I GSK 434/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-17
NSArolnictwoWysokansa
wsparcie bezpośredniepłatności rolneśrodki unijnenieprawidłowościprzedawnienieARiMRwyrok karnysztuczny podział gospodarstwa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu systemów wsparcia bezpośredniego, uznając, że termin przedawnienia nie upłynął.

Sprawa dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżąca kwestionowała datę przerwania biegu terminu przedawnienia, twierdząc, że organ i sąd niższej instancji błędnie ustaliły tę okoliczność. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że termin przedawnienia nie upłynął, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej K.A.-R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie. Przedmiotem sporu było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016. Skarżąca została pierwotnie przyznana płatność, jednak postępowanie wznowiono na wniosek Prokuratora Okręgowego, wskazując na wyłudzenie dopłat poprzez stworzenie sztucznego podziału gospodarstw, co potwierdził prawomocny wyrok karny. W kolejnych decyzjach administracyjnych uchylono pierwotną decyzję i odmówiono przyznania płatności, a następnie ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności. Kluczową kwestią w postępowaniu stało się ustalenie, czy nie upłynął termin przedawnienia do dochodzenia zwrotu tych płatności. Skarżąca kasacyjnie zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące ustalenia daty przerwania biegu terminu przedawnienia oraz dopuszczenie dowodów wykraczających poza ramy postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż termin przedawnienia nie upłynął, a przerwanie biegu terminu nastąpiło w wyniku różnych czynności procesowych, w tym wezwania organu oraz postawienia zarzutów w postępowaniu karnym. Sąd podkreślił, że sąd pierwszej instancji nie stwierdził błędnego ustalenia daty przerwania biegu terminu przedawnienia przez organ, a jedynie wskazał alternatywne zdarzenia przerywające ten termin.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, termin przedawnienia nie upłynął, ponieważ bieg terminu był wielokrotnie przerywany przez czynności organów administracji i postępowanie karne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieprawidłowość miała charakter ciągły, a bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od ustania tej nieprawidłowości. Termin ten był skutecznie przerywany przez wezwania organów, postanowienia o wznowieniu postępowania, wyrok karny oraz przedstawienie zarzutów w postępowaniu karnym, co uniemożliwiło jego przedawnienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95

Nieprawidłowość ciągła skutkuje biegiem terminu przedawnienia od dnia jej ustania. Termin przedawnienia wynosi 8 lat, a jego bieg jest przerywany przez czynności organów lub postępowanie karne.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 148 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin przedawnienia do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie upłynął z uwagi na wielokrotne przerwanie jego biegu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie przekroczył swoich kompetencji. Nieprawidłowość miała charakter ciągły, a bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od jej ustania.

Odrzucone argumenty

Wezwanie organu z listopada 2017 r. nie spełniało warunków do przerwania biegu terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez dopuszczenie nowych dowodów i okoliczności nieznanych w postępowaniu administracyjnym. Organ dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie daty przerywającej bieg terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

nieprawidłowość ta corocznie powtarzała się w okresie od maja 2007 r. do lipca 2016 r. wypłata pomocy publicznej była ostatnią czynności, która spowodowała szkodę (realną) w budżecie Unii Europejskiej. składanie wniosków w latach 2010-2016 było nieprawidłowością ciągłą w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2988/95. oba te postępowania mimo że mają charakter postępowań odrębnych, to w ocenie sądu mogą przerywać bieg terminu przedawnienia

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący

Michał Kowalski

członek

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych środków unijnych w rolnictwie, w tym skutków przerwania biegu terminu przedawnienia przez czynności administracyjne i karne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieprawidłowości ciągłej w kontekście płatności rolnych i środków unijnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy wyłudzenia środków unijnych i skomplikowanej kwestii przedawnienia, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym. Pokazuje, jak postępowanie karne może wpływać na bieg terminu przedawnienia w sprawach administracyjnych.

Wyłudzenie dopłat unijnych: Jak postępowanie karne ratuje przedawnienie?

