I GSK 422/23

I GSK 422/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 447/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-08
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
art. 13zl ust. 1,5 oraz ust. 10 pkt 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del.WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 447/22 w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr 9003-2022-000440 w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję, 3. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce na rzecz Ziemowita Lisa 1 137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Lu 447/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej WSA w Lublinie), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. L. (dalej zwanego skarżącym lub wnioskodawcą) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr 9003-2022-000440, w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy dniu 2 listopada 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Puławach wpłynął wniosek skarżącego o pomoc na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu, uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedzib stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020 r. Do wniosku dołączono:
- oświadczenie producenta świń (skarżącego) o kwocie obniżonego dochodu ze sprzedaży świń za III kwartał 2021 r., za który składany jest wniosek o pomoc do poniższej siedziby stada;
- zgodę współposiadacza gospodarstwa (siostry wnioskodawcy) na ubieganie się przez skarżącego o przedmiotową pomoc;
- faktury VAT (10 sztuk), wystawione za okres od 2018 do 2021 r. na siostrę skarżącego, która w systemach ARiMR figuruje jako współposiadacz gospodarstwa rolnego od 15 kwietnia 2019 r.
Po rozpoznaniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Puławach decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. odmówił przyznania producentowi wnioskowanej pomocy.
Na skutek odwołania wnioskodawcy Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu I instancji uznając, iż zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
W wyniku ponownego rozpoznaniu sprawy organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o zeznania świadków i samego producenta, który złożył także dodatkowe dokumenty w postaci faktur ze sprzedaży świń oraz umowy kupna-sprzedaży trzody chlewnej wystawione na jego siostrę. W oparciu o zeznania świadków oraz wyjaśnienia skarżącego ustalono, że siostra skarżącego pracuje od dziecka w jego gospodarstwie, a od przejścia na emeryturę, od około 10 lat, jest to praca stała, za którą nie pobiera wynagrodzenia. Skarżący oraz jego siostra nie posiadają aktualnie dokumentów urzędowych potwierdzających współposiadanie gospodarstwa oraz nie prowadzą wspólnej działalności gospodarczej polegającej na produkcji i obrocie trzody chlewnej. Organ ustalił również, że właścicielem rachunku bankowego, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń jest siostra skarżącego, natomiast osobą upoważnioną do dysponowania środkami na rachunku jest wnioskodawca (zaświadczenie Banku Spółdzielczego w Nałęczowie z dnia 22 marca 2022 r.).
W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Puławach decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W dniu w 29 czerwca 2022 r. organ II instancji, przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze świadka siostry skarżącego na okoliczność ustalenia współposiadania gospodarstwa rolnego.
Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR odwołując się to treści mającego w sprawie zastosowanie § 13zl rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej zwanego rozporządzeniem z 2015 r.) wyjaśnił, że w celu otrzymania przedmiotowej pomocy producent świń, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada powinien był dołączyć do wniosku o pomoc obligatoryjne dokumenty, tj.: kopie faktur lub faktur RR, lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy (§ 13zl ust. 10 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia). Skarżący nie przedłożył takich dokumentów, a dołączone do niniejszej sprawy dokumenty, tj. faktury VAT, wystawione na jego siostrę, nie uprawniają wnioskodawcy - do otrzymania pomocy na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedzib stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020 r.
Ponadto organ odwoławczy odniósł się do kwestii współposiadania gospodarstwa rolnego przez skarżącego oraz jego siostrę. W tym zakresie wskazał, że siostra skarżącego w systemie ARiMR figuruje jako współposiadacz gospodarstwa rolnego od dnia 15 kwietnia 2019 r. (zmiana do wniosku o wpis do ewidencji producentów). Jednakże taka deklaracja we wniosku o wpis do ewidencji producentów (dotycząca współposiadania) ma jedynie charakter deklaratoryjny. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR ocenił, że gospodarstwo rolne skarżącego nie jest przedmiotem współposiadania.
Organ odwołał się do definicji gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360, ze zm. dalej zwanej K.c.). Na podstawie zeznań świadka – siostry skarżącego ustalił, że nie posiada ona żadnego tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego skarżącego, ani jego części.
Organ wskazał, że z poczynionych ustaleń wynika, iż pomaga ona bratu w jego gospodarstwie rolnym, a decyzja o wymiarze podatku rolnego za rok 2021 wystawiona została na właściciela gospodarstwa, tj. na skarżącego. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że skarżący oraz jego siostra nie prowadzą wspólnie działalności gospodarczej polegającej na produkcji i obrocie trzodą chlewną.
WSA w Lublinie, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 3 sierpnia 2022 r., przedmiotową skargę oddalił.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd podkreślił, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było to, że osobą występującą o wsparcie był skarżący, który posiada zarejestrowane zwierzęta i utrzymuje świnie w swojej siedzibie stada (nr siedziby stada producenta 050395980-001). Zachowany też został termin do złożenia wniosku i forma do tego przewidziana.
Sąd podzielił stanowisko organu, że wbrew dokonanej w dniu 15 kwietnia 2019 r. przez wnioskodawcę zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, siostra skarżącego nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego producenta świń i z tych też względów pomimo dołączonej do wniosku zgody, o jakiej mowa w § 13zl ust. 17 rozporządzenia z 2015 r., wbrew oczekiwaniom skarżącego wystawione na nią faktury VAT nie uzasadniają przyjęcia, że spełnione zostały przez skarżącego wszystkie przesłanki do udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej.
WSA w Lublinie stanął na stanowisku, że nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że organ w wydanej w dniu 27 stycznia 2022 r. decyzji kasacyjnej przesądził kwestie zarówno dołączenia przez skarżącego dokumentów o jakich mowa w § 13zl ust. 10 rozporządzenia z 2015 r., jak i fakt współposiadania gospodarstwa rolnego przez siostrę skarżącego, uznając za konieczne jedynie ustalenie faktycznej daty rozpoczęcia współposiadania. Organ odwoławczy nie dokonał bowiem żadnej oceny merytorycznej przedłożonych dokumentów i niczego wbrew twierdzeniom skargi nie przesądził. Doszedł on jedynie do wniosku, że uprzednia decyzja organu I instancji wydana została przedwcześnie, bez zgromadzenia całości materiału dowodowego. Wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania uzupełniającego, jak i przeprowadzenie dodatkowych dowodów na etapie postępowania odwoławczego nie dały jednak podstaw do przyjęcia stanowiska skargi o spełnieniu przez skarżącego wszystkich prawem wymaganych warunków do przyznania wnioskowanej pomocy.
Z brzmienia § 13zl ust. 10 rozporządzenia z 2015 r., którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych wprost wynika, że to producent świń (a zatem skarżący), który posiada zarejestrowane zwierzęta i utrzymuje świnie w swojej siedzibie stada ma potwierdzić swoimi dokumentami (producent świń dołącza) uzyskane przez siebie dochody ze sprzedaży świń za okres niezbędny do obliczenia pomocy. Muszą być to przy tym dokumenty określonego rodzaju (kopie faktur lub faktur RR lub innych dowodów księgowych). Regulacja ta wprost koresponduje z unormowaniem zawartym w ust. 5 tego przepisu, który stanowi, że pomoc jest udzielana na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń. Tak w okolicznościach niniejszej sprawy się nie stało, i nie było sporne, że wszystkie dołączone do akt dokumenty, w tym dołączone do wniosku faktury VAT RR wstawione były nie na skarżącego a na jego siostrę. Ponadto zauważyć wypada, że jak wskazano w świetle regulacji ust. 16 § 13zl przedmiotowego rozporządzenia pomoc jest wypłacana na rachunek producenta świń wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W ewidencji wskazano inny numer rachunku bankowego niż ten, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń. Jak ustaliły organy w oparciu o zaświadczenie z Baku Spółdzielczego w Nałęczowie z dnia 22 marca 2022 r., właścicielem rachunku bankowego, na który wpływały dochody ze sprzedaży świń, jest siostra skarżącego, natomiast osobą upoważnioną do dysponowania środkami na rachunku jest skarżący.
W tych więc okolicznościach, mając na względzie cel przedmiotowej regulacji, udzielenie finansowego wsparcia producentowi świń na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej ze sprzedaży przez producenta świń i deklarację beneficjenta o współposiadaniu gospodarstwa rolnego z inną osobą oraz przedłożoną do wniosku zgodę współposiadacza organ zobowiązany był rozważyć, czy w tych okolicznościach (wystawienie faktur na współposiadacza gospodarstwa rolnego wedle twierdzeń skarżącego) zaistniały podstawy do przyznania wnioskowanej przez skarżącego pomocy. Organ I instancji zobowiązany był do należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie tylko w świetle wytycznych organu odwoławczego ale przede wszystkim w świetle regulacji art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, ze zm. dalej zwana ustawa o ARiMR w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji kasacyjnej.
Wbrew zarzutom skargi ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego i nie pominęły zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Wręcz przeciwnie przeprowadzone w sprawie dowody ze źródeł odosobowych doprowadziły organy do słusznej, zdaniem Sądu, konkluzji, iż siostra skarżącego nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata.
Sąd dodał, że przepisy mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z 2015 r. nie zawierają definicji posiadania (współposiadania), a zatem należy w tym względzie sięgnąć do regulacji K.c. Zgodnie z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Jak wynika z zeznań skarżącego, jak i jego siostry, ta pomagała i pomaga bratu przy gospodarstwie, które jest jego własnością. Siostra skarżącego wyjaśniła, że gospodarstwo zostało przekazane bratu przez rodziców kilkadziesiąt lat temu, że mu pomaga bo sam brat nie daje rady, i że pomaga mu bez żadnej umowy, na podstawie ustnych ustaleń. Zeznała ona również, że wspólnie z bratem podejmują decyzje i nakłady na gospodarstwo, z którego korzyści nie ma żadnych, a tylko straty. Zeznała, że to ona zajmuje się wszystkimi formalnościami.
W tych okolicznościach nie można uznać, że zaistniał drugi obligatoryjny składowy element posiadania tj. animus.
Końcowo Sąd stwierdził, że w oparciu o prawidłowy ustalony stan faktyczny organ dokonał właściwej wykładni mających w sprawie zastosowywanie przepisów prawa materialnego i zasadnie przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie zachodziły przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy finansowej, na podstawie § 13zl rozporządzenia z 2015 r., co czyni zarzuty skargi w zakresie naruszenia § 13zl ust. 1 i 5 oraz ust. 10 pkt 1 i 2 tego aktu niezasadnymi. W tych okolicznościach nie można też podzielić zarzutu skargi co do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie wniósł wnioskodawca, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej zwanej P.p.s.a.). zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13zl ust. 1,5 oraz ust. 10 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2015 r. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania pomocy finansowej w związku z wyrównaniem kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w sytuacji, gdy przesłanki te zostały spełnione,
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Lublinie, że w przedmiotowej sprawie zostały naruszone normy postępowania, w ww. zakresie poprzez błędne uznanie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze przedłożone przez skarżącego dowody, nie można uznać siostry skarżącego, za współposiadacza gospodarstwa rolnego, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że siostra skarżącego była i jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego będącego własnością swojego brata – skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki udzielenia pomocy finansowej dla skarżącego.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji było konsekwencją naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedostrzeżeniu przez WSA w Lublinie, iż organy obu instancji błędnie uznały, że siostry skarżącego nie można uznać za współposiadacza jego gospodarstwa rolnego.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie WSA w Lublinie niezasadnie przyjął, iż po stronie jego siostry nie było woli posiadania gospodarstwa, czemu przeczą liczne okoliczności faktyczne. Od wielu lat stale mieszka ona na terenie gospodarstwa, korzysta z jego sprzętów, pobiera pożytki, zaciąga zobowiązania w zakresie prowadzenia działalności rolnej, dokonuje nakładów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Artykuł 176 P.p.s.a. określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, wszystkie dost. w CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, w kontekście wyżej przedstawionych wymogów wskazać należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia konkretnej regulacji (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.
Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji.
W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie podniósł dwa zarzuty, spośród których jeden dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię, drugi zaś do naruszenia przepisów postępowania.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów prawa formalnego, oznaczonego w skardze kasacyjnej nr 2, stwierdzić należy, że znajduje on usprawiedliwione podstawy.
W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez de facto niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tym zakresie zakwestionował stwierdzenie organów, zaakceptowane przez WSA w Lublinie, że na podstawie przeprowadzonych dowodów nie sposób jest przyjąć, iż jego siostra, jest współposiadaczem prowadzonego przez niego gospodarstwa.
Kwestia przyjęcia lub wykluczenia tego, że siostra skarżącego kasacyjnie jest współposiadaczem jego gospodarstwa jest główną osią sporu jaki prowadzi on z organami, na gruncie rozporządzenia z 2015 r., w szczególności z zakresie wynikającym z § 13zl tego aktu. W związku z tym na wstępie rozważań w tym przedmiocie przypomnieć należy, że posiadanie, w znaczeniu jakim tym terminem posługuje się K.c., niezależnie od tego czy mówimy o posiadaniu samoistnym czy zależnym, jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Już więc tylko z tego względu za bezprzedmiotowe uznać należy podnoszone przez organy argumenty, że siostra skarżącego nie ma żadnego tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w okolicznościach przedmiotowej sprawy.
WSA w Lublinie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji prawidłowo zdefiniował konstytuujące posiadanie jego cechy, tj. fizyczne władztwo nad rzeczą oraz wolę jego sprawowania dla siebie, tj. tzw. animus, jednakże przyjął, że brak jest podstaw do przyjęcia zaistnienia tej ostatniej cechy w przypadku siostry skarżącego kasacyjnie. To zaś wyklucza przyjęcie, iż była ona współposiadaczem gospodarstwa.
Odnosząc się do tego rodzaju konstatacji Sądu I instancji oraz argumentów z które miały ją uzaadniać należy stwierdzić, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw.
Sąd I instancji doszedł do wniosku, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów można wywieść jedynie to, że siostra skarżącego kasacyjnie faktycznie pracowała w należącym do niego gospodarstwie. Na ich podstawie nie można natomiast przypisać jej woli posiadania tegoż gospodarstwa. Na ocenę braku z jej strony woli władztwa nad tym gospodarstwem, według Sądu I instancji, nie mają wpływu takie okoliczności jak chociażby to, że wspólnie ze skarżącym zaciągała ona zobowiązania niezbędne do jego prowadzenia.
Odnosząc się do wyżej przytoczonej argumentacji Sądu I instancji stwierdzić należy, że nie została ona w jakikolwiek sposób rozwinięta, ani de facto uzasadniona. WSA w Lublinie ograniczył się bowiem w omawianym aspekcie do zdawkowego stwierdzenia niepopartego żadnymi wywodami. W związku z tym nie sposób jest nawet stwierdzić co doprowadziło Sąd do stwierdzenia, że okoliczność w postaci wspólnego zaciągania zobowiązań na potrzeby prowadzenia gospodarstwa i czynienia na nie nakładów, pozostaje w istocie bez wpływu na kwestię oceny spełnienia jednego z warunków przyjęcia zaistnienia współposiadania, tj. tzw. animus.
W istocie więc stanowisko Sądu I instancji jest w tym zakresie arbitralne, a zaprezentowana przez niego ocena dowodów nosi cechy dowolności. To zaś stanowi naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.
W tym miejscu dodać także należy, że wskazane wyżej uchybienie przepisom postępowania niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, tj. treść zaskarżonego wyroku, gdyż brak podstaw do przyjęcia współposiadania gospodarstwa przez siostrę skarżącego uznano za jedną z przyczyn (obok wskazywanego przez organy nieprzedłożenia wymaganych prawem dokumentów) odmowy przyznania skarżącemu kasacyjnie wnioskowanego przez niego wsparcia.
W kwestii występowania podstaw do przyjęcia współposiadania przez siostrę skarżącego kasacyjnie wskazać należy, że w zakresie tzw. animus, tj. rozważając kwestię występowania woli współposiadania, należy wziąć pod uwagę całokształt ustalonych w sprawie okoliczności. Nie można koncentrować się jedynie na samej faktycznej stronie tego rodzaju władztwa, ale należy mieć na względzie takie cechy tego władztwa jak: zajmowanie się przez siostrę skarżącego kasacyjnie formalną stroną prowadzenia gospodarstwa czego efektem był wystawianie na nią faktur, czynienie na niego nakładów i zaciąganie zobowiązań, a także wspólne prowadzenie konta. Tego rodzaju okoliczności ze swej istotny, bez wykazania szczególnych okoliczności uzasadniających ich odrębne potraktowanie, nie mogą być redukowane jedynie do form faktycznej pomocy w prowadzeniu gospodarstwa.
Tak więc argumenty przytoczone w tym zakresie przez Sąd I instancji oraz organy uznać należy za nietrafne.
Jeżeli chodzi o drugi zarzut skargi kasacyjnej, oznaczony w niej nr 1, a odnoszący się do naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię to stwierdzić należy, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia, gdyż został on nieprawidłowo sformułowany. Otóż w jego treści skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji błąd w zakresie wykładni §13zl ust. 1, ust. 5 oraz ust. 10 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia z 2015 r., jednakże nie wskazał na czym ten błąd miał polegać i jak wymienione przez niego regulacje winny być prawidłowo interpretowane. Z twierdzeń przedmiotowego zarzutu wynika zaś, że w istocie skarżący kasacyjnie dąży raczej do podważenia prawidłowości zastosowania przytoczonych przez siebie regulacji, co uzasadnia stwierdzenia, iż omawiany zarzut jest nie tylko niepełny, ale i wewnętrznie sprzeczny. Z tego już tylko względu nie może zostać uznany za zasadny.
Zasadność zarzutu procesowego, a co za tym idzie wniesionej od wyroku WSA w Lublinie skargi kasacyjnej, uzasadniała uchylenie zaskarżonego wyroku. Przy tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił również zaskarżoną decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 3 sierpnia 2022 r. Organ bowiem również, z przyczyn zaakceptowanych później przez Sąd I instancji, wykluczył fakt współposiadania przez siostrę skarżącego kasacyjnie jego gospodarstwa.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ więc weźmie pod uwagę przedstawione w niniejszych wywodach okoliczności związane z oceną zaistnienia po stronie siostry skarżącego kasacyjnie woli władztwa nad gospodarstwem jej brata i w tym aspekcie dokona oceny spełnienia przez nią przesłanek niezbędnych do przyjęcia przez nią współposiadania.
W tym kontekście, w razie przyjęcia współposiadania gospodarstwa, rozważy pozostałe aspekty niezbędne do uwzględnienia wniosku o przyznanie wnioskowanego przez skarżącego kasacyjnie wsparcia, w tym to czy do wniosku zostały złożone wszystkie wymagane prawem dokumenty. W tym ostatnim aspekcie organ będzie zobowiązany do uwzględnienia wymogów w zakresie przedmiotowych dokumentów, z uwzględnieniem ustalonego podmiotu lub ewentualnie podmiotów prowadzących gospodarstwo.
Na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem), a także art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz skarżącego kasacyjnie od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Elizówce 1 137 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Kwota ta obejmuje zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w wysokości 340 zł (100 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej i 240 zł tytułem zastępstwa procesowego przez radcę prawnego) oraz 797 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji (200 zł tytułem wpisu od skargi, 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa i 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego).