iż zaświadczenie wystawione przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych określające płeć bydła przeznaczonego do eksportu, ma cechy dokumentu urzędowego. Zarzucono przy tym, że fakt potwierdzenia przez przedstawicieli ww. instytucji ani też treść bądź autentyczność wystawionego w tej kwestii dokumentu nie była nigdy przez żaden z organów i na żadnym etapie postępowania administracyjnego kwestionowana, co determinuje przyjęcie za bezsporne, że przedstawiciele Inspektoratu pozostawali w błędzie, a to z kolei potwierdza, iż w oczywistym i uzasadnionym błędzie pozostawała także skarżąca Spółka.
W związku z powyższym wymaga podkreślenia, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że podstawę do wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie refundacji wywozowej stanowił stan faktyczny sprawy ustalony – w części dotyczącej wywiezionego przez skarżącą Spółkę towaru – w postępowaniu celnym. Wynikiem tego właśnie postępowania są ostateczne postanowienia organów celnych określające jaki faktycznie towar został wywieziony. W tymże postępowaniu celnym ustalono, że przedmiotem faktycznego wywozu dokonanego przez Spółkę w dniu [...] sierpnia 2004 r. była wołowina zaklasyfikowana do kodu 0201 3000 9140, a więc inna niż wskazana w pozwoleniu wywozowym i wniosku o refundację (tj. o kodzie 0201 3000 9100 dotyczącym mięsa wołowego pochodzącego z dorosłego byka płci męskiej). Bezspornym przy tym jest, że skarga "K. T." Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. wydane w przedmiocie klasyfikacji i opisu towaru wywiezionego przez tę Spółkę w dniu [...] sierpnia 2004 r., została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Po 166/08. W uzasadnieniu tegoż wyroku podkreślono, że ustalenie w drodze badań genetycznych, iż zadeklarowane mięso pochodziło od bydła płci żeńskiej uzasadniało konieczność zmiany kodu taryfowego zadeklarowanego przez skarżącą.
Zatem skoro w postępowaniu celnym zmieniono klasyfikację taryfową i opis przedmiotowego towaru, którego dotyczył wniosek o refundację wywozową, to w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zasadności przyznania tej refundacji i ewentualnie nałożenia kary pieniężnej bezprzedmiotowe były działania skarżącej, które w istocie rzeczy zmierzały do zakwestionowania stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy celne. To zaś oznacza, ze bezzasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie w tym postępowaniu dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Wbrew zarzutom skarżącej, to w toku postępowania celnego poprzez przeprowadzenie dowodu z badań genetycznych pobranych próbek mięsa objętego wnioskiem o refundację wywozową, w rzeczywistości przeprowadzono dowód przeciwko treści tegoż dokumentu. Zatem z tych przyczyn chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 76 k.p.a.
Wbrew zarzutom strony skarżącej, powyższe okoliczności dotyczące treści ww. zaświadczenia przy uwzględnieniu opinii odnośnie występowania obojnactwa zwierząt gospodarskich, nie może oznaczać, iż wadliwie w rozpoznawanej sprawie nie zastosowano przepisu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999. Przepis ten stanowi wyjątek umożliwiający uniknięcie przez eksportera kary określonej w ust. 1 lit. a/ art. 51 tegoż rozporządzenia, zatem jak każdy wyjątek powinien być interpretowany w sposób ścisły. Wynika to także z motywu 64 Wstępu do rozporządzenia nr 800/1999, w myśl którego w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych sankcje należy stosować bez względu na subiektywny aspekt winy; w niektórych przypadkach właściwe jest jednakże odstąpienie od stosowania sankcji, w szczególności w przypadku oczywistego błędu uznanego przez odpowiednie władze, i ustalenie poważniejszych sankcji w przypadku działania umyślnego; środki te są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolicie stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Na uwadze należy też mieć treść motywu 67 Wstępu do rozporządzenia, z którego wynika, iż eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji.
Stosownie do treści art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999, kary przewidzianej w ust. 1 lit. a/ nie stosuje się w przypadku oczywistego błędu co do wnioskowanej refundacji, rozpoznanego przez właściwe władze. Przepis ten ani żaden inny rozporządzenia nie precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem "oczywistego błędu". Skoro prawodawca wspólnotowy użył przy dopuszczalności zaistnienia błędu sformułowania "oczywisty", to przyjąć należy, że nie chodzi o każdy błąd możliwy do wykrycia różnymi metodami, lecz o błąd mający charakter omyłki, której istnienie można ustalić w sposób oczywisty, a więc taki, który może dostrzec bez trudu zwyczajny odbiorca. Słowo "oczywisty" w j. polskim oznacza "niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny" ("Słownik Języka Polskiego" pod red. M. Szymczaka, Wyd. PWN, W-wa 1982, t. II, s. 440). Zatem o oczywistym błędzie w rozumieniu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999 można mówić, gdy już wstępna analiza wyłącznie samego wniosku i załączonych do niego dokumentów wskazuje na istnienie nieścisłości czy omyłek, które właściwe władze mogą przy ich wstępnej ocenie zauważyć.
Uwzględniając powyższe rozumienie oczywistego błędu, o którym stanowi art. 51 ust. 3 lit. c/ cyt. rozporządzenia, nie sposób przyjąć, że tego rodzaju błąd zaistniał w rozpoznawanej sprawie i nie został uwzględniony przez orzekające organy, a następnie nie został zauważony przez Sąd I instancji. Wbrew zarzutom strony skarżącej, o istnieniu oczywistego błędu w rozumieniu art. 51 ust. 3 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999 nie mogą stanowić zaświadczenia wystawione przez Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Stwierdzenie bowiem, że mięso wołowe objęte wnioskiem o refundację wywozową w rzeczywistości nie pochodziło z dorosłego bydła płci męskiej, nie mogło nastąpić wskutek porównania złożonych przez skarżącą dokumentów. Jak wynika to z okoliczności sprawy, ustalenie takiego stanu rzeczy nastąpiło wskutek prowadzonego przez organy celne postępowania dowodowego w sprawie o zmianę klasyfikacji taryfowej i opis towaru objętego wywozem. W tym bowiem postępowaniu w oparciu o wyniki badań pobranych próbek mięsa, dotyczących jego właściwości fizycznych, chemicznych czy biologicznych, możliwe było dopiero ustalenie tej istotnej dla sprawy okoliczności. Fakt, że w oparciu o tzw. wstępne badania próbek wywożonego mięsa stwierdzono inny stan faktyczny, potwierdzony stosownym zaświadczeniem uprawnionych organów, może jedynie mieć znaczenie na ocenę rodzaju czy braku winy odnośnie złożenia niewłaściwej deklaracji przez eksportera we wniosku o refundację wywozową. Potwierdza to treść powołanego już wyżej motywu 64 i 67 rozporządzenia nr 800/1999. Także z treści art. 52 ust. 4 tegoż rozporządzenia wynika, że działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek wyspecjalizowanych w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru, przypisywane są beneficjantowi.
Taka regulacja oznacza, że eksporter ponosi obiektywną odpowiedzialność za przedłożone dokumenty w celu uzyskania refundacji za wywieziony towar.
Z powyższego wynika zatem, że okoliczność mogąca mieć wpływ na podejmowane przez stronę skarżącą czynności związane ze złożonym wnioskiem o wypłatę refundacji wywozowej, na którą powołuje się Spółka, tj. zaświadczenie wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych, obciążają wyłącznie stronę skarżącą. Z tych zatem przyczyn zarzut sformułowany w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadny. Nie są przy tym trafne zarzuty, iż Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niezauważenie niezastosowania przez orzekające organy przepisu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999 i niewłaściwego zastosowania art. 51 ust. 1 lit. a/ tego rozporządzenia. Sąd I instancji, tak jak to wynika z dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygnął w granicach rozpoznawanej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. W sytuacji gdy jakiekolwiek okoliczności sprawy nie wskazywały na istnienie oczywistego błędu w rozumieniu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999, brak było podstaw do uznania, że Sąd I instancji w tym zakresie nie rozpoznał sprawy.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Nie zostały bowiem uznane za trafne zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w efekcie czego nie został zakwestionowany przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy. W szczególności nie uwzględniono zarzutu co do niezastosowania w sprawie przepisu art. 51 ust. 3 lit. c/ rozporządzenia nr 800/1999. W tej sytuacji należało ocenić czy Sąd I instancji słusznie uznał, że orzekające organy prawidłowo zastosowały w przyjętym stanie faktycznym sprawy przepis art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji w powyższej kwestii w całości zasługuje na aprobatę. Skoro skarżąca Spółka w rzeczywistości wywiozła towar inny niż określony w pozwoleniu wywozowym i wniosku o refundację, to trafnie przyjęto, że z uwagi na treść art. 51 ust. 1 lit. a/ cyt. rozporządzenia nie istniała refundacja stosowana do produktów faktycznie wywiezionych. W tym stanie rzeczy Prezes Agencji Rynku Rolnego obowiązany był nie tylko do odmowy wypłaty refundacji wywozowej, ale także do wymierzenia skarżącej kary za złożenie wniosku o refundację wyższą od stosowanej. Okoliczności, że skarżąca przy składaniu wniosku o wypłatę refundacji dysponowała stosownym zaświadczeniem Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zaś w toku postępowania administracyjnego złożyła też opinię odnośnie występowania obojnactwa zwierząt gospodarskich, skutkowały tym, że wobec skarżącej nie zastosowano regulacji przewidzianej w art. 51 ust. 1 lit. b/ rozporządzenia nr 800/1999. Dodać należy, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, iż Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji także w zakresie wysokości nałożonej kary na Spółkę. Zatem za chybiony należano uznać zarzut o niewłaściwym zastosowaniu art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia poprzez brak zastosowania art. 51 ust. 3 lit. c/ tegoż rozporządzenia.
Nie jest też trafny zarzut zawarty w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Skoro nie został uznany za zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, do którego odwołuje się jej autor przy konstruowaniu aktualnie ocenianego zarzutu, to konsekwentnie nie mógł być uznany za trafny zarzut, w którym kwestionuje się przyjęcie stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji z naruszeniem wskazywanych przepisów postępowania.
Dodać należy, że błędnie zarzuca strona skarżąca, iż Sąd I instancji dokonał jedynie częściowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i w sposób niepełny ustosunkował się do zarzutów skargi, gdyż pominął zbadanie zasadności nałożenia na skarżącego kary na podstawie art. 51 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia nr 800/1999. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wskazuje, że Sąd I instancji dokonał całościowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W żadnym razie Sąd I instancji nie naruszył art. 1 p.p.s.a., który to przepis zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej. Chybiony jest przy tym zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane w tym przepisie. Nie można też uznać, aby uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawierało stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II PPS 8/09, opubl. ONSAiWSA 2010/3/39). Z wszystkich powołanych przyczyn zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadny.
Skoro kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku wykazała, że Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/, bowiem chybione okazały się zarzuty zawarte w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, to trafnie Sąd ten oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Zatem chybiony okazał się też zarzut sformułowany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na mocy art. 184 p.p.s.a.