Dane finansowe

WPS: 20 787,56 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 434/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Michał Kowalski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 11/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-08-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.A.-R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 11/23 w sprawie ze skargi K.A.-R. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. nr PB/31/22 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K.A.-R. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 1 800 (tysiąc osiemset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. V SA/Wa 11/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.A-R. (dalej zwanej skarżącą lub stroną) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia 12 października 2022 r., nr PB/31/22, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR Warszawa Zachód w Wojcieszynie decyzją z 20 września 2017 r., nr 0149-2017-012818, przyznał skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Pismem z 25 maja 2021 r. Prokurator Okręgowy wystąpił z wnioskiem o wznowienie, w trybie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 148 § pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją. Prokurator wskazał, że płatność ta została przyznana skarżącej na skutek wprowadzenia w błąd Agencji co do przysługującego prawa do uzyskania dopłat poprzez stworzenie tzw. sztucznego podziału gospodarstw. Powołał się w tym zakresie na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w O. z 30 listopada 2020 r., sygn. akt [...], na mocy którego skarżąca została skazana za przestępstwo wyłudzenia wskazanej dopłaty.
Postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z 13 lipca 2021 r. uchylił decyzję z 20 września 2017 r. oraz odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r.
Organ II instancji w wyniku złożonego odwołania decyzją z 24 stycznia 2022 r. uchylił ww. decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenie przez organ I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z 21 marca 2022 r. nr 0149-2022-006249 Kierownik Biura ARiMR ponownie uchylił decyzję z 20 września 2017 r. i odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
W międzyczasie pismem z 15 listopada 2021 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postepowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, przyznanych stronie na mocy decyzji z 20 września 2017 r., i decyzją z 13 maja 2022 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 20 955,97 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z 12 października 2022 r. Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności na kwotę 20 787,56 zł.
Organ odwoławczy powołał się na decyzję Kierownika Biura ARiMR z 21 marca 2022 r. o uchyleniu w całości decyzji z 20 września 2017 r. oraz odmowie przyznania stronie przedmiotowych płatności i wskazał, że jest to decyzja ostateczna. Stwierdził zatem, że ostateczna decyzja wiąże co do prawa, jak i stwierdzonych w niej faktów. Powyższe oznacza, że płatność przekazana na rachunek strony w dniu 12 października 2017 r. na mocy decyzji z 20 września 2017 r. stanowi płatność pobraną nienależnie, wynoszącą 20 995,91 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji był fakt, że płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 168,41 zł nie przekraczała 100 euro i dlatego też organ II instancji odstąpił od ustalania tej kwoty nienależnie pobranych płatności. Zatem kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 20 787,56 zł.
Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia zwrotu płatności, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE.L.1995.312.1; dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"), organ wskazał, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia następuje z momentem ustania tych nieprawidłowości, które w sprawie miały charakter nieprawidłowości ciągłych (skarżącą uznano winną stworzenia tzw. sztucznego podziału gospodarstwa w okresie od maja 2007 r. do września 2017 r.). Organ II instancji za moment ustania nieprawidłowości ciągłej przyjął datę wypłaty ostatniej przyznanej skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czyli płatności na rok 2016, co nastąpiło, na podstawie decyzji z 20 września 2017 r., w dniu 12 października 2017 r. Z tym dniem doszło do powstania szkody w budżecie Unii. Nieprawidłowość ta wiąże się bezpośrednio z działaniem strony i powstaniem wspomnianej szkody.
W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości fakt, że do dnia doręczenia decyzji organu I instancji z 13 maja 2022 r. nr PB/32/149/22 (tj. 20 maja 2022 r.), jak i jego decyzji nie upłynął ośmioletni termin przedawnienia na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2016 wpłaconych stronie na podstawie decyzji z 20 września 2017 r. - liczony od daty ustania nieprawidłowości ciągłej/powtarzającej się czyli od 12 października 2017 r. (liczone od nowa po przerwaniu czteroletniego terminu przedawnienia tj. od 20 listopada 2017 r., następnie od dnia 30 listopada 2020 r., 23 czerwca 2021 r., 2 grudnia 2021 r. oraz 8 kwietnia 2022 r.). Dokumentami przerywającymi bieg terminów, o których mowa w przepisie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 były, w ocenie organu odwoławczego:
a) wezwanie nr [...] z 15 listopada 2017 r. skierowane do strony w związku z podejrzeniem stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków w sprawach przyznania płatności (doręczone w dniu 20 listopada 2017 r.),
b) wyrok karny Sądu Okręgowego w O. (sygn. akt [...]) z 30 listopada 2020 r., w którym skarżącą uznano winną tzw. sztucznego podziału gospodarstwa w okresie od maja 2007 r. do września 2017 r.,
c) postanowienie z 15 czerwca 2021 r. o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 (data doręczenia 23 czerwca 2021 r.).,
d) postanowienie z 15 czerwca 2021 r. o włączeniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. (sygn. akt [...]) wraz ze sprzeciwem Prokuratora Okręgowego w O. z 25 maja 2021 r. (data doręczenia 23 czerwca 2021 r.).,
e) zawiadomienie z 15 listopada 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych na mocy decyzji z 9 grudnia 2014 r. (data doręczenia 2 grudnia 2021 r.).
f) 21 marca 2022 r. o uchyleniu decyzji z 20 września 2017 r. i odmowie przyznania płatności za rok 2016 (data doręczenia 8 kwietnia 2022 r.).
Organ odwoławczy zauważył także, że nawet gdyby uznać datę 12 października 2017 r. za nieprawidłową to w świetle ustaleń wyroku Sądu Okręgowego w O., nie budzi wątpliwości fakt, iż nieprawidłowość skutkująca wypłatą środków w nienależnej wysokości trwała aż do dnia 11 lipca 2016 r. Jak stwierdził bowiem ten sąd jest to też ostatni dzień, w którym skarżąca "wprowadziła w błąd w/w Agencję (...)", a więc do dnia doręczenia decyzji nie upłynęły również cztery lata (liczone od nowa po przerwaniu czteroletniego terminu przedawnienia, tj. od dnia 20 listopada 2017 r., następnie od dnia 30 listopada 2020 r., 23 czerwca 2021 r., 2 grudnia 2021 r. oraz 8 kwietnia 2022 r.) i przed upływem ośmiu lat (liczonych od daty ustania nieprawidłowości ciągłej/powtarzającej się) nie upłynąłby termin przedawnienia możliwości ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych skarżącej.
Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR organu I instancji nieprawidłowo określił datę, od której należy liczyć rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia (przyjął dzień następny od daty złożenia wniosku o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 r., tj. datę 16 czerwca 2016 r.), jednakże powyższe pozostaje bez znaczenia dla kwestii prawidłowości ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi strony, przedmiotową skargę oddalił.
Sąd stwierdził, że sprawie bezsporne jest, że skarżąca dopuściła się nieprawidłowości, które doprowadziły do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na szkodę ARiMR.
Sąd stwierdził, że nieprawidłowość w sprawie ma charakter nieprawidłowości ciągłej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, bowiem była popełniana przez skarżącą, która czerpała korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszały ten sam przepis prawa i co najważniejsze nieprawidłowość ta corocznie powtarzała się w okresie od maja 2007 r. do lipca 2016 r. (11 lipca 2016 r. skarżąca złożyła korektę wniosku o m.in. przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 – decyzją z 20 września 2017 r. przyznano stronie te płatności). W związku z powyższym, w przypadku tego rodzaju nieprawidłowości, okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała.
Sąd uznał, że w sprawie organ w sposób prawidłowy ustalił datę od której należy liczyć okres przedawnienia. Sąd tym samym podzielił stanowisko organu, że tym dniem w tej konkretnej sprawie powinien być dzień następny po wypłacie środków. Stanowisko organu i jego cała argumentacja jest zasadna, gdyż wypłata pomocy publicznej była ostatnią czynności, która spowodowała szkodę (realną) w budżecie Unii Europejskiej.
WSA w Warszawie przyjął, że termin przedawnienia uległ przerwaniu w dniu doręczenia wezwania organu z 15 listopada 2017 r. Wezwanie to w sposób jednoznaczny wskazywało na możliwość stworzenia sztucznych warunków w sprawach przyznania płatności. Mimo, że pismo to zostało wystosowane w ramach prowadzonego postępowania w zakresie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2016, to z pisma tego jednoznacznie wynika, że organ nabrał podejrzeń w zakresie rzeczywistego posiadania gruntów przez skarżącą i kierowania przez nią posiadanym gospodarstwem. W niniejszej sprawie bezspornym były ustalenia, że skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności w tym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ONW i rolnośrodowiskowych w latach 2010-2016 co do których płatności jej wypłacono. Natomiast z wniosku w sprawie płatności rolnośrodowiskowych za rok 2016 płatności nie zostały już wypłacone bo organ prowadził postępowanie pod kątem stworzenia sztucznych warunków i ostatecznie orzekł o odmowie przyznania płatności ze względu na stworzenie sztucznych warunków.
Zatem składanie wniosków w latach 2010-2016 było nieprawidłowością ciągłą w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2988/95. Konsekwentnie zatem należałoby uznać, że wezwanie z 15 listopada 2017 r. wystosowane w ramach złożonego za rok 2016 wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i rolnośrodowiskowych były wystosowane w ramach stwierdzonej nieprawidłowości ciągłej.
Organ w piśmie z 15 listopada 2017 r. jednoznacznie wskazał na podejrzenie stwierdzenia sztucznych warunków w sprawach przyznania płatności, a więc wszystkich płatności co do których skarżąca złożyła wniosek na 2016 r. Zatem wniosek za 2016 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych mimo, że nie spowodował szkody to jednak taką szkodę potencjalnie mógł spowodować (organ ostatecznie pomocy publicznej nie udzielił), a tym samym należy ująć go jako nieprawidłowość. Biorąc zaś pod uwagę okres składania wniosków na przestrzeni również wcześniejszych lat była to nieprawidłowość ciągła. Tym samym pismo organu zostało wystosowane w ramach istniejącej nieprawidłowości ciągłej.
Sąd dodał, że nawet uznając, że to pismo nie przerwało biegu przedawnienia, to przedstawienie zarzutów skarżącej takim aktem nie wątpliwe już będzie. Zarzuty, zgodnie z pismem z 8 sierpnia 2023 r. Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O., a także zgodnie z dokumentami załączonymi na rozprawie przez pełnomocnika organu (które to dokumenty sąd dopuścił jako dowód uzupełniający z dokumentu na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a.) zostały przedstawione skarżącej w 10 grudnia 2019 r. Skarżącą ponownie przesłuchano 29 września 2020 r. uzupełniając jej zarzuty. Tym samym okres przedawnienia ewidentnie został przerwany w dniu 10 grudnia 2019 r. i następnie w dniu 29 września 2020 r. i w dniu wydania przez Sąd Okręgowy w O. wyroku z 30 listopada 2020 r. W związku z tym w żaden sposób nie można stwierdzić, że w sprawie upłynął okres przedawnienia, gdyż był on sukcesywnie przerywany (i od tego dnia okres przedawnienia biegł na nowo) przez wskazane powyżej czynności właściwych organów, które to czynności albo odnosiły się do postępowania administracyjnego w ramach nieprawidłowości ciągłej albo też odnosiły się do postępowania karnego. Oba te postępowania mimo że mają charakter postępowań odrębnych, to w ocenie sądu mogą przerywać bieg terminu przedawnienia, gdyż oba postępowania odnoszą się do nieprawidłowości i oba prowadzone są przez podmioty do tego uprawnione i w końcu w obu postępowaniach strona jest zawiadamiana przez określony akt.
Tak więc nie upłynął czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, który to termin rozpoczął bieg po dniu wypłaty pomocy publicznej (tj. 12 października 2017 r., następnie okres ten uległ przerwaniu w 2017 r., co najmniej raz w 2019 r. i dwa razy w 2020 r. i zakończył się na skutek doręczenia skarżącej w dniu 19 października 2022 r. ostatecznej decyzji z 12 października 2022 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu nie doszło do przedawnienia, bowiem od daty 13 października 2017 r. do 19 października 2022 r. - łącznie z okresami, które przerywały bieg przedawnienia i nie były one dłuższe niż 4 lata - minęło trochę powyżej 4 lat, a więc nie nastąpiło przekroczenie podwójnego (8 letniego) okresu przedawnienia.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła strona, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. istotne naruszenie norm postępowania sądowoadministracyjnego polegające na :
1. naruszeniu art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. oraz w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy P.p.s.a.,
2. niezastosowaniu środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy P.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., polegającym na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń w zakresie zasadniczej dla sprawy okoliczności, tj. daty przerywającej bieg terminu przedawnienia dochodzenia nieprawidłowości wskazanej w decyzji.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skierowane do skarżącej wezwanie z listopada 2017 r. nie spełnia warunków o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, aby wywołać skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia akt ten musi określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Podkreślono także, że Sąd rozstrzygnął sprawę w oparciu o nowe dowody i nowe okoliczności, zdaniem strony wykraczając tym samym poza ramy przewidziane przepisami ustawy, tj. art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. Sąd administracyjny w miejsce organu przeprowadził bowiem zasadniczą czynność należącą do postępowania administracyjnego.
Organ, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W przypadku zarzutów opartych na twierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania, a tylko takie zostały podniesione w niniejszej skardze kasacyjnej, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do stwierdzenia, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
W pierwszym z procesowych zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono naruszenie przez WSA w Warszawie art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit c tej ustawy, bez wskazania (w treści zarzutu) na czym w istocie naruszenie tych regulacji miałoby polegać, a także jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zarzut ten, w swojej treści nie został należycie skonkretyzowany. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. jej autor wiąże z nieuchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji, w której to organ przyjął błędną datę przerwania biegu terminu przedawnienia, a także z przeprowadzeniem przez WSA w Warszawie dowodów z dokumentów, właśnie na okoliczność przerwania biegu terminu przedawnienia przez zupełnie inne zdarzenie niż to, które przyjął organ. Chodzi tu o okoliczności związane z postawieniem skarżącej zarzutów w postępowaniu karnym.
Odnosząc się do tego rodzaju stwierdzeń skarżącej kasacyjnie zauważyć należy, że WSA w Warszawie, wbrew jej sugestiom, nie stwierdził, że organ błędnie ustalił datę przerwania biegu terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji bowiem uznał za prawidłowe ustalenie, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w momencie doręczenia skarżącej wezwania z 15 listopada 2017 r. Jednakże, niejako alternatywnie, Sąd zauważył, że nawet gdyby teoretycznie przyjąć, iż doręczenie tego wezwania nie wywołało tego rodzaju skutku, jakim jest przerwanie biegu terminu przedawnienia, to kolejno nastąpiło szereg zdarzeń, które również sukcesywnie skutkowały kolejno przerywaniem tego terminu. Wśród tych zdarzeń Sąd wskazał między innymi na okoliczności związane z przedstawieniem skarżącej zarzutów w postępowaniu karnym.
Z tego więc względu w sprawie nie sposób jest mówić o tym, że WSA w Warszawie oddalił skargę pomimo stwierdzenia, iż organ niewłaściwe przyjął datę przerwania biegu terminu przedawnienia. Tego rodzaju stwierdzenie skarżącej kasacyjnie nie znajduje uzasadnionych podstaw. W konsekwencji więc oparty na nim zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Podobnie brak jest podstaw do uznania zasadności drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, w którym powołano się na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy P.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., polegającym na dokonaniu przez niego nieprawidłowych ustaleń w zakresie zasadniczej dla sprawy okoliczności, tj. daty przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzenia nieprawidłowości wskazanej w decyzji.
W tym wypadku także sama postać zarzutu nie została dostatecznie skonkretyzowana. Autor skargi kasacyjnej, jak wynika z postaci samego zarzutu, przedstawionego w petitum skargi kasacyjnej, w jego treści podnosi zaakceptowanie przez Sąd nieprawidłowego ustalenia przez organ daty przerwania biegu terminu przedawnienia. Nie wskazuje jednak konkretnej postaci tych, nieprawidłowych według niej ustaleń, poza zdawkowym stwierdzeniem odnośnie tego, że zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie można wiązać z doręczeniem mu zawiadomienia z 15 listopada 2017 r.
W uzasadnienia skargi kasacyjnej, w tym jego fragmencie który odnosi się do przedmiotowego zarzutu, wskazuje natomiast na dopuszczenie się przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., poprzez przeprowadzenie zupełnie nowego dowodu, na zupełnie nową okoliczność, która nie była znana w postępowaniu administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zarzut ten nie może zostać uznany za skuteczny, co wynika przede wszystkim z wadliwości jego konstrukcji, niewskazującej dostatecznie jasno i precyzyjnie postaci podnoszonego w nim naruszenia prawa, a także tego, że uzasadnienie skargi kasacyjnej, w części odnoszącej się do tego zarzutu, nie przystaje do jego postaci. Opiera się ono bowiem na odmiennej podstawie prawnej (zawierającej art. 106 § 3 P.p.s.a.) od tej przytoczonej w zarzucie, a przy tym odwołuje się ono do zupełnie innych twierdzeń związanych z okolicznościami faktycznymi sprawy.
W tym miejscu dodać jedynie należy, że wskazanie kolejnych zdarzeń, skutkujących również przerywaniem biegu terminu przedawnienia, nie może być rozpatrywane jako zakwestionowanie przez Sąd ustalenia organu, co do przerwania biegu terminu przedawnienia, w związku z doręczeniem skarżącej wezwania z 15 listopada 2017 r. Subsydiarność tego rodzaju argumentacji nie pozwala na przyjęcie, że Sąd przeprowadził w sprawie zupełnie nowe ustalenia, nieznane w postępowaniu administracyjnym, do czego nie był uprawniony. Tak więc również ten zarzut nie znajduje uzasadnionych podstaw.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a., oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR kwotę 1 800 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI